มหาภารตะ · อัธยายะ 14.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.92.1
हन्त वः कथयिष्यामि दानस्य फलमुत्तमम् ।
न्यायलब्धस्य सूक्ष्मस्य विप्रदत्तस्य यद्द्विजाः ॥ १४.९२.१ ॥
มาเถิด เราจะบอกพวกท่านถึงผลอันสูงสุดของการให้ทาน คือทานที่ได้มาโดยชอบธรรม ให้อย่างละเอียดอ่อนแก่พราหมณ์ โอ้ผู้เกิดสองครั้ง
14.92.2
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे धर्मज्ञैर्बहुभिर्वृते ।
उञ्छवृत्तिर्द्विजः कश्चित्कापोतिरभवत्पुरा ॥ १४.९२.२ ॥
ในกุรุเกษตร ทุ่งแห่งธรรม ซึ่งล้อมรอบด้วยผู้รู้ธรรมจำนวนมาก เมื่อกาลก่อนมีพราหมณ์ผู้หนึ่งดำรงชีพด้วยการเก็บเกี่ยวรวงข้าวที่หล่นตกอยู่ และได้ดำเนินตามวิถีแห่งนกพิราบ
14.92.3
सभार्यः सहपुत्रेण सस्नुषस्तपसि स्थितः ।
बभूव शुक्लवृत्तः स धर्मात्मा नियतेन्द्रियः ॥ १४.९२.३ ॥
พร้อมด้วยภรรยา บุตรชาย และสะใภ้ เขาดำรงอยู่ในตบะ เขาเป็นผู้มีความประพฤติบริสุทธิ์ มีจิตใจชอบธรรม และควบคุมอินทรีย์ไว้ได้
14.92.4
षष्ठे काले सदा विप्रो भुङ्क्ते तैः सह संवृतः ॥ १४.९२.४ ॥
ในเวลาที่หก พราหมณ์ผู้นั้นมักจะฉันอาหารร่วมกับพวกเขาเสมอ โดยมีพวกเขาล้อมอยู่
14.92.5
षष्ठे काले कदाचित्तु तस्याहारो न विद्यते ।
भुङ्क्तेऽन्यस्मिन्कदाचित्स षष्ठे काले द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.५ ॥
แต่บางครั้งในเวลาที่หก อาหารของเขาก็หาไม่ได้ และบางครั้งเขาก็ฉันในเวลาอื่น โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
14.92.6
कपोतधर्मिणस्तस्य दुर्भिक्षे सति दारुणे ।
नाविद्यत तदा विप्राः संचयस्तन्निबोधत ॥ १४.९२.६ ॥
เมื่อเกิดทุพภิกขภัยอันน่าสะพรึงกลัวแก่ผู้ดำเนินตามวิถีนกพิราบนั้น ก็ไม่มีสิ่งใดที่จะสะสมไว้สำหรับเขาได้เลย โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย จงเข้าใจเรื่องนี้เถิด
14.92.7
क्षीणाषैदिसमावापो द्रव्यहीनोऽभवत्तदा ।
कालेकालेऽस्य सम्प्राप्ते नैव विद्येत भोजनम् ॥ १४.९२.७ ॥
ข้าวที่เก็บไว้ของเขาหมดลง และเขาก็ไม่มีทรัพย์สินใดเหลืออยู่ ทุกครั้งที่ถึงเวลา ก็ไม่มีอาหารให้เขาได้เลย
14.92.8
क्षुधापरिगताः सर्वे प्रातिष्ठन्त तदा तु ते ।
उञ्छं तदा शुक्लपक्षे मध्यं तपति भास्करे ॥ १४.९२.८ ॥
ทุกคนถูกความหิวครอบงำ จึงออกไปในเวลานั้น ในปักษ์ขึ้น เมื่อพระอาทิตย์ส่องแสงแรงกล้าอยู่กลางวัน พวกเขาก็ไปเก็บรวงข้าวที่หล่นตกอยู่
14.92.9
उष्णार्तश्च क्षुधार्तश्च विप्रस्तपसि संस्थितः ।
उञ्छमप्राप्तवानेव ब्राह्मणः क्षुच्छ्रमान्वितः ॥ १४.९२.९ ॥
พราหมณ์ผู้ถูกความร้อนและความหิวเบียดเบียน ยังคงตั้งมั่นในตบะ เขาไม่ได้แม้แต่รวงข้าวที่หล่นตกอยู่ พราหมณ์ผู้นั้นอ่อนแรงด้วยความหิวและความเหน็ดเหนื่อย จึงกลับมามือเปล่า
14.92.10
स तथैव क्षुधाविष्टः सार्धं परिजनेन ह ।
क्षपयामास तं कालं कृच्छ्रप्राणो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.१० ॥
ถูกความหิวเข้าครอบงำ เขากับครอบครัวจึงผ่านเวลานั้นไปในลักษณะเดียวกัน พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งดำรงชีวิตไว้ได้อย่างยากลำบาก
14.92.11
अथ षष्ठे गते काले यवप्रस्थमुपार्जयन् ।
यवप्रस्थं तु तं सक्तूनकुर्वन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.११ ॥
เมื่อช่วงที่หกผ่านไปแล้ว พวกเขาจึงเก็บข้าวบาร์เลย์ได้หนึ่งยวปรัสถะ (หน่วยตวง) แล้วบรรดาผู้บำเพ็ญตบะก็ทำเป็นแป้งสัตตุจากยวปรัสถะนั้น
14.92.12
कृतजप्याह्निकास्ते तु हुत्वा चाग्निं यथाविधि ।
कुडवंकुडवं सर्वे व्यभजन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.१२ ॥
ผู้บำเพ็ญตบะเหล่านั้นทำชปะและกิจประจำวันเสร็จแล้ว และบูชาไฟตามวิธีที่กำหนด ทุกคนจึงแบ่งแป้งนั้นกันคนละกุฑวะ
14.92.13
अथागच्छद्द्विजः कश्चिदतिथिर्भुञ्जतां तदा ।
ते तं दृष्ट्वाऽतिथिं प्राप्तं प्रहृष्टमनसोऽभवन् ॥ १४.९२.१३ ॥
ครั้นแล้ว มีพราหมณ์ผู้หนึ่งมาเป็นแขกในขณะที่พวกเขากำลังฉันอาหาร เมื่อเห็นแขกที่มาถึง พวกเขาก็มีใจยินดี
14.92.14
तेऽभिवाद्य सुखप्रश्नं पृष्ट्वा तमतिथिं तदा ।
विशुद्धमनसो दान्ताः श्रद्धादमसमन्विताः ॥ १४.९२.१४ ॥
พวกเขาต้อนรับแขกผู้นั้นด้วยการไหว้ และถามถึงความสุขสบายของแขก ด้วยจิตใจบริสุทธิ์ มีความสำรวมตน และประกอบด้วยศรัทธาและการข่มใจ พวกเขาจึงได้ต้อนรับแขกนั้น
14.92.15
अनसूया गतक्रोधाः साधवो वीतमत्सराः ।
त्यक्तमानमदक्रोधा धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ॥ १४.९२.१५ ॥
พวกเขาปราศจากความริษยา ละความโกรธแล้ว เป็นคนดีและปราศจากความอิจฉา ละความถือตัว ความมัวเมา และความโกรธแล้ว พวกเขาเป็นผู้รู้ธรรม เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
14.92.16
सब्रह्यचर्यं गोत्रं ते तस्य ख्यात्वा परस्परम् ।
कुटीं प्रवेशयामासुः क्षुधार्तमतिथिं तदा ॥ १४.९२.१६ ॥
เมื่อรู้ซึ่งเพื่อนร่วมพรหมจรรย์และโคตรของแขกผู้นั้นจากกันและกันแล้ว พวกเขาจึงพาแขกที่หิวโหยเข้าไปในกระท่อม
14.92.17
इदमर्घ्यं च पाद्यं च बृसी चेयं तवानघ ।
शुचयः सक्तवश्चेमे नियमोपार्जिताः प्रभो।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते मया दत्ता द्विजर्षभ ॥ १४.९२.१७ ॥
โอ้ผู้ไร้บาป นี่คือน้ำอรรฆ์และน้ำล้างเท้าสำหรับท่าน และนี่คือเสื่อหญ้าคาสำหรับท่าน โอ้ท่านผู้เป็นใหญ่ แป้งสัตตุที่บริสุทธิ์นี้ ได้มาด้วยการถือวัตร ก็มีอยู่ที่นี่เช่นกัน ขอท่านโปรดรับไว้เถิด ขอให้ท่านเจริญ โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง โปรดรับสิ่งที่ข้าพเจ้าถวายนี้
14.92.18
इत्युक्तः प्रतिगृह्याथ सक्तूनां कुडवं द्विजः ।
भक्षयामास राजेन्द्र न च तुष्टिं जगाम सः ॥ १४.९२.१८ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้นแล้ว พราหมณ์จึงรับแป้งสัตตุหนึ่งกุฑวะ แล้วฉันเสีย โอ้จอมกษัตริย์ผู้ประเสริฐ แต่เขาก็ยังไม่เกิดความพอใจ
14.92.19
स उञ्छवृत्तिस्तं प्रेक्ष्य क्षुधापरिगतं द्विजम् ।
आहारं चिन्तयामास कथं तुष्टो भवेदिति ॥ १४.९२.१९ ॥
ผู้ดำรงชีพด้วยการเก็บเกี่ยวรวงข้าวนั้น เห็นพราหมณ์ที่ถูกความหิวเข้าครอบงำ จึงคิดถึงอาหารว่า จะทำอย่างไรให้เขาพอใจได้
14.92.20
तस्य भार्याऽब्रवीद्वाक्यं मद्भागो दीयतामिति ।
गच्छत्वेष यथाकामं परितुष्टो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.२० ॥
ภรรยาของเขากล่าวถ้อยคำว่า “ขอให้ส่วนของดิฉันจงให้แก่เขาเถิด ขอให้พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดผู้นี้ไปตามความปรารถนา พอใจอย่างเต็มที่เถิด”
14.92.21
इति ब्रुवन्तीं तां साध्वीं भार्यां स द्विजसत्तमः ।
क्षउधापरिगतां ज्ञात्वा तान्सक्तून्नाभ्यनन्दत ॥ १४.९२.२१ ॥
เมื่อรู้ว่าภรรยาผู้ประเสริฐของตนกล่าวเช่นนั้นและถูกความหิวครอบงำ พราหมณ์ผู้เลิศในหมู่ทวิชาติผู้นั้นมิได้ยินดีในแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านั้น
14.92.22
आत्मानुमानतो विद्वान्स तु विप्रर्षभस्तदा ।
जानन्वृद्धां क्षुधार्तां च श्रान्तां ग्लानां तपस्विनीम्।
त्वगस्थिभूता वेपन्तीं ततो भार्यामुवाच ह ॥ १४.९२.२२ ॥
ครั้งนั้น พราหมณ์ผู้เป็นเลิศในหมู่พราหมณ์ผู้เป็นปราชญ์ผู้นั้น เมื่อคาดคะเนจากตนเองและรู้ว่าภรรยาของตนชราแล้ว เหนื่อยล้า ทุกข์ทรมานด้วยความหิว ซูบผอม และเป็นผู้บำเพ็ญตบะ บัดนี้เหลือแต่หนังกับกระดูกและสั่นเทา จึงกล่าวกับนางว่า
14.92.23
अपि कीटपतङ्गानां मृगाणां चैव शोभने ।
स्त्रियो रक्ष्याश्च पोष्पाश्च न त्वेवं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.२३ ॥
ข้าแต่ผู้งดงาม แม้ในหมู่แมลง ตัวม็อธ และเนื้อ เพศหญิงก็ต้องได้รับการคุ้มครองและเลี้ยงดู เจ้าไม่ควรพูดเช่นนี้
14.92.24
अनुकंप्यो नरः पत्न्या पुष्टो रक्षित एव च ।
प्रपतेद्यशसो दीप्तात्स च लोकान्न चाप्नुयात् ॥ १४.९२.२४ ॥
ผู้ชายที่ภรรยาเลี้ยงดูและคุ้มครองย่อมควรได้รับความเมตตา เขาจะตกจากเกียรติยศอันรุ่งโรจน์ และไม่อาจบรรลุโลกทั้งหลายได้
14.92.25
धर्मकामार्थकार्याणि शुश्रूषाकुलसंततिः ।
दारेष्वदीनो धर्मस्च पितॄणामात्मनस्तथा ॥ १४.९२.२५ ॥
หน้าที่แห่งธรรม กาม และทรัพย์ ครอบครัวที่เต็มไปด้วยการรับใช้ การยืนหยัดโดยไม่ย่อท้อต่อภรรยาทั้งหลาย และหน้าที่ที่มีต่อบรรพบุรุษและต่อตนเองด้วยเช่นกัน
14.92.26
न वेत्ति कर्मतो भार्यारक्षणे योऽक्षमः पुमान् ।
अयशो महदाप्नोति नारकांश्चैव गच्छति ॥ १४.९२.२६ ॥
ชายผู้ไม่รู้วิธีการคุ้มครองภรรยาในการกระทำ และไม่สามารถทำได้ ย่อมได้รับความอัปยศอย่างยิ่ง และไปสู่นรกทั้งหลาย
14.92.27
इत्युक्ता सा ततः प्राह धर्मार्थौ नौ समौ द्विज ।
सक्तुप्रस्थचतुर्भागं गृहाणेमं प्रसीद मे ॥ १४.९२.२७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น นางจึงกล่าวว่า ข้าแต่ทวิชาติ ธรรมและทรัพย์เป็นสิ่งเท่าเทียมกันสำหรับเราทั้งสอง จงรับแป้งข้าวบาร์เลย์หนึ่งส่วนสี่ของประสถนี้ไว้ และโปรดเมตตาข้าเถิด
14.92.28
सत्यं रतिश्च धर्मश्च स्वर्गश्च गुणनिर्जितः ।
स्त्रीणां पतिसमाधीनं काङ्क्षितं च द्विजर्षभ ॥ १४.९२.२८ ॥
ความจริง ความยินดี ธรรม และสวรรค์ ย่อมได้มาด้วยคุณความดี สำหรับสตรี สิ่งเหล่านี้ขึ้นอยู่กับสามี และสิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่นางปรารถนา ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ
14.92.29
ऋतुर्मातु पितुर्बीजं दैवतं परमं पतिः ।
भर्तुः प्रसादान्नारीणां रतिपुत्रफलं तथा ॥ १४.९२.२९ ॥
ฤดูกาลเป็นของมารดา เมล็ดพันธุ์เป็นของบิดา และสามีคือเทพเจ้าสูงสุด ด้วยความโปรดปรานของสามี สตรีย่อมได้ความยินดีและผลคือบุตร
14.92.30
पालनाद्धि पतिस्त्वं मे भर्ताऽसि भरणाच्च मे ।
पुत्रप्रदानाद्वरदस्तस्मात्सक्तून्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.३० ॥
เพราะท่านคุ้มครองข้า ท่านจึงเป็นสามีของข้า เพราะท่านเลี้ยงดูข้า ท่านจึงเป็นผู้อุปถัมภ์ของข้า เพราะท่านประทานบุตรให้ ท่านจึงเป็นผู้ประทานพร เพราะเหตุนั้น จงให้แป้งข้าวบาร์เลย์แก่ข้าเถิด
14.92.31
जरापरिगतो वृद्धः क्षुधार्तो दुर्बलो भृशम् ।
उपवासपरिश्रान्तो यदा त्वमपि कर्शितः ॥ १४.९२.३१ ॥
ท่านชราและถูกความแก่ทำให้อ่อนล้า ถูกความหิวทรมาน อ่อนแรงยิ่งนัก เหนื่อยล้าจากการอดอาหาร เพราะแม้ท่านเองก็ซูบผอมลงแล้ว
14.92.32
इत्युक्तः स तया सक्तून्प्रगृह्येदं वचोऽब्रवीत् ।
द्विजि सक्तूनिमान्भूयः प्रतिगृह्णीष्व सत्तम ॥ १४.९२.३२ ॥
เมื่อนางกล่าวเช่นนั้น พราหมณ์จึงรับแป้งข้าวบาร์เลย์ไว้และกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า ข้าแต่ทวิชาติผู้ประเสริฐ จงรับแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านี้อีกครั้งเถิด
14.92.33
स तान्प्रगृह्य भुक्त्वा च न तुष्टिमगमद्द्विजः ।
तमुञ्छवृत्तिरालक्ष्य ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १४.९२.३३ ॥
พราหมณ์รับแป้งเหล่านั้นมาและกินแล้ว แต่ก็มิได้อิ่มเอม เมื่อเห็นว่าท่านดำรงชีวิตด้วยการเก็บเกี่ยวเศษธัญพืช ท่านจึงเข้าสู่ความครุ่นคิดกังวล
14.92.34
सक्तूनिमान्प्रगृह्य त्वं देहि विप्राय सत्तम ।
इत्येव सुकृतं मन्ये तस्मादेतत्करोम्यहम् ॥ १४.९२.३४ ॥
จงรับแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านี้ไปแล้วให้แก่พราหมณ์เถิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ข้าเห็นว่านี่เป็นกุศลกรรม เพราะเหตุนั้นข้าจึงทำเช่นนี้
14.92.35
भवान्हि परिपाल्यो मे सर्वदैव प्रयत्नतः ।
साधूनां काङ्क्षितं यस्मात्पितुर्वृद्धस्य पालनम् ॥ १४.९२.३५ ॥
ท่านผู้เป็นสามีควรได้รับการดูแลจากข้าด้วยความเพียรอยู่เสมอ เพราะสิ่งที่คนดีปรารถนาคือการเลี้ยงดูบิดาผู้ชราภาพ
14.92.36
पुत्रार्थो विहितो ह्येष वार्धके परिपालनम् ।
श्रुतिरेषा हि विप्रर्षे त्रिषु लोकेषु शाश्वती ॥ १४.९२.३६ ॥
เพราะเหตุนี้เองบุตรจึงถูกกำหนดไว้ คือเพื่อคุ้มครองบิดาในวัยชรา ข้าแต่ฤๅษีในหมู่พราหมณ์ นี่คือคำสอนแห่งศรุติที่เป็นนิรันดร์ในสามโลก
14.92.37
प्राणाधारणमात्रेण शक्यं कर्तुं तपस्त्वया ।
प्राणो हि परमो धर्मः स्थितो देहेषु देहिनाम् ॥ १४.९२.३७ ॥
เพียงแค่รักษาชีวิตไว้ ท่านก็สามารถบำเพ็ญตบะได้ เพราะลมปราณคือธรรมอันสูงสุด ดำรงอยู่ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย
14.92.38
अपि वर्षसहस्री त्वं बाल एव मतो मम ।
उत्पाद्य पुत्रं हि पिता कृतकृत्यो भवेत्सुतात् ॥ १४.९२.३८ ॥
แม้ท่านจะมีอายุถึงพันปี ในสายตาของข้าท่านก็ยังเหมือนเด็กอยู่ เมื่อบิดาได้ให้กำเนิดบุตรแล้ว บิดาย่อมสำเร็จกิจด้วยบุตรนั้น
14.92.39
बालानां क्षुद्बलवती जानाम्येतदहं प्रभो ।
वृद्धोऽहं धारयिष्यामि त्वं बली भव पुत्रक ॥ १४.९२.३९ ॥
ข้าแต่พระองค์ ข้าทราบว่าความหิวของเด็กนั้นรุนแรงยิ่งนัก ข้าชราแล้ว ข้าจะประคองตนเองไว้ได้ ลูกเอ๋ย จงเข้มแข็งเถิด
14.92.40
जीर्णेन वयसा पुत्र न मां क्षुद्बाधतेऽपि च ।
दीर्घकालं तपस्तप्तं न मे मरणतो भयम् ॥ १४.९२.४० ॥
ลูกเอ๋ย แม้ในวัยชราที่ทรุดโทรม ความหิวก็มิได้ทำให้พ่อลำบาก ข้าได้บำเพ็ญตบะมานานแล้ว และข้าไม่หวาดกลัวความตาย
14.92.41
अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात्पुत्र इति स्मृतः ।
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्त्राह्यात्मानमिहात्मना ॥ १४.९२.४१ ॥
ข้าคือบุตรของท่าน ผู้ที่ปกป้องบุรุษจึงถูกเรียกว่าบุตร อาตมันถูกจดจำว่าเป็นบุตร เพราะฉะนั้นในโลกนี้บุคคลพึงช่วยตนเองด้วยตนเอง
14.92.42
रूपेण सदृशस्त्वं मे शीलेन च दमेन च ।
परीक्षितश्च बहुधा सक्तूनादद्मि ते सुत ॥ १४.९२.४२ ॥
ท่านมีรูปร่างเหมือนข้า และมีความประพฤติกับการข่มใจเหมือนข้า ท่านได้ถูกทดสอบหลายประการแล้ว ลูกเอ๋ย ข้าจะกินแป้งข้าวบาร์เลย์คั่วเพื่อท่าน
14.92.43
इत्युक्त्वाऽऽदाय तान्सक्तून्प्रीतात्मा द्विजसत्तमः ।
प्रहसन्निव विप्राय स तस्मै प्रददौ तदा ॥ १४.९२.४३ ॥
เมื่อกล่าวดังนั้นแล้ว ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชาผู้มีใจยินดี รับแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านั้นไป แล้วยิ้มดุจว่าขบขัน จึงมอบให้แก่พราหมณ์ในขณะนั้น
14.92.44
भुक्त्वा तानपि सक्तून्स नैव तुष्टो बभूव ह ।
उच्छवृत्तिस्तु धर्मात्मा व्रीडामनुजगाम ह ॥ १४.९२.४४ ॥
แม้ได้กินแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านั้นแล้ว พราหมณ์ก็ยังไม่อิ่มพอ แต่ผู้มีจิตใจในธรรม ผู้ดำรงชีพด้วยการเก็บเกี่ยวเศษข้าว ก็ถูกความละอายครอบงำ
14.92.45
तं वै वधूः स्थिता साध्वी ब्राह्मणिप्रियकाम्यया ।
सक्तूनादाय संहृष्टा श्वशुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.९२.४५ ॥
ลำดับนั้น สะใภ้ผู้ซื่อสัตย์ยืนอยู่ ด้วยความปรารถนาจะให้พราหมณ์พอใจ จึงรับแป้งข้าวบาร์เลย์ด้วยใจยินดี แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พ่อสามี
14.92.46
संतानात्तव संतानं मम विप्र भविष्यति ।
सक्तूनिमानतिथये गृहीत्वा सम्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.४६ ॥
จากบุตรของท่าน บุตรของข้าจะเกิดขึ้น ข้าแต่พราหมณ์ ขอท่านรับแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านี้ไป แล้วนำมาให้ข้าเพื่อแขก
14.92.47
तव प्रसादान्निर्वृत्ता मम लोकाः किलाक्षयाः ।
पुत्रेण तानवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.९२.४७ ॥
ด้วยพระคุณของท่าน โลกอันไม่เสื่อมสูญของข้าได้บรรลุแล้วแน่นอน บุรุษย่อมได้โลกเหล่านั้นด้วยบุตร และเมื่อไปถึงที่นั่นแล้วก็ไม่โศกเศร้า
14.92.48
धर्माद्या हि यथा त्रेता वह्नित्रेता तथैव च ।
तथैव पुत्रपौत्राणां स्वर्गस्त्रेता किलाक्षयः ॥ १४.९२.४८ ॥
เหมือนไฟสามกองเกิดจากธรรมฉันใด สวรรค์ของบุตรและหลานก็เป็นสามชั้นและไม่เสื่อมสูญฉันนั้น
14.92.49
पितॄणात्तारयति पुत्र इत्यनुशुश्रुम ।
पुत्रपौत्रैश्च नियतं सादुलोकानुपाश्नुते ॥ १४.९२.४९ ॥
เราได้ฟังตามประเพณีมาว่า บุตรย่อมช่วยบรรพบุรุษให้พ้นทุกข์ และด้วยบุตรและหลาน บุคคลย่อมได้เข้าถึงโลกของบรรพบุรุษอย่างแน่นอน
14.92.50
वातातपविशीर्णाङ्गीं त्वां विवर्णां निरीक्ष्य वै ।
कर्शितां सुव्रताचारे क्षुधाविह्वलचेतसम् ॥ १४.९२.५० ॥
เมื่อเห็นท่านร่างกายซูบเหี่ยวเพราะลมและแดด สีผิวซีดเซียว ผอมโซ ผู้มีศีลอันมั่นคงในความประพฤติ จิตใจสับสนเพราะความหิว
14.92.51
कथं सक्तून्ग्रहीष्यामि भूत्वा धर्मोपघातकः ।
कल्याणवृत्ते कल्याणि नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.५१ ॥
ข้าจะรับแป้งข้าวบาร์เลย์ได้อย่างไร ในเมื่อจะกลายเป็นผู้ทำลายธรรม ข้าแต่ผู้มีความประพฤติดีงาม ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ท่านไม่ควรกล่าวเช่นนั้นเลย
14.92.52
षष्ठे काले व्रतवतीं शौचशीलतपोन्विताम् ।
कृच्छ्रवृत्तिं निराहारां द्रक्ष्यामि त्वां कथं शुभे ॥ १४.९२.५२ ॥
ในเวลาที่หก ข้าจะเห็นท่านผู้ถือวัตร ประกอบด้วยความบริสุทธิ์ ศีล และตบะ ดำรงชีวิตอย่างลำบาก งดอาหาร ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ข้าจะเห็นท่านได้อย่างไรเล่า
14.92.53
बाला क्षुधार्ता नारी च रक्ष्या त्वं सततं मया ।
उपवासपरिश्रान्ता त्वं हि बान्धवनन्दिनी ॥ १४.९२.५३ ॥
หญิงสาวที่ถูกความหิวเบียดเบียน เป็นสตรี ข้าต้องคุ้มครองท่านอยู่เสมอ ท่านอ่อนล้าเพราะการอดอาหาร เป็นที่ชื่นใจของญาติพี่น้อง
14.92.54
गुरोर्मम गुरुस्त्वं वै यतो दैवतदैवतम् ।
देवातिदेवस्तस्मात्त्वं सक्तूनादत्स्व मे प्रभो ॥ १४.९२.५४ ॥
ท่านเป็นครูของครูข้า เพราะท่านเป็นเทพแห่งเทพ เป็นเทพยิ่งกว่าเทพ เพราะฉะนั้น ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ขอท่านรับแป้งข้าวบาร์เลย์ของข้าเถิด
14.92.55
देहः प्राणश्च धर्मश्च शुश्रूषार्थमिदं गुरोः ।
तव विप्र प्रसादेन लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् ॥ १४.९२.५५ ॥
ร่างกาย ลมหายใจ และธรรม ล้วนเพื่อการรับใช้ครูนี้ ข้าแต่พราหมณ์ ด้วยพระคุณของท่าน เราจะได้บรรลุโลกอันเป็นมงคล
14.92.56
अवेक्ष्या इति कृत्वाऽहं दृढभक्तेति वा द्विज ।
चिन्त्या ममेयमिति वा सक्तूनादानुमर्हसि ॥ १४.९२.५६ ॥
ขอท่านพิจารณาข้าว่าเป็นผู้ภักดีมั่นคง หรือถือว่าการนี้เป็นการรับใช้ของข้า ข้าแต่ทวิชา ท่านควรรับแป้งข้าวบาร์เลย์ไว้
14.92.57
अनेन नित्यं साध्वी त्वं शीलवृत्तेन शोभसे ।
या त्वं धर्मव्रतोपेता गुरुवृत्तिमवेक्षसे ॥ १४.९२.५७ ॥
ด้วยความประพฤติและศีลเช่นนี้ ท่านจึงงดงามอยู่เสมอ ในฐานะสตรีผู้ซื่อสัตย์ ประกอบด้วยวัตรแห่งธรรม และใส่ใจในการรับใช้ผู้เป็นผู้ใหญ่
14.92.58
तस्मात्सक्तून्ग्रहीष्यामि वधु नार्हसि वञ्चनाम् ।
गणयित्वा महाभागे त्वां हि धर्मभृतां वरे ॥ १४.९२.५८ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าจะรับแป้งข้าวบาร์เลย์ สะใภ้ ท่านไม่ควรหลอกลวง ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง ท่านถูกนับว่าเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม
14.92.59
इत्युक्त्वा तानुपादाय सक्तून्प्रादाद्द्विजातये ।
ततस्तुष्टोऽभवद्विप्रस्तस्य साधोर्महात्मनः ॥ १४.९२.५९ ॥
เมื่อกล่าวดังนั้นแล้ว นางรับแป้งข้าวบาร์เลย์เหล่านั้นและถวายแก่ทวิชา ลำดับนั้น พราหมณ์ก็พอใจในสตรีผู้ซื่อสัตย์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น
14.92.60
प्रीतात्मा स तु तं वाक्यमिदमाह द्विजर्षभम् ।
वाग्मी तदा द्विजश्रेष्टो धर्मः पुरुषविग्रहः ॥ १४.९२.६० ॥
ด้วยใจยินดี พระธรรมผู้มีวาทศิลป์ ทรงมนุษยรูป ได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาผู้เป็นดั่งโคอุสภ
14.92.61
शुद्धेनि तव दानेन न्यायोपात्तेन धर्मतः ।
यथाशक्ति विसृष्टेन प्रीतोस्मि द्विजसत्तम ॥ १४.९२.६१ ॥
ข้าพเจ้าพอใจในทานของท่าน ซึ่งบริสุทธิ์ ได้มาโดยทางอันชอบธรรม ให้ตามธรรมและตามกำลังของท่าน โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ
14.92.62
अहो दानं घुष्यते ते स्वर्गे स्वर्गनिवासिभिः ।
गगनात्पुष्पवर्षं च पश्येदं पतितं भुवि ॥ १४.९२.६२ ॥
อหো ทานของท่านเป็นที่กล่าวขานในสวรรค์โดยผู้อาศัยในสวรรค์ จงดูดอกไม้ที่โปรยลงมาจากท้องฟ้าสู่พื้นโลกนี้เถิด
14.92.63
सुरर्षिदेवगन्धर्वा ये च देवपुरःसराः ।
स्तुवन्तो देवदूताश्च स्थिता दानेन विस्मिताः ॥ १४.९२.६३ ॥
เทพ ฤๅษี คนธรรพ์ และผู้ที่เป็นหัวหน้าแห่งเทพ รวมทั้งทูตสวรรค์ ยืนสรรเสริญท่าน ด้วยความอัศจรรย์ใจในทานของท่าน
14.92.64
ब्रह्मर्षयो विमानस्था ब्रह्मलोकचरश्च ये ।
काङ्क्षन्ते दर्शनं तुभ्यं दिवं व्रज द्विजर्षभ ॥ १४.९२.६४ ॥
เหล่าพรหมฤๅษีผู้ประทับในวิมาน และผู้ที่ท่องไปในพรหมโลก ปรารถนาจะได้เห็นท่าน ขอเชิญไปสู่สวรรค์เถิด โอ วัวผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ
14.92.65
पितृलोकगताः सर्वे तारिताः पितरस्त्वया ।
अनागताश्च बहवः सुबहूनि युगान्युत ॥ १४.९२.६५ ॥
บรรพบุรุษทั้งหมดที่ไปสู่ปิตृโลกได้รับการช่วยให้พ้นโดยท่าน และบรรพบุรุษอีกมากที่ยังมิได้มา รวมทั้งสำหรับยุคสมัยอันยาวนานนับไม่ถ้วน
14.92.66
ब्रह्मचर्येण दानेन यज्ञेनि तपसा तथा ।
अगह्वरेण धर्मेण तस्माद्गच्च दिवं द्विज ॥ १४.९२.६६ ॥
ด้วยพรหมจรรย์ ทาน ยัญ และตบะ รวมทั้งด้วยธรรมอันลึกล้ำที่หยั่งไม่ถึง ฉะนั้น โอ ทวิชาติ จงไปสู่สวรรค์เถิด
14.92.67
श्रद्धया परया यरत्वं तपश्चरसि सुव्रत ।
तस्माद्देवास्तवानेन प्रीता ब्राह्मणसत्तम ॥ १४.९२.६७ ॥
ท่านบำเพ็ญตบะด้วยศรัทธาอันยิ่ง โอ ผู้มีวัตรอันดี ฉะนั้น โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ เทพทั้งหลายจึงพอใจในท่านด้วยเหตุนี้
14.92.68
सर्वमेतद्धि यस्मात्ते दत्तं शुद्धेन चेतसा ।
कृच्छ्रकाले ततः स्वर्गो विजितः कर्मणा त्वया ॥ १४.९२.६८ ॥
เพราะท่านได้ให้ทั้งหมดนี้ด้วยจิตอันบริสุทธิ์ ฉะนั้น ในยามคับขัน ท่านจึงได้ชัยชนะเหนือสวรรค์ด้วยการกระทำของท่าน
14.92.69
क्षुधा निर्णुदति प्रज्ञां धर्मबुद्धिं व्यपोहति ।
क्षुधापरिगतज्ञानो धृतिं त्यजति चैव ह ॥ १४.९२.६९ ॥
ความหิวทำให้ปัญญาเสื่อมไป และขจัดพุทธิแห่งธรรมออกไป เมื่อความรู้ของคนถูกความหิวครอบงำ เขาย่อมละทิ้งความมั่นคงไปด้วยแท้จริง
14.92.70
बुभुक्षां जयते यस्तु स स्वर्गं जयते ध्रुवम् ।
यदा दानरुचिः स्याद्वै तदा धर्मो न सीदति ॥ १४.९२.७० ॥
ผู้ใดเอาชนะความหิวได้ ผู้นั้นย่อมชนะสวรรค์อย่างแน่นอน เมื่อมีความยินดีในการให้ ธรรมย่อมไม่เสื่อมทรุด
14.92.71
अनवेक्ष्य सुतस्नेहं कलत्रस्नेहमेव च ।
धर्ममेव गुरं ज्ञात्वा तृष्णा न गणिता त्वया ॥ १४.९२.७१ ॥
ท่านไม่คำนึงถึงความรักต่อบุตร และความรักต่อภรรยา โดยรู้ว่าธรรมเท่านั้นเป็นครูยิ่ง ท่านจึงมิได้นับความทะยานอยากไว้ในใจ
14.92.72
द्रव्यागमो नृणां सूक्ष्मः पात्रे दानं ततः परम् ।
कालः परतरो दानाच्छ्रद्धा चैव ततः परा ॥ १४.९२.७२ ॥
สำหรับมนุษย์ การได้มาซึ่งทรัพย์เป็นสิ่งละเอียดอ่อน รองลงมาคือการให้แก่ผู้ควรรับ เวลาสูงกว่าการให้ และศรัทธาก็สูงกว่าอีกขั้นหนึ่ง
14.92.73
स्वर्गद्वारं सुसूक्ष्मं हि नरैर्माहान्नि दृश्यते ।
सङ्गर्गलं लोभकीलं रागगुप्तं दुरासदम् ॥ १४.९२.७३ ॥
ประตูสวรรค์นั้นละเอียดยิ่งนัก มนุษย์เห็นได้ในทานอาหารอันยิ่งใหญ่ ประตูนั้นถูกกลอนแห่งความยึดมั่นปิดไว้ ถูกสลักด้วยตะปูแห่งความโลภ ซ่อนไว้ด้วยราคะ และเข้าถึงได้ยาก
14.92.74
तं तु पश्यन्ति पुरुषा जितदक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
ब्राह्मणास्तपसा युक्ता यथाशक्ति प्रदायिनः ॥ १४.९२.७४ ॥
แต่ผู้ที่เห็นประตูนั้นได้คือบุรุษผู้เอาชนะความโกรธได้แล้ว ควบคุมอินทรีย์ได้แล้ว เป็นพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยตบะ และให้ทานตามกำลังของตน
14.92.75
सहस्रशक्तिश्च शतं शतशक्तिर्दशापि च ।
दद्यादपश्च यः शक्त्या सर्वे तुल्यफलाः स्मृताः ॥ १४.९२.७५ ॥
ผู้มีพลังหนึ่งพันส่วน ผู้มีร้อยส่วน ผู้มีสิบส่วน และผู้ที่ให้น้ำตามกำลังของตน ทั้งหมดนั้นถูกจดจำว่ามีผลเท่ากัน
14.92.76
रन्तिदेवो हि नृपतिरपः प्रादादकिंचनः ।
शुद्धेन मनसा विप्र नाकपृष्ठं ततो गतः ॥ १४.९२.७६ ॥
โอ พราหมณ์ พระเจ้าแผ่นดินรันติเทวะ แม้ตนเองจะยากไร้ ก็ได้ถวายน้ำด้วยจิตบริสุทธิ์ และหลังจากนั้นจึงได้ไปสู่ยอดแห่งสวรรค์
14.92.77
न धर्मः प्रीयते तात दानैर्दत्तैर्महाफलैः ।
न्यायलब्धैर्यथा सूक्ष्मैः श्रुद्धापूतैः स तुष्यति ॥ १४.९२.७७ ॥
โอ ลูกรัก ธรรมย่อมไม่พอใจด้วยทานทั้งหลาย แม้จะมีผลอันยิ่งใหญ่ มีเพียงทานอันละเอียดที่ได้มาโดยทางอันชอบธรรม และชำระด้วยศรัทธาเท่านั้น ที่ทำให้ธรรมพอพระทัย
14.92.78
गोप्रदानसहस्राणि द्विजेभ्योऽदान्नृगो नृपः ।
एकां दत्त्वा स पारक्यां नरकं समपद्यत ॥ १४.९२.७८ ॥
พระเจ้านฤคะให้โคเป็นทานแก่พราหมณ์นับพันตัว แต่เมื่อได้ให้โคตัวหนึ่งซึ่งเป็นของผู้อื่น พระองค์ก็ตกลงสู่นรก
14.92.79
आत्ममांसप्रदानेन शिबोरौशीनरो नृपः ।
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकान्मोदत दिवि सुव्रतः ॥ १४.९२.७९ ॥
พระเจ้าศิพิ โอรสของอุศีนระ ด้วยการถวายเนื้อของตนเอง ได้โลกที่ผู้ทำบุญได้รับ และได้รื่นเริงในสวรรค์ ผู้มั่นคงในวัตรของตน
14.92.80
विभवेन नृणां पुण्यं यच्छत्त्या स्वार्जितं न तत् ।
न यज्ञैर्विविधैर्विप्र यथान्यायेन संचितैः ॥ १४.९२.८० ॥
บุญของมนุษย์ไม่ได้มาจากทรัพย์สมบัติ และไม่ใช่สิ่งที่ได้มาด้วยกำลังของตนเอง โอ พราหมณ์ ก็ไม่ได้มาจากยัญพิธีหลากหลายที่สะสมไว้โดยชอบธรรม
14.92.81
क्रोधाद्दानफलं हन्ति लोभात्स्वर्गं न गच्छति ।
न्यायवृत्तिर्हि तपसा दानवित्स्वर्गमश्नुते ॥ १४.९२.८१ ॥
ความโกรธทำลายผลแห่งการให้ ความโลภทำให้ไม่ไปสู่สวรรค์ มีแต่ผู้ที่ประพฤติโดยธรรม และรู้การให้ด้วยตบะ เท่านั้นที่บรรลุสวรรค์
14.92.82
न राजसूयैर्बहुभिरिष्टा विपुलदक्षिणैः ।
न चाश्वमेधैर्बहुभिः फलं सममिदं तव ॥ १४.९२.८२ ॥
ผลนั้นไม่ได้มาจากการบูชายัญราชสูยะมากมาย พร้อมค่าตอบแทนอันมหาศาล และไม่ได้มาจากการบูชายัญอัศวเมธมากมาย ผลของท่านนี้ไม่เท่าเทียมกับสิ่งเหล่านั้น
14.92.83
सक्तुप्रस्थेन विजितो ब्रह्मलोकस्त्वयाऽक्षयः ।
विरजो ब्रह्मसदनं गच्छ विप्र यतासुखम् ॥ १४.९२.८३ ॥
ด้วยข้าวสัตตุหนึ่งประสถะ ท่านได้ชนะพรหมโลกอันไม่เสื่อมสูญ โอ พราหมณ์ จงไปสู่ที่พำนักอันปราศจากมลทินของพระพรหมตามสบายเถิด
14.92.84
सर्वेषां वो द्विजश्रेष्ठ दिव्यं यानमुपस्थितम् ।
आरोहत यथाकामं धर्मोस्मि द्विज पश्य माम् ॥ १४.९२.८४ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ มียานทิพย์มาถึงเพื่อพวกท่านทุกคนแล้ว จงขึ้นยานนั้นตามที่ปรารถนาเถิด โอ พราหมณ์ จงดูเราเถิด เราคือธรรม
14.92.85
बाधितो हि त्वया देहो लोके कीर्तिः स्थिरा च ते ।
सभार्यः सहपुत्रश्च सस्नुषश्च दिवं व्रज ॥ १४.९२.८५ ॥
ท่านได้ทรมานร่างกาย แต่เกียรติยศของท่านในโลกนี้ยั่งยืนมั่นคง จงไปสู่สวรรค์พร้อมด้วยภรรยา บุตรชาย และลูกสะใภ้ของท่านเถิด
14.92.86
इत्युक्तवाक्ये धर्मे तु यानमारुद्य स द्विजः ।
सदारः ससुतश्चैव सस्नुषश्च दिवं गतः ॥ १४.९२.८६ ॥
เมื่อพระธรรมตรัสถ้อยคำเหล่านี้แล้ว พราหมณ์ผู้นั้นก็ขึ้นยานและไปสู่สวรรค์พร้อมด้วยภรรยา บุตรชาย และลูกสะใภ้
14.92.87
तस्मिन्विपरे गते स्वर्गं ससुते सस्नुषे तदा ।
भार्याचतुर्थे धर्मज्ञे ततोऽहं निःसृतो बिलात् ॥ १४.९२.८७ ॥
โอ ผู้รู้ธรรม เมื่อพราหมณ์นั้นพร้อมด้วยบุตรชาย ลูกสะใภ้ และภรรยาได้ไปสู่สวรรค์แล้ว ข้าพเจ้าซึ่งมีภรรยาเป็นคนที่สี่ จึงได้ออกมาจากโพรงนั้น
14.92.88
ततस्तु सक्तुगन्धेन क्लेदेन सलिलस्य च ।
दिव्यपुष्पविमर्दाच्च साधोर्दानलवैश्च तैः ॥ १४.९२.८८ ॥
จากนั้น ด้วยกลิ่นของข้าวสัตตุ ด้วยความชุ่มชื้นของน้ำ ด้วยการถูกเหยียบย่ำของดอกไม้ทิพย์ และ โอ ผู้ดีงาม ด้วยเศษเครื่องทานเหล่านั้น
14.92.89
विप्रस्य तपसा तस्य शिरो मे काञ्चनीकृतम् ।
तस्य सत्याभिसन्धस्य सक्तुदानेन चैव ह ॥ १४.९२.८९ ॥
ด้วยตบะของพราหมณ์ผู้นั้น ศีรษะของข้าพเจ้าจึงกลายเป็นทองคำ และแท้จริงก็ด้วยการให้ข้าวสัตตุของผู้มีความตั้งใจจริงนั้นเอง
14.92.90
शरीरार्धं च मे विप्राः शातकुंभमयं कृतम् ।
पश्यतेमं सुविपुलं तपसा तस्य धीमतः ॥ १४.९२.९० ॥
โอ พราหมณ์ทั้งหลาย ครึ่งหนึ่งของร่างกายข้าพเจ้าก็กลายเป็นทองคำเช่นกัน จงดูทองคำอันมากมายนี้ ซึ่งเกิดจากตบะของผู้มีปัญญานั้นเถิด
14.92.91
कथमेवंविधं स्याद्वै पार्श्वमन्यदिति द्विजाः ।
तपोवनानि यज्ञांश्च हृष्टोऽभ्योमि पुनः पुनः। ॥ १४.९२.९१ ॥
โอ ผู้เกิดสองครั้ง จะมีอีกด้านหนึ่งที่เป็นเช่นนี้ได้อย่างไร เมื่อข้าพเจ้านึกถึงป่าตบะและการบูชายัญ ข้าพเจ้าก็ปีติยินดีซ้ำแล้วซ้ำเล่า
14.92.92
यज्ञं त्वहमिमं श्रुत्वा रुरुराजस्य धीमतः ।
आशया परया प्राप्तो न चाहं काञ्चनीकृतः ॥ १४.९२.९२ ॥
แต่เมื่อได้ยินเรื่องการบูชายัญของพระราชาผู้ปัญญาเลิศรุรุนี้ ข้าพเจ้าจึงมาด้วยความหวังอันยิ่งใหญ่ ทว่าข้าพเจ้ากลับไม่ได้กลายเป็นทองคำ
14.92.93
ततो मयोक्तं तद्वाक्यं प्रहस्य ब्राह्मणर्षभाः ।
सक्तुप्रस्थेन यज्ञोऽयं संमितो नेति सर्वथा ॥ १४.९२.९३ ॥
โอ ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ข้าพเจ้าจึงกล่าวถ้อยคำนั้นพลางหัวเราะว่า การบูชายัญนี้ไม่ได้วัดด้วยข้าวสัตตุหนึ่งประสถะ ไม่ว่าในทางใดเลย
14.92.94
सक्तुप्रस्थलवैस्तैर्हि तदाऽहं काञ्चनीकृतः ।
न हि यज्ञो महानेष सदृशस्तैर्मतो मम ॥ १४.९२.९४ ॥
ด้วยข้าวสัตตุเพียงปริมาณประสถะเหล่านั้น ข้าพเจ้าจึงไม่ได้กลายเป็นทองคำในครั้งนั้น แท้จริงแล้ว การบูชายัญอันยิ่งใหญ่นี้ในความเห็นของข้าพเจ้าไม่เท่าเทียมกับสิ่งเหล่านั้นเลย
14.92.95
इत्युक्त्वा नकुलः सर्वान्यज्ञे द्विजवरांस्तदा ।
जगामादर्सनं तेषां विप्रास्ते च ययुर्गृहान् ॥ १४.९२.९५ ॥
เมื่อนกุลกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็หายไปจากสายตาของบรรดาพราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งหลายในการบูชายัญนั้น และพราหมณ์เหล่านั้นก็กลับไปยังบ้านของตน
14.92.96
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया परपुरंजय ।
यदाश्चर्यमभूत्तत्र वाचिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.९२.९६ ॥
โอ ผู้ชนะเมืองของศัตรู เรื่องทั้งหมดนี้ข้าพเจ้าได้เล่าให้ท่านฟังแล้ว คือความอัศจรรย์ที่เกิดขึ้นที่นั่นในการบูชายัญวาชิเมธอันยิ่งใหญ่
14.92.97
न विस्मयस्ते नृपते यज्ञे कार्यः कथञ्चन ।
ऋषिकोटिसहस्राणि तपोभिर्ये दिवं गताः ॥ १४.९२.९७ ॥
โอ พระราชา ท่านไม่ควรประหลาดใจต่อการบูชายัญนั้นเลยแม้แต่น้อย เพราะฤๅษีนับพันโกฏิได้ไปสู่สวรรค์ด้วยตบะของตน
14.92.98
अद्रोहः सर्वभूतेषु संतोषः शीलमार्जवम् ।
तपो दमश्च सत्यं च प्रदानं चेति संमितम् ॥ १४.९२.९८ ॥
การไม่เบียดเบียนสรรพสัตว์ ความสันโดษ ความประพฤติดีงาม ความซื่อตรง ตบะ การข่มใจ ความจริง และการให้ทาน ถูกกล่าวว่าเป็นมาตรฐานของสิ่งเหล่านี้