మహాభారతం · అధ్యాయం 14.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.88.1
श्रुतं प्रियमिदं कृष्ण यत्त्वमर्हसि भाषितुम् ।
तन्मेऽमृतरसं पुण्यं मनो ह्लादयति प्रभो ॥ १४.८८.१ ॥
కృష్ణా, మీరు చెప్పదగినదాన్ని చెప్పారు; అది నేను విన్నాను. ఆ ప్రియమైన, అమృత రసంలాంటి, పవిత్రమైన మాట నా మనసును ఆనందింపజేస్తోంది, ఓ ప్రభూ.
14.88.2
बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैः ।
पुनरासन्हृषीकेश तत्रतत्रेति न श्रुतम् ॥ १४.८८.२ ॥
ఓ హృషీకేశా, విజయం కోసం రాజులు ఎన్నో యుద్ధాలు చేశారు; కానీ ఇక్కడ అక్కడ అలాంటిది వినబడలేదు.
14.88.3
किंनिमित्तं स नित्यं हि पार्थः सुखविवर्जितः ।
अतीव विजयो धीमानिति मे दूयते मनः ॥ १४.८८.३ ॥
అంతటి విజయశాలి, బుద్ధిమంతుడు అయిన ఆ పార్థుడు ఎందుకు ఎల్లప్పుడూ సుఖం లేకుండా ఉంటున్నాడు? ఇది నా మనసును బాధిస్తోంది.
14.88.4
संचिन्तयामि कौन्तेयं रहो जिष्णुं जनार्दन ।
अतीव दुःखभागी स सततं पाण्डुनन्दनः ॥ १४.८८.४ ॥
ఓ జనార్దనా, ఏకాంతంలో నేను కుంతీపుత్రుడైన ఆ విజేతను గురించి ఆలోచిస్తున్నాను. ఆ పాండుపుత్రుడు ఎల్లప్పుడూ అత్యధికంగా దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
14.88.5
किंनु तस्य शरीरेऽस्ति सर्वलक्षणपूजिते ।
अनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते ॥ १४.८८.५ ॥
ఓ కృష్ణా, సర్వ శుభలక్షణాలతో పూజితమైన అతని శరీరంలో ఏ అశుభ లక్షణం ఉంది, దాని వల్ల అతడు దుఃఖాలను అనుభవిస్తున్నాడు?
14.88.6
अतीवासुखभोगी स सततं कुन्तिनन्दनः ।
न हि पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचन।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १४.८८.६ ॥
ఆ కుంతీపుత్రుడు ఎల్లప్పుడూ అత్యంత సుఖరహితుడిగా ఉంటున్నాడు. బీభత్సుని అవయవాలలో నిందార్హమైనదేదీ నేను చూడలేదు. నేను దీన్ని వినాల్సినదైతే, దాన్ని నాకు వివరించడం మీకు తగినది.
14.88.7
इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदन्तरम् ।
राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत् ॥ १४.८८.७ ॥
అలా అనగా, హృషీకేశుడు చాలా సేపు ఆలోచించి, భోజ-రాజన్యుల వృద్ధికారకుడైన విష్ణువు రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
14.88.8
न ह्यस्य नृपते किञ्चिदनिष्टमुपलक्षये ।
ऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिकेऽस्याधिके यतः ॥ १४.८८.८ ॥
ఓ రాజా, ఈ పురుషసింహునిలో నేను ఏ అనిష్టాన్నీ చూడలేదు; అతని రెండు పిండికలు మాత్రమే అధికంగా ఉన్నాయి.
14.88.9
स ताभ्यां पुरुषव्याघ्रो नित्यमध्वसु वर्तते ।
न चान्यदनुपश्यामि येनासौ दुःखभाजनम् ॥ १४.८८.९ ॥
ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు ఆ ఇద్దరితో ఎల్లప్పుడూ మార్గాలలో నిమగ్నమై ఉంటాడు; అతనిని దుఃఖపాత్రుని చేసేది మరొకటి నాకు కనిపించదు.
14.88.10
इत्युक्तः पुरुषश्रेष्ठस्तदा कृष्णेन धीमता ।
प्रोवाच वृष्णिशार्दूलमेवमेतदिति प्रभो ॥ १४.८८.१० ॥
బుద్ధిమంతుడైన కృష్ణుడు అలా చెప్పగా, ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు వృష్ణి-శార్దూలునితో, 'ఓ ప్రభూ, ఇది అలాగే ఉంది' అని అన్నాడు.
14.88.11
कृष्णा तु द्रौप्दी कृष्णं तिर्यक्सासूयमैक्षत ।
प्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहा।
प्रख्युः सखा हृषीकेशः साक्षादिव धनंजयः ॥ १४.८८.११ ॥
కాని కృష్ణ ద్రౌపది అసూయతో కృష్ణుని వైపు ఏటవాలుగా చూసింది; కేశిని చంపినవాడు ఆమె ఆ ప్రేమను కూడా స్వీకరించాడు. మిత్రుడైన హృషీకేశుడు సాక్షాత్తు ధనంజయునిలా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
14.88.12
तत्र भीमादयस्ते तु करवो याजकाश्च ये ।
रेमुः श्रुत्वा विचित्रां तां धनंजयकथां शुभाम् ॥ १४.८८.१२ ॥
అక్కడ భీముడు మొదలైనవారు, పనులు చేసేవారు, యజ్ఞం చేయించేవారు, ధనంజయుని ఆ విచిత్రమైన శుభకథను విని ఆనందించారు.
14.88.13
तेषां कथयतामेव पुरुषोऽर्जुनसंकथाः ।
उपायाद्वचनाद्दूतो विजयस्य महात्मनः ॥ १४.८८.१३ ॥
వారు అర్జునుని గురించి మాట్లాడుకుంటుండగా, మహాత్ముడైన విజయుని మాటల మేరకు ఒక దూత వచ్చాడు.
14.88.14
सोभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान् ।
उपायातं नरव्याघ्रं फल्गुनं प्रत्यवेदयत् ॥ १४.८८.१४ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన దూత కురుశ్రేష్ఠుని వద్దకు వెళ్ళి నమస్కరించి, నరవ్యాఘ్రుడైన ఫల్గునుడు వస్తున్నాడని తెలియజేశాడు.
14.88.15
तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणः ।
प्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहुधनं तदा ॥ १४.८८.१५ ॥
అది విని రాజు ఆనందబాష్పాలతో నిండిన కళ్ళతో, ఆ శుభవార్తకు ప్రతిఫలంగా అప్పుడు బహుధనాన్ని ఇచ్చాడు.
14.88.16
ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धत ।
आगच्छति नरव्याघ्रे कौरवाणां धुरंधरे ॥ १४.८८.१६ ॥
తరువాత రెండవ రోజు, కౌరవుల ధురంధరుడైన నరవ్యాఘ్రుడు వస్తుండగా గొప్ప ధ్వని పెరిగింది.
14.88.17
ततो रेणुः समुद्भुतो विबभौ तस्य वाजिनः ।
अभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा ॥ १४.८८.१७ ॥
అప్పుడు అతని గుర్రాల నుండి లేచిన ధూళి చుట్టూ వ్యాపించి, ఉచ్చైశ్రవుడు చుట్టూ పరుగెత్తినట్లు ప్రకాశించింది.
14.88.18
तत्र हर्षकरीर्वाचो नराणां शुश्रुवेऽर्जुनः ।
दिष्ट्याऽसि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः ॥ १४.८८.१८ ॥
అక్కడ మనుషుల ఆనందకరమైన మాటలు వినిపించాయి — "అర్జునా, అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా ఉన్నావు, పార్థా! రాజు యుధిష్ఠిరుడు ధన్యుడు."
14.88.19
कोन्योहि पृथिवीं कृत्स्नां जित्वाहि युधि पार्थिवान् ।
चारयित्वा हयश्रेष्ठमुपागच्छेदृतेऽर्जुनात् ॥ १४.८८.१९ ॥
అర్జునుడు తప్ప ఇంకెవరు సమస్త భూమిని జయించి, యుద్ధంలో రాజులను జయించి, శ్రేష్ఠమైన అశ్వాన్ని తిప్పుతూ ఇక్కడికి రాగలరు?
14.88.20
ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयः ।
तेषामपीदृशं कर्म न कदाचन शुश्रुम ॥ १४.८८.२० ॥
గతించిన సగరుడు మొదలైన మహాత్ములైన రాజుల కర్మను కూడా ఇలాంటిది మనం ఎన్నడూ వినలేదు.
14.88.21
नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्या वसुधाधिपाः ।
यत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवानसि ॥ १४.८८.२१ ॥
కురుకుల శ్రేష్ఠుడా, నువ్వు చేసిన ఈ కఠినమైన కర్మను భవిష్యత్తు భూపతులు ఇలా చేయరు.
14.88.22
इत्येवं वदतां तेषां पुंसां कर्णसुखा गिरः ।
शृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम् ॥ १४.८८.२२ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న ఆ మనుషుల చెవులకు ఇంపైన మాటలను వింటూ ధర్మాత్ముడైన ఫల్గునుడు యజ్ఞవేదికలోకి ప్రవేశించాడు.
14.88.23
ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य तं प्रत्युद्ययतुस्तदा ॥ १४.८८.२३ ॥
అప్పుడు రాజు తన మంత్రులతో, యదువంశానందుడైన కృష్ణుడు, ధృతరాష్ట్రుని ముందుంచుకుని అతనికి ఎదురుగా వెళ్లారు.
14.88.24
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतः ।
भीमादींश्चापि संपूज्य पर्यष्वजत केशवम् ॥ १४.८८.२४ ॥
అతను తండ్రి పాదాలకు, జ్ఞానియైన ధర్మరాజుకు నమస్కరించి, భీముడు మొదలైనవారిని సత్కరించి, కేశవుని కౌగలించుకున్నాడు.
14.88.25
तैः समेत्यार्चितस्तांश्च प्रत्यर्च्याथ यथाविधि ।
विशश्राम महाबाहुस्तीरं लब्ध्वेव पारगः ॥ १४.८८.२५ ॥
వారితో కలిసి, వారిచే గౌరవించబడి, విధిప్రకారం వారికి ప్రతిగౌరవం చేసి, ఒడ్డును చేరి దాటినవానివలె ఆ మహాబాహుడు విశ్రమించెను.