മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.80.1
ततो बहुतरं भीरर्विलप्य कमलेक्षणा ।
मुमोह दुःखसंतप्ता पपात च महीतले ॥ १४.८०.१ ॥
അപ്പോൾ ഏറെ വിലപിച്ച താമരക്കണ്ണുള്ളവൾ ദുഃഖത്താൽ തളർന്ന് മൂർച്ഛിച്ച് നിലത്തുവീണു.
14.80.2
प्रतिलभ्य च सा संज्ञां देवी दिव्यवपुर्धरा ।
उलूपीं पन्नगसुतां दृष्ट्वेदं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.८०.२ ॥
ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ദിവ്യശരീരിണിയായ ദേവി, നാഗപുത്രി ഉലൂപിയെ കണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
14.80.3
उलूपि पश्य भर्तारं शयानं नितं रणे ।
त्वत्कृते मम पुत्रेण बाणेन समितिंजयम् ॥ १४.८०.३ ॥
ഉലൂപീ, യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന നിന്റെ ഭർത്താവിനെ നോക്കൂ. നിന്റെ കാരണത്താൽ എന്റെ പുത്രന്റെ അമ്പിനാൽ യുദ്ധവിജയി വീണിരിക്കുന്നു.
14.80.4
ननु त्वमार्यधर्मज्ञा ननु चासि पतिव्रता ।
यत्त्वत्कृतेऽयं पतितः पतिस्ते निहतो रणे ॥ १४.८०.४ ॥
നീ ആര്യധർമ്മം അറിയുന്നവളല്ലേ? നീ പതിവ്രതയല്ലേ? നിന്റെ കാരണത്താലാണ് ഇവൻ വീണത്; നിന്റെ ഭർത്താവ് യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
14.80.5
किंनु मन्देऽपकराद्धोऽयं यदि तेऽद्य धनंजयः ।
क्षमस्व याच्यमाना वै जीवयस्व धनंजयम् ॥ १४.८०.५ ॥
മന്ദേ, ഇന്ന് ധനഞ്ജയൻ നിന്നോട് വല്ല അപരാധവും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ ക്ഷമിക്കൂ. യാചിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ധനഞ്ജയനെ ജീവിപ്പിക്കൂ.
14.80.6
ननु त्वमार्ये धर्मज्ञे त्रैलोक्यविदिता शुभे ।
यद्धातयित्वा पुत्रेण भर्तारं नानुशोचसि ॥ १४.८०.६ ॥
ആര്യേ, ധർമ്മം അറിയുന്നവളേ, ത്രിലോകപ്രസിദ്ധയായ ശുഭേ, പുത്രനാൽ ഭർത്താവിനെ കൊല്ലിച്ചിട്ടും നീ ദുഃഖിക്കുന്നില്ലേ?
14.80.7
नाहं शोचामि तनयं हतं पन्नगनन्दिनि ।
पतिमेव तु शोचामि यस्यातिथ्यमिदं कृतम् ॥ १४.८०.७ ॥
നാഗപുത്രിയേ, കൊല്ലപ്പെട്ട എന്റെ മകനെക്കുറിച്ചല്ല ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നത്; ഈ ആതിഥ്യം സ്വീകരിച്ച ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നത്.
14.80.8
इत्युक्त्वा सा तदा देवीमुलूपीं पन्नगात्मजाम् ।
भर्तारमभिगम्येदमित्युवाच यशस्विनी ॥ १४.८०.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ആ യശസ്വിനി നാഗപുത്രിയായ ദേവി ഉലൂപിയോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭർത്താവിനെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
14.80.9
उत्तिष्ठ कुरुमुख्यस्य प्रियमुख्य मम प्रिय ।
अयमश्वो महाबाहो मयो ते परिमोक्षितः ॥ १४.८०.९ ॥
എഴുന്നേൽക്കൂ, കുരുശ്രേഷ്ഠന്റെ പ്രിയനേ, എന്റെ പ്രിയനേ! മഹാബാഹുവേ, ഈ കുതിരയെ നീ മോചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
14.80.10
ननु त्वया नाम विभो धर्मराजस्य यज्ञियः ।
अयमश्वोऽनुसर्तव्यः स शेषे किं महीतले ॥ १४.८०.१० ॥
ഓ വിഭോ, ധർമ്മരാജന്റെ യജ്ഞാശ്വമല്ലേ ഇത്, നീ പിന്തുടരേണ്ടത്? അത് ഭൂമിയിൽ എന്തിന് കിടക്കുന്നു?
14.80.11
त्वयि प्राणा ममायत्ताः कुरूणां कुरुनन्दन ।
स कस्मात्प्राणदोऽन्येषां प्राणान्संत्यक्तवानसि ॥ १४.८०.११ ॥
കുരുനന്ദനാ, എന്റെ പ്രാണനും കുരുക്കളുടെ പ്രാണനും നിന്നിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് പ്രാണൻ നൽകുന്നവനായ നീ എന്തിന് പ്രാണൻ ത്യജിച്ചു?
14.80.12
उलूपि साधु पश्येमं पतिं निपतितं भुवि ।
पुत्रं चेमं समुत्साद्य घातयित्वा न शोचसि ॥ १४.८०.१२ ॥
ഉലൂപീ, ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുന്ന ഈ ഭർത്താവിനെ നന്നായി നോക്കൂ. ഈ പുത്രനെ കൊല്ലിച്ചിട്ടും നീ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
14.80.13
कामं स्वपितु बालोऽयं भूमौ मृत्युवशं गतः ।
लोहिताक्षो गुडाकेशो विजयः साधु जीवतु ॥ १४.८०.१३ ॥
ഈ ബാലൻ നിലത്ത് മൃത്യുവശനായി ഉറങ്ങട്ടെ. ചുവന്ന കണ്ണുകളും ചുരുണ്ട മുടിയുമുള്ള വിജയൻ (അർജുനൻ) നന്നായി ജീവിക്കട്ടെ.
14.80.14
नापराधोऽस्ति सुभगे नराणां बहुभार्यता ।
प्रमदानां भवत्येष मा ते भूद्बुद्धिरीदृशी ॥ १४.८०.१४ ॥
ഓ സൗഭാഗ്യവതീ, പുരുഷന്മാർക്ക് ഒന്നിലധികം ഭാര്യമാരുണ്ടാകുന്നത് കുറ്റമല്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതാണ് നിയമം. നിന്റെ ബുദ്ധി ഇങ്ങനെയാകാതിരിക്കട്ടെ.
14.80.15
सख्यं चैतत्कृतं धात्रा शश्वदव्ययमेव तु ।
सख्यं समभिजानीहि सत्यं सङ्गतमस्तु ते ॥ १४.८०.१५ ॥
ഈ സൗഹൃദം ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; അത് ശാശ്വതവും നശിക്കാത്തതുമാണ്. ഈ സൗഹൃദം നന്നായി മനസ്സിലാക്കുക; നിനക്ക് സത്യമായ സംഗമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
14.80.16
पुत्रेम घातयित्वैनं पतिं यदि न मेऽद्य वै ।
जीवन्तं दर्शयस्यद्य परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ १४.८०.१६ ॥
എന്റെ ഭർത്താവിനെ മകനെക്കൊണ്ട് കൊല്ലിച്ച ശേഷം, ഇന്നുതന്നെ അദ്ദേഹത്തെ ജീവനോടെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതന്നില്ലെങ്കിൽ, ഇന്നുതന്നെ ഞാൻ ജീവൻ ത്യജിക്കും.
14.80.17
साऽहं दुःखान्विता देवि पतिपुत्रविनाकृता ।
इहैव प्रायमाशिष्ये प्रेक्षन्त्यास्ते न संशयः ॥ १४.८०.१७ ॥
ഓ ദേവീ, ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ഞാൻ, ഭർത്താവിനെയും മകനെയും നഷ്ടപ്പെട്ടവളായി, ഇവിടെത്തന്നെ പ്രായോപവേശം ചെയ്ത് കിടക്കും; നീ കാണുമ്പോൾത്തന്നെ — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
14.80.18
इत्युक्त्वा पन्नगसुतां सपत्नी चैत्रवाहनी ।
ततः प्रायमुपासीना तूष्णीमासीज्जनाधिप ॥ १४.८०.१८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ചിത്രവാഹനന്റെ മകളായ സപത്നി (ചിത്രാംഗദ) നാഗകന്യയോട് സംസാരിച്ചു. പിന്നെ, ഓ ജനാധിപാ, അവൾ പ്രായോപവേശത്തിൽ ഇരുന്ന് മൗനമായി.
14.80.19
ततो विलप्य विरता भर्तुः पादौ प्रगृह्य सा ।
उपविष्टा भवद्दीना सोच्छ्वासं पुत्रमीक्षती ॥ १४.८०.१९ ॥
പിന്നെ വിലപിച്ച് നിർത്തി അവൾ ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു. ദുഃഖിതയായി ഇരുന്ന് നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട് മകനെ നോക്കി.
14.80.20
ततः संज्ञां पुनर्लब्ध्वा स राजा बभ्रुवाहनः ।
मातरं तामथालोक्य रणभूमावथाब्रवीत् ॥ १४.८०.२० ॥
പിന്നെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത രാജാവ് ബഭ്രുവാഹനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അമ്മയെ കണ്ട് സംസാരിച്ചു.
14.80.21
इतो दुःखतरं किंनु यन्मे माता सुखैधिता ।
भूमौ निपतितं वीरमनुशेते मृतं पतिम् ॥ १४.८०.२१ ॥
ഇതിലും കഠിനമായ ദുഃഖം എന്തുണ്ട്? സുഖത്തിൽ വളർന്ന എന്റെ അമ്മ, നിലത്തു വീണു മരിച്ച വീരനായ ഭർത്താവിന്റെ അരികെ കിടക്കുന്നു.
14.80.22
निहन्तारं रणेऽरीणां सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
मया विनिहतं सङ्ख्ये प्रेक्षते दुर्मरं बत ॥ १४.८०.२२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നവനുമായവനെ അവൾ കാണുന്നു. കഷ്ടം!
14.80.23
अहोऽस्या हृदयं देव्या दृढं यन्न विदीर्यते ।
व्यूढोरस्कं महाबाहुं प्रेक्षन्त्या निहतं पतिम् ॥ १४.८०.२३ ॥
അയ്യോ! വിശാലമാർവ്വുള്ള മഹാബാഹുവായ ഭർത്താവ് കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ടും ഈ ദേവിയുടെ ഹൃദയം പൊട്ടിപ്പോകാത്തത് എത്ര ദൃഢമാണ്!
14.80.24
दुर्मरं पुरुषेणेह मन्ये काले ह्यनागते ।
यत्र नाहं न मे माता न वियुक्तौ स्वजीवितात् ॥ १४.८०.२४ ॥
ഇവിടെ മനുഷ്യന് വരാത്ത കാലത്ത് ദുർമരണം സംഭവിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞാനോ എന്റെ അമ്മയോ സ്വന്തം ജീവനിൽ നിന്ന് വേർപെടാത്ത ഇടം ഇതാണ്.
14.80.25
हाहा धिक्कुरुवीरस्य किरीटं काञ्चनं भुवि ।
अपविद्धं हतस्येह मया पुत्रेम पश्यत ॥ १४.८०.२५ ॥
ഹാ, ധിക്കാരം! കുരുവീരന്റെ സ്വർണ്ണകിരീടം നിലത്ത് എറിയപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇവിടെ വധിക്കപ്പെട്ടവനെ, എന്റെ പുത്രനായ ഞാൻ വധിച്ചവനെ, കാണുക.
14.80.26
भोभो पश्यत मे वीरं पितरं ब्राह्मणा भुवि ।
शयानं वीरशयने मया पुत्रेण पातितम् ॥ १४.८०.२६ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, എന്റെ വീര പിതാവിനെ കാണുക. വീരശയ്യയിൽ നിലത്ത് കിടക്കുന്നു. എന്റെ പുത്രനായ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ വീഴ്ത്തി.
14.80.27
ब्राह्मणाः कुरुमुख्यस्य ये मुक्ता हयसारिणः ।
कुर्वन्ति शान्तिं कामस्य रणे योऽयं मया हतः ॥ १४.८०.२७ ॥
ബ്രാഹ്മണരേ, കുരുമുഖ്യന്റെ കുതിരസാരഥികളായി വിട്ടയക്കപ്പെട്ടവർ, യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ വധിച്ച ഈ കാമരൂപന് ശാന്തി ചെയ്യട്ടെ.
14.80.28
व्यादिशन्तु च किं विप्राः प्रायश्चित्तमिहाद्य मे ।
आनृशंसस्य पापस्य पितृहन्तू रणाजिरे ॥ १४.८०.२८ ॥
ബ്രാഹ്മണരേ, ഇന്ന് ഇവിടെ എനിക്ക് എന്ത് പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കും? ക്രൂരനല്ലാത്ത, പാപിയായ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ പിതാവിനെ വധിച്ച എനിക്ക്.
14.80.29
दुश्चरा द्वादश समा हत्वा पितरमद्य वै ।
ममेह सुनृशंसस्य संवीतस्यास्य चर्मणा ॥ १४.८०.२९ ॥
പിതാവിനെ വധിച്ച എനിക്ക് പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഠിനവ്രതം വേണം. ഇവിടെ അതിക്രൂരനായ ഞാൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോൽ പുതച്ചുകൊണ്ട്.
14.80.30
शिरःकपाले चास्यैव भुञ्जतः पितुरद्य मे ।
प्रायश्चित्तं हि नास्त्यन्यद्धत्वाऽद्य पितरं मम ॥ १४.८०.३० ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലയോട്ടിയിൽ, പിതാവിന്റെ തലയോട്ടിയിൽ ഭക്ഷിക്കുന്ന എനിക്ക് ഇന്ന് മറ്റൊരു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല; പിതാവിനെ വധിച്ചതിനാൽ.
14.80.31
पश्य नागोत्तमसुते भर्तारं निहतं मया ।
कृतं प्रियं मया तेऽद्य निहत्य समरेऽर्जुनम् ॥ १४.८०.३१ ॥
ശ്രേഷ്ഠനാഗത്തിന്റെ പുത്രീ, നോക്കൂ, നിന്റെ ഭർത്താവിനെ ഞാൻ വധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ വധിച്ച് ഞാൻ നിനക്ക് പ്രിയമായത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
14.80.32
सोऽहमद्य गमिष्यामि गतिं पितृनिषेविताम् ।
न शक्नोम्यात्मनाऽऽत्मानमहं दारयितुं शुभे ॥ १४.८०.३२ ॥
ആകയാൽ ഞാൻ ഇന്ന് പിതൃക്കൾ സേവിച്ച ആ ഗതിയിലേക്ക് പോകും. ശുഭേ, എന്നെത്തന്നെ പിളർക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.
14.80.33
सा त्वं मयि मृते मातस्तथा गाण्डीवधन्वनि ।
भव प्रीतिमती देवि सत्येनात्मानमालभे ॥ १४.८०.३३ ॥
അമ്മേ, ഞാൻ മരിച്ചാലും, ഗാണ്ഡീവധനുസ്സ് ധരിച്ച അർജുനൻ മരിച്ചാലും നീ പ്രീതിയോടെ ഇരിക്കണം. ദേവീ, സത്യത്തിൽ ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ ആണയിടുന്നു.
14.80.34
इत्युक्त्वा स ततो राजा दुःखशोकसमाहतः ।
उपस्पृश्य महाराज दुःखाद्वचनमब्रवीत् ॥ १४.८०.३४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ പീഡിതനായ ആ രാജാവ്, മഹാരാജാവേ, ആചമനം ചെയ്ത് ദുഃഖത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.80.35
शृण्वन्तु सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वं च मातर्यथा सत्यं ब्रवीमि भुजगोत्तमे ॥ १४.८०.३५ ॥
സകല ഭൂതങ്ങളും കേൾക്കട്ടെ, സ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളും കേൾക്കട്ടെ; അമ്മേ, നീയും കേൾക്കുക, ശ്രേഷ്ഠനാഗമേ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
14.80.36
यदि नोत्तिष्ठति जयः पिता मे नरसत्तमः ।
अस्मिन्नेव रणोद्देशे शोषयिष्ये कलेवरम् ॥ १४.८०.३६ ॥
എന്റെ പിതാവ്, നരശ്രേഷ്ഠനായ ജയൻ എഴുന്നേൽക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഈ യുദ്ധഭൂമിയിൽത്തന്നെ ഞാൻ എന്റെ ശരീരം ഉണക്കിക്കളയും.
14.80.37
नहि मे पितरं हत्वा निष्कृतिर्विद्यते क्वचित् ।
नरकं प्रतिपत्स्यामि ध्रुवं गुरुवधार्दितः ॥ १४.८०.३७ ॥
എന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചശേഷം എനിക്ക് എവിടെയും പ്രായശ്ചിത്തമില്ല. ഗുരുവധത്താൽ പീഡിതനായി ഞാൻ തീർച്ചയായും നരകത്തിൽ എത്തും.
14.80.38
वीरं हि क्षत्रियं हत्वा गोशतेन प्रमुच्यते ।
पितरं तु निहत्यैवं दुर्लभा निष्कृतिर्मम ॥ १४.८०.३८ ॥
വീരനായ ക്ഷത്രിയനെ വധിച്ചവൻ നൂറു പശുക്കളുടെ ദാനത്താൽ മോചിതനാകുന്നു. എന്നാൽ പിതാവിനെ വധിച്ച എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ഇങ്ങനെ ദുർലഭമാണ്.
14.80.39
एत एको महातेजाः पाण्डुपुत्रो धनंजयः ।
पिता च मम धर्मात्मा तस्य मे निष्कृतिः कुतः ॥ १४.८०.३९ ॥
ഈ ഏകനായ മഹാതേജസ്വിയായ പാണ്ഡുപുത്രൻ ധനഞ്ജയനാണ്; എന്റെ പിതാവും ധർമ്മാത്മാവായ അവൻതന്നെ. അവനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം എവിടെ നിന്ന്?
14.80.40
इत्येवमुक्त्वा नृपते धनंजयसुतो नृपः ।
उपस्पृश्याभवत्तूष्णीं प्रायोपेतो महामतिः ॥ १४.८०.४० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, രാജാവേ, ധനഞ്ജയന്റെ പുത്രനായ ആ രാജാവ് ആചമനം ചെയ്ത് മൗനിയായി; മഹാമതിയായ അവൻ പ്രായോപവേശത്തിൽ ഇരുന്നു.