മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.83.1
स तु वाजी समुद्रान्तां पर्येत्य वसुधामिमाम् ।
निवृत्तोऽभिमुखो राजन्येन वारणसाह्वयम् ॥ १४.८३.१ ॥
ആ കുതിര സമുദ്രംവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയെ ചുറ്റിസഞ്ചരിച്ച്, ഹേ രാജാവേ, രാജകുമാരനോടൊപ്പം വാരണസാഹ്വയത്തിന്റെ നേരെ തിരിച്ചെത്തി.
14.83.2
अनुगच्छंश्च तुरगं निवृत्तोऽथ किरीटभृत् ।
यदृच्छया समापेदे पुरं राजगृहं तदा ॥ १४.८३.२ ॥
കുതിരയെ പിന്തുടർന്ന കിരീടധാരിയായ (അർജുനൻ) തിരിച്ചെത്തി; അപ്പോൾ യാദൃച്ഛികമായി രാജഗൃഹമുള്ള നഗരത്തിലെത്തി.
14.83.3
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा सहदेवात्मजः प्रभो ।
क्षत्रधर्मे स्थितो वीरः समरायाजुहाव ह ॥ १४.८३.३ ॥
അവൻ അടുത്തെത്തിയത് കണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, സഹദേവന്റെ പുത്രനായ വീരൻ ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് യുദ്ധത്തിനായി അവനെ വിളിച്ചു.
14.83.4
ततः पुरात्स निष्क्रम्य रथी धन्वी शरी तली ।
मेघसन्धिः पदातिं तं धनंजयमुपाद्रवत् ॥ १४.८३.४ ॥
പിന്നെ നഗരത്തിൽനിന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ രഥിയും വില്ലാളിയും അമ്പെടുത്തവനും കൈയുറയണിഞ്ഞവനുമായ മേഘസന്ധി കാൽനടയായിരുന്ന ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
14.83.5
आसाद्य च महातेजा मेघसन्धिर्धनंजयम् ।
बालभावान्महाराज प्रोवाचेदं न कौशलात् ॥ १४.८३.५ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ മേഘസന്ധി ധനഞ്ജയന്റെ അടുത്തെത്തി, ഹേ മഹാരാജാവേ, ബാല്യഭാവത്താൽ, കൗശലത്താലല്ല, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
14.83.6
किमयं चार्यते वाजी स्इत्रीमध्य इव भारत ।
हयमेनं हरिष्यामि प्रयतस्व विमोक्षणे ॥ १४.८३.६ ॥
ഹേ ഭാരത, ഈ കുതിര സ്ത്രീകൾക്കിടയിലെന്നപോലെ എന്തിന് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു? ഈ കുതിരയെ ഞാൻ അപഹരിക്കും; അതിനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ.
14.83.7
अदत्तानुनयो युद्धे यदि त्वं पितृभिर्मम ।
करिष्यामि तवातिथ्यं प्रहर प्रहरामि च ॥ १४.८३.७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ പിതൃക്കളുടെ പേരിൽ നിനക്ക് അനുനയം ലഭിക്കാത്തവനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നിനക്ക് ആതിഥ്യം നൽകും. പ്രഹരിക്കൂ, ഞാനും പ്രഹരിക്കാം.
14.83.8
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं प्रहसन्निव पाण्डवः ।
विघ्नकर्ता मया वार्य इति मे व्रतमाहितम् ॥ १४.८३.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട പാണ്ഡവൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവനു മറുപടി നൽകി. വിഘ്നം ചെയ്യുന്നവനെ ഞാൻ തടയണം എന്നത് എന്റെ വ്രതമാണ് എന്ന്.
14.83.9
भ्रात्रा ज्येष्ठेन नृपते तवापि विदितं ध्रुवम् ।
प्रहरस्व यथाशक्ति न मन्युर्विद्यते मम ॥ १४.८३.९ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനിൽ നിന്ന് ഇത് നിനക്ക് തീർച്ചയായും അറിയാമായിരിക്കും. നിന്റെ ശക്തിക്കൊത്ത് പ്രഹരിക്കൂ; എനിക്ക് കോപമില്ല.
14.83.10
इत्युक्तः प्राहरत्पूर्वं पाण्डवं मगधेस्वरः ।
किरञ्शरसहस्राणि वर्षाणीव सहस्रदृक् ॥ १४.८३.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട മഗധരാജാവ് ആദ്യം പാണ്ഡവനെ പ്രഹരിച്ചു; ആയിരം അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട്, സഹസ്രനേത്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മഴ പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ.
14.83.11
ततो गाण्डीवभृच्छूरो गाण्डीवप्रहितैः शरैः ।
चकार मोघांस्तान्बाणान्सयत्नान्भरतर्षभ ॥ १४.८३.११ ॥
അപ്പോൾ ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ച ശൂരൻ, ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ അമ്പുകളെ പരിശ്രമത്തോടെ നിഷ്ഫലമാക്കി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
14.83.12
स मोघं तस्य बाणौघं कृत्वा वानरकेतनः ।
शरात्मुमोच ज्वलितान्दीप्तास्यानिव पन्नगान् ॥ १४.८३.१२ ॥
അവന്റെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്തെ നിഷ്ഫലമാക്കി, വാനരധ്വജൻ ജ്വലിക്കുന്ന ജ്വാലാമുഖങ്ങളുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾ തൊടുത്തു.
14.83.13
ध्वजे पताकादण्डेषु रथे यन्त्रे हयेषु च ।
अन्येषु च रथाङ्गेषु न शरीरे न सारथौ ॥ १४.८३.१३ ॥
കൊടിയിലും പതാകദണ്ഡങ്ങളിലും രഥത്തിലും യന്ത്രത്തിലും കുതിരകളിലും മറ്റ് രഥാംഗങ്ങളിലും; എന്നാൽ ശരീരത്തിലോ സാരഥിയിലോ അല്ല.
14.83.14
संरक्ष्यमाणः पार्थेन शरीरे सव्यसाचिना ।
मन्यमानः स्ववीर्यं तन्मागधः प्राहिणोच्छरान् ॥ १४.८३.१४ ॥
സവ്യസാചിയായ പാർത്ഥൻ ശരീരത്തിൽ സംരക്ഷിച്ചിരുന്നതിനെ സ്വന്തം വീര്യമെന്നു കരുതി, ആ മാഗധൻ ശരങ്ങൾ അയച്ചു.
14.83.15
ततो गाण्डीवधन्वा तु मागधेन भृशाहतः ।
बभौ वसन्तसमये पलासः पुष्पितो यथा ॥ १४.८३.१५ ॥
അപ്പോൾ ഗാണ്ഡീവധന്വാവ് മാഗധനാൽ കഠിനമായി പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട്, വസന്തകാലത്ത് പൂത്തുനിന്ന പലാശവൃക്ഷംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
14.83.16
अवध्यमानः सोऽभ्यघ्नन्मागधः पाण्डवर्षभम् ।
तेन तस्थौ स कौरव्य लोकवीरस्य दर्शने ॥ १४.८३.१६ ॥
വധിക്കപ്പെടാതെ ആ മാഗധൻ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠനെ പ്രഹരിച്ചു; കൗരവ്യാ, അതുകൊണ്ട് അവൻ ലോകവീരന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.
14.83.17
सव्यसाची तु संक्रुद्धो विकृष्य बलवद्धनुः ।
हयांश्चकार निर्जीवान्सारथेश्च शिरोऽहरत् ॥ १४.८३.१७ ॥
സവ്യസാചിയാകട്ടെ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി തന്റെ ശക്തമായ വില്ലു വലിച്ച്, കുതിരകളെ നിർജീവമാക്കി, സാരഥിയുടെ തല അറുത്തു.
14.83.18
धनुश्चास्य महच्चित्रं क्षुरेण प्रचकर्त ह ।
हस्तावापं पताकां च ध्वजं चास्यन्यपातयत् ॥ १४.८३.१८ ॥
അവന്റെ വലിയ വിചിത്രമായ വില്ലും ക്ഷുരബാണംകൊണ്ട് മുറിച്ചു; അവന്റെ പിടിയും പതാകയും കൊടിയും വീഴ്ത്തി.
14.83.19
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथिः ।
गदामादाय कौन्तेयमभिद्रद्राव वेगवान् ॥ १४.८३.१९ ॥
ആ രാജാവ് വ്യഥിതനായി, കുതിരകളും വില്ലും സാരഥിയും നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി, ഗദയെടുത്ത് വേഗത്തിൽ കൗന്തേയന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു.
14.83.20
तस्यापतत एवाशु गदां हेमपरिष्कृताम् ।
शरैश्चकर्त बहुधा बहुभिर्गृध्रवाजितैः ॥ १४.८३.२० ॥
അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തപ്പോൾ തന്നെ, സ്വർണ്ണം പതിച്ച ആ ഗദയെ കഴുകൻ ചിറകുള്ള അനേകം അമ്പുകളാൽ പല കഷണങ്ങളായി മുറിച്ചു.
14.83.21
सा गदा शकलीभूता विशीर्णिमणिबन्धना ।
व्याली विमुच्यमानेन पपात धरणीतले ॥ १४.८३.२१ ॥
കഷണങ്ങളായി, രത്നബന്ധനങ്ങൾ ചിതറിയ ആ ഗദ, അഴിഞ്ഞ പാമ്പുപോലെ നിലത്തു വീണു.
14.83.22
विरथं विधनुष्कं च गदया परिवर्जितम् ।
नैच्छत्ताडयितुं धीमानर्जुनः समराग्रणीः ॥ १४.८३.२२ ॥
രഥമില്ലാത്ത, വില്ലില്ലാത്ത, ഗദ നഷ്ടപ്പെട്ട അവനെ അടിക്കാൻ ബുദ്ധിമാനായ, യുദ്ധനായകനായ അർജുനൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
14.83.23
तत एनं विमनसं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमब्रवीत्कपिकेतनः ॥ १४.८३.२३ ॥
അപ്പോൾ കപിധ്വജൻ (അർജുനൻ) ദുഃഖിതനും ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമായ അവനോട് സാന്ത്വനപൂർവ്വം ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
14.83.24
पर्याप्तः क्षत्रधर्मोऽयं दर्शितः पुत्र गम्यताम् ।
बह्वेतत्समरे कर्म तव बालस्य पार्थिव ॥ १४.८३.२४ ॥
"മകനേ! ഈ ക്ഷത്രധർമ്മം മതിയായ രീതിയിൽ കാണിക്കപ്പെട്ടു; ഇനി പോകൂ. രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ഈ കർമ്മം, ബാലനായിരിക്കെ, വളരെയധികമാണ്."
14.83.25
युधिष्ठिरस्य संदेशो न हन्तव्या नृपा इति ।
तेन जीवसि राजंस्त्वमपराद्धोऽपि मे रणे ॥ १४.८३.२५ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ സന്ദേശം: രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലരുത് എന്നായിരുന്നു. ഓ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ നീ എന്നോട് അപരാധം ചെയ്തിട്ടും ആ കാരണത്താൽ നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
14.83.26
इति मत्वा तदाऽऽत्मानं प्रत्यादिष्टं स्म मागधः ।
तथ्यमित्यभिगम्यैनं प्राञ्जलिः प्रत्यपूजयत् ॥ १४.८३.२६ ॥
ഇങ്ങനെ കരുതി, വിട്ടയക്കപ്പെട്ട മാഗധൻ 'അത് സത്യം' എന്നു പറഞ്ഞ് അവന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, കൈകൂപ്പി അവനെ ആദരിച്ചു.
14.83.27
परिजितोस्मि भद्रं ते नाहं योद्धुमिहोत्सहे ।
यद्यत्कृत्यं मया तेऽद्य तद्ब्रूहि कृतमेव तु ॥ १४.८३.२७ ॥
ഞാൻ പരാജിതനായി, നിനക്ക് നന്മയുണ്ടാകട്ടെ. ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല. ഇന്ന് നിനക്കായി ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടത് പറയൂ, അത് ചെയ്തതുതന്നെ.
14.83.28
तमर्जुनः समाश्वास्य पुनरेवेदमब्रवीत् ।
आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेधे नृपस्य नः ॥ १४.८३.२८ ॥
അർജ്ജുനൻ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ചൈത്ര മാസത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ രാജാവിന്റെ അശ്വമേധ യാഗത്തിന് നീ തീർച്ചയായും വരണം.'
14.83.29
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पूजयमास तं हयम् ।
फल्गुनं च युधिश्रेष्ठं विदिवत्सहदेवजः ॥ १४.८३.२९ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ആ കുതിരയെ പൂജിച്ചു; ഫൽഗുനനെയും യുധിഷ്ഠിരന്റെ ശ്രേഷ്ഠ വംശജനെയും ചട്ടപ്രകാരം സഹദേവപുത്രൻ ആദരിച്ചു.
14.83.30
ततो यथेष्टमगमत्पुनरेव स कौरवः ।
ततः समुद्रतीरेण वङ्गान्पुण्ड्रान्सकेरलान् ॥ १४.८३.३० ॥
പിന്നെ ആ കൗരവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ വീണ്ടും പോയി. അനന്തരം കടൽത്തീരത്തിലൂടെ വംഗർ, പുണ്ഡ്രർ, കേരളർ എന്നിവരുടെ ദേശങ്ങളിലേക്ക് പോയി.
14.83.31
तत्रतत्र च भूरीणि म्लेच्छसैन्यान्यनेकशः ।
विजिग्ये धनुषा राजन्गाण्डीवेन धनंजयः ॥ १४.८३.३१ ॥
രാജാവേ, പലയിടങ്ങളിലായി ധനഞ്ജയൻ ഗാണ്ഡീവം എന്ന വില്ലുകൊണ്ട് അനേകം മ്ലേച്ഛസൈന്യങ്ങളെ ജയിച്ചു.