ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.92.1
हन्त वः कथयिष्यामि दानस्य फलमुत्तमम् ।
न्यायलब्धस्य सूक्ष्मस्य विप्रदत्तस्य यद्द्विजाः ॥ १४.९२.१ ॥
ಈಗ ನಿಮಗೆ ದಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನದ ಫಲವನ್ನು, ಓ ದ್ವಿಜರೇ.
14.92.2
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे धर्मज्ञैर्बहुभिर्वृते ।
उञ्छवृत्तिर्द्विजः कश्चित्कापोतिरभवत्पुरा ॥ १४.९२.२ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದ ಅನೇಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನಿದ್ದನು; ಉಂಛವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕಿದ ಅವನು ಕಪೋತಧರ್ಮಿಯಾದನು.
14.92.3
सभार्यः सहपुत्रेण सस्नुषस्तपसि स्थितः ।
बभूव शुक्लवृत्तः स धर्मात्मा नियतेन्द्रियः ॥ १४.९२.३ ॥
ಪತ್ನಿ, ಮಗ, ಸೊಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು; ಶುದ್ಧ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಿಯಾದನು.
14.92.4
षष्ठे काले सदा विप्रो भुङ्क्ते तैः सह संवृतः ॥ १४.९२.४ ॥
ಆರನೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
14.92.5
षष्ठे काले कदाचित्तु तस्याहारो न विद्यते ।
भुङ्क्तेऽन्यस्मिन्कदाचित्स षष्ठे काले द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.५ ॥
ಆದರೆ ಆರನೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
14.92.6
कपोतधर्मिणस्तस्य दुर्भिक्षे सति दारुणे ।
नाविद्यत तदा विप्राः संचयस्तन्निबोधत ॥ १४.९२.६ ॥
ಕಪೋತಧರ್ಮದ ಅವನಿಗೆ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮವಿದ್ದಾಗ ಆಗ ಯಾವ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.
14.92.7
क्षीणाषैदिसमावापो द्रव्यहीनोऽभवत्तदा ।
कालेकालेऽस्य सम्प्राप्ते नैव विद्येत भोजनम् ॥ १४.९२.७ ॥
ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು; ಅವನು ಧನಹೀನನಾದ. ಕಾಲ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ ಊಟ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.
14.92.8
क्षुधापरिगताः सर्वे प्रातिष्ठन्त तदा तु ते ।
उञ्छं तदा शुक्लपक्षे मध्यं तपति भास्करे ॥ १४.९२.८ ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆಗ ಹೊರಟರು. ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಉಂಛ (ಚದುರಿದ ಕಾಳು ಆರಿಸುವುದು) ಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು.
14.92.9
उष्णार्तश्च क्षुधार्तश्च विप्रस्तपसि संस्थितः ।
उञ्छमप्राप्तवानेव ब्राह्मणः क्षुच्छ्रमान्वितः ॥ १४.९२.९ ॥
ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ನರಳಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಉಂಛ ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ; ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಆಯಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ).
14.92.10
स तथैव क्षुधाविष्टः सार्धं परिजनेन ह ।
क्षपयामास तं कालं कृच्छ्रप्राणो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.१० ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆದ. ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ (ಆ ಕಾಲವನ್ನು ದೂಡಿದ).
14.92.11
अथ षष्ठे गते काले यवप्रस्थमुपार्जयन् ।
यवप्रस्थं तु तं सक्तूनकुर्वन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.११ ॥
ಆಗ ಆರನೆಯ ಕಾಲ ಕಳೆದ ನಂತರ ಅವರು ಒಂದು ಯವಪ್ರಸ್ಥ (ಅಳತೆ) ಜವೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಆ ಯವಪ್ರಸ್ಥದಿಂದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸತ್ತು ಮಾಡಿದರು.
14.92.12
कृतजप्याह्निकास्ते तु हुत्वा चाग्निं यथाविधि ।
कुडवंकुडवं सर्वे व्यभजन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.१२ ॥
ಜಪ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹವನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕುಡವ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.
14.92.13
अथागच्छद्द्विजः कश्चिदतिथिर्भुञ्जतां तदा ।
ते तं दृष्ट्वाऽतिथिं प्राप्तं प्रहृष्टमनसोऽभवन् ॥ १४.९२.१३ ॥
ಆಗ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರ ಬಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತಿಥಿ ಬಂದನು. ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಸಂತೋಷಮನಸ್ಕರಾದರು.
14.92.14
तेऽभिवाद्य सुखप्रश्नं पृष्ट्वा तमतिथिं तदा ।
विशुद्धमनसो दान्ताः श्रद्धादमसमन्विताः ॥ १४.९२.१४ ॥
ಅವರು ಆ ಅತಿಥಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸುಖಕುಶಲ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಶುದ್ಧಮನಸ್ಕರು, ಸಂಯಮಿಗಳು, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ದಮದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಆಗ (ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು).
14.92.15
अनसूया गतक्रोधाः साधवो वीतमत्सराः ।
त्यक्तमानमदक्रोधा धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ॥ १४.९२.१५ ॥
ಅವರು ಅಸೂಯೆರಹಿತರು, ಕ್ರೋಧ ತೊರೆದವರು, ಸಾಧುಗಳು, ಮತ್ಸರರಹಿತರು; ಮಾನ, ಮದ, ಕ್ರೋಧ ತ್ಯಜಿಸಿದವರು. ಅವರು ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು.
14.92.16
सब्रह्यचर्यं गोत्रं ते तस्य ख्यात्वा परस्परम् ।
कुटीं प्रवेशयामासुः क्षुधार्तमतिथिं तदा ॥ १४.९२.१६ ॥
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಆ ಅತಿಥಿಯ ಸಹಾಧ್ಯಾಯತ್ವ ಮತ್ತು ಗೋತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಆ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಆಗ ಕುಟೀರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
14.92.17
इदमर्घ्यं च पाद्यं च बृसी चेयं तवानघ ।
शुचयः सक्तवश्चेमे नियमोपार्जिताः प्रभो।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते मया दत्ता द्विजर्षभ ॥ १४.९२.१७ ॥
ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಇದು ನಿನಗಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯ; ಇದು ದರ್ಭೆಯ ಆಸನವೂ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಯಮದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಈ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತುಗಳೂ ಇವೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
14.92.18
इत्युक्तः प्रतिगृह्याथ सक्तूनां कुडवं द्विजः ।
भक्षयामास राजेन्द्र न च तुष्टिं जगाम सः ॥ १४.९२.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸತ್ತಿನ ಒಂದು ಕುಡವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಿಂದನು, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ; ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
14.92.19
स उञ्छवृत्तिस्तं प्रेक्ष्य क्षुधापरिगतं द्विजम् ।
आहारं चिन्तयामास कथं तुष्टो भवेदिति ॥ १४.९२.१९ ॥
ಉಂಛವೃತ್ತಿಯ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತನಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು.
14.92.20
तस्य भार्याऽब्रवीद्वाक्यं मद्भागो दीयतामिति ।
गच्छत्वेष यथाकामं परितुष्टो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.२० ॥
ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದಳು: "ನನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಕೊಡಿ. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಹೋಗಲಿ."
14.92.21
इति ब्रुवन्तीं तां साध्वीं भार्यां स द्विजसत्तमः ।
क्षउधापरिगतां ज्ञात्वा तान्सक्तून्नाभ्यनन्दत ॥ १४.९२.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದವಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಆ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
14.92.22
आत्मानुमानतो विद्वान्स तु विप्रर्षभस्तदा ।
जानन्वृद्धां क्षुधार्तां च श्रान्तां ग्लानां तपस्विनीम्।
त्वगस्थिभूता वेपन्तीं ततो भार्यामुवाच ह ॥ १४.९२.२२ ॥
ಆಗ ಆ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರನು, ತನ್ನ ಅನುಭವದಿಂದ, ವೃದ್ಧೆಯೂ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದವಳೂ, ಆಯಾಸಗೊಂಡವಳೂ, ದುರ್ಬಲಳೂ, ತಪಸ್ವಿನಿಯೂ ಆದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲುಬು ಮಾತ್ರವಾಗಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
14.92.23
अपि कीटपतङ्गानां मृगाणां चैव शोभने ।
स्त्रियो रक्ष्याश्च पोष्पाश्च न त्वेवं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.२३ ॥
ಓ ಸುಂದರಿ, ಕೀಟ, ಪತಂಗ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಬೇಕು; ನೀನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು.
14.92.24
अनुकंप्यो नरः पत्न्या पुष्टो रक्षित एव च ।
प्रपतेद्यशसो दीप्तात्स च लोकान्न चाप्नुयात् ॥ १४.९२.२४ ॥
ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿತ ಪುರುಷನೂ ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹನು; ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.92.25
धर्मकामार्थकार्याणि शुश्रूषाकुलसंततिः ।
दारेष्वदीनो धर्मस्च पितॄणामात्मनस्तथा ॥ १४.९२.२५ ॥
ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಸೇವೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಂತತಿ, ಪತ್ನಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ದೀನತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ತನಗೂ ಧರ್ಮ.
14.92.26
न वेत्ति कर्मतो भार्यारक्षणे योऽक्षमः पुमान् ।
अयशो महदाप्नोति नारकांश्चैव गच्छति ॥ १४.९२.२६ ॥
ಪತ್ನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಅಸಮರ್ಥನಾದ ಪುರುಷನು ಮಹಾ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
14.92.27
इत्युक्ता सा ततः प्राह धर्मार्थौ नौ समौ द्विज ।
सक्तुप्रस्थचतुर्भागं गृहाणेमं प्रसीद मे ॥ १४.९२.२७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ; ಈ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಹುರಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡು.
14.92.28
सत्यं रतिश्च धर्मश्च स्वर्गश्च गुणनिर्जितः ।
स्त्रीणां पतिसमाधीनं काङ्क्षितं च द्विजर्षभ ॥ १४.९२.२८ ॥
ಸತ್ಯ, ರತಿ, ಧರ್ಮ, ಸ್ವರ್ಗ — ಗುಣಗಳಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುವವು; ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅವು ಪತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿವೆ, ಅವೇ ಅವರ ಅಪೇಕ್ಷೆ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
14.92.29
ऋतुर्मातु पितुर्बीजं दैवतं परमं पतिः ।
भर्तुः प्रसादान्नारीणां रतिपुत्रफलं तथा ॥ १४.९२.२९ ॥
ಋತು ತಾಯಿಯದು, ಬೀಜ ತಂದೆಯದು, ಪತಿಯೇ ಪರಮ ದೈವ; ಪತಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ರತಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
14.92.30
पालनाद्धि पतिस्त्वं मे भर्ताऽसि भरणाच्च मे ।
पुत्रप्रदानाद्वरदस्तस्मात्सक्तून्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.३० ॥
ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಪತಿ; ಪೋಷಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಭರ್ತಾ; ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ವರದಾತ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸತ್ತು ಕೊಡು.
14.92.31
जरापरिगतो वृद्धः क्षुधार्तो दुर्बलो भृशम् ।
उपवासपरिश्रान्तो यदा त्वमपि कर्शितः ॥ १४.९२.३१ ॥
ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ವೃದ್ಧನೇ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ ದಣಿದು, ನೀನೂ ಕೃಶನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
14.92.32
इत्युक्तः स तया सक्तून्प्रगृह्येदं वचोऽब्रवीत् ।
द्विजि सक्तूनिमान्भूयः प्रतिगृह्णीष्व सत्तम ॥ १४.९२.३२ ॥
ಆಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಅವನು ಸತ್ತು ಹಿಟ್ಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು — 'ದ್ವಿಜನೇ, ಈ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಸತ್ತಮನೇ'.
14.92.33
स तान्प्रगृह्य भुक्त्वा च न तुष्टिमगमद्द्विजः ।
तमुञ्छवृत्तिरालक्ष्य ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १४.९२.३३ ॥
ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿಂದನು, ಆದರೆ ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಉಂಛವೃತ್ತಿಯವನೆಂದು ಅರಿತು, ಆಗ ಅವನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
14.92.34
सक्तूनिमान्प्रगृह्य त्वं देहि विप्राय सत्तम ।
इत्येव सुकृतं मन्ये तस्मादेतत्करोम्यहम् ॥ १४.९२.३४ ॥
ಸತ್ತಮನೇ, ಈ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಡು. ಇದೇ ಸತ್ಕಾರ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
14.92.35
भवान्हि परिपाल्यो मे सर्वदैव प्रयत्नतः ।
साधूनां काङ्क्षितं यस्मात्पितुर्वृद्धस्य पालनम् ॥ १४.९२.३५ ॥
ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವರು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಧುಗಳು ಬಯಸುವುದು ವೃದ್ಧ ತಂದೆಯ ಪಾಲನೆಯನ್ನೇ.
14.92.36
पुत्रार्थो विहितो ह्येष वार्धके परिपालनम् ।
श्रुतिरेषा हि विप्रर्षे त्रिषु लोकेषु शाश्वती ॥ १४.९२.३६ ॥
ಮಗನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಇದೇ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ — ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು. ವಿಪ್ರರ್ಷಿಯೇ, ಈ ಶ್ರುತಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದೆ.
14.92.37
प्राणाधारणमात्रेण शक्यं कर्तुं तपस्त्वया ।
प्राणो हि परमो धर्मः स्थितो देहेषु देहिनाम् ॥ १४.९२.३७ ॥
ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೇ ನೀನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬಹುದು; ದೇಹಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಾಣವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ.
14.92.38
अपि वर्षसहस्री त्वं बाल एव मतो मम ।
उत्पाद्य पुत्रं हि पिता कृतकृत्यो भवेत्सुतात् ॥ १४.९२.३८ ॥
ನೀನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷದವನಾದರೂ ನನಗೆ ನೀನು ಮಗುವೇ. ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ತಂದೆ ಮಗನಿಂದ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.92.39
बालानां क्षुद्बलवती जानाम्येतदहं प्रभो ।
वृद्धोऽहं धारयिष्यामि त्वं बली भव पुत्रक ॥ १४.९२.३९ ॥
ಪ್ರಭುವೇ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಸಿವು ಬಲವಾದುದು ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ನಾನು ವೃದ್ಧನು, ನಾನೇ ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ಮಗನೇ, ನೀನು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗು.
14.92.40
जीर्णेन वयसा पुत्र न मां क्षुद्बाधतेऽपि च ।
दीर्घकालं तपस्तप्तं न मे मरणतो भयम् ॥ १४.९२.४० ॥
ಮಗನೇ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಹಸಿವೂ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ನನಗೆ ಮರಣದ ಭಯವಿಲ್ಲ.
14.92.41
अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात्पुत्र इति स्मृतः ।
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्त्राह्यात्मानमिहात्मना ॥ १४.९२.४१ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಂತಾನ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಮಗ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮವೇ ಮಗನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
14.92.42
रूपेण सदृशस्त्वं मे शीलेन च दमेन च ।
परीक्षितश्च बहुधा सक्तूनादद्मि ते सुत ॥ १४.९२.४२ ॥
ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ಸಮಾನ; ಶೀಲ ಮತ್ತು ದಮದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಮಗನೇ, ನಿನಗಾಗಿ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ.
14.92.43
इत्युक्त्वाऽऽदाय तान्सक्तून्प्रीतात्मा द्विजसत्तमः ।
प्रहसन्निव विप्राय स तस्मै प्रददौ तदा ॥ १४.९२.४३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಕನಾದ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಆಗ ಕೊಟ್ಟನು.
14.92.44
भुक्त्वा तानपि सक्तून्स नैव तुष्टो बभूव ह ।
उच्छवृत्तिस्तु धर्मात्मा व्रीडामनुजगाम ह ॥ १४.९२.४४ ॥
ಆ ಸತ್ತುಗಳನ್ನೂ ತಿಂದು ಅವನು ತೃಪ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಉಂಛವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ನಾಚಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
14.92.45
तं वै वधूः स्थिता साध्वी ब्राह्मणिप्रियकाम्यया ।
सक्तूनादाय संहृष्टा श्वशुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.९२.४५ ॥
ಆಗ ಸಾಧ್ವಿಯಾದ ಸೊಸೆಯು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯಿಂದ, ಆ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಿಂತು, ತನ್ನ ಮಾವನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
14.92.46
संतानात्तव संतानं मम विप्र भविष्यति ।
सक्तूनिमानतिथये गृहीत्वा सम्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.४६ ॥
ನಿಮ್ಮ ಸಂತಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಸಂತಾನವಾಗುವುದು. ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ಈ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅತಿಥಿಗಾಗಿ ನನಗೆ ಕೊಡಿ.
14.92.47
तव प्रसादान्निर्वृत्ता मम लोकाः किलाक्षयाः ।
पुत्रेण तानवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.९२.४७ ॥
ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಿದ್ಧಿಸಿವೆ. ಮಗನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೆ ಅವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.92.48
धर्माद्या हि यथा त्रेता वह्नित्रेता तथैव च ।
तथैव पुत्रपौत्राणां स्वर्गस्त्रेता किलाक्षयः ॥ १४.९२.४८ ॥
ಧರ್ಮದಿಂದ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು ಉಂಟಾಗುವಂತೆಯೇ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೂರು ಬಗೆಯದಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
14.92.49
पितॄणात्तारयति पुत्र इत्यनुशुश्रुम ।
पुत्रपौत्रैश्च नियतं सादुलोकानुपाश्नुते ॥ १४.९२.४९ ॥
ಮಗನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅವರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.92.50
वातातपविशीर्णाङ्गीं त्वां विवर्णां निरीक्ष्य वै ।
कर्शितां सुव्रताचारे क्षुधाविह्वलचेतसम् ॥ १४.९२.५० ॥
ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಬಾಡಿ, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ — ಉತ್ತಮ ವ್ರತಾಚಾರದವಳೇ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸು ವಿಹ್ವಲಗೊಂಡವಳೇ.
14.92.51
कथं सक्तून्ग्रहीष्यामि भूत्वा धर्मोपघातकः ।
कल्याणवृत्ते कल्याणि नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.५१ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಿ ನಾನು ಸತ್ತು ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ? ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯವಳೇ, ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ನೀನು ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
14.92.52
षष्ठे काले व्रतवतीं शौचशीलतपोन्विताम् ।
कृच्छ्रवृत्तिं निराहारां द्रक्ष्यामि त्वां कथं शुभे ॥ १४.९२.५२ ॥
ಆರನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವ, ಶೌಚ, ಶೀಲ, ತಪಸ್ಸುಳ್ಳ, ಕಠಿಣ ಬದುಕು ನಡೆಸುವ, ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ ನಿನ್ನನ್ನು, ಓ ಶುಭೇ, ನಾನು ಹೇಗೆ ನೋಡಲಿ?
14.92.53
बाला क्षुधार्ता नारी च रक्ष्या त्वं सततं मया ।
उपवासपरिश्रान्ता त्वं हि बान्धवनन्दिनी ॥ १४.९२.५३ ॥
ಬಾಲೆ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ನೀನು — ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಉಪವಾಸದಿಂದ ದಣಿದ ನೀನು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವಳು.
14.92.54
गुरोर्मम गुरुस्त्वं वै यतो दैवतदैवतम् ।
देवातिदेवस्तस्मात्त्वं सक्तूनादत्स्व मे प्रभो ॥ १४.९२.५४ ॥
ನನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಗುರುವು ನೀನೇ; ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದೇವನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಸತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
14.92.55
देहः प्राणश्च धर्मश्च शुश्रूषार्थमिदं गुरोः ।
तव विप्र प्रसादेन लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् ॥ १४.९२.५५ ॥
ಈ ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಗುರುವಿನ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಇವೆ. ವಿಪ್ರನೇ, ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾವು ಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ.
14.92.56
अवेक्ष्या इति कृत्वाऽहं दृढभक्तेति वा द्विज ।
चिन्त्या ममेयमिति वा सक्तूनादानुमर्हसि ॥ १४.९२.५६ ॥
ನನ್ನನ್ನು ದೃಢ ಭಕ್ತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅಥವಾ ಇದು ನನ್ನ ಸೇವೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ದ್ವಿಜನೇ, ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
14.92.57
अनेन नित्यं साध्वी त्वं शीलवृत्तेन शोभसे ।
या त्वं धर्मव्रतोपेता गुरुवृत्तिमवेक्षसे ॥ १४.९२.५७ ॥
ಈ ಶೀಲ ಮತ್ತು ನಡತೆಯಿಂದ ನೀನು ಸದಾ ಸಾಧ್ವಿಯಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಧರ್ಮವ್ರತದಿಂದ ಕೂಡಿ ಗುರುಸೇವೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ.
14.92.58
तस्मात्सक्तून्ग्रहीष्यामि वधु नार्हसि वञ्चनाम् ।
गणयित्वा महाभागे त्वां हि धर्मभृतां वरे ॥ १४.९२.५८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸೊಸೆಯೇ, ವಂಚನೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ನೀನು ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು.
14.92.59
इत्युक्त्वा तानुपादाय सक्तून्प्रादाद्द्विजातये ।
ततस्तुष्टोऽभवद्विप्रस्तस्य साधोर्महात्मनः ॥ १४.९२.५९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಆಗ ಆ ವಿಪ್ರನು ಆ ಸಾಧು ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
14.92.60
प्रीतात्मा स तु तं वाक्यमिदमाह द्विजर्षभम् ।
वाग्मी तदा द्विजश्रेष्टो धर्मः पुरुषविग्रहः ॥ १४.९२.६० ॥
ಸಂತೋಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ದ್ವಿಜರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಾತುಗಾರನಾದ, ಪುರುಷರೂಪದ ಧರ್ಮನು ಆ ದ್ವಿಜರ್ಷಭನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
14.92.61
शुद्धेनि तव दानेन न्यायोपात्तेन धर्मतः ।
यथाशक्ति विसृष्टेन प्रीतोस्मि द्विजसत्तम ॥ १४.९२.६१ ॥
ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದ ನಿನ್ನ ಶುದ್ಧ ದಾನದಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ.
14.92.62
अहो दानं घुष्यते ते स्वर्गे स्वर्गनिवासिभिः ।
गगनात्पुष्पवर्षं च पश्येदं पतितं भुवि ॥ १४.९२.६२ ॥
ಅಹೋ! ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ನಿನ್ನ ದಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡು.
14.92.63
सुरर्षिदेवगन्धर्वा ये च देवपुरःसराः ।
स्तुवन्तो देवदूताश्च स्थिता दानेन विस्मिताः ॥ १४.९२.६३ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು, ದೇವದೂತರು ನಿನ್ನ ದಾನದಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
14.92.64
ब्रह्मर्षयो विमानस्था ब्रह्मलोकचरश्च ये ।
काङ्क्षन्ते दर्शनं तुभ्यं दिवं व्रज द्विजर्षभ ॥ १४.९२.६४ ॥
ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
14.92.65
पितृलोकगताः सर्वे तारिताः पितरस्त्वया ।
अनागताश्च बहवः सुबहूनि युगान्युत ॥ १४.९२.६५ ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಬರಲಿರುವ ಅನೇಕ ಪಿತೃಗಳೂ, ಬಹಳ ಯುಗಗಳವರೆಗೂ ಉದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
14.92.66
ब्रह्मचर्येण दानेन यज्ञेनि तपसा तथा ।
अगह्वरेण धर्मेण तस्माद्गच्च दिवं द्विज ॥ १४.९२.६६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ದಾನ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಧರ್ಮದಿಂದ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
14.92.67
श्रद्धया परया यरत्वं तपश्चरसि सुव्रत ।
तस्माद्देवास्तवानेन प्रीता ब्राह्मणसत्तम ॥ १४.९२.६७ ॥
ಸುವ್ರತನೇ, ನೀನು ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮನೇ, ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
14.92.68
सर्वमेतद्धि यस्मात्ते दत्तं शुद्धेन चेतसा ।
कृच्छ्रकाले ततः स्वर्गो विजितः कर्मणा त्वया ॥ १४.९२.६८ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೀಯ.
14.92.69
क्षुधा निर्णुदति प्रज्ञां धर्मबुद्धिं व्यपोहति ।
क्षुधापरिगतज्ञानो धृतिं त्यजति चैव ह ॥ १४.९२.६९ ॥
ಹಸಿವು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನು ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.92.70
बुभुक्षां जयते यस्तु स स्वर्गं जयते ध्रुवम् ।
यदा दानरुचिः स्याद्वै तदा धर्मो न सीदति ॥ १४.९२.७० ॥
ಹಸಿವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ದಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ ಧರ್ಮ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.92.71
अनवेक्ष्य सुतस्नेहं कलत्रस्नेहमेव च ।
धर्ममेव गुरं ज्ञात्वा तृष्णा न गणिता त्वया ॥ १४.९२.७१ ॥
ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುವೆಂದು ತಿಳಿದು, ನೀನು ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತರಲಿಲ್ಲ.
14.92.72
द्रव्यागमो नृणां सूक्ष्मः पात्रे दानं ततः परम् ।
कालः परतरो दानाच्छ्रद्धा चैव ततः परा ॥ १४.९२.७२ ॥
ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು; ಅದರ ನಂತರ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ದಾನ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರದ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠ.
14.92.73
स्वर्गद्वारं सुसूक्ष्मं हि नरैर्माहान्नि दृश्यते ।
सङ्गर्गलं लोभकीलं रागगुप्तं दुरासदम् ॥ १४.९२.७३ ॥
ಸ್ವರ್ಗದ ದ್ವಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ; ಮಹಾ ಅನ್ನದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಗಳಿಯಿಂದ, ಲೋಭದ ಮೊಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ರಾಗದಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
14.92.74
तं तु पश्यन्ति पुरुषा जितदक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
ब्राह्मणास्तपसा युक्ता यथाशक्ति प्रदायिनः ॥ १४.९२.७४ ॥
ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕೋಪವನ್ನು ಗೆದ್ದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ ಮಾಡುವವರೂ ಆದ ಪುರುಷರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
14.92.75
सहस्रशक्तिश्च शतं शतशक्तिर्दशापि च ।
दद्यादपश्च यः शक्त्या सर्वे तुल्यफलाः स्मृताः ॥ १४.९२.७५ ॥
ಸಾವಿರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ನೂರು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀರನ್ನಾದರೂ ಕೊಡುವವನು — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಮಾನ ಫಲವುಳ್ಳವರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
14.92.76
रन्तिदेवो हि नृपतिरपः प्रादादकिंचनः ।
शुद्धेन मनसा विप्र नाकपृष्ठं ततो गतः ॥ १४.९२.७६ ॥
ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ರಾಜ ರಂತಿದೇವನು ತಾನೇ ಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀರು ಕೊಟ್ಟನು; ಅನಂತರ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
14.92.77
न धर्मः प्रीयते तात दानैर्दत्तैर्महाफलैः ।
न्यायलब्धैर्यथा सूक्ष्मैः श्रुद्धापूतैः स तुष्यति ॥ १४.९२.७७ ॥
ಮಗನೇ, ದೊಡ್ಡ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ದಾನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮವು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ದಾನಗಳಿಂದಲೇ ಅದು ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
14.92.78
गोप्रदानसहस्राणि द्विजेभ्योऽदान्नृगो नृपः ।
एकां दत्त्वा स पारक्यां नरकं समपद्यत ॥ १४.९२.७८ ॥
ರಾಜ ನೃಗನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಗೋದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಆದರೆ ಪರರದ ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ ಅವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
14.92.79
आत्ममांसप्रदानेन शिबोरौशीनरो नृपः ।
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकान्मोदत दिवि सुव्रतः ॥ १४.९२.७९ ॥
ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಾಂಸವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ, ಉಶೀನರನ ಮಗ ಶಿಬಿ ರಾಜನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಸುವ್ರತನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿಸಿದನು.
14.92.80
विभवेन नृणां पुण्यं यच्छत्त्या स्वार्जितं न तत् ।
न यज्ञैर्विविधैर्विप्र यथान्यायेन संचितैः ॥ १४.९२.८० ॥
ಮನುಷ್ಯರ ಪುಣ್ಯವು ವೈಭವದಿಂದಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವತಃ ಗಳಿಸಿದುದೂ ಅಲ್ಲ; ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನ್ಯಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಚಯಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.
14.92.81
क्रोधाद्दानफलं हन्ति लोभात्स्वर्गं न गच्छति ।
न्यायवृत्तिर्हि तपसा दानवित्स्वर्गमश्नुते ॥ १४.९२.८१ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ದಾನದ ಫಲ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಲೋಭದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯವೃತ್ತಿಯವನೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ ಮಾತ್ರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.92.82
न राजसूयैर्बहुभिरिष्टा विपुलदक्षिणैः ।
न चाश्वमेधैर्बहुभिः फलं सममिदं तव ॥ १४.९२.८२ ॥
ಅನೇಕ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞಗಳು, ವಿಪುಲ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಈ ಫಲವು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮವಲ್ಲ.
14.92.83
सक्तुप्रस्थेन विजितो ब्रह्मलोकस्त्वयाऽक्षयः ।
विरजो ब्रह्मसदनं गच्छ विप्र यतासुखम् ॥ १४.९२.८३ ॥
ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೀನು ಅಕ್ಷಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವೆ. ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ವಿರಜವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸದನಕ್ಕೆ ಸುಖದಿಂದ ಹೋಗು.
14.92.84
सर्वेषां वो द्विजश्रेष्ठ दिव्यं यानमुपस्थितम् ।
आरोहत यथाकामं धर्मोस्मि द्विज पश्य माम् ॥ १४.९२.८४ ॥
ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ದಿವ್ಯ ವಾಹನ ಬಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟದಂತೆ ಏರಿರಿ. ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು — ನಾನು ಧರ್ಮ.
14.92.85
बाधितो हि त्वया देहो लोके कीर्तिः स्थिरा च ते ।
सभार्यः सहपुत्रश्च सस्नुषश्च दिवं व्रज ॥ १४.९२.८५ ॥
ನೀನು ದೇಹವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ; ಆದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
14.92.86
इत्युक्तवाक्ये धर्मे तु यानमारुद्य स द्विजः ।
सदारः ससुतश्चैव सस्नुषश्च दिवं गतः ॥ १४.९२.८६ ॥
ಧರ್ಮ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
14.92.87
तस्मिन्विपरे गते स्वर्गं ससुते सस्नुषे तदा ।
भार्याचतुर्थे धर्मज्ञे ततोऽहं निःसृतो बिलात् ॥ १४.९२.८७ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ನಾನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾಗಿ ಆ ಬಿಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದೆ.
14.92.88
ततस्तु सक्तुगन्धेन क्लेदेन सलिलस्य च ।
दिव्यपुष्पविमर्दाच्च साधोर्दानलवैश्च तैः ॥ १४.९२.८८ ॥
ಆಮೇಲೆ ಸತ್ತುವಿನ ಪರಿಮಳ, ನೀರಿನ ತೇವ, ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪಗಳ ಮರ್ದನ, ಹೇ ಸಾಧೋ, ಆ ದಾನದ ಕಣಗಳು — ಇವುಗಳಿಂದ (ಅದು ಆಯಿತು).
14.92.89
विप्रस्य तपसा तस्य शिरो मे काञ्चनीकृतम् ।
तस्य सत्याभिसन्धस्य सक्तुदानेन चैव ह ॥ १४.९२.८९ ॥
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ತಲೆ ಚಿನ್ನವಾಯಿತು; ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನಾದ ಅವನ ಸತ್ತು-ದಾನದಿಂದಲೂ ಹೌದು.
14.92.90
शरीरार्धं च मे विप्राः शातकुंभमयं कृतम् ।
पश्यतेमं सुविपुलं तपसा तस्य धीमतः ॥ १४.९२.९० ॥
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನನ್ನ ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗವೂ ಚಿನ್ನವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಅತಿ ವಿಶಾಲವಾದ (ಚಿನ್ನವನ್ನು) ನೋಡಿ.
14.92.91
कथमेवंविधं स्याद्वै पार्श्वमन्यदिति द्विजाः ।
तपोवनानि यज्ञांश्च हृष्टोऽभ्योमि पुनः पुनः। ॥ १४.९२.९१ ॥
ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಇಂಥ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ತಪೋವನಗಳನ್ನೂ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ನೆನೆದು ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹರ್ಷಿತನಾದೆ.
14.92.92
यज्ञं त्वहमिमं श्रुत्वा रुरुराजस्य धीमतः ।
आशया परया प्राप्तो न चाहं काञ्चनीकृतः ॥ १४.९२.९२ ॥
ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರುರು ರಾಜನ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾ ಆಶೆಯಿಂದ ನಾನು ಬಂದೆ; ಆದರೂ ನಾನು ಚಿನ್ನವಾಗಲಿಲ್ಲ.
14.92.93
ततो मयोक्तं तद्वाक्यं प्रहस्य ब्राह्मणर्षभाः ।
सक्तुप्रस्थेन यज्ञोऽयं संमितो नेति सर्वथा ॥ १४.९२.९३ ॥
ಆಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ನಗುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದೆ: ಈ ಯಜ್ಞ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಸತ್ತುವಿನಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ.
14.92.94
सक्तुप्रस्थलवैस्तैर्हि तदाऽहं काञ्चनीकृतः ।
न हि यज्ञो महानेष सदृशस्तैर्मतो मम ॥ १४.९२.९४ ॥
ಆಗ ಆ ಸತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಾನು ಚಿನ್ನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಮಹಾ ಯಜ್ಞ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮವಾದದ್ದೆಂದು ನನಗೆ ತೋರಲಿಲ್ಲ.
14.92.95
इत्युक्त्वा नकुलः सर्वान्यज्ञे द्विजवरांस्तदा ।
जगामादर्सनं तेषां विप्रास्ते च ययुर्गृहान् ॥ १४.९२.९५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ನಕುಲನು ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೆಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.
14.92.96
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया परपुरंजय ।
यदाश्चर्यमभूत्तत्र वाचिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.९२.९६ ॥
ಓ ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನೇ, ಆ ವಾಜಮೇಧ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
14.92.97
न विस्मयस्ते नृपते यज्ञे कार्यः कथञ्चन ।
ऋषिकोटिसहस्राणि तपोभिर्ये दिवं गताः ॥ १४.९२.९७ ॥
ಅರಸನೇ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಾರದು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಸಾವಿರ ಋಷಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
14.92.98
अद्रोहः सर्वभूतेषु संतोषः शीलमार्जवम् ।
तपो दमश्च सत्यं च प्रदानं चेति संमितम् ॥ १४.९२.९८ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದ್ರೋಹವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸಂತೋಷ, ಶೀಲ, ಸರಳತೆ, ತಪಸ್ಸು, ದಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಾನ — ಇವುಗಳನ್ನೇ ಮಾನದಂಡವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.