มหาภารตะ · อัธยายะ 14.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.83.1
स तु वाजी समुद्रान्तां पर्येत्य वसुधामिमाम् ।
निवृत्तोऽभिमुखो राजन्येन वारणसाह्वयम् ॥ १४.८३.१ ॥
ม้านั้นเดินทางรอบแผ่นดินนี้ซึ่งมีมหาสมุทรเป็นขอบเขต แล้วหันกลับมุ่งหน้าสู่วารณสาหวัย พร้อมกับเจ้าชายนักรบ ข้าแต่พระราชา
14.83.2
अनुगच्छंश्च तुरगं निवृत्तोऽथ किरीटभृत् ।
यदृच्छया समापेदे पुरं राजगृहं तदा ॥ १४.८३.२ ॥
อรชุนผู้ทรงมงกุฎติดตามม้าไป แล้วก็หันกลับ และโดยบังเอิญในขณะนั้นก็มาถึงนครที่มีพระราชวังนั้น
14.83.3
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा सहदेवात्मजः प्रभो ।
क्षत्रधर्मे स्थितो वीरः समरायाजुहाव ह ॥ १४.८३.३ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ เมื่อเห็นอรชุนเข้ามาใกล้ วีรบุรุษผู้เป็นบุตรของสหเทพ ผู้ยืนหยัดในธรรมของกษัตริย์ ก็ท้าทายให้ต่อสู้ในสงคราม
14.83.4
ततः पुरात्स निष्क्रम्य रथी धन्वी शरी तली ।
मेघसन्धिः पदातिं तं धनंजयमुपाद्रवत् ॥ १४.८३.४ ॥
จากนั้น เมฆสันธิ นักรบบนรถศึกผู้ถืออาวุธธนูและลูกศร สวมถุงมือ ก็ออกจากนครและพุ่งเข้าใส่ธนัญชัยผู้ยืนอยู่บนพื้นดิน
14.83.5
आसाद्य च महातेजा मेघसन्धिर्धनंजयम् ।
बालभावान्महाराज प्रोवाचेदं न कौशलात् ॥ १४.८३.५ ॥
เมฆสันธิผู้มีรัศมีกล้าเข้าประชิดธนัญชัยแล้ว ข้าแต่มหาราชา ด้วยความเยาว์วัย มิใช่ด้วยความชำนาญ จึงกล่าวถ้อยคำนี้ออกมา
14.83.6
किमयं चार्यते वाजी स्इत्रीमध्य इव भारत ।
हयमेनं हरिष्यामि प्रयतस्व विमोक्षणे ॥ १४.८३.६ ॥
เหตุใดม้าตัวนี้จึงถูกพาเดินวนไปมาราวกับอยู่ท่ามกลางสตรีเล่า ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ เราจะยึดม้าตัวนี้ไว้ จงพยายามปลดปล่อยมันเถิด
14.83.7
अदत्तानुनयो युद्धे यदि त्वं पितृभिर्मम ।
करिष्यामि तवातिथ्यं प्रहर प्रहरामि च ॥ १४.८३.७ ॥
หากท่านยังไม่ได้รับการปลอบโยนในการรบ เพราะบรรพบุรุษของข้า ข้าจะต้อนรับท่านอย่างดี จงโจมตีเถิด และข้าก็จะโจมตีเช่นกัน
14.83.8
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं प्रहसन्निव पाण्डवः ।
विघ्नकर्ता मया वार्य इति मे व्रतमाहितम् ॥ १४.८३.८ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น บุตรแห่งปาณฑุตอบเขาไปราวกับหัวเราะ ว่า "ข้ามีคำปฏิญาณมั่นคงว่า ผู้ใดก่อให้เกิดอุปสรรค ข้าต้องขัดขวางผู้นั้น"
14.83.9
भ्रात्रा ज्येष्ठेन नृपते तवापि विदितं ध्रुवम् ।
प्रहरस्व यथाशक्ति न मन्युर्विद्यते मम ॥ १४.८३.९ ॥
ข้าแต่พระราชา เรื่องนี้พระองค์คงทราบแน่นอนจากพี่ชายคนโตของพระองค์ จงโจมตีเต็มกำลังเถิด ในใจข้าไม่มีความโกรธ
14.83.10
इत्युक्तः प्राहरत्पूर्वं पाण्डवं मगधेस्वरः ।
किरञ्शरसहस्राणि वर्षाणीव सहस्रदृक् ॥ १४.८३.१० ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น เจ้าผู้ครองมคธจึงโจมตีบุตรแห่งปาณฑุก่อน ระดมลูกศรนับพันดุจฝนที่โปรยลงมา เหมือนพระอินทร์ผู้มีพันตา ที่ประทานฝน
14.83.11
ततो गाण्डीवभृच्छूरो गाण्डीवप्रहितैः शरैः ।
चकार मोघांस्तान्बाणान्सयत्नान्भरतर्षभ ॥ १४.८३.११ ॥
จากนั้น วีรบุรุษผู้ถือคาณฑีวะ ด้วยลูกศรที่ยิงจากคาณฑีวะ ได้ทำให้ลูกศรเหล่านั้นสูญเปล่าไป ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง
14.83.12
स मोघं तस्य बाणौघं कृत्वा वानरकेतनः ।
शरात्मुमोच ज्वलितान्दीप्तास्यानिव पन्नगान् ॥ १४.८३.१२ ॥
ผู้มีธงเป็นลิงได้ทำให้ฝูงลูกศรของเขาสูญเปล่า แล้วยิงลูกศรที่ลุกโชน ดุจงูที่มีปากลุกเป็นไฟ
14.83.13
ध्वजे पताकादण्डेषु रथे यन्त्रे हयेषु च ।
अन्येषु च रथाङ्गेषु न शरीरे न सारथौ ॥ १४.८३.१३ ॥
ลูกศรปักอยู่บนธง บนด้ามธงย่อยที่ประดับ บนรถศึก บนกลไกของรถ บนม้า และบนส่วนประกอบอื่นของล้อรถ แต่ไม่ปักบนร่างกายและไม่ปักบนนายสารถี
14.83.14
संरक्ष्यमाणः पार्थेन शरीरे सव्यसाचिना ।
मन्यमानः स्ववीर्यं तन्मागधः प्राहिणोच्छरान् ॥ १४.८३.१४ ॥
มาคธะเห็นว่าร่างกายของตนได้รับการคุ้มกันโดยปารถะผู้ถนัดซ้ายและขวา จึงคิดว่านั่นคือกำลังของตนเอง แล้วยิงลูกศรออกไป
14.83.15
ततो गाण्डीवधन्वा तु मागधेन भृशाहतः ।
बभौ वसन्तसमये पलासः पुष्पितो यथा ॥ १४.८३.१५ ॥
จากนั้น คาณฑีวธันวัน ถูกมาคธะยิงจนได้รับบาดเจ็บสาหัส ก็ส่องแสงเหมือนต้นปลาศที่บานสะพรั่งในฤดูใบไม้ผลิ
14.83.16
अवध्यमानः सोऽभ्यघ्नन्मागधः पाण्डवर्षभम् ।
तेन तस्थौ स कौरव्य लोकवीरस्य दर्शने ॥ १४.८३.१६ ॥
แม้ตนเองไม่อาจถูกฆ่าได้ มาคธะก็ยังยิงวีรบุรุษแห่งปาณฑพ ข้าแต่เการพ เพราะเหตุนั้น เขาจึงยืนเผชิญหน้ากับวีรบุรุษของโลก
14.83.17
सव्यसाची तु संक्रुद्धो विकृष्य बलवद्धनुः ।
हयांश्चकार निर्जीवान्सारथेश्च शिरोऽहरत् ॥ १४.८३.१७ ॥
ส่วนสัพยสาจี ผู้โกรธจัด ดึงคันธนูอันทรงพลังของตน ทำให้ม้าทั้งหลายไร้ชีวิต และตัดศีรษะของนายสารถี
14.83.18
धनुश्चास्य महच्चित्रं क्षुरेण प्रचकर्त ह ।
हस्तावापं पताकां च ध्वजं चास्यन्यपातयत् ॥ १४.८३.१८ ॥
เขาตัดคันธนูอันยิ่งใหญ่และอัศจรรย์ของมาคธะขาดด้วยลูกศรปลายคม และยังทำให้ด้ามถือ ธง และเสาธงของเขาหล่นลงมาด้วย
14.83.19
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथिः ।
गदामादाय कौन्तेयमभिद्रद्राव वेगवान् ॥ १४.८३.१९ ॥
กษัตริย์องค์นั้นเจ็บปวด ไร้ม้า ไร้คันธนู นายสารถีถูกฆ่า จึงหยิบคทาขึ้นมาแล้วพุ่งเข้าใส่บุตรแห่งกุนตีอย่างรวดเร็ว
14.83.20
तस्यापतत एवाशु गदां हेमपरिष्कृताम् ।
शरैश्चकर्त बहुधा बहुभिर्गृध्रवाजितैः ॥ १४.८३.२० ॥
ขณะที่เขาพุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว อรชุนก็ใช้ลูกศรหลายดอกที่ติดขนแร้ง ตัดคทาที่ประดับทองนั้นออกเป็นหลายส่วน
14.83.21
सा गदा शकलीभूता विशीर्णिमणिबन्धना ।
व्याली विमुच्यमानेन पपात धरणीतले ॥ १४.८३.२१ ॥
คทานั้นแตกเป็นท่อน ปลายที่ประดับด้วยอัญมณีหลุดกระจาย ตกลงสู่พื้นดินดุจงูที่ถูกปล่อยให้เป็นอิสระ
14.83.22
विरथं विधनुष्कं च गदया परिवर्जितम् ।
नैच्छत्ताडयितुं धीमानर्जुनः समराग्रणीः ॥ १४.८३.२२ ॥
อรชุนผู้มีปัญญา ผู้นำในการรบ ไม่ปรารถนาจะฟาดฟันเขาผู้ปราศจากรถ ปราศจากธนู และปราศจากคทา
14.83.23
तत एनं विमनसं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमब्रवीत्कपिकेतनः ॥ १४.८३.२३ ॥
ต่อมา อรชุนผู้มีธงเป็นรูปลิง กล่าวถ้อยคำอ่อนโยนเหล่านี้แก่เขา ผู้กำลังหม่นหมองแต่ยังมั่นคงในหน้าที่ของกษัตริย์นักรบ
14.83.24
पर्याप्तः क्षत्रधर्मोऽयं दर्शितः पुत्र गम्यताम् ।
बह्वेतत्समरे कर्म तव बालस्य पार्थिव ॥ १४.८३.२४ ॥
ลูกเอ๋ย หน้าที่ของนักรบนี้ได้แสดงให้เห็นเพียงพอแล้ว บัดนี้จงไปเถิด ข้าแต่กษัตริย์ การกระทำของเจ้าในสนามรบนี้ยิ่งใหญ่นัก แม้เจ้ายังเป็นเพียงเด็กหนุ่ม
14.83.25
युधिष्ठिरस्य संदेशो न हन्तव्या नृपा इति ।
तेन जीवसि राजंस्त्वमपराद्धोऽपि मे रणे ॥ १४.८३.२५ ॥
คำสั่งของยุธิษฐิระคือไม่ให้สังหารกษัตริย์ทั้งหลาย ด้วยเหตุนี้ ข้าแต่กษัตริย์ เจ้าจึงยังมีชีวิตอยู่ แม้เจ้าจะได้ทำผิดต่อข้าในสนามรบ
14.83.26
इति मत्वा तदाऽऽत्मानं प्रत्यादिष्टं स्म मागधः ।
तथ्यमित्यभिगम्यैनं प्राञ्जलिः प्रत्यपूजयत् ॥ १४.८३.२६ ॥
ทรงคิดดังนี้ กษัตริย์แห่งมคธซึ่งได้รับการปล่อยให้พ้นโทษ กล่าวว่า "เป็นความจริง" แล้วเข้าไปหาอรชุน ประนมมือและถวายเกียรติตอบ
14.83.27
परिजितोस्मि भद्रं ते नाहं योद्धुमिहोत्सहे ।
यद्यत्कृत्यं मया तेऽद्य तद्ब्रूहि कृतमेव तु ॥ १४.८३.२७ ॥
ข้าพเจ้าพ่ายแพ้แล้ว ขอให้โชคดีจงมีแก่ท่าน ข้าพเจ้าไม่อาจสู้รบในที่นี้ได้ โปรดบอกข้าพเจ้าว่าวันนี้ข้าพเจ้าจะต้องทำสิ่งใดเพื่อท่าน ขอให้ถือว่าได้ทำเสร็จแล้ว
14.83.28
तमर्जुनः समाश्वास्य पुनरेवेदमब्रवीत् ।
आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेधे नृपस्य नः ॥ १४.८३.२८ ॥
อรชุนปลอบโยนเขาแล้วกล่าวอีกว่า "ท่านต้องมาในเดือนไจตระ เพื่อร่วมพิธีอัศวเมธของกษัตริย์ของพวกเรา"
14.83.29
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पूजयमास तं हयम् ।
फल्गुनं च युधिश्रेष्ठं विदिवत्सहदेवजः ॥ १४.८३.२९ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น เขากล่าวว่า "ก็ให้เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วถวายเกียรติแก่ม้านั้น และโอรสของสหเทวะก็ถวายเกียรติแก่พาลคุนะและผู้ยิ่งใหญ่แห่งสายยุธิษฐิระตามสมควร
14.83.30
ततो यथेष्टमगमत्पुनरेव स कौरवः ।
ततः समुद्रतीरेण वङ्गान्पुण्ड्रान्सकेरलान् ॥ १४.८३.३० ॥
จากนั้น กษัตริย์แห่งเการพก็เดินทางต่อไปตามที่ปรารถนาอีกครั้ง แล้วจึงไปตามชายฝั่งทะเลสู่แคว้นวังคะ ปุณฑระ และเกรละ
14.83.31
तत्रतत्र च भूरीणि म्लेच्छसैन्यान्यनेकशः ।
विजिग्ये धनुषा राजन्गाण्डीवेन धनंजयः ॥ १४.८३.३१ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ที่นั่นและที่นั่น ธนัญชัยพิชิตกองทัพของพวกมเลจฉะจำนวนมากมายหลายหน่วยด้วยธนูคาณฑีวะ