મહાભારત · અધ્યાય 14.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.81.1
प्रायोपविष्टे नृपतौ मणिपूरेश्वरे तदा ।
पितृशोकसमाविष्टे सह मात्रा परंतप ॥ १४.८१.१ ॥
ત્યારે મણિપુરના સ્વામી રાજા પિતાના શોકથી ઘેરાઈને માતા સાથે પ્રાયોપવેશન પર બેઠા, હે શત્રુતાપક.
14.81.2
उलूपी चिन्तयामास तदा संजीवनं मणिम् ।
स चोपातिष्ठत तदा पन्नगानां परायणम् ॥ १४.८१.२ ॥
ત્યારે ઉલૂપીએ સંજીવની મણિનો વિચાર કર્યો; નાગોનું શરણ એ મણિ તરત તેની સામે આવી ઊભો.
14.81.3
तं गृहीत्वा तु कौरव्य नागराजपतेः सुता ।
मनःप्रह्लादनीं वाचं सैनिकानामथाब्रवीत् ॥ १४.८१.३ ॥
હે કૌરવ્ય, નાગરાજની પુત્રીએ તે લઈને સૈનિકોને મનને આનંદ આપતાં વચનો કહ્યાં.
14.81.4
उत्तिष्ठ मा शुचः पुत्र नैव जिष्णुस्त्वया हतः ।
अजेयः पुरुषैरेष तथा देवैः सवासवैः ॥ १४.८१.४ ॥
ઊભો થા, શોક ન કર પુત્ર; તેં જિષ્ણુ (અર્જુન) ને માર્યો નથી. તે મનુષ્યો અને વાસવ સહિત દેવોથી પણ અજેય છે.
14.81.5
मया तु मोहनी नाम मायैषा सम्प्रदर्शिता ।
प्रियार्थं पुरुषेन्द्रस्य पितुस्तेऽद्य यशस्विनः ॥ १४.८१.५ ॥
મોહિની નામની આ માયા મેં જ બતાવી છે; આજે તારા યશસ્વી પિતા, પુરુષોત્તમને પ્રસન્ન કરવા.
14.81.6
जिज्ञासुर्ह्येष पुत्रस्य बलस्य तव कौरव ।
सङ्ग्रामे युद्ध्यतो राजन्नागतः परवीरहा ॥ १४.८१.६ ॥
હે કૌરવ, રાજા, શત્રુવીરોનો સંહારક તે તારા પુત્રનું બળ જાણવાની ઇચ્છાથી, તું યુદ્ધ કરતો હતો ત્યારે આવ્યો.
14.81.7
तस्मादसि मया पुत्र युद्धाय परिचोदितः ।
मा पापमात्मनः पुत्र शङ्केथा ह्यण्वपि प्रभो ॥ १४.८१.७ ॥
તેથી, પુત્ર, મેં તને યુદ્ધ માટે પ્રેરિત કર્યો છે. હે પ્રભુ, તારા વિશે જરા પણ પાપની શંકા ન રાખ.
14.81.8
ऋषिरेष महानात्मा पुराणः शाश्वतोऽक्षरः ।
नैनं शक्तो हि सङ्ग्रामे जेतुं शक्रोऽपि पुत्रक ॥ १४.८१.८ ॥
આ મહાત્મા ઋષિ પુરાતન, શાશ્વત અને અક્ષર છે. પુત્ર, યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર પણ તેને જીતી શકે નહીં.
14.81.9
अयं तु मे मणिर्दिव्यः समानीतो विशांपते ।
मृतान्मृतान्पन्नगेन्द्रान्यो जीवयति नित्यदा ॥ १४.८१.९ ॥
હે પ્રજાપતિ, મારી પાસે લાવવામાં આવેલો આ દિવ્ય મણિ મૃત નાગરાજોને સદા ફરી જીવંત કરે છે.
14.81.10
एनमस्योरसि त्वं च स्थापयस्व पितुः प्रभो ।
संजीवितं तदा पार्थं स त्वं द्रष्टासि पाण्डवम् ॥ १४.८१.१० ॥
હે પ્રભુ, તું પણ આને પિતાની છાતી પર મૂક. ત્યારે જીવિત થયેલા તે પાંડુપુત્ર પાર્થને તું જોઈશ.
14.81.11
इत्युक्तः स्थापयामास तस्योरसि मणिं तदा ।
पार्थस्यामिततेजाः स पितुः स्नेहादपापकृत् ॥ १४.८१.११ ॥
આમ કહેવાયા પછી, અમિત તેજસ્વી તે નિષ્પાપે પિતાના સ્નેહથી ત્યારે પાર્થની છાતી પર તે મણિ મૂક્યો.
14.81.12
तस्मिन्न्यस्ते मणौ वीरो जिष्णुरुज्जीवितः प्रभुः ।
चिरसुप्त हवोत्तस्थौ मृष्टलोहितलोचनः ॥ १४.८१.१२ ॥
તે મણિ મૂકાતાં જ તે વીર, વિજયી પ્રભુ ફરી જીવિત થયો; લાંબા સમયથી સૂતેલાની જેમ, લાલ-રાતી આંખો સાથે તે ઊભો થયો.
14.81.13
तमुत्थितं महात्मानं लब्धसंज्ञं मनस्विनम् ।
समीक्ष्य पितरं स्वस्थं ववन्दे बभ्रुवाहनः ॥ १४.८१.१३ ॥
ઊભા થયેલા, ભાનમાં આવેલા એ મહાત્મા, મનસ્વી પિતાને સ્વસ્થ જોઈને બભ્રુવાહને વંદન કર્યા.
14.81.14
उत्थिते पुरुषव्याघ्रे पुनर्लक्ष्मीवति प्रभो ।
दिव्याः सुमनसः पुण्या ववृषे पाकशासनः ॥ १४.८१.१४ ॥
હે પ્રભુ, પુરુષવ્યાઘ્ર, તેજસ્વી એ વીર ફરી ઊભા થયા ત્યારે પાકશાસન (ઇન્દ્ર) દિવ્ય, પવિત્ર પુષ્પોની વર્ષા કરી.
14.81.15
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्मघनिःस्वनाः ।
साधुसाध्विति चाकाशे बभूव सुमहान्स्वनः ॥ १४.८१.१५ ॥
વગાડ્યા વિના જ દુંદુભિઓ મેઘગર્જના જેવી ગૂંજી; આકાશમાં 'સાધુ, સાધુ' એવો મહાન ઘોષ થયો.
14.81.16
उत्थाय च महाबाहुः पर्याश्वस्तो धनंजयः ।
बभ्रुवाहनमालिङ्ग्य समाजिघ्रत मूर्धनि ॥ १४.८१.१६ ॥
મહાબાહુ ધનંજય ઊભા થયા, સંપૂર્ણ આશ્વસ્ત થઈને, બભ્રુવાહનને આલિંગન આપીને તેનું મસ્તક સૂંઘ્યું.
14.81.17
ददर्श चापि दूरेऽस्य मातरं शोककर्शिताम् ।
उलूप्या सह तिष्ठन्तीं ततोऽपृच्छद्धनंजयः ॥ १४.८१.१७ ॥
અને દૂર શોકથી કૃશ થયેલી તેની માતા ઉલૂપી સાથે ઊભેલી જોઈ; ત્યારે ધનંજયે પૂછ્યું.
14.81.18
किमिदं लक्ष्यते सर्वं शोकविस्मयहर्षवत् ।
रणाजिरममित्रघ्न यदि जानासि शंस मे ॥ १४.८१.१८ ॥
હે શત્રુઘ્ન, શોક, વિસ્મય અને હર્ષથી ભરેલું આ રણાંગણ આવું કેમ દેખાય છે? જો તું જાણતો હોય તો મને કહે.
14.81.19
जननी च किमर्थं ते रणभूमिमुपागता ।
नागेन्द्रदुहिता चेयमुलूपी किमिहागता ॥ १४.८१.१९ ॥
તારી માતા શા માટે રણભૂમિમાં આવી છે? અને નાગેન્દ્રની આ પુત્રી ઉલૂપી અહીં કેમ આવી છે?
14.81.20
जानाम्यहमिदं युद्धं त्वया मद्वचनात्कृतम् ।
स्त्रीणामागमने हेतुमहमिच्छामि वेदितुम् ॥ १४.८१.२० ॥
આ યુદ્ધ તેં મારા કહેવાથી કર્યું છે એ હું જાણું છું. પણ આ સ્ત્રીઓના આગમનનું કારણ હું જાણવા ઇચ્છું છું.
14.81.21
तमुवाच तथा पृष्टो मणिपूरपतिस्तदा ।
प्रसाद्य शिरसा विद्वानुलूपी पृच्छ्यतामिति ॥ १४.८१.२१ ॥
એ રીતે પૂછાતાં મણિપુરના સ્વામીએ તેને કહ્યું. વિદુષી ઉલૂપીને માથું નમાવીને પ્રસન્ન કરી, "એને જ પૂછો" એમ કહ્યું.