মহাভারত · অধ্যায় 14.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.87.2
उपयाता नरव्याघ्रा य एते पृथिवीश्वराः ।
एतेषां क्रियतां पूजा पूजार्हा हि नराधिपाः ॥ १४.८७.२ ॥
যে এই পৃথিবীপতিরা, নরশ্রেষ্ঠ, এখানে এসেছেন; এঁদের সম্মান করা হোক, কারণ এই নরাধিপরা পূজার যোগ্য।
14.87.3
इत्युक्तः स तथा चक्रे नरेन्द्रेण यशस्विना ।
भीमसेनो महातेजा यमाभ्यां सह पाण्डवः ॥ १४.८७.३ ॥
যশস্বী নরেন্দ্র এইরূপ বললে, মহাতেজা পাণ্ডুপুত্র ভীমসেন যমজ ভাইদের সঙ্গে তেমনই করলেন।
14.87.4
अथाभ्यगच्छद्गोविन्दो वृष्णिभिः सह धर्मजम् ।
बलदेवं पुरस्कृत्य सर्वप्राणभूतां वरः ॥ १४.८७.४ ॥
তখন সর্বপ্রাণীর শ্রেষ্ঠ গোবিন্দ বৃষ্ণিবংশীয়দের সঙ্গে বলদেবকে সামনে রেখে ধর্মপুত্রের কাছে এলেন।
14.87.5
युयुधानेन सहितः प्रद्युम्नेन गदेन च ।
निशठेनाथ सांबेन तथैव कृतवर्मणा ॥ १४.८७.५ ॥
যুয়ুধান, প্রদ্যুম্ন, গদ, নিশঠ, সাম্ব এবং তেমনই কৃতবর্মার সঙ্গে।
14.87.6
तेषामपि परां पूजां चक्रे भीमो महारथः ।
विविशुस्ते च वेश्मानि रत्नवन्ति च सर्वशः ॥ १४.८७.६ ॥
মহারথ ভীম তাঁদেরও পরম সম্মান করলেন; তাঁরা রত্নখচিত সব প্রাসাদে প্রবেশ করলেন।
14.87.7
युधिष्ठिरसमीपे तु कथान्ते मधुसूदनः ।
अर्जुनं कथयामास बहुसङ्ग्रामकर्शितम् ॥ १४.८७.७ ॥
যুধিষ্ঠিরের কাছে, কথা শেষে মধুসূদন বহু যুদ্ধে ক্লান্ত অর্জুনকে বললেন।
14.87.8
स तं प्रपच्छ कौन्तेयः पुनःपुनररिंदमम् ।
धर्मजः शक्रजं जिष्णुं समाचष्ट जगत्पतिः ॥ १४.८७.८ ॥
কুন্তীপুত্র সেই শত্রুদমনকারীকে বারবার জিজ্ঞাসা করলেন; জগৎপতি ইন্দ্রপুত্র বিজয়ী অর্জুনের কথা বললেন।
14.87.9
आगमद्द्वारकावासी समाप्तः पुरुषो नृप ।
योऽद्राक्षीत्पाण्डवश्रेष्ठ बहुसङ्ग्रामकर्शितम् ॥ १४.८७.९ ॥
হে রাজা, দ্বারকার এক বাসিন্দা এল; কাজ শেষ করে সে বহু যুদ্ধে ক্ষীণ পাণ্ডবশ্রেষ্ঠকে দেখেছিল।
14.87.10
समीपे च महाबाहुमाचष्ट च मम प्रभो ।
कुरु कार्याणि कौन्तेय हयमेधार्थसिद्धये ॥ १४.८७.१० ॥
কাছেই সেই মহাবাহু আমাকে বললেন: 'হে প্রভু, হে কৌন্তেয়, অশ্বমেধের সিদ্ধির জন্য কর্তব্য সম্পাদন করো।'
14.87.11
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
दिष्ट्या स कुशली जिष्णुरुपायाति च माधव ॥ १४.८७.११ ॥
এরকম বললে ধর্মরাজ যুধিষ্ঠির তাঁকে উত্তর দিলেন: 'হে মাধব, সৌভাগ্যক্রমে সেই বিজয়ী অর্জুন কুশলে ফিরে আসছেন।'
14.87.12
यदिदं संदिदेशास्मिन्पाण्डवानां बलाग्रणीः ।
तदाख्यातमिहेच्छामि भवता यदुनन्दन ॥ १४.८७.१२ ॥
পাণ্ডবদের সেনাপতি এই বিষয়ে যা আদেশ দিয়েছেন, হে যদুনন্দন, তা আপনি এখানে আমাকে বলুন, আমি তা শুনতে চাই।
14.87.13
इत्युक्तो धर्मराजेन वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा ।
प्रोवाचेदं वचो वाग्मी धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ १४.८७.१३ ॥
ধর্মরাজ এরূপ বললে, বৃষ্ণি-অন্ধকের অধিপতি তখন বাগ্মীর মতো ধর্মাত্মা যুধিষ্ঠিরকে এই কথা বললেন।
14.87.14
इदमाह महाराज पार्थवाक्यं नरेश्वरः ।
वाच्यो युधिष्ठिरः कृष्ण काले वाक्यमिदं मम ॥ १४.८७.१४ ॥
মহারাজ, নরেশ্বর পার্থের বাক্য এইরূপ বললেন: হে কৃষ্ণ, যথাসময়ে যুধিষ্ঠিরকে আমার এই কথা বলো।
14.87.15
आगमिष्यन्ति राजानः सर्वे वै कौरवर्षभ ।
प्राप्तानां महतां पूजा कार्या ह्येतत्क्षमं हि नः ॥ १४.८७.१५ ॥
হে কুরুশ্রেষ্ঠ, সকল রাজা আসবেন। যাঁরা এসে পৌঁছেছেন সেই মহানদের পূজা করা উচিত; এটাই আমাদের পক্ষে সঙ্গত।
14.87.16
इत्येतद्वचनाद्राजा विज्ञाप्यो मम मानद ।
तथा चात्ययिकं न स्याद्यदर्घाहरणेऽभवत् ॥ १४.८७.१६ ॥
হে মানদ, এই কথা অনুসারে আমার পক্ষ থেকে রাজাকে জানাও; অর্ঘ্যদানে যা ঘটেছিল তা যেন জরুরি না হয়।
14.87.17
कर्तुमर्हति तद्राजा भवांश्चाप्यनुमन्यताम् ।
राजद्वेषान्न नश्येयुरिमा राजन्पुनः प्रजाः ॥ १४.८७.१७ ॥
রাজার তা করা উচিত, আর আপনিও তাতে সম্মতি দিন; রাজাদের বিদ্বেষে এই প্রজারা যেন আবার বিনষ্ট না হয়।
14.87.18
इदमन्यच्च कौन्तेय वचः स पुरुषोऽब्रवीत् ।
धनंजयस्य नृपते तन्मे निगदतः शृणु ॥ १४.८७.१८ ॥
হে কৌন্তেয়, সেই ব্যক্তি আরও একটি কথা বলেছিলেন। হে নৃপতি, ধনঞ্জয়ের সেই কথা আমি বলছি, শোনো।
14.87.19
उपयास्यति यज्ञं नो मणलूरपतिर्नृपः ।
पुत्रो मम महातेजा दयितो बभ्रुवाहनः ॥ १४.८७.१९ ॥
মণলূরের অধিপতি রাজা আমাদের যজ্ঞে আসবেন; আমার মহাতেজস্বী পুত্র, আমার প্রিয় বভ্রুবাহন।
14.87.20
तं भवान्मदपेक्षार्थं विधिवत्प्रतिपूजयेत् ।
स तु भक्तोऽनुरक्तश्च मम नित्यमिति प्रभो ॥ १४.८७.२० ॥
আপনি আমার সম্মানের জন্য তাঁকে বিধিমতো সমাদর করবেন। তিনি তো আমার প্রতি সর্বদা ভক্ত ও অনুরক্ত, হে প্রভু।
14.87.21
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अभिनन्द्यास्य तद्वाक्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.८७.२१ ॥
এই কথা শুনে ধর্মরাজ যুধিষ্ঠির তাঁর সেই বাক্যের প্রশংসা করে এই কথা বললেন।