మహాభారతం · అధ్యాయం 14.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.89.1
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा बभ्रुवाहनः ।
मातृभ्यां सहितो धीमान्कुरूनभ्याजगाम ह ॥ १४.८९.१ ॥
అదే సమయంలో ఆ రాజు బభ్రువాహనుడు తన ఇద్దరు తల్లులతో కలిసి, జ్ఞానవంతుడై, కురువులవద్దకు వచ్చాడు.
14.89.2
तत्र वृद्धान्यथावत्स कुरूनन्यांश्च पार्थिवान् ।
अभिवाद्य महाबाहुस्तैश्चापि प्रतिनन्दितः।
प्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनमुत्तमम् ॥ १४.८९.२ ॥
అక్కడ అతడు వృద్ధులను, కురువులను, ఇతర రాజులను యథావిధిగా నమస్కరించాడు; వారు కూడా అతనికి ప్రతినమస్కారం చేసి ఆనందించారు. తరువాత అమ్మమ్మ కుంతి యొక్క ఉత్తమ భవనంలో ప్రవేశించాడు.
14.89.3
स प्रविश्य महाबाहुः पाण्डवानां निवेशनम् ।
पितामहीमभ्यवन्दत्साम्ना परमवल्गुना ॥ १४.८९.३ ॥
ఆ మహాబాహుడు పాండవుల నివాసంలో ప్రవేశించి, అత్యంత మధురమైన మాటలతో అమ్మమ్మకు నమస్కరించాడు.
14.89.4
तथा चित्राङ्गदा देवी कौरवस्यात्मजाऽपि च ।
पृथां कृष्णां च सहिते विनयेनोपजग्मतुः।
सुभद्रां च यथान्यायं याश्चान्याः कुरुयोषितः ॥ १४.८९.४ ॥
అలాగే దేవి చిత్రాంగద, కౌరవుని కుమార్తె కూడా, పృథ, కృష్ణ కలిసి వినయంగా సమీపించారు; సుభద్ర, ఇతర కురు స్త్రీలు యథావిధిగా వచ్చారు.
14.89.5
ददौ कुन्ती ततस्ताभ्यां रत्नानि विविधानि च ।
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चाप्यन्या यदुस्त्रियः ॥ १४.८९.५ ॥
తరువాత కుంతి వారిద్దరికీ అనేక రత్నాలను ఇచ్చింది; ద్రౌపది, సుభద్ర, ఇతర యాదవ స్త్రీలు కూడా ఇచ్చారు.
14.89.6
ऊषतुस्तत्र ते देव्यौ महार्ङशयनासने ।
सुपूजिते स्वयं कुन्त्या पार्थस्य हितकाम्यया ॥ १४.८९.६ ॥
ఆ ఇద్దరు దేవతలు అక్కడ అత్యంత విలువైన శయ్యలు, ఆసనాలపై నివసించారు; పార్థుని మేలును కోరి కుంతి స్వయంగా వారిని గౌరవించింది.
14.89.7
स च राजा महातेजाः पूजितो बभ्रुवाहनः ।
धूतराष्ट्रं महीपालमुपतस्थे यताविधि ॥ १४.८९.७ ॥
మహా తేజస్వి అయిన ఆ రాజు బభ్రువాహనుడు, గౌరవింపబడి, విధి ప్రకారం భూపాలుడైన ధృతరాష్ట్రుని సమీపించి సేవించెను.
14.89.8
युधिष्टिरं च राजानं भीमदींश्चापि पाण्डवान् ।
उपागम्य महातेजा विनयेनाभ्यवादयत् ॥ १४.८९.८ ॥
రాజు యుధిష్ఠిరుని, భీముడు మొదలైన పాండవులను సమీపించి, ఆ మహా తేజస్వి వినయంగా వందనం చేసెను.
14.89.9
स तैः प्रेम्या परिष्वक्तः पूजितश्च यथाविधि ।
धनं चास्मै ददुर्भूरि प्रीयमाणा महारथाः ॥ १४.८९.९ ॥
వారు ప్రేమతో అతనిని ఆలింగనం చేసి విధి ప్రకారం గౌరవించిరి; సంతోషించిన ఆ మహారథులు అతనికి అపార ధనమిచ్చిరి.
14.89.10
तथैव च महीपालः कृष्णं चक्रगदाधरम् ।
प्रद्युम्न इव गोविन्दं विनयेनोपतस्थिवान् ॥ १४.८९.१० ॥
అలాగే ఆ రాజు చక్రగదాధారి కృష్ణుని సమీపించెను; ప్రద్యుమ్నుడు గోవిందుని సమీపించినట్లు వినయంగా ఆయన సేవకు ఉపస్థితుడయ్యెను.
14.89.11
तस्मै कृष्णो ददौ राज्ञे महार्हमतिपूजितम् ।
रथं हेमपरिष्कारं दिव्याश्वयुजमुत्तमम् ॥ १४.८९.११ ॥
కృష్ణుడు ఆ రాజుకు అత్యంత విలువైన, గౌరవనీయమైన, బంగారు అలంకారాలు గల, దివ్య అశ్వాలు పూన్చిన ఉత్తమ రథాన్ని ఇచ్చెను.
14.89.12
धर्मराजश्च भीमश्च फल्गुनश्च यमौ तथा ।
पृथक्पृथक् च ते चैनं मानार्थाभ्यामयोजयन् ॥ १४.८९.१२ ॥
ధర్మరాజు, భీముడు, ఫల్గునుడు అర్జునుడు, ఇద్దరు యమళులు కూడా వేరువేరుగా అతనికి గౌరవము, కానుకలు సమర్పించిరి.
14.89.13
ततस्तृतीये दिवसे सत्यवत्यात्मजो मुनिः ।
युधिष्ठिरं समभ्येत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.८९.१३ ॥
అప్పుడు మూడవ రోజున సత్యవతి కుమారుడైన ముని యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చి, వాక్చతురుడై ఈ మాట చెప్పెను.
14.89.14
अद्यप्रभृति कौन्तेय यज्ञस्य समयो हि ते ।
मुहूर्तो यज्ञियः प्राप्तश्चोदयन्तीह याजकाः ॥ १४.८९.१४ ॥
కౌంతేయా, ఈ రోజు నుండే నీ యజ్ఞ సమయం వచ్చింది; యజ్ఞానికి తగిన ముహూర్తం ప్రాప్తించింది, ఇక్కడ యాజకులు నిన్ను ప్రేరేపిస్తున్నారు.
14.89.15
अहीनो नाम राजेन्द्र क्रतुस्तेऽयं विकल्पवान् ।
बहुत्वात्काञ्चनस्यास्य ख्यातो बहुसुवर्णकः ॥ १४.८९.१५ ॥
రాజేంద్రా, నీ ఈ యజ్ఞం 'అహీనం' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైనది, అనేక విధాలుగా చేయగలిగినది; బంగారం విస్తారంగా ఉండటంతో ఇది 'బహుసువర్ణకం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
14.89.16
एवमत्र महाराज दक्षिणाभिर्गुणीकुर ।
श्रीस्त्वां व्रजतु ते राजन्ब्राह्मणा ह्यत्र कारणम् ॥ १४.८९.१६ ॥
ఇలా, మహారాజా, దక్షిణలతో దీనిని పరిపూర్ణం చేయి; రాజా, నీకు శ్రీ లభించుగాక, ఎందుకంటే ఇక్కడ బ్రాహ్మణులే కారణం.
14.89.17
त्रीनश्वमेधानत्र त्वं सम्प्राप्य बहुदक्षिणान् ।
ज्ञातिवध्याकृतं पापं प्रहास्यति नराधिप ॥ १४.८९.१७ ॥
ఇక్కడ అనేక దక్షిణలతో మూడు అశ్వమేధాలను పొంది, నరాధిపా, బంధువుల వధ వల్ల కలిగిన పాపాన్ని నీవు విడిచిపెడతావు.
14.89.18
पवित्रं परमं चैतत्पावनानां च पावनम् ।
यदश्वमेधावभृथं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन ॥ १४.८९.१८ ॥
ఇది అత్యంత పవిత్రమైనది, పవిత్రం చేసేవాటిలోనూ పావనమైనది — కురునందనా, నీవు పొందబోయే అశ్వమేధ అవభృథ స్నానం ఇదే.
14.89.19
इत्युक्तः स तु तेजस्वी व्यासेनामितबुद्धिना ।
दीक्षां विवेश धर्मात्मा वाजिमेधाप्तये ततः ॥ १४.८९.१९ ॥
అమిత బుద్ధి గల వ్యాసుడు ఇలా చెప్పగా, ఆ తేజస్వియు ధర్మాత్ముడునైన రాజు అశ్వమేధ సిద్ధికై దీక్షను స్వీకరించాడు.
14.89.20
ततो यज्ञं महाबाहुर्वाजिमेधं महाक्रतुम् ।
बह्वन्नदक्षिणं राजा सर्वकामगुणान्वितम् ॥ १४.८९.२० ॥
అప్పుడు ఆ మహాబాహు రాజు, అనేక అన్నదానాలు దక్షిణలతో కూడినదీ సర్వకామ గుణాలతో నిండినదీ అయిన అశ్వమేధమనే మహాయజ్ఞాన్ని ఆరంభించాడు.
14.89.21
तत्र वेदविदो राजंश्चक्रुः कर्माणि याजकाः ।
परिक्रामन्ति शास्त्रज्ञा यतावद्द्विजसत्तमाः ॥ १४.८९.२१ ॥
అక్కడ, ఓ రాజా, వేదజ్ఞులూ శాస్త్రజ్ఞులూ ఉత్తమ ద్విజులైన యాజకులు యథావిధిగా కర్మలను నిర్వహిస్తూ తిరుగుతున్నారు.
14.89.22
न तेषां स्खलितं किञ्चिदासीदपहुतं तथा ।
क्रमयुक्तं च युक्तं च चक्रुस्तत्र द्विजर्षभाः ॥ १४.८९.२२ ॥
వారిలో ఏ తప్పూ జరగలేదు, తప్పుగా ఆహుతి కూడా లేదు; అక్కడ ఆ ద్విజ వృషభులు క్రమంగా, సముచితంగా కర్మలను చేశారు.
14.89.23
कृत्वा प्रवर्ग्यं धर्मज्ञा यथावद्द्विजसत्तमाः ।
चक्रस्ते विधिवद्राजंस्तथैवाभिषवं द्विजाः ॥ १४.८९.२३ ॥
ధర్మజ్ఞులైన ఉత్తమ ద్విజులు ప్రవర్గ్య కర్మను యథావిధిగా చేసి, ఓ రాజా, అలాగే విధిప్రకారం సోమాభిషవాన్ని కూడా చేశారు.
14.89.24
अभिषूय ततो राजन्सोमं सोमपसत्तमाः ।
सवनान्यानुपूर्व्येण चक्रुः सास्त्रानुसारिणः ॥ १४.८९.२४ ॥
ఓ రాజా, అనంతరం సోమపానులలో ఉత్తములు సోమాన్ని అభిషవించి, శాస్త్రానుసారం క్రమంగా సవనాలను చేశారు.
14.89.25
न तत्र कृपणः कश्चिन्न दरिद्रो बभूव ह ।
क्षुधितो दुःखितो वाऽपि प्राकृतो वाऽपि मानवः ॥ १४.८९.२५ ॥
అక్కడ ఎవరూ లోభి కాడు, దరిద్రుడు కాడు; ఆకలితో ఉన్నవాడు, దుఃఖితుడు, లేదా సామాన్య మానవుడు కూడా లేడు.
14.89.26
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास शत्रुहा ।
भीमसेनो महातेजाः सततं राजशासनात् ॥ १४.८९.२६ ॥
శత్రువులను సంహరించిన మహాతేజస్వి భీమసేనుడు, రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆహారాన్ని కోరినవారికి నిరంతరం భోజనం పెట్టించాడు.
14.89.27
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकार्याणि याजकाः ।
दिवसेदिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रानुदर्शात् ॥ १४.८९.२७ ॥
సంస్తరంలో నిపుణులైన యాజకులు శాస్త్రానుసారంగా ప్రతిరోజూ అన్ని కార్యాలను నిర్వర్తించారు.
14.89.28
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यस्तस्य धीमतः ।
नाव्रतो नानुपाध्यायो न च वादाविचक्षणः ॥ १४.८९.२८ ॥
ఆ జ్ఞానియైన రాజు సభలో షడంగాలు తెలియనివాడు, వ్రతహీనుడు, గురువు లేనివాడు, లేదా వాదనలో నేర్పులేనివాడు ఎవరూ లేరు.
14.89.29
ततो यूपोच्छ्रये प्राप्ते षड् बैल्वान्भरतर्षभ ।
खादिरान्बिल्वसमितांस्तावतः सर्ववर्णिनः ॥ १४.८९.२९ ॥
తరువాత, భరతశ్రేష్ఠా, యూపాలను నిలిపే సమయం రాగా, ఆరు బిల్వ యూపాలు, అంతే సంఖ్యలో ఖదిర మరియు బిల్వ సమిధలతో చేసిన సర్వవర్ణ యూపాలు నిలిపారు.
14.89.30
देवदारुमयौ द्वौ तु यूपौ कुरुपतेर्मखे ।
श्लेष्मातकमयं चैकं याजकाः समकल्पयन् ॥ १४.८९.३० ॥
కురుపతి యజ్ఞంలో రెండు యూపాలు దేవదారు చెక్కతోనూ, ఒకటి శ్లేష్మాతక (లసోడా) చెక్కతోనూ చేయాలని యాజకులు ఏర్పాటు చేశారు.
14.89.31
सर्वानेतान्यथाशास्त्रं याजकाः समकारयन् ।
शोभार्थं चापरान्यूपान्काञ्चनान्भरतर्षभ।
स भीमः कारयामास धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.८९.३१ ॥
పురోహితులు శాస్త్రానుసారం ఇవన్నీ చేయించారు. భరతశ్రేష్ఠా, అలంకారం కోసం మరికొన్ని బంగారు యూపాలను కూడా చేయించారు. ధర్మరాజు ఆజ్ఞ మేరకు భీముడు ఇదంతా చేయించాడు.
14.89.32
ते व्यराजन्त राजर्षे वासोभिरुपशोभिताः ।
महेन्द्रानुगता देवा यथा सप्तर्षिभिर्दिवि ॥ १४.८९.३२ ॥
రాజర్షీ, వస్త్రాలతో అలంకరించబడినవి ఆకాశంలో సప్తర్షులతో ప్రకాశించే, మహేంద్రుని అనుసరించే దేవతల వలె ప్రకాశించాయి.
14.89.33
इष्टकाः काञ्चनीश्चात्र चयनार्तं कृता विभो ।
शुशुभे चयनं तच्च दक्षस्येव प्रजापतेः ॥ १४.८९.३३ ॥
విభూ, ఇక్కడ చయనం కోసం బంగారు ఇటుకలు తయారు చేయబడ్డాయి. ఆ చయనం ప్రజాపతి దక్షుని వలె ప్రకాశించింది.
14.89.34
चतुश्चित्यश्च तस्यासीदष्टादशकरात्मकः ।
स रुक्मपक्षो निचितस्त्रिकोणो गरुडाकृतिः ॥ १४.८९.३४ ॥
దానికి నాలుగు పొరలు ఉండేవి; పద్దెనిమిది మూరల ఎత్తు. బంగారు రెక్కలతో, త్రికోణాకారంలో, గరుడాకృతిలో అది నిర్మించబడింది.
14.89.35
ततो नियुक्ताः पशवो यथाशास्त्रं मनीषिभिः ।
तं तं देवं समुद्दिश्य पक्षिणः पशवश्च ये ॥ १४.८९.३५ ॥
తరువాత పండితులు శాస్త్రానుసారం పశువులను నియమించారు. ప్రతి దేవతను ఉద్దేశించి పక్షులు, పశువులు ఏవైతే ఉన్నాయో వాటిని నిర్ణయించారు.
14.89.36
ऋषभाः शास्त्रपठितास्तथा जलचराश्च ये ।
सर्वांस्तानभ्ययुञ्जंस्ते तत्राग्निचयकर्मणि ॥ १४.८९.३६ ॥
శాస్త్రంలో పేర్కొన్న ఎద్దులను, జలచరాలను అన్నింటినీ వారు అక్కడ అగ్నిచయన కర్మలో నియమించారు.
14.89.37
यूपेषु नियता चासीत्पशूनां त्रिशती तथा ।
अश्वरत्नोत्तरा यज्ञे कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ १४.८९.३७ ॥
యూపాలకు కట్టబడిన పశువులు మూడు వందలు ఉన్నాయి; వాటిలో అశ్వరత్నమే ముఖ్యమైనది. ఆ మహాత్ముడు కౌంతేయుని యజ్ఞంలో ఇలా జరిగింది.
14.89.38
स यज्ञः शुशुभे तस्य साक्षाद्देवर्षिसंकुलः ।
गन्धर्वगणसंकीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः ॥ १४.८९.३८ ॥
ఆ యజ్ఞం సాక్షాత్తు దేవర్షులతో నిండి, గంధర్వ సమూహాలతో కిక్కిరిసి, అప్సరసల గణాలతో శోభిల్లింది.
14.89.39
स किंपुरुषसंकीर्णः किंनरैश्चोपशोभितः ।
सिद्धविप्रनिवासैश्च समन्तादभिसंवृतः ॥ १४.८९.३९ ॥
ఆ యజ్ఞం కింపురుషులతో కిక్కిరిసి, కిన్నరులతో శోభిల్లి, అన్ని వైపులా సిద్ధులు, బ్రాహ్మణుల నివాసాలతో చుట్టబడి ఉంది.
14.89.40
तस्मिन्सदसि नित्यास्तु व्यासशिष्या द्विजर्षभाः ।
सर्वशास्त्रप्रणेतारः कुशला यज्ञकर्मसु ॥ १४.८९.४० ॥
ఆ సభలో వ్యాసుని శిష్యులు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు, అన్ని శాస్త్రాలను రచించినవారు, యజ్ఞకర్మలలో నిపుణులు నిత్యం ఉండేవారు.
14.89.41
नारदश्च बभूवात्र तुंबुरुश्च महाद्युतिः ।
विश्वावसुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः ॥ १४.८९.४१ ॥
ఇక్కడ నారదుడు, మహాతేజస్వి తుంబురుడు ఉన్నారు; విశ్వావసువు, చిత్రసేనుడు, గీతంలో నిపుణులైన ఇతరులు కూడా ఉన్నారు.
14.89.42
गन्धर्वा गीतकुशला नृत्येषु च विशारदाः ।
रमयन्ति स्म तान्विप्रान्यज्ञकर्मान्तरेषु वै ॥ १४.८९.४२ ॥
గీతంలో నిపుణులు, నృత్యంలో ప్రవీణులైన గంధర్వులు యజ్ఞకర్మల మధ్య విరామాల్లో ఆ బ్రాహ్మణులను ఆనందింపజేశారు.