મહાભારત · અધ્યાય 14.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.91.1
पितामहस्य मे यज्ञे धर्मराजस्य धीमतः ।
यदाश्चर्यमभूत्किञ्चित्तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १४.९१.१ ॥
જનમેજય બોલ્યા: મારા પિતામહ ધર્મરાજના બુદ્ધિમાન યજ્ઞમાં જે કોઈ આશ્ચર્ય થયું, તે આપ કહેવા યોગ્ય છો.
14.91.2
श्रूयतां राजशार्दूल महदाश्चर्यमुत्तमम् ।
अश्वमेधे महायज्ञे निवृत्ते यदभूत्प्रभो ॥ १४.९१.२ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: હે રાજશાર્દૂલ, સાંભળો; અશ્વમેધ મહાયજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી જે મહાન અને ઉત્તમ આશ્ચર્ય થયું, હે પ્રભો.
14.91.3
तर्पितेषु द्विजाग्र्येषु ज्ञातिसम्बन्धिबन्धुषु ।
दीनान्धकृपणे वाऽपि तदा भरतसत्तम ॥ १४.९१.३ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: હે ભરતસત્તમ, ત્યારે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, જ્ઞાતિ-સંબંધીઓ અને બાંધવો, તેમજ દીન, અંધ અને કૃપણોને તૃપ્ત કરવામાં આવ્યા.
14.91.4
घुष्यमाणे महादाने दिक्षु सर्वासु भारत ।
पतत्सु पुष्पवर्षेषु धर्मराजस्य मूर्धनि ॥ १४.९१.४ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: હે ભારત, બધી દિશાઓમાં મહાદાનની ઘોષણા થઈ રહી હતી, અને ધર્મરાજના મસ્તક પર પુષ્પવર્ષા પડી રહી હતી.
14.91.5
बिलान्निस्सृत्य नकुलो रुक्मपार्श्वस्तदाऽनघः ।
वज्राशनिसमं नादममुञ्चद्वसुधाधिप ॥ १४.९१.५ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: હે વસુધાધિપ, ત્યારે દરમાંથી બહાર નીકળીને સુવર્ણપાર્શ્વ, નિષ્પાપ નકુલે વજ્ર અને વીજળી સમાન નાદ કર્યો.
14.91.6
सकृदुत्सृज्य तन्नादं त्रासयानो मृगद्विजान् ।
मानुपं वचनं प्राह पुष्पोपरिशयो महान् ॥ १४.९१.६ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: એકવાર તે નાદ કરીને, મૃગો અને પક્ષીઓને ડરાવતો, ફૂલો પર પડેલો તે મહાન નકુલ મનુષ્યની વાણીમાં બોલ્યો.
14.91.7
सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो नराधिपाः ।
उच्छवृत्तेर्वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ १४.९१.७ ॥
હે નરાધિપો, ઉંછવૃત્તિથી જીવતા, ઉદાર, કુરુક્ષેત્રમાં વસતા એક માણસના એક પ્રસ્થ સત્તુના દાન જેટલો તમારો આ યજ્ઞ નથી.
14.91.8
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नकुलस्य विशांपते ।
विस्मयं परमं जग्मुः सर्वे ते ब्राह्मणर्षभाः ॥ १४.९१.८ ॥
હે વિશાંપતિ, નકુલનું તે વચન સાંભળીને તે સર્વ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો અત્યંત વિસ્મિત થયા.
14.91.9
ततः समेत्य नकुलं पर्यपृच्छन्त ते द्विजाः ।
कुतस्त्वं समनुप्राप्तो यज्ञं साधुसमागमम् ॥ १४.९१.९ ॥
પછી તે દ્વિજો એકત્ર થઈને નકુલને પૂછવા લાગ્યા, "તું આ યજ્ઞમાં, સાધુજનોના સમાગમમાં ક્યાંથી આવ્યો છે?"
14.91.10
किं बलं परमं तुभ्यं श्रुतं किं परायणम् ।
कथं भवन्तं विद्याम यो नो यज्ञं विगर्हसे ॥ १४.९१.१० ॥
તારું પરમ બળ શું છે? તેં શું સાંભળ્યું છે? તારો આશ્રય શો છે? અમારા યજ્ઞની નિંદા કરનાર તને અમે કેવી રીતે જાણીએ?
14.91.11
अविलुप्यागमं कृत्स्नं विविधैर्यज्ञियैः कृतम् ।
यथागमं यथान्यायं कर्तव्यं च तथा कृतम् ॥ १४.९१.११ ॥
શાસ્ત્રાનુસાર, વિવિધ યજ્ઞીય ક્રિયાઓ દ્વારા, કશું પણ છોડ્યા વિના સંપૂર્ણપણે કરાયું; શાસ્ત્ર અને ન્યાય કહે તેમ કરવા યોગ્ય હતું તે કરાયું છે.
14.91.12
पूजार्हाः पूजिताश्चात्र विधिवच्छास्त्रदर्शात् ।
मन्त्राहुतिहुतश्चाग्निर्दत्तं देयममत्सरम् ॥ १४.९१.१२ ॥
અહીં પૂજાને યોગ્ય જનોની શાસ્ત્રોપદેશ પ્રમાણે વિધિપૂર્વક પૂજા કરવામાં આવી; મંત્રાહુતિઓથી અગ્નિમાં હોમ કરાયો; દેવાનું હતું તે મત્સર વિના અપાયું.
14.91.13
तुष्टा द्विजातयश्चात्र दानैर्बहुविधैरपि ।
क्षत्रियाश्चि सुयुद्धेन श्राद्धैश्चापि पितामहाः ॥ १४.९१.१३ ॥
અહીં દ્વિજો અનેક પ્રકારના દાનથી, ક્ષત્રિયો સારા યુદ્ધથી અને પિતૃઓ શ્રાદ્ધોથી સંતુષ્ટ થયા.
14.91.14
पालनेन विशस्तुष्टाः कामैस्तुष्टा वरस्त्रियः ।
अनुक्रोशैस्तता शूद्रा दानशेषैः पृथग्जनाः ॥ १४.९१.१४ ॥
રક્ષણથી વૈશ્યો, ઈચ્છાઓની પૂર્તિથી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, કરુણાથી શૂદ્રો અને દાનના શેષથી અન્ય લોકો સંતુષ્ટ થયા.
14.91.15
ज्ञातिसम्बन्धिनस्तुष्टाः शौचेन च नृपस्य नः ।
देवा हविर्भिः पुण्यैस्च रक्षणैः शरणागताः ॥ १४.९१.१५ ॥
અમારા રાજાની શુદ્ધિથી જ્ઞાતિ અને સંબંધીઓ સંતુષ્ટ થયા; પવિત્ર હવિ, પુણ્યકર્મો અને રક્ષણથી શરણે આવેલા દેવો સંતુષ્ટ થયા.
14.91.16
यदत्र तथ्यं तद्ब्रूहि सत्यंसत्यं द्विजातिषु ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं पृष्टो ब्राह्मणकाम्यया ॥ १४.९१.१६ ॥
અહીં જે સત્ય છે તે કહો — દ્વિજોમાં સત્ય જ સત્ય; જેમ સાંભળ્યું અને જેમ જોયું, બ્રાહ્મણોની ઇચ્છાથી પૂછાયેલો તું.
14.91.17
श्रद्धेयवाक्यः प्राज्ञस्त्वं दिव्यं रूपं बिभर्षि च ।
समागतश्च विप्रैस्त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १४.९१.१७ ॥
તમારા વચનો વિશ્વાસપાત્ર છે; તમે પ્રાજ્ઞ છો, દિવ્ય રૂપ ધારણ કરો છો, અને બ્રાહ્મણો સાથે મળ્યા છો; તેથી તમે જ કહેવાને યોગ્ય છો.
14.91.18
इति पृष्टो द्विजैस्तैः स प्रहसन्नकुलोऽब्रवीत् ।
नैषा मृषामया वाणी प्रोक्ता दर्पेण वा द्विजाः ॥ १४.९१.१८ ॥
આ રીતે તે દ્વિજોએ પૂછ્યું ત્યારે નકુલ હસીને બોલ્યો — હે દ્વિજો, આ વાણી અસત્યથી ભરેલી નથી, કે ગર્વથી કહેવાયેલી પણ નથી.
14.91.19
यन्मयोक्तमिदं वाक्यं युष्माभिश्चाप्युपश्रुतम् ।
सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो द्विजर्षभाः ॥ १४.९१.१९ ॥
મેં જે વચન કહ્યું અને તમે પણ સાંભળ્યું, કે સત્તુના એક પ્રસ્થથી થયેલો આ યજ્ઞ તમારી બરાબરીનો નથી, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો.
14.91.20
इत्यवश्यं मयैतद्वो वक्तव्यं द्विजसत्तमाः ।
शृणुताव्यग्रमनसः शंसतो मे यथातथम् ॥ १४.९१.२० ॥
તેથી આ મારે તમને અવશ્ય કહેવું જોઈએ. હે દ્વિજોત્તમો, શાંત મનથી સાંભળો, જેમ બન્યું તેમ હું કહું છું.
14.91.21
अनुभूतं च दृष्टं च यन्मयाऽद्भुतमुत्तमम् ।
उञ्छवृत्तेर्वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ १४.९१.२१ ॥
મેં જે અનુભવ્યું અને જોયું તે અદ્ભુત અને ઉત્તમ છે — ઉંછવૃત્તિથી જીવતા, ઉદાર, કુરુક્ષેત્રમાં વસતા એક પુરુષનું.
14.91.22
स्वर्गं येन द्विजाः प्राप्तः सभार्यः ससुतस्नुषः ।
यथा चार्धं शरीरस्य ममेदं काञ्चनीकृतम् ॥ १४.९१.२२ ॥
હે દ્વિજો, જેના દ્વારા તે પત્ની, પુત્ર અને પુત્રવધૂ સાથે સ્વર્ગે ગયો, અને મારા શરીરનો આ અર્ધો ભાગ સોનાનો બની ગયો.