महाभारत · अध्याय 14.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.88.1
श्रुतं प्रियमिदं कृष्ण यत्त्वमर्हसि भाषितुम् ।
तन्मेऽमृतरसं पुण्यं मनो ह्लादयति प्रभो ॥ १४.८८.१ ॥
हे कृष्णा, आपण जे बोलण्यास योग्य आहात ते मी ऐकले. ते प्रिय, अमृतरसासारखे, पुण्यकारक आहे आणि हे प्रभो, ते माझे मन आनंदित करते.
14.88.2
बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैः ।
पुनरासन्हृषीकेश तत्रतत्रेति न श्रुतम् ॥ १४.८८.२ ॥
हे हृषीकेशा, विजयासाठी राजांनी अनेक युद्धे केली होती; पण इथेतिथे तसे काही ऐकिवात नाही.
14.88.3
किंनिमित्तं स नित्यं हि पार्थः सुखविवर्जितः ।
अतीव विजयो धीमानिति मे दूयते मनः ॥ १४.८८.३ ॥
अत्यंत विजयी आणि बुद्धिमान असा तो पार्थ कोणत्या कारणाने नेहमी सुखरहित असतो? याने माझे मन दुःखी होते.
14.88.4
संचिन्तयामि कौन्तेयं रहो जिष्णुं जनार्दन ।
अतीव दुःखभागी स सततं पाण्डुनन्दनः ॥ १४.८८.४ ॥
हे जनार्दना, एकांतात मी कौंतेय, त्या जिष्णूचा विचार करतो. तो पांडुपुत्र सतत अत्यंत दुःखाचा वाटेकरी आहे.
14.88.5
किंनु तस्य शरीरेऽस्ति सर्वलक्षणपूजिते ।
अनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते ॥ १४.८८.५ ॥
हे कृष्णा, सर्व शुभ लक्षणांनी पूजित अशा त्याच्या शरीरात असे कोणते अशुभ लक्षण आहे, ज्यामुळे तो दुःख भोगतो?
14.88.6
अतीवासुखभोगी स सततं कुन्तिनन्दनः ।
न हि पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचन।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १४.८८.६ ॥
तो कौंतेय अत्यंत सुखरहित होऊन सतत असतो. बीभत्सूच्या अवयवांमध्ये निंद्य असे काही मला दिसत नाही. जर हे मला ऐकायचे असेल, तर ते मला समजावून सांगणे आपल्यासाठी योग्य आहे.
14.88.7
इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदन्तरम् ।
राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत् ॥ १४.८८.७ ॥
असे सांगितल्यावर हृषीकेश बराच वेळ विचार करून, भोज व क्षत्रियांचा वर्धक विष्णू राजाला म्हणाला.
14.88.8
न ह्यस्य नृपते किञ्चिदनिष्टमुपलक्षये ।
ऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिकेऽस्याधिके यतः ॥ १४.८८.८ ॥
हे राजा, या पुरुषसिंहात मला काहीही अनिष्ट दिसत नाही, फक्त त्याच्या दोन पिंडिका अधिक आहेत.
14.88.9
स ताभ्यां पुरुषव्याघ्रो नित्यमध्वसु वर्तते ।
न चान्यदनुपश्यामि येनासौ दुःखभाजनम् ॥ १४.८८.९ ॥
तो पुरुषव्याघ्र त्या दोघांसह नेहमी मार्गांवर गुंतलेला असतो; त्याला दुःखाचे पात्र बनवणारे दुसरे काही मला दिसत नाही.
14.88.10
इत्युक्तः पुरुषश्रेष्ठस्तदा कृष्णेन धीमता ।
प्रोवाच वृष्णिशार्दूलमेवमेतदिति प्रभो ॥ १४.८८.१० ॥
बुद्धिमान कृष्णाने असे सांगितल्यावर त्या पुरुषश्रेष्ठाने वृष्णिशार्दूलाला म्हटले, 'हे प्रभो, हे असेच आहे.'
14.88.11
कृष्णा तु द्रौप्दी कृष्णं तिर्यक्सासूयमैक्षत ।
प्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहा।
प्रख्युः सखा हृषीकेशः साक्षादिव धनंजयः ॥ १४.८८.११ ॥
पण कृष्णा द्रौपदीने ईर्ष्येने कृष्णाकडे तिरकस दृष्टीने पाहिले; केशिहन्त्याने तिचे तेही प्रेम स्वीकारले. मित्र हृषीकेश साक्षात धनंजयासारखा प्रसिद्ध होता.
14.88.12
तत्र भीमादयस्ते तु करवो याजकाश्च ये ।
रेमुः श्रुत्वा विचित्रां तां धनंजयकथां शुभाम् ॥ १४.८८.१२ ॥
तेथे भीम आदी आणि जे कर्ते व यजमान होते, ते सर्वजण धनंजयाची ती विचित्र आणि शुभ कथा ऐकून आनंदले.
14.88.13
तेषां कथयतामेव पुरुषोऽर्जुनसंकथाः ।
उपायाद्वचनाद्दूतो विजयस्य महात्मनः ॥ १४.८८.१३ ॥
ते अर्जुनाविषयी बोलत असतानाच महात्मा विजयाच्या सांगण्यावरून एक दूत आला.
14.88.14
सोभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान् ।
उपायातं नरव्याघ्रं फल्गुनं प्रत्यवेदयत् ॥ १४.८८.१४ ॥
त्या बुद्धिमान दूताने कुरुश्रेष्ठाकडे जाऊन नमस्कार केला आणि नरव्याघ्र फाल्गुनाच्या आगमनाची वार्ता सांगितली.
14.88.15
तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणः ।
प्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहुधनं तदा ॥ १४.८८.१५ ॥
ते ऐकून राजाचे डोळे हर्षाश्रूंनी भरून आले; त्या प्रिय वार्तेबद्दल त्याने तेव्हा पुष्कळ धन दिले.
14.88.16
ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धत ।
आगच्छति नरव्याघ्रे कौरवाणां धुरंधरे ॥ १४.८८.१६ ॥
नंतर दुसऱ्या दिवशी, कौरवांचा धुरंधर नरव्याघ्र येत असताना मोठा कोलाहल वाढला.
14.88.17
ततो रेणुः समुद्भुतो विबभौ तस्य वाजिनः ।
अभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा ॥ १४.८८.१७ ॥
तेव्हा त्याच्या घोड्यांच्या खुरांनी उडालेली धूळ चहूकडे पसरून उच्चैःश्रवसाभोवती चालताना होते तशी शोभली.
14.88.18
तत्र हर्षकरीर्वाचो नराणां शुश्रुवेऽर्जुनः ।
दिष्ट्याऽसि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः ॥ १४.८८.१८ ॥
तेथे माणसांचे हर्षदायक बोल ऐकू आले — "अर्जुना, सुदैवाने तू सुखरूप आहेस, पार्था! राजा युधिष्ठिर धन्य आहे."
14.88.19
कोन्योहि पृथिवीं कृत्स्नां जित्वाहि युधि पार्थिवान् ।
चारयित्वा हयश्रेष्ठमुपागच्छेदृतेऽर्जुनात् ॥ १४.८८.१९ ॥
अर्जुनाशिवाय दुसरा कोण संपूर्ण पृथ्वी जिंकून, युद्धात राजांना पराजित करून, श्रेष्ठ अश्वाला फिरवत येथे येऊ शकला असता?
14.88.20
ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयः ।
तेषामपीदृशं कर्म न कदाचन शुश्रुम ॥ १४.८८.२० ॥
होऊन गेलेल्या सगरादी महात्मा राजांचेही असे कर्म आम्ही कधी ऐकले नाही.
14.88.21
नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्या वसुधाधिपाः ।
यत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवानसि ॥ १४.८८.२१ ॥
हे कुरुकुलश्रेष्ठा, तू केलेले हे दुष्कर कर्म भविष्यकाळातील राजे करणार नाहीत.
14.88.22
इत्येवं वदतां तेषां पुंसां कर्णसुखा गिरः ।
शृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम् ॥ १४.८८.२२ ॥
असे बोलणाऱ्या त्या लोकांचे कानांना सुखावह बोल ऐकत धर्मात्मा फल्गुन यज्ञमंडपात प्रविष्ट झाला.
14.88.23
ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य तं प्रत्युद्ययतुस्तदा ॥ १४.८८.२३ ॥
तेव्हा राजा अमात्यांसह आणि यदुनंदन कृष्ण यांनी धृतराष्ट्राला पुढे करून त्याच्या स्वागतासाठी पुढे गेले.
14.88.24
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतः ।
भीमादींश्चापि संपूज्य पर्यष्वजत केशवम् ॥ १४.८८.२४ ॥
त्याने पित्याच्या चरणांना, बुद्धिमान धर्मराजांना वंदन करून, भीमादींचा सन्मान करून, केशवाला आलिंगन दिले.
14.88.25
तैः समेत्यार्चितस्तांश्च प्रत्यर्च्याथ यथाविधि ।
विशश्राम महाबाहुस्तीरं लब्ध्वेव पारगः ॥ १४.८८.२५ ॥
त्यांना भेटून, त्यांनी सन्मानित होऊन, विधीप्रमाणे त्यांचा प्रतिसन्मान करून, तीर गाठलेल्या पारंगत माणसाप्रमाणे तो महाबाहू विसावला.