มหาภารตะ · อัธยายะ 14.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.89.1
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा बभ्रुवाहनः ।
मातृभ्यां सहितो धीमान्कुरूनभ्याजगाम ह ॥ १४.८९.१ ॥
ในขณะนั้นเอง พระราชาบภรุวาหนะผู้มีปัญญา พร้อมด้วยพระมารดาทั้งสอง ได้เสด็จมายังกุรุ
14.89.2
तत्र वृद्धान्यथावत्स कुरूनन्यांश्च पार्थिवान् ।
अभिवाद्य महाबाहुस्तैश्चापि प्रतिनन्दितः।
प्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनमुत्तमम् ॥ १४.८९.२ ॥
ที่นั้น พระองค์ทรงถวายการคารวะแก่ผู้เฒ่าตามธรรมเนียม และแก่กษัตริย์กุรุกับกษัตริย์องค์อื่นๆ ทั้งเหล่านั้นก็ทรงต้อนรับพระองค์ตอบ แล้วพระผู้มีแขนใหญ่เสด็จเข้าไปยังปราสาทอันประเสริฐของพระอัยกาเจ้า คือพระนางกุนตี
14.89.3
स प्रविश्य महाबाहुः पाण्डवानां निवेशनम् ।
पितामहीमभ्यवन्दत्साम्ना परमवल्गुना ॥ १४.८९.३ ॥
พระผู้มีแขนใหญ่เสด็จเข้าไปยังที่พำนักของปาณฑพ ทรงถวายบังคมพระอัยกาเจ้าด้วยถ้อยคำอ่อนหวานยิ่งนัก
14.89.4
तथा चित्राङ्गदा देवी कौरवस्यात्मजाऽपि च ।
पृथां कृष्णां च सहिते विनयेनोपजग्मतुः।
सुभद्रां च यथान्यायं याश्चान्याः कुरुयोषितः ॥ १४.८९.४ ॥
ฝ่ายพระนางจิตรางคทา และธิดาของเผ่ากาอรพ พร้อมด้วยพระนางปฤถา และพระนางกฤษณา ได้เสด็จมาด้วยความนอบน้อม พระนางสุภัทรา และสตรีกุรุองค์อื่นๆ ก็เสด็จมาตามลำดับอันควร
14.89.5
ददौ कुन्ती ततस्ताभ्यां रत्नानि विविधानि च ।
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चाप्यन्या यदुस्त्रियः ॥ १४.८९.५ ॥
ครั้นแล้ว พระนางกุนตีทรงประทานอัญมณีต่างๆ แก่สองพระองค์นั้น พระนางเทราปที พระนางสุภัทรา และสตรีแห่งยาทพองค์อื่นๆ ก็ทรงกระทำเช่นนั้นเช่นกัน
14.89.6
ऊषतुस्तत्र ते देव्यौ महार्ङशयनासने ।
सुपूजिते स्वयं कुन्त्या पार्थस्य हितकाम्यया ॥ १४.८९.६ ॥
สองพระนางผู้เสมือนเทวีได้ประทับอยู่ที่นั่น บนแท่นบรรทมและอาสนะอันมีค่ายิ่ง พระนางกุนตีเองทรงบูชาอย่างดี ด้วยปรารถนาความเกื้อกูลแก่พระปารถะ
14.89.7
स च राजा महातेजाः पूजितो बभ्रुवाहनः ।
धूतराष्ट्रं महीपालमुपतस्थे यताविधि ॥ १४.८९.७ ॥
ฝ่ายพระราชาผู้ทรงเดชานุภาพยิ่ง พระบภรุวาหนะ ครั้นได้รับการบูชาแล้ว ก็เข้าเฝ้ารับใช้พระธฤตราษฏร์ ผู้ปกครองแผ่นดิน ตามระเบียบ
14.89.8
युधिष्टिरं च राजानं भीमदींश्चापि पाण्डवान् ।
उपागम्य महातेजा विनयेनाभ्यवादयत् ॥ १४.८९.८ ॥
พระองค์ทรงเข้าไปหาพระยุธิษฐิระกษัตริย์ และปาณฑพทั้งหลาย มีภีมะเป็นต้น แล้วทรงถวายคารวะด้วยความนอบน้อม ผู้มีเดชานุภาพยิ่ง
14.89.9
स तैः प्रेम्या परिष्वक्तः पूजितश्च यथाविधि ।
धनं चास्मै ददुर्भूरि प्रीयमाणा महारथाः ॥ १४.८९.९ ॥
พระองค์ทรงได้รับการโอบกอดด้วยความรักใคร่จากปาณฑพเหล่านั้น และได้รับการบูชาตามระเบียบ มหารถีทั้งหลายผู้ยินดีแล้วก็ประทานทรัพย์สมบัติมากมายแก่พระองค์
14.89.10
तथैव च महीपालः कृष्णं चक्रगदाधरम् ।
प्रद्युम्न इव गोविन्दं विनयेनोपतस्थिवान् ॥ १४.८९.१० ॥
เช่นเดียวกัน พระราชาองค์นั้นก็เข้าเฝ้ารับใช้พระกฤษณะผู้ทรงจักรและคทา ด้วยความนอบน้อม เหมือนดังที่ประทุมนจะเข้าเฝ้าพระโควินท์
14.89.11
तस्मै कृष्णो ददौ राज्ञे महार्हमतिपूजितम् ।
रथं हेमपरिष्कारं दिव्याश्वयुजमुत्तमम् ॥ १४.८९.११ ॥
พระกฤษณะประทานแก่พระราชาองค์นั้นซึ่งรถศึกอันประเสริฐยิ่ง มีค่ามาก ได้รับการบูชาอย่างยิ่ง ประดับด้วยทองคำ และเทียมด้วยม้าทิพย์
14.89.12
धर्मराजश्च भीमश्च फल्गुनश्च यमौ तथा ।
पृथक्पृथक् च ते चैनं मानार्थाभ्यामयोजयन् ॥ १४.८९.१२ ॥
พระธรรมราชา ภีมะ พระอรชุนบุตรของพระผู้มีคุณดุจทองคำ และฝาแฝดทั้งสองก็เช่นกัน ต่างองค์ต่างก็ถวายเกียรติและของกำนัลแก่พระองค์ เป็นรายองค์
14.89.13
ततस्तृतीये दिवसे सत्यवत्यात्मजो मुनिः ।
युधिष्ठिरं समभ्येत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.८९.१३ ॥
ครั้นวันที่สาม ฤๅษีผู้เป็นโอรสของพระสัตยวดี ได้เข้าเฝ้าพระยุธิษฐิระ แล้วผู้มีวาทศิลป์กล่าวถ้อยคำนี้
14.89.14
अद्यप्रभृति कौन्तेय यज्ञस्य समयो हि ते ।
मुहूर्तो यज्ञियः प्राप्तश्चोदयन्तीह याजकाः ॥ १४.८९.१४ ॥
ตั้งแต่วันนี้ไป โอ้ โอรสของพระกุนตี เวลาแห่งพิธียัญของพระองค์ได้มาถึงแล้วจริงๆ ฤกษ์อันเป็นมงคลสำหรับพิธียัญได้มาถึง และพราหมณ์ผู้ประกอบพิธีที่นี่กำลังเร่งเร้าพระองค์
14.89.15
अहीनो नाम राजेन्द्र क्रतुस्तेऽयं विकल्पवान् ।
बहुत्वात्काञ्चनस्यास्य ख्यातो बहुसुवर्णकः ॥ १४.८९.१५ ॥
โอ้ ผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งหลาย พิธีกรรมนี้ของพระองค์มีชื่อว่าอหีนะ และมีรูปแบบต่างๆ เนื่องจากมีทองคำมากมาย จึงรู้จักกันว่าพิธีทองคำมาก
14.89.16
एवमत्र महाराज दक्षिणाभिर्गुणीकुर ।
श्रीस्त्वां व्रजतु ते राजन्ब्राह्मणा ह्यत्र कारणम् ॥ १४.८९.१६ ॥
ดังนั้น โอ้ มหาราช ขอพระองค์ทรงทำให้สมบูรณ์ที่นี่ด้วยทานแก่พราหมณ์ ขอให้ศรีมาสู่พระองค์ โอ้ พระราชา เพราะที่นี่พราหมณ์เป็นเหตุแห่งผล
14.89.17
त्रीनश्वमेधानत्र त्वं सम्प्राप्य बहुदक्षिणान् ।
ज्ञातिवध्याकृतं पापं प्रहास्यति नराधिप ॥ १४.८९.१७ ॥
โอ้ จอมคน ที่นี่พระองค์จะได้ประกอบพิธีอัศวเมธสามครั้ง พร้อมทานอันมากมาย และจะทรงละทิ้งบาปที่เกิดจากการฆ่าญาติ
14.89.18
पवित्रं परमं चैतत्पावनानां च पावनम् ।
यदश्वमेधावभृथं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन ॥ १४.८९.१८ ॥
สิ่งนี้บริสุทธิ์อย่างยิ่ง และเป็นสิ่งชำระล้างแม้ในบรรดาสิ่งชำระล้างทั้งปวง คือการอวภฤถสนานครั้งสุดท้ายของพิธีอัศวเมธ ซึ่งพระองค์จะได้บรรลุ โอ้ ผู้ทำให้กุรุชื่นชม
14.89.19
इत्युक्तः स तु तेजस्वी व्यासेनामितबुद्धिना ।
दीक्षां विवेश धर्मात्मा वाजिमेधाप्तये ततः ॥ १४.८९.१९ ॥
ครั้นพระวยาสผู้มีปัญญาอันหาที่สุดมิได้ตรัสดังนี้แล้ว พระราชาผู้มีเดชานุภาพและจิตใจประกอบด้วยธรรม จึงทรงเข้าสู่การถือศีลเพื่อให้บรรลุพิธีอัศวเมธ
14.89.20
ततो यज्ञं महाबाहुर्वाजिमेधं महाक्रतुम् ।
बह्वन्नदक्षिणं राजा सर्वकामगुणान्वितम् ॥ १४.८९.२० ॥
ต่อจากนั้น พระราชาผู้มีแขนใหญ่ได้ทรงเริ่มพิธียัญอัศวเมธอันยิ่งใหญ่ อุดมด้วยอาหารและทานมากมาย ประกอบด้วยคุณสมบัติแห่งสิ่งที่ปรารถนาทั้งปวง
14.89.21
तत्र वेदविदो राजंश्चक्रुः कर्माणि याजकाः ।
परिक्रामन्ति शास्त्रज्ञा यतावद्द्विजसत्तमाः ॥ १४.८९.२१ ॥
ที่นั้น ข้าแต่พระราชา บรรดาปุโรหิตผู้รู้พระเวท ผู้รอบรู้ในศาสตร์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ เดินไปมาประกอบพิธีกรรมตามที่กำหนดไว้
14.89.22
न तेषां स्खलितं किञ्चिदासीदपहुतं तथा ।
क्रमयुक्तं च युक्तं च चक्रुस्तत्र द्विजर्षभाः ॥ १४.८९.२२ ॥
ในหมู่ท่านไม่มีความผิดพลาดใดเกิดขึ้นเลย และไม่มีเครื่องบูชาใดถูกทำผิดพลาด ที่นั่นบรรดาผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติทำพิธีตามลำดับและถูกต้องเหมาะสม
14.89.23
कृत्वा प्रवर्ग्यं धर्मज्ञा यथावद्द्विजसत्तमाः ।
चक्रस्ते विधिवद्राजंस्तथैवाभिषवं द्विजाः ॥ १४.८९.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดาผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ ผู้รู้ธรรม ได้ประกอบพิธีปรวรรคยะโดยถูกต้องแล้ว จากนั้นก็ทำการคั้นโสมตามวิธีที่กำหนดไว้เช่นกัน
14.89.24
अभिषूय ततो राजन्सोमं सोमपसत्तमाः ।
सवनान्यानुपूर्व्येण चक्रुः सास्त्रानुसारिणः ॥ १४.८९.२४ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นคั้นโสมแล้ว บรรดาผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดื่มโสม ได้ประกอบการคั้นโสมในสวนทั้งหลายตามลำดับที่ถูกต้อง ตามที่คัมภีร์กำหนดไว้
14.89.25
न तत्र कृपणः कश्चिन्न दरिद्रो बभूव ह ।
क्षुधितो दुःखितो वाऽपि प्राकृतो वाऽपि मानवः ॥ १४.८९.२५ ॥
ที่นั้นไม่มีคนตระหนี่ใด และไม่มีคนยากจนใดเลย ไม่มีผู้ใดหิวโหย ไม่มีผู้ใดเศร้าโศก แม้แต่คนสามัญก็ไม่มี
14.89.26
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास शत्रुहा ।
भीमसेनो महातेजाः सततं राजशासनात् ॥ १४.८९.२६ ॥
ภีมเสนผู้ปราบศัตรูและมีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ได้ให้อาหารแก่ผู้ที่แสวงหาอาหารอย่างไม่ขาดสาย ตามพระราชโองการของพระราชา
14.89.27
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकार्याणि याजकाः ।
दिवसेदिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रानुदर्शात् ॥ १४.८९.२७ ॥
และบรรดาปุโรหิตผู้ชำนาญในการจัดเตรียมพิธี ได้ประกอบหน้าที่ทั้งหมดทุกวันวันแล้ววันเล่า ตามที่คัมภีร์กำหนดไว้
14.89.28
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यस्तस्य धीमतः ।
नाव्रतो नानुपाध्यायो न च वादाविचक्षणः ॥ १४.८९.२८ ॥
ในที่ประชุมของผู้มีปัญญาผู้นั้น ไม่มีสมาชิกผู้ใดที่ไม่รู้เวทางค์หกประการ ไม่มีผู้ใดที่ไม่รักษาวัตร ไม่มีผู้ใดที่ไม่มีครู และไม่มีผู้ใดที่ไม่ชำนาญในการโต้วาที
14.89.29
ततो यूपोच्छ्रये प्राप्ते षड् बैल्वान्भरतर्षभ ।
खादिरान्बिल्वसमितांस्तावतः सर्ववर्णिनः ॥ १४.८९.२९ ॥
จากนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐของภรตะ เมื่อถึงเวลาตั้งเสาพิธี จึงมีการทำเสาจากไม้พิลวะหกต้น และเสาจากไม้ขทิรและกิ่งพิลวะจำนวนเท่ากัน ทุกชนิด
14.89.30
देवदारुमयौ द्वौ तु यूपौ कुरुपतेर्मखे ।
श्लेष्मातकमयं चैकं याजकाः समकल्पयन् ॥ १४.८९.३० ॥
ในพิธียัญของพระเจ้ากุรุ บรรดาปุโรหิตได้เตรียมเสาสองต้นทำด้วยไม้เทวทารุ และอีกหนึ่งต้นทำด้วยไม้ศเลษมาตกะ
14.89.31
सर्वानेतान्यथाशास्त्रं याजकाः समकारयन् ।
शोभार्थं चापरान्यूपान्काञ्चनान्भरतर्षभ।
स भीमः कारयामास धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.८९.३१ ॥
บรรดาปุโรหิตได้ให้ทำเสาทั้งหมดนี้ตามคัมภีร์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐของภรตะ ทั้งยังให้ทำเสาทองคำอีกต้นหนึ่งเพื่อความงดงาม ภีมะได้ให้ทำทั้งหมดนี้ตามพระบัญชาของธรรมราช
14.89.32
ते व्यराजन्त राजर्षे वासोभिरुपशोभिताः ।
महेन्द्रानुगता देवा यथा सप्तर्षिभिर्दिवि ॥ १४.८९.३२ ॥
ข้าแต่ราชฤๅษี เหล่านั้นรุ่งโรจน์ ประดับด้วยอาภรณ์ ดุจเทวดาที่ติดตามพระมเหนทร์ไปในสวรรค์พร้อมกับสัปตฤๅษี
14.89.33
इष्टकाः काञ्चनीश्चात्र चयनार्तं कृता विभो ।
शुशुभे चयनं तच्च दक्षस्येव प्रजापतेः ॥ १४.८९.३३ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ในที่นั้นมีการทำอิฐทองคำสำหรับการก่อแท่นบูชา และแท่นบูชานั้นก็รุ่งโรจน์ดุจแท่นบูชาของพระประชาบดีทักษะ
14.89.34
चतुश्चित्यश्च तस्यासीदष्टादशकरात्मकः ।
स रुक्मपक्षो निचितस्त्रिकोणो गरुडाकृतिः ॥ १४.८९.३४ ॥
แท่นบูชานั้นมีสี่ชั้น สูงสิบแปดศอก มีปีกทองคำประกอบ มีรูปสามเหลี่ยม มีรูปร่างเหมือนครุฑ และได้ถูกก่อสร้างขึ้น
14.89.35
ततो नियुक्ताः पशवो यथाशास्त्रं मनीषिभिः ।
तं तं देवं समुद्दिश्य पक्षिणः पशवश्च ये ॥ १४.८९.३५ ॥
จากนั้นบรรดาปราชญ์ได้จัดสัตว์ตามคัมภีร์ โดยกำหนดนกและสัตว์ต่าง ๆ ให้แก่เทวดาแต่ละองค์
14.89.36
ऋषभाः शास्त्रपठितास्तथा जलचराश्च ये ।
सर्वांस्तानभ्ययुञ्जंस्ते तत्राग्निचयकर्मणि ॥ १४.८९.३६ ॥
โคตัวผู้ตามที่คัมภีร์กล่าวไว้ และสัตว์น้ำทั้งหลายเช่นกัน สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดได้ถูกนำมาผูกไว้ที่นั่นในพิธีก่อแท่นบูชาด้วยไฟ
14.89.37
यूपेषु नियता चासीत्पशूनां त्रिशती तथा ।
अश्वरत्नोत्तरा यज्ञे कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ १४.८९.३७ ॥
มีสัตว์สามร้อยตัวถูกผูกไว้กับเสาบูชา และในพิธียัญของโอรสแห่งกุนตี ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ม้าอันเป็นเลิศในบรรดาม้าก็อยู่เป็นสำคัญ
14.89.38
स यज्ञः शुशुभे तस्य साक्षाद्देवर्षिसंकुलः ।
गन्धर्वगणसंकीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः ॥ १४.८९.३८ ॥
พิธียัญนั้นรุ่งเรืองเหมือนเป็นที่ประชุมของเทพฤๅษีต่อหน้าต่อตา เต็มไปด้วยหมู่คนธรรพ์ และประดับด้วยกลุ่มอัปสร
14.89.39
स किंपुरुषसंकीर्णः किंनरैश्चोपशोभितः ।
सिद्धविप्रनिवासैश्च समन्तादभिसंवृतः ॥ १४.८९.३९ ॥
พิธียัญนั้นเต็มไปด้วยกินนรและกิมปุรุษ และประดับด้วยกินนร ล้อมรอบด้วยที่อยู่ของสิทธิ์และพราหมณ์โดยรอบทุกด้าน
14.89.40
तस्मिन्सदसि नित्यास्तु व्यासशिष्या द्विजर्षभाः ।
सर्वशास्त्रप्रणेतारः कुशला यज्ञकर्मसु ॥ १४.८९.४० ॥
ในที่ประชุมนั้นมีศิษย์ของวยาสผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติอยู่เป็นนิจ เป็นผู้แต่งคัมภีร์ทั้งปวง และชำนาญในการประกอบพิธียัญ
14.89.41
नारदश्च बभूवात्र तुंबुरुश्च महाद्युतिः ।
विश्वावसुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः ॥ १४.८९.४१ ॥
ที่นี่มีพระนารทและพระตุมพุรุผู้รุ่งเรืองยิ่ง พร้อมด้วยวิศวาวสุ จิตรเสน และผู้อื่นอีกที่ชำนาญในการขับร้อง
14.89.42
गन्धर्वा गीतकुशला नृत्येषु च विशारदाः ।
रमयन्ति स्म तान्विप्रान्यज्ञकर्मान्तरेषु वै ॥ १४.८९.४२ ॥
คนธรรพ์ผู้ชำนาญการขับร้องและเชี่ยวชาญในการร่ายรำ ได้ให้ความบันเทิงแก่พราหมณ์เหล่านั้นในช่วงเวลาระหว่างการประกอบพิธียัญ