มหาภารตะ · อัธยายะ 14.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.79.1
श्रुत्वा तु नृपतिः प्राप्तं पितरं बभ्रुवाहनः ।
निर्ययौ विनयेनाथ ब्राह्मणार्यपुरःसरः ॥ १४.७९.१ ॥
เมื่อได้ยินว่าพระราชบิดาเสด็จมาถึงแล้ว พระเจ้าพับรุวาหนะจึงเสด็จออกไปด้วยความถ่อมพระองค์ โดยมีพราหมณ์และขุนนางผู้สูงศักดิ์เดินนำหน้า
14.79.2
मणलूरेश्वरं त्वेवमुपयातं धनंजयः ।
नाभ्यनन्दत्स मेधावी क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ १४.७९.२ ॥
เมื่อเห็นเจ้าแห่งมณลูระเสด็จมาเช่นนั้น ธนัญชัยผู้มีปัญญา ระลึกถึงธรรมของกษัตริย์ จึงมิได้ต้อนรับ
14.79.3
उवाच च स धर्मात्मा समन्युः फल्गुनस्तदा ।
प्रक्रियेयं न ते युक्ता बहिस्त्वं क्षत्रधर्मतः ॥ १४.७९.३ ॥
ฝ่ายผู้มีใจธรรมะ ฟัลคุนะผู้เดือดดาลจึงตรัสว่า "การกระทำเช่นนี้ไม่เหมาะกับเจ้า ตามธรรมของกษัตริย์ เจ้าอยู่นอกหน้าที่"
14.79.4
संरक्ष्यमाणं तुरगं यौधिष्ठिरमुपागतम् ।
यज्ञियं विषयान्ते मां नायोत्सीः किंनु पुत्रक ॥ १४.७९.४ ॥
"ลูกเอ๋ย เมื่อม้าบูชายัญของยุธิษฐิระ ซึ่งมีผู้คุ้มครอง มาถึงชายแดนแว่นแคว้นของเจ้า เหตุใดเจ้าจึงมิได้ต่อสู้กับเรา"
14.79.5
धिक्त्वामस्तु सुदुर्बुद्धिं क्षत्रधर्माविशारदम् ।
यो मां युद्धाय सम्प्राप्तं साम्नैव प्रत्यगृह्णथाः ॥ १४.७९.५ ॥
"ขอความอัปยศจงมีแก่เจ้า ผู้มีปัญญาทรามยิ่ง ไม่รู้ธรรมของกษัตริย์! เมื่อเราเข้ามาหาเจ้าเพื่อการรบ เจ้ากลับรับเราด้วยการประนีประนอมเท่านั้น!"
14.79.6
न त्वया पुरुषार्थो हि कश्चिदस्तीह जीवता ।
यस्त्वं स्त्रीवद्युधा प्राप्तं मां साम्ना प्रत्यगृह्णथाः ॥ १४.७९.६ ॥
"ตราบที่เจ้ายังมีชีวิตอยู่ เจ้ามิได้สำเร็จความเป็นชายใดๆ ที่นี่เลย เพราะเจ้ารับเราผู้มาเพื่อรบด้วยการประนีประนอม เหมือนดั่งสตรีผู้หนึ่ง"
14.79.7
यद्यहं न्यस्तशस्त्रस्त्वामागच्छेयं सुदुर्मते ।
प्रक्रियेयं भवेद्युक्ता तावतव नराधम ॥ १४.७९.७ ॥
"หากเราวางอาวุธลงแล้วมาหาเจ้า ผู้โง่เขลาเอ๋ย การกระทำนี้ก็คงเหมาะสม ข้าแต่คนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ เพียงเท่านั้นก็คงพอแล้ว"
14.79.8
तमेवमुक्तं भर्त्रा तु विदित्वा पन्नगात्मजा ।
अमृष्यमाणा भित्त्वोर्वीमुलूपी समुपागमत् ॥ १४.७९.८ ॥
เมื่อนางธิดาแห่งนาคได้ทราบว่าสวามีตรัสเช่นนั้น นางทนไม่ได้ จึงแทรกดินขึ้นมาและเสด็จมาปรากฏ นางคืออุลูปี
14.79.9
सा ददर्श तत पुत्रं विमृशन्तमधोमुखम् ।
संतर्ज्यमानमसकृत्पित्रा युद्धार्थिना विभो ॥ १४.७९.९ ॥
นางได้เห็นบุตรชายของนาง ก้มหน้าครุ่นคิด ถูกพระราชบิดาผู้ปรารถนาการรบตำหนิซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ
14.79.10
ततः सा चारुसर्वाङ्गी समुपेत्योरगात्मजा ।
उलूपी प्राह वचनं क्षत्रधर्मविशारद ॥ १४.७९.१० ॥
ครั้นแล้ว นางธิดาแห่งนาคผู้มีอวัยวะงดงามทั้งสิ้น เข้ามาใกล้และกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ข้าแต่ผู้เชี่ยวชาญในธรรมของกษัตริย์
14.79.11
उलूपीं मां निबोध त्वं मातरं पन्नगात्मजाम् ।
कुरुष्व वचनं पुत्र धर्मस्ते भविता परः ॥ १४.७९.११ ॥
"จงรู้จักเราว่าเป็นอุลูปี มารดาของเจ้า ผู้เป็นธิดาแห่งนาค ลูกเอ๋ย จงทำตามคำของเรา นี่จะเป็นธรรมอันสูงสุดของเจ้า"
14.79.12
युध्यस्वैनं कुरुश्रेष्ठं धनंजयमरिन्दमम् ।
एवमेष हि ते प्रीतो भविष्यति न संशयः ॥ १४.७९.१२ ॥
"จงต่อสู้กับธนัญชัยนี้ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ ผู้ปราบศัตรู ดังนั้นท่านจะพอพระทัยในเจ้า ไม่ต้องสงสัยเลย"
14.79.13
एवमुद्धार्षितो राजा स मात्रा बभ्रुवाहनः ।
मनश्चक्रे महातेजा युद्धाय भरतर्षभ ॥ १४.७९.१३ ॥
เมื่อถูกมารดาปลุกเร้าเช่นนั้น พระเจ้าพับรุวาหนะผู้มีเดชานุภาพยิ่ง ข้าแต่วีรบุรุษในวงศ์ภรต ก็ตั้งพระทัยทำศึก
14.79.14
सन्नह्य काञ्चनं वर्म शिरस्त्राणं च भानुमत् ।
तूणीरशतसंबाधमारुरोह रथोत्तमम् ॥ १४.७९.१४ ॥
ทรงสวมเกราะทองและหมวกเกราะที่เปล่งประกาย แล้วขึ้นรถศึกที่ประเสริฐที่สุด ซึ่งเต็มไปด้วยแล่งธนูนับร้อย
14.79.15
सर्वोपकरणोपेतं युक्तमश्वैर्मनोजवैः ।
सचक्रोपस्करं श्रीमान्हेमभाण्डपरिष्कृतम् ॥ १४.७९.१५ ॥
รถศึกอันรุ่งโรจน์นั้นพร้อมด้วยเครื่องประกอบทุกอย่าง เทียมด้วยม้าที่เร็วดั่งความคิด มีล้อและอุปกรณ์ครบ และประดับด้วยภาชนะทองคำ
14.79.16
परमार्चितमुच्छ्रित्य ध्वजं हंसं हिरण्मयम् ।
प्रययौ पार्थमुद्दिश्य स राजा बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.१६ ॥
พระเจ้าพับรุวาหนะทรงยกธงหงส์ทองขึ้นสูง อันได้รับการบูชาอย่างยิ่ง แล้วเสด็จออกไปมุ่งหมายยังปารถ
14.79.17
ततोऽभ्योत्य हयं वीरो यज्ञियं पार्थरक्षितम् ।
ग्राहयामास पुरुषैर्हयशिक्षाविशारदैः ॥ १४.७९.१७ ॥
จากนั้น วีรบุรุษเสด็จเข้าใกล้ม้าบูชายัญที่ปารถคุ้มครองอยู่ และสั่งให้คนที่เชี่ยวชาญในการฝึกม้าจับม้านั้นไว้
14.79.18
गृहीतं वाजिनं दृष्ट्वा प्रीतात्मा स धनंजयः ।
पुत्रं रथस्थं भूमिष्ठः संन्यवारयदाहवे ॥ १४.७९.१८ ॥
เมื่อเห็นม้าถูกจับไว้ ธนัญชัยผู้มีใจชื่นบาน ยืนอยู่บนพื้นดิน ได้ห้ามบุตรชายผู้ยืนอยู่บนรถศึกไว้ในการรบ
14.79.19
स तत्र राजा तं वीरं शरसङ्घैरनेकशः ।
अर्दयामास निशितैराशीविषविषोपमैः ॥ १४.७९.१९ ॥
ที่นั่น กษัตริย์ได้ทรมานวีรบุรุษนั้นหลายครั้งด้วยลูกศรคมกล้าเป็นหมู่ๆ ดั่งพิษแห่งงู
14.79.20
तयोः समभवद्युद्धं पितुः पुत्रस्यक चातुलम् ।
देवासुररणप्रख्यमुभयोः प्रीयमाणयोः ॥ १४.७९.२० ॥
ระหว่างทั้งสองเกิดการรบระหว่างบิดากับบุตรที่หาใดเปรียบมิได้ เหมือนการรบระหว่างเทพกับอสูร ทั้งสองฝ่ายต่างก็ยินดี
14.79.21
किरीटिनं प्रविव्याघ शरेणानतपर्वणा ।
जत्रुदेशे नरव्याघ्रं प्रहसन्बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.२१ ॥
พระบาบภรุวาหนะหัวเราะ ยิงลูกศรที่ปลายข้อโค้งงอไปที่กระดูกไหปลาร้าของวีรบุรุษผู้สวมมงกุฎ เสือในหมู่มนุษย์
14.79.22
सोभ्यगात्सहपुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ।
विनिर्भद्य च कौन्तेयं प्रविवेशि महीतलम् ॥ १४.७९.२२ ॥
ลูกศรนั้นเหมือนงูที่เข้าไปในจอมปลวก พุ่งทะลุบุตรของกุนตีพร้อมขนปีกของมัน แล้วเข้าไปในพื้นผิวของแผ่นดิน
14.79.23
स गाढवेदनो धीमानालम्ब्य धनुरुत्तमम् ।
दिव्यं तेजः समाविश्य प्रमीत इव सोभवत् ॥ १४.७९.२३ ॥
ผู้มีปัญญานั้นได้รับความเจ็บปวดอย่างสาหัส จับคันธนูอันประเสริฐ เข้าไปในรัศมีทิพย์ และล้มลงเหมือนตายไปแล้ว
14.79.24
स संज्ञामुपलभ्याथ प्रशस्य पुरुषर्षभः ।
पुत्रं शक्रात्मजो वाक्यमिदमाह महाद्युतिः ॥ १४.७९.२४ ॥
แล้วเมื่อได้สติคืนมา วีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้เป็นบุตรของพระอินทร์ ผู้มีรัศมีรุ่งเรืองยิ่ง ได้ชมเชยบุตรของตน แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.79.25
साधुसाधु महाबाहो वत्स चित्राङ्गदात्मज ।
सदृशं कर्म ते दृष्ट्वा प्रीतिमानस्मि पुत्रक ॥ १४.७९.२५ ॥
ดีแล้ว ดีแล้ว ผู้มีแขนทรงพลัง ลูกรักผู้เป็นบุตรของจิตรางคทา เมื่อได้เห็นการกระทำที่สมควรของเจ้า พ่อก็ยินดี ลูกเอ๋ย
14.79.26
विमुञ्चाम्येष ते बाणान्पुत्र युद्धे स्थिरो भव ।
इत्येवमुक्त्वा नाराचैरभ्यवर्षदमित्रहा ॥ १४.७९.२६ ॥
บัดนี้พ่อจะปล่อยลูกศรเหล่านี้ใส่เจ้า ลูกเอ๋ย จงยืนมั่นในการรบ เมื่อกล่าวอย่างนี้แล้ว ผู้สังหารศัตรูก็ระดมลูกศรเหล็กลงมาดุจฝน
14.79.27
तान्स गाण्डीवनिर्मुक्तान्वज्राशनिसमप्रभान् ।
नाराचानच्छिनद्राज भल्लैः सर्वांस्त्रिधा द्विधा ॥ १४.७९.२७ ॥
ลูกศรเหล็กเหล่านั้นที่ปล่อยออกจากคันธนูคาณฑีวะ มีแสงเหมือนสายฟ้าและอสนีบาต พระองค์ตัดด้วยลูกศรปลายจันทร์เสี้ยว ทั้งหมดขาดเป็นสามท่อนและสองท่อน ข้าแต่พระราชา
14.79.28
तस्य पार्थः शरैर्दिव्यैर्ध्वजं हेमपरिष्कृतम् ।
सुवर्णतालप्रतिमं क्षुरेणापाहरद्रथात् ॥ १४.७९.२८ ॥
พระปารถะใช้ลูกศรทิพย์ยิงธงของเขาที่ประดับด้วยทองคำ ซึ่งเหมือนต้นตาลทอง ให้ตกลงจากรถด้วยลูกศรปลายคมดุจมีด
14.79.29
हयांश्चास्य महाकायान्महावेगानरिंदम ।
चकार राजन्निर्जावान्प्रहसन्निव पाण्डवः ॥ १४.७९.२९ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ข้าแต่พระราชา ปาณฑพทรงทำให้ม้าของเขาที่มีร่างใหญ่และวิ่งเร็ว ล้มตายไป ดุจทรงหัวเราะ
14.79.30
स रथादवतीर्याथ राजा परमकोपनः ।
पदातिः पितरं क्रुद्धो योधयामास पाण्डवम् ॥ १४.७९.३० ॥
จากนั้นพระราชาผู้โกรธจัดยิ่งนัก ลงจากรถ เดินเท้าด้วยความโกรธเกรี้ยว และต่อสู้กับบิดาคือปาณฑพ
14.79.31
सम्प्रीयमाणः पार्थानामृषभः पुत्रविक्रमात् ।
नात्यर्थं पीडयामास पुत्रं वज्रधरात्मजः ॥ १४.७९.३१ ॥
ปาณฑพผู้เป็นวีรบุรุษในหมู่ปารถะ ยินดียิ่งเพราะความกล้าหาญของบุตร บุตรแห่งผู้ทรงสายฟ้าจึงไม่ทรมานบุตรของตนอย่างรุนแรง
14.79.32
स हन्यमानोऽभिमुखं पितरं बभ्रुवाहनः ।
शरैराशीविषाकारैः पुनरेवार्दयद्बली ॥ १४.७९.३२ ॥
บาบภรุวาหนะผู้เข้มแข็ง ถูกบิดาโจมตีเผชิญหน้า จึงทรมานบิดาอีกครั้งด้วยลูกศรดุจงูพิษ
14.79.33
ततः स बाल्यात्पितरं विव्याध हृदि पत्रिणा ।
निशेतेन सुपुङ्खेन बलवद्बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.३३ ॥
แล้วบาบภรุวาหนะ ด้วยความบุ่มบ่ามแห่งวัยหนุ่ม ได้ยิงลูกศรมีขนปีกอันคมและงดงามทะลุหัวใจของบิดา
14.79.34
स बाणस्तेजसा दीप्तो ज्वलन्निव हुताशनः ।
विवेश पाण्डवं राजन्मर्म भित्त्वाऽतिदुःखकृत् ॥ १४.७९.३४ ॥
ลูกศรนั้นรุ่งโรจน์ด้วยรัศมี ลุกโชนดุจไฟที่ลุกไหม้ ข้าแต่พระราชา ได้ทะลุจุดสำคัญของปาณฑพและเข้าไป ทำให้เกิดความเจ็บปวดอย่างยิ่ง
14.79.35
स तेनातिभृशं विद्धः पुत्रेण कुरुनन्दनः ।
महीं जगाम मोहार्तस्ततो राजन्धनंजयः ॥ १४.७९.३५ ॥
ธนัญชัย ความยินดีของกุรุ ถูกบุตรนั้นยิงจนบาดเจ็บสาหัส จึงล้มลงสู่พื้นดินด้วยความหมดสติ ข้าแต่พระราชา
14.79.36
तस्मिन्निपतिते वीरे कौरवाणां धुरंधरे ।
सोपि मोहं जगामाथ ततश्चित्राङ्गदासुतः।ष ॥ १४.७९.३६ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้เป็นเสาหลักของเการพพ่ายล้มลงแล้ว บุตรของจิตรางคทาก็ล้มลงหมดสติไปด้วย
14.79.37
व्यायम्य संयुगे राजा दृष्ट्वा च पितरं हतम् ।
पूर्वमेव स बाणौर्घर्गाढविद्धोऽर्जुनेन ह।
पपात सोपि धरणीमालिङ्ग्य रणमूर्धनि ॥ १४.७९.३७ ॥
พระราชาผู้ทำการต่อสู้อย่างเต็มกำลังในสงคราม เมื่อเห็นบิดาถูกสังหาร ทั้งที่ตนเองก็ถูกลูกศรของอรชุนแทงอย่างสาหัสลึกอยู่ก่อนแล้ว ก็ล้มลงสู่พื้นดินที่แนวหน้าของสนามรบ โอบกอดแผ่นดินไว้
14.79.38
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा पुत्रं च पतितं भुवि ।
चित्राङ्गदा परित्रस्ता प्रविवेश रणाजिरे ॥ १४.७९.३८ ॥
นางจิตรางคทาเห็นสามีถูกสังหาร และบุตรล้มลงบนพื้นดิน ก็หวาดกลัวยิ่ง จึงเข้าไปในสนามรบ
14.79.39
शोकसंतप्तहृदया रुदती वेपती भृशम्। ॥ १४.७९.३९ ॥
หัวใจของนางถูกความโศกเผาไหม้ ร้องไห้และสั่นเทาอย่างหนัก
14.79.40
मणलूरपतेर्माता ददर्श निहतं पतिम् ॥ १४.७९.४० ॥
มารดาของเจ้าเมืองมณาลูระเห็นสามีของนางถูกสังหาร