മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.92.1
हन्त वः कथयिष्यामि दानस्य फलमुत्तमम् ।
न्यायलब्धस्य सूक्ष्मस्य विप्रदत्तस्य यद्द्विजाः ॥ १४.९२.१ ॥
ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ദാനത്തിന്റെ ഉത്തമഫലം ഞാൻ പറയാം; നീതിയായി നേടിയതും സൂക്ഷ്മവും ബ്രാഹ്മണന് നൽകിയതുമായ ദാനത്തിന്റെ ഫലം, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ.
14.92.2
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे धर्मज्ञैर्बहुभिर्वृते ।
उञ्छवृत्तिर्द्विजः कश्चित्कापोतिरभवत्पुरा ॥ १४.९२.२ ॥
ധർമജ്ഞരായ പലരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ധർമക്ഷേത്രമായ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ മുമ്പ് ഒരു ദ്വിജനുണ്ടായിരുന്നു; ഉഞ്ഛവൃത്തികൊണ്ട് ജീവിച്ച അദ്ദേഹം കപോതധർമ്മിയായി.
14.92.3
सभार्यः सहपुत्रेण सस्नुषस्तपसि स्थितः ।
बभूव शुक्लवृत्तः स धर्मात्मा नियतेन्द्रियः ॥ १४.९२.३ ॥
ഭാര്യ, മകൻ, മരുമകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു; ശുദ്ധവൃത്തിയുള്ളവനും ധർമാത്മാവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനുമായി.
14.92.4
षष्ठे काले सदा विप्रो भुङ्क्ते तैः सह संवृतः ॥ १४.९२.४ ॥
ആറാമത്തെ സമയത്ത് ആ ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും അവരോടൊപ്പം, അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കുമായിരുന്നു.
14.92.5
षष्ठे काले कदाचित्तु तस्याहारो न विद्यते ।
भुङ्क्तेऽन्यस्मिन्कदाचित्स षष्ठे काले द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.५ ॥
എന്നാൽ ആറാമത്തെ സമയത്ത് ചിലപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ആഹാരം ലഭിക്കാറില്ലായിരുന്നു; ആ ഉത്തമ ദ്വിജൻ ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരു സമയത്ത് ഭക്ഷിച്ചു.
14.92.6
कपोतधर्मिणस्तस्य दुर्भिक्षे सति दारुणे ।
नाविद्यत तदा विप्राः संचयस्तन्निबोधत ॥ १४.९२.६ ॥
കപോതധർമം പിന്തുടരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ഭയങ്കരമായ ക്ഷാമം ഉണ്ടായപ്പോൾ അന്ന് ഒരു സംഭരണവും കണ്ടെത്താനായില്ല; ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, അത് മനസ്സിലാക്കുവിൻ.
14.92.7
क्षीणाषैदिसमावापो द्रव्यहीनोऽभवत्तदा ।
कालेकालेऽस्य सम्प्राप्ते नैव विद्येत भोजनम् ॥ १४.९२.७ ॥
ക്ഷാമകാലത്ത് അവന്റെ ധാന്യസഞ്ചയം തീർന്നു; അവൻ ധനഹീനനായി. ഓരോ കാലവും വരുമ്പോൾ അവന് ഭക്ഷണം കിട്ടിയില്ല.
14.92.8
क्षुधापरिगताः सर्वे प्रातिष्ठन्त तदा तु ते ।
उञ्छं तदा शुक्लपक्षे मध्यं तपति भास्करे ॥ १४.९२.८ ॥
വിശപ്പുകൊണ്ടു തളർന്ന അവരെല്ലാം അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു. ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, ഉച്ചയ്ക്ക് സൂര്യൻ ജ്വലിക്കുമ്പോൾ അവർ ഉഞ്ഛം (ചിതറിയ ധാന്യം പെറുക്കൽ) തേടി പോയി.
14.92.9
उष्णार्तश्च क्षुधार्तश्च विप्रस्तपसि संस्थितः ।
उञ्छमप्राप्तवानेव ब्राह्मणः क्षुच्छ्रमान्वितः ॥ १४.९२.९ ॥
ചൂടും വിശപ്പും കൊണ്ടു വലഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചിരുന്നു. ഉഞ്ഛം അവന് കിട്ടിയില്ല; വിശപ്പും ക്ഷീണവും നിറഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണൻ (വെറുംകൈയായി).
14.92.10
स तथैव क्षुधाविष्टः सार्धं परिजनेन ह ।
क्षपयामास तं कालं कृच्छ्रप्राणो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.१० ॥
വിശപ്പു ബാധിച്ച അവൻ തന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അങ്ങനെതന്നെ ആ കാലം കഴിച്ചു. കഷ്ടപ്പെട്ട് ജീവൻ നിലനിർത്തിയ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ (ആ കാലം കഴിച്ചു).
14.92.11
अथ षष्ठे गते काले यवप्रस्थमुपार्जयन् ।
यवप्रस्थं तु तं सक्तूनकुर्वन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.११ ॥
പിന്നീട് ആറാമത്തെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ ഒരു യവപ്രസ്ഥം (അളവ്) യവം ശേഖരിച്ചു. ആ യവപ്രസ്ഥംകൊണ്ട് തപസ്വികൾ സത്തു ഉണ്ടാക്കി.
14.92.12
कृतजप्याह्निकास्ते तु हुत्वा चाग्निं यथाविधि ।
कुडवंकुडवं सर्वे व्यभजन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.१२ ॥
ജപവും നിത്യകർമ്മങ്ങളും കഴിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത ശേഷം, ആ തപസ്വികളെല്ലാവരും ഓരോ കുഡവം വീതം പങ്കിട്ടു.
14.92.13
अथागच्छद्द्विजः कश्चिदतिथिर्भुञ्जतां तदा ।
ते तं दृष्ट्वाऽतिथिं प्राप्तं प्रहृष्टमनसोऽभवन् ॥ १४.९२.१३ ॥
അപ്പോൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയായിരുന്നവരുടെ അടുത്തേക്ക് ഒരു ബ്രാഹ്മണ അതിഥി വന്നു. വന്ന അതിഥിയെ കണ്ട് അവർ സന്തുഷ്ടമനസ്കരായി.
14.92.14
तेऽभिवाद्य सुखप्रश्नं पृष्ट्वा तमतिथिं तदा ।
विशुद्धमनसो दान्ताः श्रद्धादमसमन्विताः ॥ १४.९२.१४ ॥
അവർ ആ അതിഥിയെ വണങ്ങി ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു. ശുദ്ധമനസ്കരും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവരും ശ്രദ്ധയും ദമവും ഉള്ളവരുമായ അവർ അപ്പോൾ (അദ്ദേഹത്തെ സത്കരിച്ചു).
14.92.15
अनसूया गतक्रोधाः साधवो वीतमत्सराः ।
त्यक्तमानमदक्रोधा धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ॥ १४.९२.१५ ॥
അവർ അസൂയയില്ലാത്തവരും കോപം വിട്ടവരും സാധുക്കളും മാത്സര്യമില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു; മാനം, മദം, കോപം ഉപേക്ഷിച്ചവരുമായിരുന്നു. ധർമ്മജ്ഞരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരായിരുന്നു അവർ.
14.92.16
सब्रह्यचर्यं गोत्रं ते तस्य ख्यात्वा परस्परम् ।
कुटीं प्रवेशयामासुः क्षुधार्तमतिथिं तदा ॥ १४.९२.१६ ॥
അവർ പരസ്പരം ആ അതിഥിയുടെ സഹപാഠിത്വവും ഗോത്രവും അറിഞ്ഞ് വിശപ്പിൽ പീഡിതനായ ആ അതിഥിയെ അപ്പോൾ കുടിലിലേക്ക് പ്രവേശിപ്പിച്ചു.
14.92.17
इदमर्घ्यं च पाद्यं च बृसी चेयं तवानघ ।
शुचयः सक्तवश्चेमे नियमोपार्जिताः प्रभो।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते मया दत्ता द्विजर्षभ ॥ १४.९२.१७ ॥
നിഷ്പാപനേ, ഇത് നിനക്ക് അർഘ്യവും പാദ്യവും ആകുന്നു; ഇത് ദർഭാസനവുമാകുന്നു. പ്രഭോ, നിയമത്താൽ നേടിയ ഈ ശുദ്ധമായ സത്തുമാവും ഉണ്ട്. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ; ഞാൻ നൽകിയ ഇവ സ്വീകരിച്ചാലും.
14.92.18
इत्युक्तः प्रतिगृह्याथ सक्तूनां कुडवं द्विजः ।
भक्षयामास राजेन्द्र न च तुष्टिं जगाम सः ॥ १४.९२.१८ ॥
ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ട ആ ബ്രാഹ്മണൻ സത്തുമാവിൽ ഒരു കുഡവം സ്വീകരിച്ചു ഭക്ഷിച്ചു, ഓ രാജേന്ദ്രാ; എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
14.92.19
स उञ्छवृत्तिस्तं प्रेक्ष्य क्षुधापरिगतं द्विजम् ।
आहारं चिन्तयामास कथं तुष्टो भवेदिति ॥ १४.९२.१९ ॥
ഉഞ്ഛവൃത്തി ജീവിക്കുന്ന അദ്ദേഹം വിശപ്പിനാൽ വലഞ്ഞ ആ ദ്വിജനെ കണ്ടു, അവൻ എങ്ങനെ തൃപ്തനാകും എന്ന് ആഹാരത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
14.92.20
तस्य भार्याऽब्रवीद्वाक्यं मद्भागो दीयतामिति ।
गच्छत्वेष यथाकामं परितुष्टो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.२० ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: "എന്റെ ഭാഗം നൽകൂ. ഈ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ഇഷ്ടംപോലെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായി പോകട്ടെ."
14.92.21
इति ब्रुवन्तीं तां साध्वीं भार्यां स द्विजसत्तमः ।
क्षउधापरिगतां ज्ञात्वा तान्सक्तून्नाभ्यनन्दत ॥ १४.९२.२१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയുന്ന ആ സാധ്വിയായ ഭാര്യയെയും വിശപ്പിനാൽ വലഞ്ഞവളായി അറിഞ്ഞ് ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ആ സത്തുമാവിൽ സന്തോഷിച്ചില്ല.
14.92.22
आत्मानुमानतो विद्वान्स तु विप्रर्षभस्तदा ।
जानन्वृद्धां क्षुधार्तां च श्रान्तां ग्लानां तपस्विनीम्।
त्वगस्थिभूता वेपन्तीं ततो भार्यामुवाच ह ॥ १४.९२.२२ ॥
അപ്പോൾ ആ വിദ്വാനും ശ്രേഷ്ഠനുമായ വിപ്രൻ സ്വന്തം അനുഭവത്തിൽനിന്നറിഞ്ഞ്, വൃദ്ധയും വിശപ്പിൽ വലഞ്ഞവളും ക്ഷീണിതയും ക്ഷയിച്ചവളും തപസ്വിനിയുമായ ഭാര്യയോട്, തോലും എല്ലും മാത്രമായി വിറയ്ക്കുന്നവളോട്, പറഞ്ഞു.
14.92.23
अपि कीटपतङ्गानां मृगाणां चैव शोभने ।
स्त्रियो रक्ष्याश्च पोष्पाश्च न त्वेवं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.२३ ॥
മനോഹരീ, കീടങ്ങൾക്കും ശലഭങ്ങൾക്കും മാനുകൾക്കും പോലും സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും വേണം; നീ ഇങ്ങനെ പറയാൻ അർഹയല്ല.
14.92.24
अनुकंप्यो नरः पत्न्या पुष्टो रक्षित एव च ।
प्रपतेद्यशसो दीप्तात्स च लोकान्न चाप्नुयात् ॥ १४.९२.२४ ॥
ഭാര്യയാൽ പോഷിതനും സംരക്ഷിതനുമായ പുരുഷൻ പോലും ദയ അർഹിക്കുന്നു; അവൻ പ്രകാശമുള്ള യശസ്സിൽനിന്ന് വീഴുകയും ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും.
14.92.25
धर्मकामार्थकार्याणि शुश्रूषाकुलसंततिः ।
दारेष्वदीनो धर्मस्च पितॄणामात्मनस्तथा ॥ १४.९२.२५ ॥
ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ കർമ്മങ്ങൾ, സേവനനിറഞ്ഞ സന്തതി, ഭാര്യമാരോടുള്ള ദീനതയില്ലായ്മ, അതുപോലെ പിതൃക്കൾക്കും സ്വന്തത്തിനും ധർമ്മം.
14.92.26
न वेत्ति कर्मतो भार्यारक्षणे योऽक्षमः पुमान् ।
अयशो महदाप्नोति नारकांश्चैव गच्छति ॥ १४.९२.२६ ॥
ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കർമ്മം അറിയാതെ അസമർത്ഥനായ പുരുഷൻ മഹാ അപകീർത്തി നേടി നരകങ്ങളിൽ പോകുന്നു.
14.92.27
इत्युक्ता सा ततः प्राह धर्मार्थौ नौ समौ द्विज ।
सक्तुप्रस्थचतुर्भागं गृहाणेमं प्रसीद मे ॥ १४.९२.२७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അവൾ പറഞ്ഞു: ഹേ ദ്വിജാ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും നമുക്കിരുവർക്കും സമമാണ്; ഈ ഒരു പ്രസ്ഥം സത്തുവിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭാഗം സ്വീകരിക്കൂ, എന്നിൽ കൃപ ചെയ്യൂ.
14.92.28
सत्यं रतिश्च धर्मश्च स्वर्गश्च गुणनिर्जितः ।
स्त्रीणां पतिसमाधीनं काङ्क्षितं च द्विजर्षभ ॥ १४.९२.२८ ॥
സത്യം, രതി, ധർമ്മം, സ്വർഗ്ഗം — ഗുണങ്ങളാൽ നേടപ്പെടുന്നവ; സ്ത്രീകൾക്ക് അവ ഭർത്താവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, അവയാണ് അവരുടെ ആഗ്രഹം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
14.92.29
ऋतुर्मातु पितुर्बीजं दैवतं परमं पतिः ।
भर्तुः प्रसादान्नारीणां रतिपुत्रफलं तथा ॥ १४.९२.२९ ॥
ഋതു അമ്മയുടേത്, ബീജം അച്ഛന്റേത്, ഭർത്താവ് പരമദൈവം; ഭർത്താവിന്റെ പ്രസാദത്താലാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് രതിയും പുത്രഫലവും ലഭിക്കുന്നത്.
14.92.30
पालनाद्धि पतिस्त्वं मे भर्ताऽसि भरणाच्च मे ।
पुत्रप्रदानाद्वरदस्तस्मात्सक्तून्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.३० ॥
രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ നീ എനിക്ക് പതിയാണ്; പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ എനിക്ക് ഭർത്താവാണ്; പുത്രനെ നൽകുന്നതിനാൽ വരദാതാവാണ്. അതിനാൽ എനിക്ക് സത്തു തരൂ.
14.92.31
जरापरिगतो वृद्धः क्षुधार्तो दुर्बलो भृशम् ।
उपवासपरिश्रान्तो यदा त्वमपि कर्शितः ॥ १४.९२.३१ ॥
വാർദ്ധക്യത്താൽ തളർന്ന വൃദ്ധനേ, വിശപ്പിനാൽ പീഡിതനായി അത്യന്തം ദുർബലനായി, ഉപവാസത്താൽ ക്ഷീണിതനായി, നീയും മെലിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവല്ലോ.
14.92.32
इत्युक्तः स तया सक्तून्प्रगृह्येदं वचोऽब्रवीत् ।
द्विजि सक्तूनिमान्भूयः प्रतिगृह्णीष्व सत्तम ॥ १४.९२.३२ ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ സത്തുമാവ് എടുത്ത് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു — 'ദ്വിജനേ, ഈ സത്തുമാവ് വീണ്ടും സ്വീകരിക്കൂ, സത്തമനേ'.
14.92.33
स तान्प्रगृह्य भुक्त्वा च न तुष्टिमगमद्द्विजः ।
तमुञ्छवृत्तिरालक्ष्य ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १४.९२.३३ ॥
അവൻ അവ എടുത്ത് ഭക്ഷിച്ചു, എന്നാൽ ആ ദ്വിജന് തൃപ്തി വന്നില്ല. അവൻ ഉഞ്ഛവൃത്തിക്കാരനാണെന്നറിഞ്ഞ്, അപ്പോൾ അവൻ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.
14.92.34
सक्तूनिमान्प्रगृह्य त्वं देहि विप्राय सत्तम ।
इत्येव सुकृतं मन्ये तस्मादेतत्करोम्यहम् ॥ १४.९२.३४ ॥
സത്തമനേ, ഈ സത്തുമാവ് എടുത്ത് ബ്രാഹ്മണന് കൊടുക്കൂ. ഇതാണ് പുണ്യകർമ്മം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ ഇതു ചെയ്യുന്നു.
14.92.35
भवान्हि परिपाल्यो मे सर्वदैव प्रयत्नतः ।
साधूनां काङ्क्षितं यस्मात्पितुर्वृद्धस्य पालनम् ॥ १४.९२.३५ ॥
നിങ്ങളെ ഞാൻ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ പരിപാലിക്കണം, കാരണം സാധുക്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് വൃദ്ധനായ പിതാവിന്റെ പരിപാലനമാണ്.
14.92.36
पुत्रार्थो विहितो ह्येष वार्धके परिपालनम् ।
श्रुतिरेषा हि विप्रर्षे त्रिषु लोकेषु शाश्वती ॥ १४.९२.३६ ॥
പുത്രന്റെ ലക്ഷ്യമായി വിധിക്കപ്പെട്ടത് ഇതാണ് — വാർദ്ധക്യത്തിൽ പരിപാലിക്കുക. വിപ്രർഷേ, ഈ ശ്രുതി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശാശ്വതമാണ്.
14.92.37
प्राणाधारणमात्रेण शक्यं कर्तुं तपस्त्वया ।
प्राणो हि परमो धर्मः स्थितो देहेषु देहिनाम् ॥ १४.९२.३७ ॥
പ്രാണനെ നിലനിർത്തുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നിനക്ക് തപസ്സു ചെയ്യാം; ദേഹികളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രാണനാണ് പരമധർമ്മം.
14.92.38
अपि वर्षसहस्री त्वं बाल एव मतो मम ।
उत्पाद्य पुत्रं हि पिता कृतकृत्यो भवेत्सुतात् ॥ १४.९२.३८ ॥
നീ ആയിരം വർഷം പ്രായമുള്ളവനെങ്കിലും എനിക്ക് നീ ഇപ്പോഴും ബാലനാണ്. പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ച് പിതാവ് പുത്രനാൽ കൃതകൃത്യനാകുന്നു.
14.92.39
बालानां क्षुद्बलवती जानाम्येतदहं प्रभो ।
वृद्धोऽहं धारयिष्यामि त्वं बली भव पुत्रक ॥ १४.९२.३९ ॥
പ്രഭോ, കുട്ടികളിൽ വിശപ്പ് ശക്തമാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. ഞാൻ വൃദ്ധനാണ്, ഞാൻ സ്വയം പോറ്റിക്കൊള്ളാം; പുത്രാ, നീ ബലവാനാകൂ.
14.92.40
जीर्णेन वयसा पुत्र न मां क्षुद्बाधतेऽपि च ।
दीर्घकालं तपस्तप्तं न मे मरणतो भयम् ॥ १४.९२.४० ॥
പുത്രാ, വാർദ്ധക്യത്താൽ വിശപ്പുപോലും എന്നെ ബാധിക്കുന്നില്ല. ദീർഘകാലം ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; മരണഭയം എനിക്കില്ല.
14.92.41
अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात्पुत्र इति स्मृतः ।
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्त्राह्यात्मानमिहात्मना ॥ १४.९२.४१ ॥
ഞാൻ നിന്റെ സന്താനമാണ്. മനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ പുത്രൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ആത്മാവുതന്നെയാണ് പുത്രനെന്ന് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നത്; അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ മനുഷ്യൻ സ്വയം തന്നെ തന്നെ രക്ഷിക്കണം.
14.92.42
रूपेण सदृशस्त्वं मे शीलेन च दमेन च ।
परीक्षितश्च बहुधा सक्तूनादद्मि ते सुत ॥ १४.९२.४२ ॥
രൂപത്തിൽ നീ എനിക്ക് തുല്യനാണ്; ശീലത്തിലും ദമത്തിലും അതുപോലെ. പല വിധത്തിൽ നിന്നെ പരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്; പുത്രാ, നിനക്കായി ഞാൻ സത്തു ഭക്ഷിക്കാം.
14.92.43
इत्युक्त्वाऽऽदाय तान्सक्तून्प्रीतात्मा द्विजसत्तमः ।
प्रहसन्निव विप्राय स तस्मै प्रददौ तदा ॥ १४.९२.४३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പ്രസന്നമനസ്കനായ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ആ സത്തുമാവ് എടുത്ത് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ആ ബ്രാഹ്മണന് അപ്പോൾ നൽകി.
14.92.44
भुक्त्वा तानपि सक्तून्स नैव तुष्टो बभूव ह ।
उच्छवृत्तिस्तु धर्मात्मा व्रीडामनुजगाम ह ॥ १४.९२.४४ ॥
ആ സത്തുമാവും കഴിച്ചിട്ടും അദ്ദേഹം തൃപ്തനായില്ല; എന്നാൽ ഉഞ്ഛവൃത്തികൊണ്ട് ജീവിക്കുന്ന ധർമ്മാത്മാവ് ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി.
14.92.45
तं वै वधूः स्थिता साध्वी ब्राह्मणिप्रियकाम्यया ।
सक्तूनादाय संहृष्टा श्वशुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.९२.४५ ॥
അപ്പോൾ സാധ്വിയായ മരുമകൾ, ബ്രാഹ്മണന് പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ, സത്തുമാവ് എടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ നിന്നുകൊണ്ട് തന്റെ അമ്മാവനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
14.92.46
संतानात्तव संतानं मम विप्र भविष्यति ।
सक्तूनिमानतिथये गृहीत्वा सम्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.४६ ॥
നിങ്ങളുടെ സന്താനത്തിൽ നിന്ന് എന്റെ സന്താനം ഉണ്ടാകും. വിപ്രാ, ഈ സത്തുമാവ് എടുത്ത് അതിഥിക്കായി എനിക്ക് നൽകിയാലും.
14.92.47
तव प्रसादान्निर्वृत्ता मम लोकाः किलाक्षयाः ।
पुत्रेण तानवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.९२.४७ ॥
നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എന്റെ അക്ഷയലോകങ്ങൾ തീർച്ചയായും ലഭിച്ചു. പുത്രനിലൂടെ മനുഷ്യൻ ആ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ അവൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
14.92.48
धर्माद्या हि यथा त्रेता वह्नित्रेता तथैव च ।
तथैव पुत्रपौत्राणां स्वर्गस्त्रेता किलाक्षयः ॥ १४.९२.४८ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് അഗ്നികൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, പുത്രന്മാരുടെയും പൗത്രന്മാരുടെയും സ്വർഗ്ഗവും മൂന്ന് തരത്തിലും തീർച്ചയായും അക്ഷയവുമാണ്.
14.92.49
पितॄणात्तारयति पुत्र इत्यनुशुश्रुम ।
पुत्रपौत्रैश्च नियतं सादुलोकानुपाश्नुते ॥ १४.९२.४९ ॥
മകൻ പിതൃക്കളെ കരകയറ്റുന്നു എന്ന് നാം പാരമ്പര്യത്തിൽ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മക്കളാലും പൗത്രന്മാരാലും അവൻ തീർച്ചയായും അവരുടെ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു.
14.92.50
वातातपविशीर्णाङ्गीं त्वां विवर्णां निरीक्ष्य वै ।
कर्शितां सुव्रताचारे क्षुधाविह्वलचेतसम् ॥ १४.९२.५० ॥
കാറ്റും വെയിലും കൊണ്ട് നിന്റെ അവയവങ്ങൾ വാടി, നിറം മങ്ങിയിരിക്കുന്നത് കണ്ട്, നല്ല വ്രതാചാരമുള്ളവളേ, വിശപ്പുകൊണ്ട് മനസ്സ് വിഹ്വലമായവളേ.
14.92.51
कथं सक्तून्ग्रहीष्यामि भूत्वा धर्मोपघातकः ।
कल्याणवृत्ते कल्याणि नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.५१ ॥
ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി ഞാൻ എങ്ങനെ സക്തു സ്വീകരിക്കും? നല്ല നടത്തയുള്ളവളേ, കല്യാണീ, നീ അങ്ങനെ പറയുന്നത് യോഗ്യമല്ല.
14.92.52
षष्ठे काले व्रतवतीं शौचशीलतपोन्विताम् ।
कृच्छ्रवृत्तिं निराहारां द्रक्ष्यामि त्वां कथं शुभे ॥ १४.९२.५२ ॥
ആറാമത്തെ സമയത്ത് വ്രതമെടുക്കുന്ന, ശൗചം, ശീലം, തപസ്സ് എന്നിവയുള്ള, കഠിനജീവിതം നയിക്കുന്ന, ആഹാരമില്ലാത്ത നിന്നെ, ഓ ശുഭേ, ഞാൻ എങ്ങനെ കാണും?
14.92.53
बाला क्षुधार्ता नारी च रक्ष्या त्वं सततं मया ।
उपवासपरिश्रान्ता त्वं हि बान्धवनन्दिनी ॥ १४.९२.५३ ॥
ബാലയും വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതയും സ്ത്രീയുമായ നിന്നെ ഞാൻ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. ഉപവാസത്താൽ ക്ഷീണിച്ച നീ ബന്ധുക്കൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവളാണ്.
14.92.54
गुरोर्मम गुरुस्त्वं वै यतो दैवतदैवतम् ।
देवातिदेवस्तस्मात्त्वं सक्तूनादत्स्व मे प्रभो ॥ १४.९२.५४ ॥
എന്റെ ഗുരുവിന്റെയും ഗുരു നീയാണ്; കാരണം നീ ദേവന്മാർക്കും ദേവനാണ്. അതിനാൽ, ഓ പ്രഭോ, എന്റെ സക്തു സ്വീകരിക്കൂ.
14.92.55
देहः प्राणश्च धर्मश्च शुश्रूषार्थमिदं गुरोः ।
तव विप्र प्रसादेन लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् ॥ १४.९२.५५ ॥
ഈ ശരീരവും പ്രാണനും ധർമ്മവും ഗുരുവിന്റെ ശുശ്രൂഷയ്ക്കായുള്ളതാണ്. വിപ്രാ, അങ്ങയുടെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ശുഭലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.
14.92.56
अवेक्ष्या इति कृत्वाऽहं दृढभक्तेति वा द्विज ।
चिन्त्या ममेयमिति वा सक्तूनादानुमर्हसि ॥ १४.९२.५६ ॥
എന്നെ ഉറച്ച ഭക്തയായി കരുതിയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇത് എന്റെ സേവനമാണെന്ന് ചിന്തിച്ചോ, ദ്വിജാ, സത്തു സ്വീകരിക്കണം.
14.92.57
अनेन नित्यं साध्वी त्वं शीलवृत्तेन शोभसे ।
या त्वं धर्मव्रतोपेता गुरुवृत्तिमवेक्षसे ॥ १४.९२.५७ ॥
ഈ ശീലവൃത്തത്താൽ നീ എപ്പോഴും സാധ്വിയായി ശോഭിക്കുന്നു; ധർമ്മവ്രതത്തോടുകൂടി ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ മനസ്സുവെക്കുന്നു.
14.92.58
तस्मात्सक्तून्ग्रहीष्यामि वधु नार्हसि वञ्चनाम् ।
गणयित्वा महाभागे त्वां हि धर्मभृतां वरे ॥ १४.९२.५८ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ സത്തു സ്വീകരിക്കും; മരുമകളേ, വഞ്ചന ചെയ്യരുത്. മഹാഭാഗ്യവതിയേ, നീ ധർമ്മം ധരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠയാണ്.
14.92.59
इत्युक्त्वा तानुपादाय सक्तून्प्रादाद्द्विजातये ।
ततस्तुष्टोऽभवद्विप्रस्तस्य साधोर्महात्मनः ॥ १४.९२.५९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവ എടുത്ത് ആ ദ്വിജന് സത്തു കൊടുത്തു. അപ്പോൾ ആ വിപ്രൻ ആ സാധുവായ മഹാത്മാവിൽ സന്തുഷ്ടനായി.
14.92.60
प्रीतात्मा स तु तं वाक्यमिदमाह द्विजर्षभम् ।
वाग्मी तदा द्विजश्रेष्टो धर्मः पुरुषविग्रहः ॥ १४.९२.६० ॥
സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ, വാഗ്മിയായ, പുരുഷരൂപിയായ ധർമ്മൻ ആ ദ്വിജർഷഭനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
14.92.61
शुद्धेनि तव दानेन न्यायोपात्तेन धर्मतः ।
यथाशक्ति विसृष्टेन प्रीतोस्मि द्विजसत्तम ॥ १४.९२.६१ ॥
നീതിപൂർവ്വം നേടി ധർമ്മപ്രകാരം ശക്തിക്കനുസരിച്ച് നൽകിയ നിന്റെ ശുദ്ധദാനത്താൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ.
14.92.62
अहो दानं घुष्यते ते स्वर्गे स्वर्गनिवासिभिः ।
गगनात्पुष्पवर्षं च पश्येदं पतितं भुवि ॥ १४.९२.६२ ॥
അഹോ! സ്വർഗ്ഗവാസികൾ നിന്റെ ദാനത്തെ പ്രഘോഷിക്കുന്നു. ആകാശത്തുനിന്ന് ഭൂമിയിൽ വീഴുന്ന ഈ പുഷ്പവർഷം കാണുക.
14.92.63
सुरर्षिदेवगन्धर्वा ये च देवपुरःसराः ।
स्तुवन्तो देवदूताश्च स्थिता दानेन विस्मिताः ॥ १४.९२.६३ ॥
ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനികളും ദേവദൂതന്മാരും നിന്റെ ദാനത്താൽ വിസ്മയിച്ച് സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു.
14.92.64
ब्रह्मर्षयो विमानस्था ब्रह्मलोकचरश्च ये ।
काङ्क्षन्ते दर्शनं तुभ्यं दिवं व्रज द्विजर्षभ ॥ १४.९२.६४ ॥
വിമാനങ്ങളിൽ നിൽക്കുന്ന ബ്രഹ്മർഷിമാരും ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുക.
14.92.65
पितृलोकगताः सर्वे तारिताः पितरस्त्वया ।
अनागताश्च बहवः सुबहूनि युगान्युत ॥ १४.९२.६५ ॥
നിന്നാൽ പിതൃലോകം പ്രാപിച്ച എല്ലാ പിതൃക്കളും രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; വരാനിരിക്കുന്ന പല പിതൃക്കളും ഏറെ യുഗങ്ങളോളം രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
14.92.66
ब्रह्मचर्येण दानेन यज्ञेनि तपसा तथा ।
अगह्वरेण धर्मेण तस्माद्गच्च दिवं द्विज ॥ १४.९२.६६ ॥
ബ്രഹ്മചര്യം, ദാനം, യജ്ഞം, തപസ്സ്, അതുപോലെ അഗാധമായ ധർമ്മം എന്നിവയാൽ; അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുക.
14.92.67
श्रद्धया परया यरत्वं तपश्चरसि सुव्रत ।
तस्माद्देवास्तवानेन प्रीता ब्राह्मणसत्तम ॥ १४.९२.६७ ॥
സുവ്രതനേ, നീ പരമമായ ശ്രദ്ധയോടെ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഇതിനാൽ ദേവന്മാർ നിന്നിൽ പ്രസന്നരായിരിക്കുന്നു.
14.92.68
सर्वमेतद्धि यस्मात्ते दत्तं शुद्धेन चेतसा ।
कृच्छ्रकाले ततः स्वर्गो विजितः कर्मणा त्वया ॥ १४.९२.६८ ॥
കാരണം നീ ഇവയെല്ലാം ശുദ്ധമനസ്സോടെ ദാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ കഷ്ടകാലത്ത് നിന്റെ കർമ്മത്താൽ സ്വർഗ്ഗം നീ ജയിച്ചു.
14.92.69
क्षुधा निर्णुदति प्रज्ञां धर्मबुद्धिं व्यपोहति ।
क्षुधापरिगतज्ञानो धृतिं त्यजति चैव ह ॥ १४.९२.६९ ॥
വിശപ്പ് പ്രജ്ഞയെ ഓടിക്കുന്നു, ധർമ്മബുദ്ധിയെ നീക്കുന്നു; വിശപ്പിനാൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട ജ്ഞാനമുള്ളവൻ ധൈര്യവും തീർച്ചയായും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
14.92.70
बुभुक्षां जयते यस्तु स स्वर्गं जयते ध्रुवम् ।
यदा दानरुचिः स्याद्वै तदा धर्मो न सीदति ॥ १४.९२.७० ॥
വിശപ്പിനെ ജയിക്കുന്നവൻ തീർച്ചയായും സ്വർഗ്ഗത്തെ ജയിക്കുന്നു; ദാനത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളപ്പോൾ ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.
14.92.71
अनवेक्ष्य सुतस्नेहं कलत्रस्नेहमेव च ।
धर्ममेव गुरं ज्ञात्वा तृष्णा न गणिता त्वया ॥ १४.९२.७१ ॥
പുത്രസ്നേഹത്തെയും ഭാര്യാസ്നേഹത്തെയും അവഗണിച്ച്, ധർമ്മത്തെ മാത്രം ഗുരുവായി അറിഞ്ഞ്, നീ തൃഷ്ണയെ കണക്കിലെടുത്തില്ല.
14.92.72
द्रव्यागमो नृणां सूक्ष्मः पात्रे दानं ततः परम् ।
कालः परतरो दानाच्छ्रद्धा चैव ततः परा ॥ १४.९२.७२ ॥
മനുഷ്യർക്ക് ധനലബ്ധി സൂക്ഷ്മമാണ്; അതിനു ശേഷം യോഗ്യനു ദാനം ശ്രേഷ്ഠം; ദാനത്തേക്കാൾ കാലം മേലാണ്, അതിനേക്കാൾ ശ്രദ്ധയും മേലാണ്.
14.92.73
स्वर्गद्वारं सुसूक्ष्मं हि नरैर्माहान्नि दृश्यते ।
सङ्गर्गलं लोभकीलं रागगुप्तं दुरासदम् ॥ १४.९२.७३ ॥
സ്വർഗ്ഗദ്വാരം വളരെ സൂക്ഷ്മമാണ്; വലിയ അന്നദാനങ്ങളിൽ മനുഷ്യർക്ക് അത് കാണപ്പെടുന്നു. ആസക്തിയാകുന്ന ഓടാമ്പലും ലോഭമാകുന്ന ആണിയും കൊണ്ടടച്ചതും രാഗത്താൽ മറഞ്ഞതും സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണത്.
14.92.74
तं तु पश्यन्ति पुरुषा जितदक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
ब्राह्मणास्तपसा युक्ता यथाशक्ति प्रदायिनः ॥ १४.९२.७४ ॥
എന്നാൽ അതിനെ കോപം ജയിച്ചവരും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അടക്കിയവരും തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബ്രാഹ്മണരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കൊത്ത് ദാനം ചെയ്യുന്നവരുമായ മനുഷ്യർ കാണുന്നു.
14.92.75
सहस्रशक्तिश्च शतं शतशक्तिर्दशापि च ।
दद्यादपश्च यः शक्त्या सर्वे तुल्यफलाः स्मृताः ॥ १४.९२.७५ ॥
ആയിരം ശക്തിയുള്ളവനും നൂറു ശക്തിയുള്ളവനും പത്തു ശക്തിയുള്ളവനും തന്റെ ശക്തിക്കൊത്ത് വെള്ളമെങ്കിലും നൽകുന്നവനും — ഇവരെല്ലാം തുല്യഫലമുള്ളവരെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
14.92.76
रन्तिदेवो हि नृपतिरपः प्रादादकिंचनः ।
शुद्धेन मनसा विप्र नाकपृष्ठं ततो गतः ॥ १४.९२.७६ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, രാജാവായ രന്തിദേവൻ സ്വയം നിസ്വനായിരുന്നിട്ടും ശുദ്ധമനസ്സോടെ വെള്ളം നൽകി; അതിനുശേഷം അവൻ സ്വർഗ്ഗപീഠത്തിലേക്ക് പോയി.
14.92.77
न धर्मः प्रीयते तात दानैर्दत्तैर्महाफलैः ।
न्यायलब्धैर्यथा सूक्ष्मैः श्रुद्धापूतैः स तुष्यति ॥ १४.९२.७७ ॥
മകനേ, വലിയ ഫലമുള്ള ദാനങ്ങൾകൊണ്ട് ധർമ്മം സന്തോഷിക്കുന്നില്ല; നീതിയായി ലഭിച്ചതും സൂക്ഷ്മവും ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായതുമായ ദാനങ്ങളിലൂടെയാണ് അത് തൃപ്തിപ്പെടുന്നത്.
14.92.78
गोप्रदानसहस्राणि द्विजेभ्योऽदान्नृगो नृपः ।
एकां दत्त्वा स पारक्यां नरकं समपद्यत ॥ १४.९२.७८ ॥
രാജാവായ നൃഗൻ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ഗോദാനങ്ങൾ നൽകി; എന്നാൽ അന്യന്റേതായ ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്തതിനാൽ അവൻ നരകത്തിൽ വീണു.
14.92.79
आत्ममांसप्रदानेन शिबोरौशीनरो नृपः ।
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकान्मोदत दिवि सुव्रतः ॥ १४.९२.७९ ॥
സ്വന്തം മാംസം ദാനം ചെയ്ത്, ഉശീനരന്റെ പുത്രനായ ശിബി രാജാവ്, പുണ്യകർമ്മികളുടെ ലോകങ്ങൾ നേടി, സുവ്രതനായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.
14.92.80
विभवेन नृणां पुण्यं यच्छत्त्या स्वार्जितं न तत् ।
न यज्ञैर्विविधैर्विप्र यथान्यायेन संचितैः ॥ १४.९२.८० ॥
മനുഷ്യരുടെ പുണ്യം ഐശ്വര്യം കൊണ്ടല്ല, ശക്തിയാൽ സ്വയം നേടിയതുമല്ല; ഹേ വിപ്ര, ന്യായപ്രകാരം സമ്പാദിച്ച വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാലുമല്ല.
14.92.81
क्रोधाद्दानफलं हन्ति लोभात्स्वर्गं न गच्छति ।
न्यायवृत्तिर्हि तपसा दानवित्स्वर्गमश्नुते ॥ १४.९२.८१ ॥
ക്രോധം ദാനഫലത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ലോഭം മൂലം ഒരാൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നില്ല. ന്യായവൃത്തിയുള്ളവനും തപസ്സിനാൽ ദാനം അറിയുന്നവനുമേ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കൂ.
14.92.82
न राजसूयैर्बहुभिरिष्टा विपुलदक्षिणैः ।
न चाश्वमेधैर्बहुभिः फलं सममिदं तव ॥ १४.९२.८२ ॥
ധാരാളം രാജസൂയ യജ്ഞങ്ങളാലും വിപുലദക്ഷിണയോടെ നടത്തിയ യജ്ഞങ്ങളാലും, ധാരാളം അശ്വമേധങ്ങളാലും ആ ഫലം കിട്ടുകയില്ല; നിന്റെ ഈ ഫലം അവയ്ക്കു സമമല്ല.
14.92.83
सक्तुप्रस्थेन विजितो ब्रह्मलोकस्त्वयाऽक्षयः ।
विरजो ब्रह्मसदनं गच्छ विप्र यतासुखम् ॥ १४.९२.८३ ॥
ഒരു പ്രസ്ഥം സത്തുമാവുകൊണ്ട് നീ അക്ഷയമായ ബ്രഹ്മലോകം ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ വിപ്ര, വിരജമായ ബ്രഹ്മസദനത്തിലേക്ക് സുഖമായി പോകൂ.
14.92.84
सर्वेषां वो द्विजश्रेष्ठ दिव्यं यानमुपस्थितम् ।
आरोहत यथाकामं धर्मोस्मि द्विज पश्य माम् ॥ १४.९२.८४ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കുമായി ദിവ്യവാഹനം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇഷ്ടപ്രകാരം കയറുക. ഹേ ദ്വിജ, എന്നെ കാണുക — ഞാൻ ധർമ്മമാണ്.
14.92.85
बाधितो हि त्वया देहो लोके कीर्तिः स्थिरा च ते ।
सभार्यः सहपुत्रश्च सस्नुषश्च दिवं व्रज ॥ १४.९२.८५ ॥
നീ ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ ലോകത്തിൽ നിന്റെ കീർത്തി സ്ഥിരമാണ്. ഭാര്യ, പുത്രന്മാർ, മരുമക്കളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുക.
14.92.86
इत्युक्तवाक्ये धर्मे तु यानमारुद्य स द्विजः ।
सदारः ससुतश्चैव सस्नुषश्च दिवं गतः ॥ १४.९२.८६ ॥
ധർമ്മൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ വാഹനത്തിൽ കയറി ഭാര്യ, പുത്രന്മാർ, മരുമക്കളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
14.92.87
तस्मिन्विपरे गते स्वर्गं ससुते सस्नुषे तदा ।
भार्याचतुर्थे धर्मज्ञे ततोऽहं निःसृतो बिलात् ॥ १४.९२.८७ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഭാര്യ, പുത്രന്മാർ, മരുമക്കളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ഭാര്യയോടൊപ്പം നാലാമനായി ഞാൻ ആ മാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
14.92.88
ततस्तु सक्तुगन्धेन क्लेदेन सलिलस्य च ।
दिव्यपुष्पविमर्दाच्च साधोर्दानलवैश्च तैः ॥ १४.९२.८८ ॥
പിന്നെ സത്തുവിന്റെ ഗന്ധം, വെള്ളത്തിന്റെ നനവ്, ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളുടെ ചതയൽ, ഹേ സാധോ, ആ ദാനത്തിന്റെ കണികകൾ — ഇവയാൽ (അത് സംഭവിച്ചു).
14.92.89
विप्रस्य तपसा तस्य शिरो मे काञ्चनीकृतम् ।
तस्य सत्याभिसन्धस्य सक्तुदानेन चैव ह ॥ १४.९२.८९ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ തപസ്സിനാൽ എന്റെ തല സ്വർണ്ണമാക്കപ്പെട്ടു; സത്യസങ്കല്പനായ അവന്റെ സത്തു ദാനത്താലും തന്നെ.
14.92.90
शरीरार्धं च मे विप्राः शातकुंभमयं कृतम् ।
पश्यतेमं सुविपुलं तपसा तस्य धीमतः ॥ १४.९२.९० ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, എന്റെ ശരീരത്തിന്റെ പകുതിയും സ്വർണ്ണമാക്കപ്പെട്ടു. ആ ധീമാന്റെ തപസ്സിനാൽ ഈ അതിവിപുലമായ (സ്വർണ്ണം) കാണുക.
14.92.91
कथमेवंविधं स्याद्वै पार्श्वमन्यदिति द्विजाः ।
तपोवनानि यज्ञांश्च हृष्टोऽभ्योमि पुनः पुनः। ॥ १४.९२.९१ ॥
ദ്വിജന്മാരേ, ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റൊരു പാർശ്വം എങ്ങനെയുണ്ടാകും? തപോവനങ്ങളെയും യജ്ഞങ്ങളെയും ഓർത്ത് ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
14.92.92
यज्ञं त्वहमिमं श्रुत्वा रुरुराजस्य धीमतः ।
आशया परया प्राप्तो न चाहं काञ्चनीकृतः ॥ १४.९२.९२ ॥
എന്നാൽ ജ്ഞാനിയായ രുരു രാജാവിന്റെ ഈ യജ്ഞത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ട് മഹത്തായ പ്രതീക്ഷയോടെ ഞാൻ വന്നു; പക്ഷേ ഞാൻ സ്വർണമാക്കപ്പെട്ടില്ല.
14.92.93
ततो मयोक्तं तद्वाक्यं प्रहस्य ब्राह्मणर्षभाः ।
सक्तुप्रस्थेन यज्ञोऽयं संमितो नेति सर्वथा ॥ १४.९२.९३ ॥
അപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരേ, ഞാൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: ഈ യജ്ഞം ഒരു പ്രസ്ഥം സത്തുവിനാൽ അളക്കപ്പെട്ടതല്ല, ഒരു വിധത്തിലും അല്ല.
14.92.94
सक्तुप्रस्थलवैस्तैर्हि तदाऽहं काञ्चनीकृतः ।
न हि यज्ञो महानेष सदृशस्तैर्मतो मम ॥ १४.९२.९४ ॥
അന്ന് ആ സത്തു പ്രസ്ഥ അളവുകളാൽ ഞാൻ സ്വർണമാക്കപ്പെട്ടില്ല. ഈ മഹത്തായ യജ്ഞം അവയ്ക്ക് തുല്യമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നിയില്ല.
14.92.95
इत्युक्त्वा नकुलः सर्वान्यज्ञे द्विजवरांस्तदा ।
जगामादर्सनं तेषां विप्रास्ते च ययुर्गृहान् ॥ १४.९२.९५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നകുലൻ ആ യജ്ഞത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാരെല്ലാവരുടെയും കാഴ്ചയിൽനിന്ന് മറഞ്ഞു; ആ ബ്രാഹ്മണരും വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
14.92.96
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया परपुरंजय ।
यदाश्चर्यमभूत्तत्र वाचिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.९२.९६ ॥
ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവനേ, ആ വാജമേധമെന്ന മഹായജ്ഞത്തിൽ സംഭവിച്ച അത്ഭുതമെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
14.92.97
न विस्मयस्ते नृपते यज्ञे कार्यः कथञ्चन ।
ऋषिकोटिसहस्राणि तपोभिर्ये दिवं गताः ॥ १४.९२.९७ ॥
രാജാവേ, യജ്ഞത്തിൽ നിനക്ക് ഒരു തരത്തിലും വിസ്മയം തോന്നരുത്; തപസ്സിനാൽ കോടി ആയിരം ഋഷിമാർ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
14.92.98
अद्रोहः सर्वभूतेषु संतोषः शीलमार्जवम् ।
तपो दमश्च सत्यं च प्रदानं चेति संमितम् ॥ १४.९२.९८ ॥
സർവ ഭൂതങ്ങളോടും ദ്രോഹമില്ലായ്മ, സന്തോഷം, ശീലം, ഋജുത്വം, തപസ്സ്, ദമം, സത്യം, ദാനം — ഇവയാണ് അളവുകോലായി പറയപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.