മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.89.1
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा बभ्रुवाहनः ।
मातृभ्यां सहितो धीमान्कुरूनभ्याजगाम ह ॥ १४.८९.१ ॥
ആ സമയത്ത് ബഭ്രുവാഹനൻ എന്ന രാജാവ് തന്റെ രണ്ട് മാതാക്കളോടൊപ്പം ബുദ്ധിമാനായി കുരുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
14.89.2
तत्र वृद्धान्यथावत्स कुरूनन्यांश्च पार्थिवान् ।
अभिवाद्य महाबाहुस्तैश्चापि प्रतिनन्दितः।
प्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनमुत्तमम् ॥ १४.८९.२ ॥
അവിടെ അവൻ മുതിർന്നവരെയും കുരുക്കളെയും മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും യഥോചിതം വണങ്ങി; അവരും അവനെ പ്രതിവന്ദിച്ചു. പിന്നീട് മുത്തശ്ശി കുന്തിയുടെ ഉത്തമമായ മന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
14.89.3
स प्रविश्य महाबाहुः पाण्डवानां निवेशनम् ।
पितामहीमभ्यवन्दत्साम्ना परमवल्गुना ॥ १४.८९.३ ॥
ആ മഹാബാഹു പാണ്ഡവരുടെ വസതിയിൽ പ്രവേശിച്ച് അതിമധുരമായ വാക്കുകളാൽ മുത്തശ്ശിയെ വണങ്ങി.
14.89.4
तथा चित्राङ्गदा देवी कौरवस्यात्मजाऽपि च ।
पृथां कृष्णां च सहिते विनयेनोपजग्मतुः।
सुभद्रां च यथान्यायं याश्चान्याः कुरुयोषितः ॥ १४.८९.४ ॥
അതുപോലെ ദേവി ചിത്രാംഗദയും, കൗരവന്റെ പുത്രിയും, പൃഥയും കൃഷ്ണയും ഒന്നിച്ച് വിനയത്തോടെ അടുത്തെത്തി; സുഭദ്രയും മറ്റ് കുരു സ്ത്രീകളും യഥാവിധി വന്നു.
14.89.5
ददौ कुन्ती ततस्ताभ्यां रत्नानि विविधानि च ।
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चाप्यन्या यदुस्त्रियः ॥ १४.८९.५ ॥
പിന്നീട് കുന്തി അവർ ഇരുവർക്കും വിവിധങ്ങളായ രത്നങ്ങൾ നൽകി; ദ്രൗപദിയും സുഭദ്രയും മറ്റ് യാദവ സ്ത്രീകളും നൽകി.
14.89.6
ऊषतुस्तत्र ते देव्यौ महार्ङशयनासने ।
सुपूजिते स्वयं कुन्त्या पार्थस्य हितकाम्यया ॥ १४.८९.६ ॥
ആ രണ്ട് ദേവിമാരും അവിടെ അത്യന്തം വിലപിടിപ്പുള്ള ശയ്യയിലും ആസനത്തിലും താമസിച്ചു; പാർത്ഥന്റെ ഹിതം കാംക്ഷിച്ച് കുന്തി തന്നെ അവരെ നന്നായി ആദരിച്ചു.
14.89.7
स च राजा महातेजाः पूजितो बभ्रुवाहनः ।
धूतराष्ट्रं महीपालमुपतस्थे यताविधि ॥ १४.८९.७ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ ആ രാജാവ് ബഭ്രുവാഹനൻ, ആദരിക്കപ്പെട്ട്, വിധിപ്രകാരം ഭൂപാലനായ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സമീപം ചെന്നു സേവിച്ചു.
14.89.8
युधिष्टिरं च राजानं भीमदींश्चापि पाण्डवान् ।
उपागम्य महातेजा विनयेनाभ्यवादयत् ॥ १४.८९.८ ॥
രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനെയും ഭീമാദി പാണ്ഡവരെയും സമീപിച്ച് ആ മഹാതേജസ്വി വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ചു.
14.89.9
स तैः प्रेम्या परिष्वक्तः पूजितश्च यथाविधि ।
धनं चास्मै ददुर्भूरि प्रीयमाणा महारथाः ॥ १४.८९.९ ॥
അവർ സ്നേഹത്തോടെ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, വിധിപ്രകാരം ആദരിച്ചു; പ്രസന്നരായ ആ മഹാരഥന്മാർ അവനു ധാരാളം ധനം നൽകി.
14.89.10
तथैव च महीपालः कृष्णं चक्रगदाधरम् ।
प्रद्युम्न इव गोविन्दं विनयेनोपतस्थिवान् ॥ १४.८९.१० ॥
അതുപോലെ ആ രാജാവ് ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച കൃഷ്ണന്റെ അരികിൽ ചെന്നു; പ്രദ്യുമ്നൻ ഗോവിന്ദനെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ വിനയത്തോടെ സേവിച്ചു നിന്നു.
14.89.11
तस्मै कृष्णो ददौ राज्ञे महार्हमतिपूजितम् ।
रथं हेमपरिष्कारं दिव्याश्वयुजमुत्तमम् ॥ १४.८९.११ ॥
കൃഷ്ണൻ ആ രാജാവിന് അതിവിലയേറിയതും ഏറെ ആദരിക്കപ്പെട്ടതും സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ളതും ദിവ്യാശ്വങ്ങൾ പൂട്ടിയതുമായ ഉത്തമ രഥം നൽകി.
14.89.12
धर्मराजश्च भीमश्च फल्गुनश्च यमौ तथा ।
पृथक्पृथक् च ते चैनं मानार्थाभ्यामयोजयन् ॥ १४.८९.१२ ॥
ധർമ്മരാജനും ഭീമനും ഫല്ഗുനനായ അർജുനനും ഇരട്ടകളായ യമന്മാരും ഓരോരുത്തരായി അവനു ആദരവും സമ്മാനങ്ങളും നൽകി.
14.89.13
ततस्तृतीये दिवसे सत्यवत्यात्मजो मुनिः ।
युधिष्ठिरं समभ्येत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.८९.१३ ॥
പിന്നീട് മൂന്നാം ദിവസം സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ മുനി യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തെത്തി, വാഗ്മിയായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.89.14
अद्यप्रभृति कौन्तेय यज्ञस्य समयो हि ते ।
मुहूर्तो यज्ञियः प्राप्तश्चोदयन्तीह याजकाः ॥ १४.८९.१४ ॥
കൗന്തേയാ, ഇന്നുമുതൽ നിന്റെ യജ്ഞത്തിന്റെ കാലമായി; യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യമായ മുഹൂർത്തം എത്തി, ഇവിടത്തെ യാജകന്മാർ നിന്നെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
14.89.15
अहीनो नाम राजेन्द्र क्रतुस्तेऽयं विकल्पवान् ।
बहुत्वात्काञ्चनस्यास्य ख्यातो बहुसुवर्णकः ॥ १४.८९.१५ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ ഈ യജ്ഞം 'അഹീനം' എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്നു, പല വകഭേദങ്ങളുള്ളതാണ്; സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ബാഹുല്യം കൊണ്ട് ഇത് 'ബഹുസുവർണകം' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായി.
14.89.16
एवमत्र महाराज दक्षिणाभिर्गुणीकुर ।
श्रीस्त्वां व्रजतु ते राजन्ब्राह्मणा ह्यत्र कारणम् ॥ १४.८९.१६ ॥
ഇങ്ങനെ, മഹാരാജാവേ, ദക്ഷിണകളാൽ ഇതിനെ പൂർണ്ണമാക്കുക; രാജാവേ, നിനക്ക് ശ്രീ ലഭിക്കട്ടെ, ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണരാണ് കാരണം.
14.89.17
त्रीनश्वमेधानत्र त्वं सम्प्राप्य बहुदक्षिणान् ।
ज्ञातिवध्याकृतं पापं प्रहास्यति नराधिप ॥ १४.८९.१७ ॥
ഇവിടെ ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടെ മൂന്ന് അശ്വമേധങ്ങൾ നേടി, നരാധിപാ, ബന്ധുവധം മൂലമുണ്ടായ പാപം നീ ഉപേക്ഷിക്കും.
14.89.18
पवित्रं परमं चैतत्पावनानां च पावनम् ।
यदश्वमेधावभृथं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन ॥ १४.८९.१८ ॥
ഇത് പരമപവിത്രമാണ്, പാവനമാക്കുന്നവയിലും പാവനം — കുരുനന്ദനാ, നീ നേടാൻ പോകുന്ന അശ്വമേധാവഭൃഥ സ്നാനം.
14.89.19
इत्युक्तः स तु तेजस्वी व्यासेनामितबुद्धिना ।
दीक्षां विवेश धर्मात्मा वाजिमेधाप्तये ततः ॥ १४.८९.१९ ॥
അമിതബുദ്ധിയായ വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, തേജസ്വിയും ധർമാത്മാവുമായ ആ രാജാവ് അശ്വമേധപ്രാപ്തിക്കായി ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
14.89.20
ततो यज्ञं महाबाहुर्वाजिमेधं महाक्रतुम् ।
बह्वन्नदक्षिणं राजा सर्वकामगुणान्वितम् ॥ १४.८९.२० ॥
അനന്തരം മഹാബാഹുവായ രാജാവ്, ധാരാളം അന്നദാനവും ദക്ഷിണയും സർവകാമഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ അശ്വമേധമെന്ന മഹായജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
14.89.21
तत्र वेदविदो राजंश्चक्रुः कर्माणि याजकाः ।
परिक्रामन्ति शास्त्रज्ञा यतावद्द्विजसत्तमाः ॥ १४.८९.२१ ॥
അവിടെ, രാജാവേ, വേദജ്ഞരും ശാസ്ത്രജ്ഞരും ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജരുമായ യാജകർ കർമങ്ങൾ യഥാവിധി ചെയ്തുകൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു.
14.89.22
न तेषां स्खलितं किञ्चिदासीदपहुतं तथा ।
क्रमयुक्तं च युक्तं च चक्रुस्तत्र द्विजर्षभाः ॥ १४.८९.२२ ॥
അവരിൽ യാതൊരു പിഴവും സംഭവിച്ചില്ല, തെറ്റായ ആഹുതിയും ഉണ്ടായില്ല; അവിടെ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർ ക്രമപ്രകാരവും യുക്തമായും കർമങ്ങൾ ചെയ്തു.
14.89.23
कृत्वा प्रवर्ग्यं धर्मज्ञा यथावद्द्विजसत्तमाः ।
चक्रस्ते विधिवद्राजंस्तथैवाभिषवं द्विजाः ॥ १४.८९.२३ ॥
ധർമജ്ഞരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ പ്രവർഗ്യകർമം യഥാവിധി ചെയ്ത ശേഷം, രാജാവേ, അതുപോലെ വിധിപ്രകാരം സോമാഭിഷവവും ചെയ്തു.
14.89.24
अभिषूय ततो राजन्सोमं सोमपसत्तमाः ।
सवनान्यानुपूर्व्येण चक्रुः सास्त्रानुसारिणः ॥ १४.८९.२४ ॥
രാജാവേ, പിന്നീട് സോമപായികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവർ സോമത്തെ അഭിഷവിച്ച്, ശാസ്ത്രാനുസാരം ക്രമത്തിൽ സവനങ്ങൾ ചെയ്തു.
14.89.25
न तत्र कृपणः कश्चिन्न दरिद्रो बभूव ह ।
क्षुधितो दुःखितो वाऽपि प्राकृतो वाऽपि मानवः ॥ १४.८९.२५ ॥
അവിടെ ലോഭിയോ ദരിദ്രനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; വിശക്കുന്നവനോ ദുഃഖിതനോ സാധാരണ മനുഷ്യനോ പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
14.89.26
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास शत्रुहा ।
भीमसेनो महातेजाः सततं राजशासनात् ॥ १४.८९.२६ ॥
ശത്രുഹന്താവായ മഹാതേജസ്വി ഭീമസേനൻ രാജാജ്ഞയനുസരിച്ച് ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിച്ചവർക്ക് നിരന്തരം ഭക്ഷണം നൽകിച്ചു.
14.89.27
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकार्याणि याजकाः ।
दिवसेदिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रानुदर्शात् ॥ १४.८९.२७ ॥
സംസ്തരത്തിൽ നിപുണരായ യാജകന്മാർ ശാസ്ത്രാനുസാരം ദിവസേന എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
14.89.28
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यस्तस्य धीमतः ।
नाव्रतो नानुपाध्यायो न च वादाविचक्षणः ॥ १४.८९.२८ ॥
ആ ധീമാന്റെ സദസ്സിൽ ആറ് വേദാംഗങ്ങൾ അറിയാത്തവനോ, വ്രതമില്ലാത്തവനോ, ഗുരുവില്ലാത്തവനോ, വാദത്തിൽ നിപുണനല്ലാത്തവനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
14.89.29
ततो यूपोच्छ्रये प्राप्ते षड् बैल्वान्भरतर्षभ ।
खादिरान्बिल्वसमितांस्तावतः सर्ववर्णिनः ॥ १४.८९.२९ ॥
പിന്നീട്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യൂപങ്ങൾ ഉയർത്തുന്ന സമയം വന്നപ്പോൾ ആറ് ബില്വയൂപങ്ങളും അത്രയും ഖദിരത്തിന്റെയും ബില്വത്തിന്റെയും സമിധകളാലുള്ള സർവ്വവർണ്ണ യൂപങ്ങളും ഒരുക്കി.
14.89.30
देवदारुमयौ द्वौ तु यूपौ कुरुपतेर्मखे ।
श्लेष्मातकमयं चैकं याजकाः समकल्पयन् ॥ १४.८९.३० ॥
കുരുപതിയുടെ യാഗത്തിൽ രണ്ട് യൂപങ്ങൾ ദേവദാരു മരത്തിലും ഒന്ന് ശ്ലേഷ്മാതക (ലസോഡ) മരത്തിലും യാജകന്മാർ ഒരുക്കി.
14.89.31
सर्वानेतान्यथाशास्त्रं याजकाः समकारयन् ।
शोभार्थं चापरान्यूपान्काञ्चनान्भरतर्षभ।
स भीमः कारयामास धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.८९.३१ ॥
പുരോഹിതന്മാർ ശാസ്ത്രപ്രകാരം ഇവയെല്ലാം നിർമ്മിപ്പിച്ചു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അലങ്കാരത്തിനായി മറ്റു സ്വർണ്ണയൂപങ്ങളും അവർ നിർമ്മിപ്പിച്ചു. ധർമ്മരാജന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഭീമൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്യിച്ചു.
14.89.32
ते व्यराजन्त राजर्षे वासोभिरुपशोभिताः ।
महेन्द्रानुगता देवा यथा सप्तर्षिभिर्दिवि ॥ १४.८९.३२ ॥
രാജർഷേ, വസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സപ്തർഷികളോടൊപ്പം മഹേന്ദ്രനെ അനുഗമിക്കുന്ന ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
14.89.33
इष्टकाः काञ्चनीश्चात्र चयनार्तं कृता विभो ।
शुशुभे चयनं तच्च दक्षस्येव प्रजापतेः ॥ १४.८९.३३ ॥
വിഭോ, ഇവിടെ ചയനത്തിനായി സ്വർണ്ണ ഇഷ്ടികകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ആ ചയനം പ്രജാപതി ദക്ഷനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.
14.89.34
चतुश्चित्यश्च तस्यासीदष्टादशकरात्मकः ।
स रुक्मपक्षो निचितस्त्रिकोणो गरुडाकृतिः ॥ १४.८९.३४ ॥
അതിന് നാല് അടുക്കുകളുണ്ടായിരുന്നു; പതിനെട്ട് മുഴം ഉയരമുള്ളതായിരുന്നു. സ്വർണ്ണച്ചിറകുകളോടെ, ത്രികോണാകൃതിയിൽ, ഗരുഡരൂപത്തിൽ അത് അടുക്കിയുണ്ടാക്കിയിരുന്നു.
14.89.35
ततो नियुक्ताः पशवो यथाशास्त्रं मनीषिभिः ।
तं तं देवं समुद्दिश्य पक्षिणः पशवश्च ये ॥ १४.८९.३५ ॥
പിന്നെ ജ്ഞാനികൾ ശാസ്ത്രപ്രകാരം മൃഗങ്ങളെ നിയോഗിച്ചു. ഓരോ ദേവനെയും ഉദ്ദേശിച്ച് ഉണ്ടായിരുന്ന പക്ഷികളെയും മൃഗങ്ങളെയും നിശ്ചയിച്ചു.
14.89.36
ऋषभाः शास्त्रपठितास्तथा जलचराश्च ये ।
सर्वांस्तानभ्ययुञ्जंस्ते तत्राग्निचयकर्मणि ॥ १४.८९.३६ ॥
ശാസ്ത്രത്തിൽ വിവരിച്ച കാളകളെയും ജലജീവികളെയും അവർ അവിടെ അഗ്നിചയന കർമ്മത്തിൽ എല്ലാം നിയോഗിച്ചു.
14.89.37
यूपेषु नियता चासीत्पशूनां त्रिशती तथा ।
अश्वरत्नोत्तरा यज्ञे कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ १४.८९.३७ ॥
യൂപങ്ങളിൽ കെട്ടപ്പെട്ട പശുക്കൾ മുന്നൂറ് ഉണ്ടായിരുന്നു; അവയിൽ അശ്വരത്നമായിരുന്നു പ്രധാനം. മഹാത്മാവായ കൗന്തേയന്റെ യജ്ഞത്തിൽ ഇപ്രകാരമായിരുന്നു.
14.89.38
स यज्ञः शुशुभे तस्य साक्षाद्देवर्षिसंकुलः ।
गन्धर्वगणसंकीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः ॥ १४.८९.३८ ॥
ആ യജ്ഞം സാക്ഷാൽ ദേവർഷിമാരാൽ നിറഞ്ഞും ഗന്ധർവ്വഗണങ്ങളാൽ തിങ്ങിയും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചും വിളങ്ങി.
14.89.39
स किंपुरुषसंकीर्णः किंनरैश्चोपशोभितः ।
सिद्धविप्रनिवासैश्च समन्तादभिसंवृतः ॥ १४.८९.३९ ॥
ആ യജ്ഞം കിംപുരുഷന്മാരാൽ തിങ്ങി, കിന്നരന്മാരാൽ ശോഭിച്ച്, ചുറ്റും സിദ്ധന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങളാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
14.89.40
तस्मिन्सदसि नित्यास्तु व्यासशिष्या द्विजर्षभाः ।
सर्वशास्त्रप्रणेतारः कुशला यज्ञकर्मसु ॥ १४.८९.४० ॥
ആ സദസ്സിൽ വ്യാസശിഷ്യന്മാരായ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരായ, സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും പ്രണേതാക്കളായ, യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.
14.89.41
नारदश्च बभूवात्र तुंबुरुश्च महाद्युतिः ।
विश्वावसुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः ॥ १४.८९.४१ ॥
ഇവിടെ നാരദനും മഹാദ്യുതിയായ തുംബുരുവും ഉണ്ടായിരുന്നു; വിശ്വാവസുവും ചിത്രസേനനും ഗാനനിപുണരായ മറ്റുള്ളവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
14.89.42
गन्धर्वा गीतकुशला नृत्येषु च विशारदाः ।
रमयन्ति स्म तान्विप्रान्यज्ञकर्मान्तरेषु वै ॥ १४.८९.४२ ॥
ഗാനനിപുണരും നൃത്തത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായ ഗന്ധർവ്വന്മാർ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളുടെ ഇടവേളകളിൽ ആ ബ്രാഹ്മണരെ രസിപ്പിച്ചു.