ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.83.1
स तु वाजी समुद्रान्तां पर्येत्य वसुधामिमाम् ।
निवृत्तोऽभिमुखो राजन्येन वारणसाह्वयम् ॥ १४.८३.१ ॥
ସେହି ଅଶ୍ୱ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ହେ ରାଜନ, ରାଜକୁମାରଙ୍କ ସହ ବାରଣସାହ୍ୱୟ ଆଡ଼କୁ ଫେରିଲା।
14.83.2
अनुगच्छंश्च तुरगं निवृत्तोऽथ किरीटभृत् ।
यदृच्छया समापेदे पुरं राजगृहं तदा ॥ १४.८३.२ ॥
ଅଶ୍ୱକୁ ଅନୁସରଣ କରି କିରୀଟଧାରୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଫେରିଲେ; ସେତେବେଳେ ଦୈବକ୍ରମେ ରାଜଗୃହ ଥିବା ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
14.83.3
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा सहदेवात्मजः प्रभो ।
क्षत्रधर्मे स्थितो वीरः समरायाजुहाव ह ॥ १४.८३.३ ॥
ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ହେ ପ୍ରଭୋ, ସହଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
14.83.4
ततः पुरात्स निष्क्रम्य रथी धन्वी शरी तली ।
मेघसन्धिः पदातिं तं धनंजयमुपाद्रवत् ॥ १४.८३.४ ॥
ତା'ପରେ ନଗରରୁ ବାହାରି ରଥୀ, ଧନୁର୍ଧର, ବାଣଧାରୀ ଓ ହାତଗୋଡ଼ ଢାଙ୍କିଥିବା ମେଘସନ୍ଧି ପଦାତିକ ଧନଞ୍ଜୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
14.83.5
आसाद्य च महातेजा मेघसन्धिर्धनंजयम् ।
बालभावान्महाराज प्रोवाचेदं न कौशलात् ॥ १४.८३.५ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମେଘସନ୍ଧି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହେ ମହାରାଜ, ବାଳସୁଲଭ କାରଣରୁ, କୌଶଳରୁ ନୁହେଁ, ଏହା କହିଲେ।
14.83.6
किमयं चार्यते वाजी स्इत्रीमध्य इव भारत ।
हयमेनं हरिष्यामि प्रयतस्व विमोक्षणे ॥ १४.८३.६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏହି ଅଶ୍ୱ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଝିରେ ଥିବା ପରି କାହିଁକି ନିଆଯାଉଛି? ମୁଁ ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ ହରଣ କରିବି; ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
14.83.7
अदत्तानुनयो युद्धे यदि त्वं पितृभिर्मम ।
करिष्यामि तवातिथ्यं प्रहर प्रहरामि च ॥ १४.८३.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଦି ତୁମେ ଅନୁନୟ ପାଇନାହଁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମର ଆତିଥ୍ୟ କରିବି। ପ୍ରହାର କର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କରୁଛି।
14.83.8
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं प्रहसन्निव पाण्डवः ।
विघ्नकर्ता मया वार्य इति मे व्रतमाहितम् ॥ १४.८३.८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ପାଣ୍ଡବ ଯେପରି ହସି ହସି ତାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀକୁ ମୁଁ ଅଟକାଇବି, ଏହା ମୋର ବ୍ରତ।
14.83.9
भ्रात्रा ज्येष्ठेन नृपते तवापि विदितं ध्रुवम् ।
प्रहरस्व यथाशक्ति न मन्युर्विद्यते मम ॥ १४.८३.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଜଣାଯାଇଥିବ। ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରହାର କର; ମୋ ମନରେ କ୍ରୋଧ ନାହିଁ।
14.83.10
इत्युक्तः प्राहरत्पूर्वं पाण्डवं मगधेस्वरः ।
किरञ्शरसहस्राणि वर्षाणीव सहस्रदृक् ॥ १४.८३.१० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ମଗଧାଧିପତି ପ୍ରଥମେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ହଜାର ହଜାର ବାଣ ବର୍ଷାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସହସ୍ରନେତ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
14.83.11
ततो गाण्डीवभृच्छूरो गाण्डीवप्रहितैः शरैः ।
चकार मोघांस्तान्बाणान्सयत्नान्भरतर्षभ ॥ १४.८३.११ ॥
ତାପରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ବୀର ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସଯତ୍ନେ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଫଳ କଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
14.83.12
स मोघं तस्य बाणौघं कृत्वा वानरकेतनः ।
शरात्मुमोच ज्वलितान्दीप्तास्यानिव पन्नगान् ॥ १४.८३.१२ ॥
ତାଙ୍କ ବାଣ ପ୍ରବାହକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରି, ବାନରଧ୍ୱଜ ଜଳନ୍ତା ମୁଖ ଥିବା ସର୍ପଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
14.83.13
ध्वजे पताकादण्डेषु रथे यन्त्रे हयेषु च ।
अन्येषु च रथाङ्गेषु न शरीरे न सारथौ ॥ १४.८३.१३ ॥
ଧ୍ୱଜରେ, ପତାକା-ଦଣ୍ଡରେ, ରଥରେ, ଯନ୍ତ୍ରରେ, ଅଶ୍ୱରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରଥାଙ୍ଗରେ; କିନ୍ତୁ ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ସାରଥିରେ ନୁହେଁ।
14.83.14
संरक्ष्यमाणः पार्थेन शरीरे सव्यसाचिना ।
मन्यमानः स्ववीर्यं तन्मागधः प्राहिणोच्छरान् ॥ १४.८३.१४ ॥
ସବ୍ୟସାଚୀ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ତାହାକୁ ନିଜ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଭାବି ସେ ମାଗଧ ବାଣ ପ୍ରେରଣ କଲା।
14.83.15
ततो गाण्डीवधन्वा तु मागधेन भृशाहतः ।
बभौ वसन्तसमये पलासः पुष्पितो यथा ॥ १४.८३.१५ ॥
ତାପରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା ମାଗଧ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ଆହତ ହୋଇ, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପିତ ପଳାଶ ପରି ଶୋଭିଲେ।
14.83.16
अवध्यमानः सोऽभ्यघ्नन्मागधः पाण्डवर्षभम् ।
तेन तस्थौ स कौरव्य लोकवीरस्य दर्शने ॥ १४.८३.१६ ॥
ଅବଧ୍ୟ ହୋଇ ସେ ମାଗଧ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା; ହେ କୌରବ୍ୟ, ସେଥିପାଇଁ ସେ ଲୋକବୀରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଛିଡ଼ା ରହିଲା।
14.83.17
सव्यसाची तु संक्रुद्धो विकृष्य बलवद्धनुः ।
हयांश्चकार निर्जीवान्सारथेश्च शिरोऽहरत् ॥ १४.८३.१७ ॥
ମାତ୍ର ସବ୍ୟସାଚୀ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ନିଜ ବଳବାନ ଧନୁ ଟାଣି ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ କଲେ ଏବଂ ସାରଥିର ମସ୍ତକ ଛେଦ କଲେ।
14.83.18
धनुश्चास्य महच्चित्रं क्षुरेण प्रचकर्त ह ।
हस्तावापं पताकां च ध्वजं चास्यन्यपातयत् ॥ १४.८३.१८ ॥
ତାହାର ମହାନ ଓ ବିଚିତ୍ର ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁର ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ; ତାହାର ମୁଷ୍ଟି-ଆଧାର, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜକୁ ମଧ୍ୟ ପାଡ଼ିଦେଲେ।
14.83.19
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथिः ।
गदामादाय कौन्तेयमभिद्रद्राव वेगवान् ॥ १४.८३.१९ ॥
ସେହି ରାଜା ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ, ଘୋଡା, ଧନୁ ଓ ସାରଥି ହରାଇ, ଗଦା ଧରି ବେଗରେ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
14.83.20
तस्यापतत एवाशु गदां हेमपरिष्कृताम् ।
शरैश्चकर्त बहुधा बहुभिर्गृध्रवाजितैः ॥ १४.८३.२० ॥
ସେ ବେଗରେ ଧାଇଁ ଆସିବା ମାତ୍ରେ, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ଗଦାକୁ ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲେ।
14.83.21
सा गदा शकलीभूता विशीर्णिमणिबन्धना ।
व्याली विमुच्यमानेन पपात धरणीतले ॥ १४.८३.२१ ॥
ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ, ମଣି-ବନ୍ଧନ ବିଖଣ୍ଡିତ ସେହି ଗଦା, ମୁକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଧରଣୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
14.83.22
विरथं विधनुष्कं च गदया परिवर्जितम् ।
नैच्छत्ताडयितुं धीमानर्जुनः समराग्रणीः ॥ १४.८३.२२ ॥
ରଥହୀନ, ଧନୁହୀନ, ଗଦା ହରାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମରାଗ୍ରଣୀ ଅର୍ଜୁନ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
14.83.23
तत एनं विमनसं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमब्रवीत्कपिकेतनः ॥ १४.८३.२३ ॥
ତା'ପରେ କପିଧ୍ୱଜ (ଅର୍ଜୁନ) ଉଦାସୀନ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ବକ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.83.24
पर्याप्तः क्षत्रधर्मोऽयं दर्शितः पुत्र गम्यताम् ।
बह्वेतत्समरे कर्म तव बालस्य पार्थिव ॥ १४.८३.२४ ॥
"ପୁଅ! ଏହି କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାଅ। ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଏହି କର୍ମ, ବାଳକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁତ।"
14.83.25
युधिष्ठिरस्य संदेशो न हन्तव्या नृपा इति ।
तेन जीवसि राजंस्त्वमपराद्धोऽपि मे रणे ॥ १४.८३.२५ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା ଯେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଜୀବିତ ଅଛ, ଯଦିଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ମୋର ଅପରାଧ କରିଥିଲ।
14.83.26
इति मत्वा तदाऽऽत्मानं प्रत्यादिष्टं स्म मागधः ।
तथ्यमित्यभिगम्यैनं प्राञ्जलिः प्रत्यपूजयत् ॥ १४.८३.२६ ॥
ଏପରି ଭାବି, ନିଜକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଗଧ 'ତାହା ସତ୍ୟ' ବୋଲି କହି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୋଡ଼ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲା।
14.83.27
परिजितोस्मि भद्रं ते नाहं योद्धुमिहोत्सहे ।
यद्यत्कृत्यं मया तेऽद्य तद्ब्रूहि कृतमेव तु ॥ १४.८३.२७ ॥
ମୁଁ ପରାଜିତ ହୋଇଛି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ। ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ମୋତେ ଯାହା କରିବାକୁ ହେବ ତାହା କୁହ, ତାହା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣ।
14.83.28
तमर्जुनः समाश्वास्य पुनरेवेदमब्रवीत् ।
आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेधे नृपस्य नः ॥ १४.८३.२८ ॥
ଅର୍ଜୁନ ତାକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ପୁଣି ଏହା କହିଲେ: 'ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଆମ ରାଜାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ।'
14.83.29
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पूजयमास तं हयम् ।
फल्गुनं च युधिश्रेष्ठं विदिवत्सहदेवजः ॥ १४.८३.२९ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ସେ 'ସେପରି ହେଉ' କହି ସେହି ଘୋଡ଼ାକୁ ପୂଜା କଲା; ଫଲ୍ଗୁନ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶଧରଙ୍କୁ ସହଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କଲା।
14.83.30
ततो यथेष्टमगमत्पुनरेव स कौरवः ।
ततः समुद्रतीरेण वङ्गान्पुण्ड्रान्सकेरलान् ॥ १४.८३.३० ॥
ତା'ପରେ ସେହି କୌରବ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୁଣି ଚାଲିଗଲା। ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଦେଇ ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କେରଳ ଦେଶ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
14.83.31
तत्रतत्र च भूरीणि म्लेच्छसैन्यान्यनेकशः ।
विजिग्ये धनुषा राजन्गाण्डीवेन धनंजयः ॥ १४.८३.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସେନା ଜୟ କଲେ।