महाभारत · अध्याय 14.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.81.1
प्रायोपविष्टे नृपतौ मणिपूरेश्वरे तदा ।
पितृशोकसमाविष्टे सह मात्रा परंतप ॥ १४.८१.१ ॥
तेव्हा मणिपूरचा राजा पित्याच्या शोकाने व्यापलेला होऊन मातेसह प्रायोपवेशनास बसला, हे परंतप.
14.81.2
उलूपी चिन्तयामास तदा संजीवनं मणिम् ।
स चोपातिष्ठत तदा पन्नगानां परायणम् ॥ १४.८१.२ ॥
तेव्हा उलूपीने संजीवन मणीचा विचार केला; नागांचा आश्रय असलेला तो मणी तिच्यासमोर प्रकट झाला.
14.81.3
तं गृहीत्वा तु कौरव्य नागराजपतेः सुता ।
मनःप्रह्लादनीं वाचं सैनिकानामथाब्रवीत् ॥ १४.८१.३ ॥
हे कौरव्या, नागराजाच्या कन्येने ते घेऊन सैनिकांना मनाला आनंद देणारे शब्द सांगितले.
14.81.4
उत्तिष्ठ मा शुचः पुत्र नैव जिष्णुस्त्वया हतः ।
अजेयः पुरुषैरेष तथा देवैः सवासवैः ॥ १४.८१.४ ॥
ऊठ, शोक करू नकोस पुत्रा; तू जिष्णूला (अर्जुनाला) मारलेले नाहीस. तो मनुष्यांकडून आणि वासवासह देवांकडूनही अजेय आहे.
14.81.5
मया तु मोहनी नाम मायैषा सम्प्रदर्शिता ।
प्रियार्थं पुरुषेन्द्रस्य पितुस्तेऽद्य यशस्विनः ॥ १४.८१.५ ॥
मोहिनी नावाची ही माया मीच दाखवली; आज तुझ्या यशस्वी पित्या, पुरुषश्रेष्ठाला प्रसन्न करण्यासाठी.
14.81.6
जिज्ञासुर्ह्येष पुत्रस्य बलस्य तव कौरव ।
सङ्ग्रामे युद्ध्यतो राजन्नागतः परवीरहा ॥ १४.८१.६ ॥
हे कौरवा, राजा, शत्रुवीरांचा संहारक असलेला तो तुझ्या पुत्राचे बल जाणण्याच्या इच्छेने, तू युद्ध करत असताना आला.
14.81.7
तस्मादसि मया पुत्र युद्धाय परिचोदितः ।
मा पापमात्मनः पुत्र शङ्केथा ह्यण्वपि प्रभो ॥ १४.८१.७ ॥
म्हणून, पुत्रा, मी तुला युद्धासाठी प्रवृत्त केले आहे. हे प्रभो, स्वतःविषयी अणुमात्रही पापाची शंका बाळगू नकोस.
14.81.8
ऋषिरेष महानात्मा पुराणः शाश्वतोऽक्षरः ।
नैनं शक्तो हि सङ्ग्रामे जेतुं शक्रोऽपि पुत्रक ॥ १४.८१.८ ॥
हा महात्मा ऋषी पुरातन, शाश्वत आणि अक्षर आहे. पुत्रा, युद्धात इंद्रालाही त्याला जिंकणे शक्य नाही.
14.81.9
अयं तु मे मणिर्दिव्यः समानीतो विशांपते ।
मृतान्मृतान्पन्नगेन्द्रान्यो जीवयति नित्यदा ॥ १४.८१.९ ॥
हे प्रजापते, माझ्याकडे आणलेली ही दिव्य मणी मेलेल्या नागराजांना सदैव पुन्हा जिवंत करते.
14.81.10
एनमस्योरसि त्वं च स्थापयस्व पितुः प्रभो ।
संजीवितं तदा पार्थं स त्वं द्रष्टासि पाण्डवम् ॥ १४.८१.१० ॥
हे प्रभो, तूही ते पित्याच्या छातीवर ठेव. तेव्हा पुनर्जीवित होऊन तू पांडुपुत्र पार्थाला पाहशील.
14.81.11
इत्युक्तः स्थापयामास तस्योरसि मणिं तदा ।
पार्थस्यामिततेजाः स पितुः स्नेहादपापकृत् ॥ १४.८१.११ ॥
असे सांगितल्यावर, अमित तेजस्वी व निष्पाप त्याने पित्याच्या स्नेहापोटी तेव्हा पार्थाच्या छातीवर ती मणी ठेवली.
14.81.12
तस्मिन्न्यस्ते मणौ वीरो जिष्णुरुज्जीवितः प्रभुः ।
चिरसुप्त हवोत्तस्थौ मृष्टलोहितलोचनः ॥ १४.८१.१२ ॥
ती मणी ठेवताच तो वीर, विजयी प्रभू पुनर्जीवित झाला; दीर्घकाळ झोपलेल्याप्रमाणे, लालबुंद डोळ्यांनी तो उठून बसला.
14.81.13
तमुत्थितं महात्मानं लब्धसंज्ञं मनस्विनम् ।
समीक्ष्य पितरं स्वस्थं ववन्दे बभ्रुवाहनः ॥ १४.८१.१३ ॥
उठलेल्या, शुद्धीवर आलेल्या त्या महात्मा, मनस्वी पित्याला स्वस्थ पाहून बभ्रुवाहनाने वंदन केले.
14.81.14
उत्थिते पुरुषव्याघ्रे पुनर्लक्ष्मीवति प्रभो ।
दिव्याः सुमनसः पुण्या ववृषे पाकशासनः ॥ १४.८१.१४ ॥
हे प्रभो, पुरुषव्याघ्र, तेजस्वी तो वीर पुन्हा उठल्यावर पाकशासन (इंद्र) दिव्य व पवित्र फुलांचा वर्षाव केला.
14.81.15
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्मघनिःस्वनाः ।
साधुसाध्विति चाकाशे बभूव सुमहान्स्वनः ॥ १४.८१.१५ ॥
आघात न करताच दुंदुभी मेघगर्जनेसारख्या निनादल्या; आकाशात 'साधु, साधु' असा मोठा घोष उठला.
14.81.16
उत्थाय च महाबाहुः पर्याश्वस्तो धनंजयः ।
बभ्रुवाहनमालिङ्ग्य समाजिघ्रत मूर्धनि ॥ १४.८१.१६ ॥
महाबाहू धनंजय उठला, पूर्ण आश्वस्त होऊन, बभ्रुवाहनाला आलिंगन देऊन त्याचे मस्तक हुंगले.
14.81.17
ददर्श चापि दूरेऽस्य मातरं शोककर्शिताम् ।
उलूप्या सह तिष्ठन्तीं ततोऽपृच्छद्धनंजयः ॥ १४.८१.१७ ॥
आणि दूर शोकाने कृश झालेली त्याची माता उलूपीसह उभी असलेली त्याने पाहिली; तेव्हा धनंजयाने विचारले.
14.81.18
किमिदं लक्ष्यते सर्वं शोकविस्मयहर्षवत् ।
रणाजिरममित्रघ्न यदि जानासि शंस मे ॥ १४.८१.१८ ॥
हे शत्रुघ्ना, शोक, विस्मय आणि हर्षाने भरलेले हे रणांगण असे का दिसत आहे? तुला माहीत असल्यास मला सांग.
14.81.19
जननी च किमर्थं ते रणभूमिमुपागता ।
नागेन्द्रदुहिता चेयमुलूपी किमिहागता ॥ १४.८१.१९ ॥
तुझी माता रणभूमीवर कोणत्या कारणाने आली आहे? आणि नागेंद्राची ही कन्या उलूपी येथे का आली आहे?
14.81.20
जानाम्यहमिदं युद्धं त्वया मद्वचनात्कृतम् ।
स्त्रीणामागमने हेतुमहमिच्छामि वेदितुम् ॥ १४.८१.२० ॥
हे युद्ध तू माझ्या सांगण्यावरून केलेस हे मला ठाऊक आहे. परंतु या स्त्रिया येण्याचे कारण मला जाणून घ्यायचे आहे.
14.81.21
तमुवाच तथा पृष्टो मणिपूरपतिस्तदा ।
प्रसाद्य शिरसा विद्वानुलूपी पृच्छ्यतामिति ॥ १४.८१.२१ ॥
असे विचारले असता मणिपूरचा स्वामी त्याला म्हणाला. विदुषी उलूपीला मस्तक नमवून प्रसन्न करून तो म्हणाला, "हिलाच विचारावे."