మహాభారతం · అధ్యాయం 14.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.83.1
स तु वाजी समुद्रान्तां पर्येत्य वसुधामिमाम् ।
निवृत्तोऽभिमुखो राजन्येन वारणसाह्वयम् ॥ १४.८३.१ ॥
ఆ గుర్రం సముద్రం వరకు వ్యాపించిన ఈ భూమిని చుట్టివచ్చి, ఓ రాజా, రాజకుమారునితో కలిసి వారణసాహ్వయం వైపు తిరిగి వచ్చింది.
14.83.2
अनुगच्छंश्च तुरगं निवृत्तोऽथ किरीटभृत् ।
यदृच्छया समापेदे पुरं राजगृहं तदा ॥ १४.८३.२ ॥
గుర్రాన్ని అనుసరిస్తూ, కిరీటధారి (అర్జునుడు) తిరిగి వచ్చాడు; అప్పుడు యాదృచ్ఛికంగా రాజగృహంతో ఉన్న నగరాన్ని చేరుకున్నాడు.
14.83.3
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा सहदेवात्मजः प्रभो ।
क्षत्रधर्मे स्थितो वीरः समरायाजुहाव ह ॥ १४.८३.३ ॥
అతడు సమీపించడాన్ని చూసి, ఓ ప్రభూ, సహదేవుని కుమారుడైన వీరుడు క్షత్రధర్మంలో నిలిచి యుద్ధానికి అతడిని సవాలు చేశాడు.
14.83.4
ततः पुरात्स निष्क्रम्य रथी धन्वी शरी तली ।
मेघसन्धिः पदातिं तं धनंजयमुपाद्रवत् ॥ १४.८३.४ ॥
అప్పుడు నగరం నుండి బయలుదేరి, రథికుడు, ధనుర్ధారి, బాణధారి, చేతిగవచాలు ధరించిన మేఘసంధి, కాలినడకన ఉన్న ధనంజయునిపై దూసుకువచ్చాడు.
14.83.5
आसाद्य च महातेजा मेघसन्धिर्धनंजयम् ।
बालभावान्महाराज प्रोवाचेदं न कौशलात् ॥ १४.८३.५ ॥
మహాతేజస్వి అయిన మేఘసంధి ధనంజయుని సమీపించి, ఓ మహారాజా, బాల్యం వల్ల, నైపుణ్యం వల్ల కాదు, ఇలా అన్నాడు.
14.83.6
किमयं चार्यते वाजी स्इत्रीमध्य इव भारत ।
हयमेनं हरिष्यामि प्रयतस्व विमोक्षणे ॥ १४.८३.६ ॥
ఓ భారతా, ఈ గుర్రం స్త్రీల మధ్యలో ఉన్నట్లు ఎందుకు తీసుకువెళ్లబడుతోంది? ఈ గుర్రాన్ని నేను అపహరిస్తాను; దానిని విడిపించడానికి ప్రయత్నించు.
14.83.7
अदत्तानुनयो युद्धे यदि त्वं पितृभिर्मम ।
करिष्यामि तवातिथ्यं प्रहर प्रहरामि च ॥ १४.८३.७ ॥
యుద్ధంలో నా పితృదేవతల కారణంగా నీకు అనునయం లభించనట్లయితే, నీకు ఆతిథ్యం ఇస్తాను. ప్రహరించు, నేనూ ప్రహరిస్తాను.
14.83.8
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं प्रहसन्निव पाण्डवः ।
विघ्नकर्ता मया वार्य इति मे व्रतमाहितम् ॥ १४.८३.८ ॥
ఇలా చెప్పబడిన పాండవుడు నవ్వుతున్నట్లుగా అతనికి జవాబిచ్చాడు. విఘ్నం కలిగించువాడిని నేను అడ్డగించాలన్నదే నా వ్రతం అని.
14.83.9
भ्रात्रा ज्येष्ठेन नृपते तवापि विदितं ध्रुवम् ।
प्रहरस्व यथाशक्ति न मन्युर्विद्यते मम ॥ १४.८३.९ ॥
ఓ రాజా, నీ అన్న జ్యేష్ఠుడి ద్వారా ఇది నీకు ఖచ్చితంగా తెలిసే ఉంటుంది. నీ శక్తికి తగినట్లు ప్రహరించు; నాలో కోపం లేదు.
14.83.10
इत्युक्तः प्राहरत्पूर्वं पाण्डवं मगधेस्वरः ।
किरञ्शरसहस्राणि वर्षाणीव सहस्रदृक् ॥ १४.८३.१० ॥
ఇలా చెప్పబడిన మగధ రాజు మొదట పాండవునిపై ప్రహరించాడు; వేలాది బాణాలను కురిపిస్తూ, సహస్రనేత్రుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించినట్లుగా.
14.83.11
ततो गाण्डीवभृच्छूरो गाण्डीवप्रहितैः शरैः ।
चकार मोघांस्तान्बाणान्सयत्नान्भरतर्षभ ॥ १४.८३.११ ॥
అప్పుడు గాండీవాన్ని ధరించిన శూరుడు, గాండీవం నుండి ప్రయోగించిన బాణాలతో, ప్రయత్నపూర్వకంగా ఆ బాణాలను వ్యర్థం చేశాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
14.83.12
स मोघं तस्य बाणौघं कृत्वा वानरकेतनः ।
शरात्मुमोच ज्वलितान्दीप्तास्यानिव पन्नगान् ॥ १४.८३.१२ ॥
అతని బాణ ప్రవాహాన్ని వ్యర్థం చేసి, వానర-ధ్వజుడు మండుతున్న ముఖాలున్న సర్పాల వలె ప్రజ్వలించే బాణాలను ప్రయోగించాడు.
14.83.13
ध्वजे पताकादण्डेषु रथे यन्त्रे हयेषु च ।
अन्येषु च रथाङ्गेषु न शरीरे न सारथौ ॥ १४.८३.१३ ॥
ధ్వజంపై, పతాకదండాలపై, రథంపై, యంత్రంపై, గుఱ్ఱాలపై, ఇతర రథాంగాలపై; కానీ శరీరంపైనా సారథిపైనా కాదు.
14.83.14
संरक्ष्यमाणः पार्थेन शरीरे सव्यसाचिना ।
मन्यमानः स्ववीर्यं तन्मागधः प्राहिणोच्छरान् ॥ १४.८३.१४ ॥
సవ్యసాచి పార్థునిచే శరీరంలో రక్షించబడుతూ, అది తన పరాక్రమమే అని భావించి, ఆ మాగధుడు బాణాలు ప్రయోగించాడు.
14.83.15
ततो गाण्डीवधन्वा तु मागधेन भृशाहतः ।
बभौ वसन्तसमये पलासः पुष्पितो यथा ॥ १४.८३.१५ ॥
అప్పుడు గాండీవధన్వి మాగధునిచే తీవ్రంగా గాయపడి, వసంత కాలంలో పూసిన పలాశ వృక్షంలా ప్రకాశించాడు.
14.83.16
अवध्यमानः सोऽभ्यघ्नन्मागधः पाण्डवर्षभम् ।
तेन तस्थौ स कौरव्य लोकवीरस्य दर्शने ॥ १४.८३.१६ ॥
చంపబడనివాడై ఆ మాగధుడు పాండవర్షభుని కొట్టాడు; కౌరవ్యా, అందుచేతనే అతడు లోకవీరుని ఎదుట నిలిచాడు.
14.83.17
सव्यसाची तु संक्रुद्धो विकृष्य बलवद्धनुः ।
हयांश्चकार निर्जीवान्सारथेश्च शिरोऽहरत् ॥ १४.८३.१७ ॥
సవ్యసాచి మాత్రం అత్యంత కోపంతో తన బలమైన ధనుస్సును లాగి, గుఱ్ఱాలను నిర్జీవం చేసి, సారథి తలను నరికాడు.
14.83.18
धनुश्चास्य महच्चित्रं क्षुरेण प्रचकर्त ह ।
हस्तावापं पताकां च ध्वजं चास्यन्यपातयत् ॥ १४.८३.१८ ॥
అతని గొప్ప విచిత్ర ధనుస్సును క్షురబాణంతో ఖండించాడు; అతని పట్టు, పతాకం, ధ్వజాన్ని కూడా కూల్చాడు.
14.83.19
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथिः ।
गदामादाय कौन्तेयमभिद्रद्राव वेगवान् ॥ १४.८३.१९ ॥
ఆ రాజు వ్యథ చెంది, గుర్రాలు, విల్లు, సారథి లేనివాడై, గదను పట్టుకుని వేగంగా కౌంతేయుని వైపు పరుగెత్తాడు.
14.83.20
तस्यापतत एवाशु गदां हेमपरिष्कृताम् ।
शरैश्चकर्त बहुधा बहुभिर्गृध्रवाजितैः ॥ १४.८३.२० ॥
అతడు వేగంగా దూకి వచ్చిన వెంటనే, బంగారంతో అలంకరించిన ఆ గదను గ్రద్ద రెక్కల అనేక బాణాలతో ముక్కలుగా నరికాడు.
14.83.21
सा गदा शकलीभूता विशीर्णिमणिबन्धना ।
व्याली विमुच्यमानेन पपात धरणीतले ॥ १४.८३.२१ ॥
ముక్కలైన, రత్నాల బంధనాలు చెల్లాచెదరైన ఆ గద, విడిపోయిన పామువలె నేలపై పడింది.
14.83.22
विरथं विधनुष्कं च गदया परिवर्जितम् ।
नैच्छत्ताडयितुं धीमानर्जुनः समराग्रणीः ॥ १४.८३.२२ ॥
రథం, విల్లు, గద లేనివాడిని కొట్టాలని బుద్ధిమంతుడైన, యుద్ధాగ్రణి అర్జునుడు కోరలేదు.
14.83.23
तत एनं विमनसं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमब्रवीत्कपिकेतनः ॥ १४.८३.२३ ॥
అప్పుడు కపిధ్వజుడు (అర్జునుడు) విచారంతో, క్షత్రధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్న అతనితో సాంత్వనపూర్వకంగా ఈ మాట చెప్పాడు.
14.83.24
पर्याप्तः क्षत्रधर्मोऽयं दर्शितः पुत्र गम्यताम् ।
बह्वेतत्समरे कर्म तव बालस्य पार्थिव ॥ १४.८३.२४ ॥
"కుమారా! ఈ క్షత్రధర్మం తగినంతగా చూపబడింది; ఇప్పుడు వెళ్ళు. రాజా, యుద్ధంలో నీ ఈ కర్మ, బాలుడివైనా, ఎంతో గొప్పది."
14.83.25
युधिष्ठिरस्य संदेशो न हन्तव्या नृपा इति ।
तेन जीवसि राजंस्त्वमपराद्धोऽपि मे रणे ॥ १४.८३.२५ ॥
యుధిష్ఠిరుని సందేశం: రాజులను చంపకూడదు. ఓ రాజా, యుద్ధంలో నువ్వు నాకు అపరాధం చేసినా, ఆ కారణంగానే నువ్వు ఇంకా జీవించి ఉన్నావు.
14.83.26
इति मत्वा तदाऽऽत्मानं प्रत्यादिष्टं स्म मागधः ।
तथ्यमित्यभिगम्यैनं प्राञ्जलिः प्रत्यपूजयत् ॥ १४.८३.२६ ॥
ఇలా భావించి, తనను విడిచిపెట్టబడ్డ మాగధుడు 'అది నిజం' అని చెప్పి, అతని దగ్గరకు వెళ్లి, చేతులు జోడించి అతడిని గౌరవించాడు.
14.83.27
परिजितोस्मि भद्रं ते नाहं योद्धुमिहोत्सहे ।
यद्यत्कृत्यं मया तेऽद्य तद्ब्रूहि कृतमेव तु ॥ १४.८३.२७ ॥
నేను ఓడిపోయాను, నీకు శుభం కలుగుగాక. ఇక్కడ నేను యుద్ధం చేయలేను. ఈరోజు నీ కోసం నేను చేయవలసినది చెప్పు, అది చేసినట్టే.
14.83.28
तमर्जुनः समाश्वास्य पुनरेवेदमब्रवीत् ।
आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेधे नृपस्य नः ॥ १४.८३.२८ ॥
అర్జునుడు అతనికి ఓదార్పు చెప్పి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'చైత్ర మాసంలో మా రాజు అశ్వమేధ యాగానికి తప్పక రావాలి.'
14.83.29
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पूजयमास तं हयम् ।
फल्गुनं च युधिश्रेष्ठं विदिवत्सहदेवजः ॥ १४.८३.२९ ॥
ఇలా చెప్పబడినవాడై అతడు 'అలాగే' అని చెప్పి ఆ గుర్రాన్ని పూజించాడు; ఫల్గునుడిని, యుధిష్ఠిరుని శ్రేష్ఠ వంశీకుడిని, సహదేవుని కుమారుడు విధిప్రకారం గౌరవించాడు.
14.83.30
ततो यथेष्टमगमत्पुनरेव स कौरवः ।
ततः समुद्रतीरेण वङ्गान्पुण्ड्रान्सकेरलान् ॥ १४.८३.३० ॥
అప్పుడు ఆ కౌరవుడు తన ఇష్టం ప్రకారం మళ్లీ వెళ్లాడు. తరువాత సముద్ర తీరం వెంబడి వంగులు, పుండ్రులు, కేరళులు ఉన్న దేశాలకు వెళ్లాడు.
14.83.31
तत्रतत्र च भूरीणि म्लेच्छसैन्यान्यनेकशः ।
विजिग्ये धनुषा राजन्गाण्डीवेन धनंजयः ॥ १४.८३.३१ ॥
రాజా, అక్కడక్కడ ధనంజయుడు గాండీవ ధనుస్సుతో అనేక మ్లేచ్ఛ సైన్యాలను జయించాడు.