ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.80.1
ततो बहुतरं भीरर्विलप्य कमलेक्षणा ।
मुमोह दुःखसंतप्ता पपात च महीतले ॥ १४.८०.१ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଳାପ କରି କମଳନୟନା, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
14.80.2
प्रतिलभ्य च सा संज्ञां देवी दिव्यवपुर्धरा ।
उलूपीं पन्नगसुतां दृष्ट्वेदं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.८०.२ ॥
ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ଦିବ୍ୟଦେହଧାରିଣୀ ଦେବୀ ନାଗକନ୍ୟା ଉଲୂପୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.80.3
उलूपि पश्य भर्तारं शयानं नितं रणे ।
त्वत्कृते मम पुत्रेण बाणेन समितिंजयम् ॥ १४.८०.३ ॥
ଉଲୂପୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖ। ତୁମ ପାଇଁ ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
14.80.4
ननु त्वमार्यधर्मज्ञा ननु चासि पतिव्रता ।
यत्त्वत्कृतेऽयं पतितः पतिस्ते निहतो रणे ॥ १४.८०.४ ॥
ତୁମେ କ'ଣ ଆର୍ଯଧର୍ମ ଜାଣି ନାହଁ? ତୁମେ କ'ଣ ପତିବ୍ରତା ନୁହଁ? ତୁମ ପାଇଁ ଏ ପଡ଼ିଗଲେ; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ।
14.80.5
किंनु मन्देऽपकराद्धोऽयं यदि तेऽद्य धनंजयः ।
क्षमस्व याच्यमाना वै जीवयस्व धनंजयम् ॥ १४.८०.५ ॥
ହେ ମନ୍ଦେ, ଆଜି ଯଦି ଧନଞ୍ଜୟ ତୁମ ପ୍ରତି କିଛି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ କ୍ଷମା କର। ଯାଚନା ହେଲେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଜୀବିତ କର।
14.80.6
ननु त्वमार्ये धर्मज्ञे त्रैलोक्यविदिता शुभे ।
यद्धातयित्वा पुत्रेण भर्तारं नानुशोचसि ॥ १४.८०.६ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ତ୍ରିଲୋକବିଖ୍ୟାତେ ଶୁଭେ, ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବଧ କରାଇ ମଧ୍ୟ କ'ଣ ତୁମେ ଶୋକ କରୁନାହଁ?
14.80.7
नाहं शोचामि तनयं हतं पन्नगनन्दिनि ।
पतिमेव तु शोचामि यस्यातिथ्यमिदं कृतम् ॥ १४.८०.७ ॥
ହେ ନାଗକନ୍ୟା, ନିହତ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ଶୋକ କରୁନାହିଁ; ଯେ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ଶୋକ କରୁଛି।
14.80.8
इत्युक्त्वा सा तदा देवीमुलूपीं पन्नगात्मजाम् ।
भर्तारमभिगम्येदमित्युवाच यशस्विनी ॥ १४.८०.८ ॥
ଏହା କହି ସେହି ଯଶସ୍ୱିନୀ ନାଗକନ୍ୟା ଦେବୀ ଉଲୂପୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହା କହିଲେ।
14.80.9
उत्तिष्ठ कुरुमुख्यस्य प्रियमुख्य मम प्रिय ।
अयमश्वो महाबाहो मयो ते परिमोक्षितः ॥ १४.८०.९ ॥
ଉଠ, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ, ମୋର ପ୍ରିୟ! ହେ ମହାବାହୁ, ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କରିଛ।
14.80.10
ननु त्वया नाम विभो धर्मराजस्य यज्ञियः ।
अयमश्वोऽनुसर्तव्यः स शेषे किं महीतले ॥ १४.८०.१० ॥
ହେ ବିଭୁ, ଏହା କ'ଣ ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱ ନୁହେଁ, ଯାହାର ପଛେ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ଥିଲା? ସେ ଭୂମିରେ କାହିଁକି ପଡ଼ି ଅଛି?
14.80.11
त्वयि प्राणा ममायत्ताः कुरूणां कुरुनन्दन ।
स कस्मात्प्राणदोऽन्येषां प्राणान्संत्यक्तवानसि ॥ १४.८०.११ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମୋ ପ୍ରାଣ ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଦାତା ତୁମେ, କାହିଁକି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲ?
14.80.12
उलूपि साधु पश्येमं पतिं निपतितं भुवि ।
पुत्रं चेमं समुत्साद्य घातयित्वा न शोचसि ॥ १४.८०.१२ ॥
ହେ ଉଲୂପି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖ। ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ମରାଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୋକ କରୁନାହଁ।
14.80.13
कामं स्वपितु बालोऽयं भूमौ मृत्युवशं गतः ।
लोहिताक्षो गुडाकेशो विजयः साधु जीवतु ॥ १४.८०.१३ ॥
ଏହି ବାଳକ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବଶ ହୋଇ ଶୋଇରହୁ। ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ଓ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିବା ବିଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଭଲ ଭାବରେ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ।
14.80.14
नापराधोऽस्ति सुभगे नराणां बहुभार्यता ।
प्रमदानां भवत्येष मा ते भूद्बुद्धिरीदृशी ॥ १४.८०.१४ ॥
ହେ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ପୁରୁଷଙ୍କର ବହୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରହିବା ଦୋଷ ନୁହେଁ। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିୟମ। ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଏପରି ନ ହେଉ।
14.80.15
सख्यं चैतत्कृतं धात्रा शश्वदव्ययमेव तु ।
सख्यं समभिजानीहि सत्यं सङ्गतमस्तु ते ॥ १४.८०.१५ ॥
ଏହି ସଖ୍ୟ ବିଧାତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ତାହା ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅବ୍ୟୟ। ଏହି ସଖ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣ; ତୁମର ସତ୍ୟ ମିଳନ ହେଉ।
14.80.16
पुत्रेम घातयित्वैनं पतिं यदि न मेऽद्य वै ।
जीवन्तं दर्शयस्यद्य परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ १४.८०.१६ ॥
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ରଦ୍ୱାରା ବଧ କରାଇ ଆଜି ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଦେଖାଇ ନ ପାର, ତେବେ ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
14.80.17
साऽहं दुःखान्विता देवि पतिपुत्रविनाकृता ।
इहैव प्रायमाशिष्ये प्रेक्षन्त्यास्ते न संशयः ॥ १४.८०.१७ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଁ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ଏଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରି ଶୋଇଯିବି — ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.80.18
इत्युक्त्वा पन्नगसुतां सपत्नी चैत्रवाहनी ।
ततः प्रायमुपासीना तूष्णीमासीज्जनाधिप ॥ १४.८०.१८ ॥
ଏହା କହି ଚିତ୍ରବାହନଙ୍କ କନ୍ୟା ସପତ୍ନୀ (ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦା) ନାଗକନ୍ୟା ସହ କହିଲେ। ତା'ପରେ, ହେ ଜନାଧିପ, ସେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ବସି ନୀରବ ରହିଲେ।
14.80.19
ततो विलप्य विरता भर्तुः पादौ प्रगृह्य सा ।
उपविष्टा भवद्दीना सोच्छ्वासं पुत्रमीक्षती ॥ १४.८०.१९ ॥
ତା'ପରେ ବିଳାପ କରି ଥମି ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲା। ଦୁଃଖିନୀ ହୋଇ ବସି, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲା।
14.80.20
ततः संज्ञां पुनर्लब्ध्वा स राजा बभ्रुवाहनः ।
मातरं तामथालोक्य रणभूमावथाब्रवीत् ॥ १४.८०.२० ॥
ତା'ପରେ ପୁଣି ଚେତନା ଫେରି ରାଜା ବଭ୍ରୁବାହନ ରଣଭୂମିରେ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।
14.80.21
इतो दुःखतरं किंनु यन्मे माता सुखैधिता ।
भूमौ निपतितं वीरमनुशेते मृतं पतिम् ॥ १४.८०.२१ ॥
ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଆଉ କ'ଣ? ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିବା ମୋ ମାତା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମରିଥିବା ବୀର ସ୍ୱାମୀ ପାଖରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
14.80.22
निहन्तारं रणेऽरीणां सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
मया विनिहतं सङ्ख्ये प्रेक्षते दुर्मरं बत ॥ १४.८०.२२ ॥
ରଣରେ ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଛି — ସେହି ଦୁର୍ମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସେ ଦେଖୁଛି। ହାୟ!
14.80.23
अहोऽस्या हृदयं देव्या दृढं यन्न विदीर्यते ।
व्यूढोरस्कं महाबाहुं प्रेक्षन्त्या निहतं पतिम् ॥ १४.८०.२३ ॥
ଆହା! ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟ କେତେ ଦୃଢ଼, ବିଶାଳ ବକ୍ଷ ମହାବାହୁ ସ୍ୱାମୀ ବଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ ବି ଫାଟି ନ ଯାଉଛି!
14.80.24
दुर्मरं पुरुषेणेह मन्ये काले ह्यनागते ।
यत्र नाहं न मे माता न वियुक्तौ स्वजीवितात् ॥ १४.८०.२४ ॥
ମୁଁ ମନେ କରେ ଏଠାରେ ମଣିଷର ନ ଆସିଥିବା ସମୟରେ ଦୁର୍ମରଣ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ବା ମୋ ମାତା ନିଜ ଜୀବନରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ନ ଥିଲୁ।
14.80.25
हाहा धिक्कुरुवीरस्य किरीटं काञ्चनं भुवि ।
अपविद्धं हतस्येह मया पुत्रेम पश्यत ॥ १४.८०.२५ ॥
ହାୟ, ଧିକ୍! କୁରୁବୀରର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଛି। ଏଠାରେ ହତ ହୋଇଥିବା ଲୋକକୁ, ମୋ ପୁତ୍ରର ହାତରେ ହତ ହୋଇଥିବା ଲୋକକୁ, ଦେଖ।
14.80.26
भोभो पश्यत मे वीरं पितरं ब्राह्मणा भुवि ।
शयानं वीरशयने मया पुत्रेण पातितम् ॥ १४.८०.२६ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ମୋ ବୀର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ଯିଏ ବୀରଶଯ୍ୟାରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଛନ୍ତି; ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.80.27
ब्राह्मणाः कुरुमुख्यस्य ये मुक्ता हयसारिणः ।
कुर्वन्ति शान्तिं कामस्य रणे योऽयं मया हतः ॥ १४.८०.२७ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, କୁରୁମୁଖ୍ୟଙ୍କର ଯେଉଁ ଅଶ୍ୱସାରଥିମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରଣରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ଏହି କାମରୂପର ଶାନ୍ତି କରନ୍ତୁ।
14.80.28
व्यादिशन्तु च किं विप्राः प्रायश्चित्तमिहाद्य मे ।
आनृशंसस्य पापस्य पितृहन्तू रणाजिरे ॥ १४.८०.२८ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ଆଜି ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧାନ କରିବେ? କ୍ରୂର ନହେଁ ଏପରି, ପାପୀ, ରଣାଙ୍ଗଣରେ ପିତୃହନ୍ତା ମୋ ପାଇଁ।
14.80.29
दुश्चरा द्वादश समा हत्वा पितरमद्य वै ।
ममेह सुनृशंसस्य संवीतस्यास्य चर्मणा ॥ १४.८०.२९ ॥
ପିତୃହନ୍ତା ମୋ ପାଇଁ ବାରବର୍ଷ ଦୁଷ୍କର ବ୍ରତ ହେଉ। ଏଠାରେ ଅତି କ୍ରୂର ମୁଁ, ଏହାଙ୍କ ଚର୍ମରେ ଆବୃତ ହୋଇ।
14.80.30
शिरःकपाले चास्यैव भुञ्जतः पितुरद्य मे ।
प्रायश्चित्तं हि नास्त्यन्यद्धत्वाऽद्य पितरं मम ॥ १४.८०.३० ॥
ତାଙ୍କ କପାଳରେ, ପିତାଙ୍କ ଖପୁରୀରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ମୋ ପାଇଁ ଆଜି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି।
14.80.31
पश्य नागोत्तमसुते भर्तारं निहतं मया ।
कृतं प्रियं मया तेऽद्य निहत्य समरेऽर्जुनम् ॥ १४.८०.३१ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗର କନ୍ୟା, ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀକୁ ବଧ କରିଛି। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।
14.80.32
सोऽहमद्य गमिष्यामि गतिं पितृनिषेविताम् ।
न शक्नोम्यात्मनाऽऽत्मानमहं दारयितुं शुभे ॥ १४.८०.३२ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଆଜି ପିତୃଗଣଙ୍କ ସେବିତ ସେହି ଗତିକୁ ଯିବି। ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ନିଜକୁ ନିଜେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
14.80.33
सा त्वं मयि मृते मातस्तथा गाण्डीवधन्वनि ।
भव प्रीतिमती देवि सत्येनात्मानमालभे ॥ १४.८०.३३ ॥
ହେ ମାତା, ମୁଁ ମରିଗଲେ ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବଧନୁଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରୀତିମତୀ ରହିବ। ହେ ଦେବୀ, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜକୁ ଛୁଏଁ।
14.80.34
इत्युक्त्वा स ततो राजा दुःखशोकसमाहतः ।
उपस्पृश्य महाराज दुःखाद्वचनमब्रवीत् ॥ १४.८०.३४ ॥
ଏହା କହି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଆହତ ସେହି ରାଜା, ହେ ମହାରାଜ, ଆଚମନ କରି ଦୁଃଖରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.80.35
शृण्वन्तु सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वं च मातर्यथा सत्यं ब्रवीमि भुजगोत्तमे ॥ १४.८०.३५ ॥
ସର୍ବଭୂତ ଶୁଣନ୍ତୁ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଶୁଣନ୍ତୁ; ହେ ମାତା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗିନୀ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
14.80.36
यदि नोत्तिष्ठति जयः पिता मे नरसत्तमः ।
अस्मिन्नेव रणोद्देशे शोषयिष्ये कलेवरम् ॥ १४.८०.३६ ॥
ମୋ ପିତା, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟ, ଯଦି ଉଠି ନ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ରଣଭୂମିରେ ମୁଁ ମୋ ଶରୀରକୁ ଶୁଖାଇଦେବି।
14.80.37
नहि मे पितरं हत्वा निष्कृतिर्विद्यते क्वचित् ।
नरकं प्रतिपत्स्यामि ध्रुवं गुरुवधार्दितः ॥ १४.८०.३७ ॥
ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ ମୋ ପାଇଁ କେଉଁଠି ହେଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ଗୁରୁବଧରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯିବି।
14.80.38
वीरं हि क्षत्रियं हत्वा गोशतेन प्रमुच्यते ।
पितरं तु निहत्यैवं दुर्लभा निष्कृतिर्मम ॥ १४.८०.३८ ॥
ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଲୋକ ଶହେ ଗାଈ ଦାନରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୋ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ।
14.80.39
एत एको महातेजाः पाण्डुपुत्रो धनंजयः ।
पिता च मम धर्मात्मा तस्य मे निष्कृतिः कुतः ॥ १४.८०.३९ ॥
ଏହି ଏକମାତ୍ର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ; ଏବଂ ମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପିତା ମଧ୍ୟ ସେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କେଉଁଠୁ?
14.80.40
इत्येवमुक्त्वा नृपते धनंजयसुतो नृपः ।
उपस्पृश्याभवत्तूष्णीं प्रायोपेतो महामतिः ॥ १४.८०.४० ॥
ଏହିପରି କହି, ହେ ରାଜନ, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେହି ରାଜା ଆଚମନ କରି ନୀରବ ହେଲେ; ମହାମତି ସେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ବସିଲେ।