ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.88.1
श्रुतं प्रियमिदं कृष्ण यत्त्वमर्हसि भाषितुम् ।
तन्मेऽमृतरसं पुण्यं मनो ह्लादयति प्रभो ॥ १४.८८.१ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ। ਉਹ ਪਿਆਰਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਰਸ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.88.2
बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैः ।
पुनरासन्हृषीकेश तत्रतत्रेति न श्रुतम् ॥ १४.८८.२ ॥
ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜਿੱਤ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸਨ; ਪਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
14.88.3
किंनिमित्तं स नित्यं हि पार्थः सुखविवर्जितः ।
अतीव विजयो धीमानिति मे दूयते मनः ॥ १४.८८.३ ॥
ਬਹੁਤ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਹ ਪਾਰਥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸਦਾ ਸੁਖੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.88.4
संचिन्तयामि कौन्तेयं रहो जिष्णुं जनार्दन ।
अतीव दुःखभागी स सततं पाण्डुनन्दनः ॥ १४.८८.४ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਜਿਸ਼ਨੂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
14.88.5
किंनु तस्य शरीरेऽस्ति सर्वलक्षणपूजिते ।
अनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते ॥ १४.८८.५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ?
14.88.6
अतीवासुखभोगी स सततं कुन्तिनन्दनः ।
न हि पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचन।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १४.८८.६ ॥
ਉਹ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਭਤਸੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗ ਹੈ।
14.88.7
इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदन्तरम् ।
राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत् ॥ १४.८८.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਸੋਚ ਕੇ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਰਧਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
14.88.8
न ह्यस्य नृपते किञ्चिदनिष्टमुपलक्षये ।
ऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिकेऽस्याधिके यतः ॥ १४.८८.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਪੁਰਸ਼ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਨਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਿੰਡਿਕਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
14.88.9
स ताभ्यां पुरुषव्याघ्रो नित्यमध्वसु वर्तते ।
न चान्यदनुपश्यामि येनासौ दुःखभाजनम् ॥ १४.८८.९ ॥
ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।
14.88.10
इत्युक्तः पुरुषश्रेष्ठस्तदा कृष्णेन धीमता ।
प्रोवाच वृष्णिशार्दूलमेवमेतदिति प्रभो ॥ १४.८८.१० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ।'
14.88.11
कृष्णा तु द्रौप्दी कृष्णं तिर्यक्सासूयमैक्षत ।
प्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहा।
प्रख्युः सखा हृषीकेशः साक्षादिव धनंजयः ॥ १४.८८.११ ॥
ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ; ਕੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਪਿਆਰ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਸਖਾ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਧਨੰਜਯ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
14.88.12
तत्र भीमादयस्ते तु करवो याजकाश्च ये ।
रेमुः श्रुत्वा विचित्रां तां धनंजयकथां शुभाम् ॥ १४.८८.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਆਦਿ ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
14.88.13
तेषां कथयतामेव पुरुषोऽर्जुनसंकथाः ।
उपायाद्वचनाद्दूतो विजयस्य महात्मनः ॥ १४.८८.१३ ॥
ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਜੈ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਤ ਆਇਆ।
14.88.14
सोभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान् ।
उपायातं नरव्याघ्रं फल्गुनं प्रत्यवेदयत् ॥ १४.८८.१४ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੂਤ ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਫਲਗੁਨ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ।
14.88.15
तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणः ।
प्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहुधनं तदा ॥ १४.८८.१५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
14.88.16
ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धत ।
आगच्छति नरव्याघ्रे कौरवाणां धुरंधरे ॥ १४.८८.१६ ॥
ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਧੁਰੰਧਰ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਵਧਿਆ।
14.88.17
ततो रेणुः समुद्भुतो विबभौ तस्य वाजिनः ।
अभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा ॥ १४.८८.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਧੂੜ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਕੇ, ਉੱਚੈਸ਼ਰਵਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੌੜਨ ਵਾਂਗ ਸੋਹੀ।
14.88.18
तत्र हर्षकरीर्वाचो नराणां शुश्रुवेऽर्जुनः ।
दिष्ट्याऽसि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः ॥ १४.८८.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਗਏ — "ਅਰਜੁਨ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੈਂ, ਪਾਰਥ! ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਧੰਨ ਹੈ।"
14.88.19
कोन्योहि पृथिवीं कृत्स्नां जित्वाहि युधि पार्थिवान् ।
चारयित्वा हयश्रेष्ठमुपागच्छेदृतेऽर्जुनात् ॥ १४.८८.१९ ॥
ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ?
14.88.20
ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयः ।
तेषामपीदृशं कर्म न कदाचन शुश्रुम ॥ १४.८८.२० ॥
ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਗਰ ਆਦਿ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰਮ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ।
14.88.21
नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्या वसुधाधिपाः ।
यत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवानसि ॥ १४.८८.२१ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਜੋ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
14.88.22
इत्येवं वदतां तेषां पुंसां कर्णसुखा गिरः ।
शृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम् ॥ १४.८८.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬੋਲ ਸੁਣਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਫਲਗੁਨ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
14.88.23
ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य तं प्रत्युद्ययतुस्तदा ॥ १४.८८.२३ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਯਦੁਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
14.88.24
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतः ।
भीमादींश्चापि संपूज्य पर्यष्वजत केशवम् ॥ १४.८८.२४ ॥
ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਭੀਮ ਆਦਿ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ।
14.88.25
तैः समेत्यार्चितस्तांश्च प्रत्यर्च्याथ यथाविधि ।
विशश्राम महाबाहुस्तीरं लब्ध्वेव पारगः ॥ १४.८८.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਨਾਰਾ ਪਾਏ ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।