ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.92.1
हन्त वः कथयिष्यामि दानस्य फलमुत्तमम् ।
न्यायलब्धस्य सूक्ष्मस्य विप्रदत्तस्य यद्द्विजाः ॥ १४.९२.१ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਫਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ।
14.92.2
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे धर्मज्ञैर्बहुभिर्वृते ।
उञ्छवृत्तिर्द्विजः कश्चित्कापोतिरभवत्पुरा ॥ १४.९२.२ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਧਰਮਕਸ਼ੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਸੀ; ਉੰਛਵ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕਪੋਤਧਰਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
14.92.3
सभार्यः सहपुत्रेण सस्नुषस्तपसि स्थितः ।
बभूव शुक्लवृत्तः स धर्मात्मा नियतेन्द्रियः ॥ १४.९२.३ ॥
ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਉਹ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।
14.92.4
षष्ठे काले सदा विप्रो भुङ्क्ते तैः सह संवृतः ॥ १४.९२.४ ॥
ਛੇਵੇਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
14.92.5
षष्ठे काले कदाचित्तु तस्याहारो न विद्यते ।
भुङ्क्तेऽन्यस्मिन्कदाचित्स षष्ठे काले द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.५ ॥
ਪਰ ਛੇਵੇਂ ਵੇਲੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੇਲੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
14.92.6
कपोतधर्मिणस्तस्य दुर्भिक्षे सति दारुणे ।
नाविद्यत तदा विप्राः संचयस्तन्निबोधत ॥ १४.९२.६ ॥
ਕਪੋਤਧਰਮੀ ਉਸ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਪੈਣ ਤੇ ਤਦ ਕੋਈ ਸੰਚਯ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।
14.92.7
क्षीणाषैदिसमावापो द्रव्यहीनोऽभवत्तदा ।
कालेकालेऽस्य सम्प्राप्ते नैव विद्येत भोजनम् ॥ १४.९२.७ ॥
ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਨਾਜ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮੁੱਕ ਗਿਆ; ਉਹ ਧਨਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰ ਵਾਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
14.92.8
क्षुधापरिगताः सर्वे प्रातिष्ठन्त तदा तु ते ।
उञ्छं तदा शुक्लपक्षे मध्यं तपति भास्करे ॥ १४.९२.८ ॥
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਞ (ਖਿਲਰੇ ਦਾਣੇ ਚੁਗਣਾ) ਲਈ ਗਏ।
14.92.9
उष्णार्तश्च क्षुधार्तश्च विप्रस्तपसि संस्थितः ।
उञ्छमप्राप्तवानेव ब्राह्मणः क्षुच्छ्रमान्वितः ॥ १४.९२.९ ॥
ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਞ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਰਹਿ ਗਿਆ)।
14.92.10
स तथैव क्षुधाविष्टः सार्धं परिजनेन ह ।
क्षपयामास तं कालं कृच्छ्रप्राणो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.१० ॥
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਕੱਟਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦਾ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ (ਉਹ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ)।
14.92.11
अथ षष्ठे गते काले यवप्रस्थमुपार्जयन् ।
यवप्रस्थं तु तं सक्तूनकुर्वन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.११ ॥
ਫਿਰ ਛੇਵਾਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਯਵਪ੍ਰਸਥ (ਮਾਪ) ਜੌਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਯਵਪ੍ਰਸਥ ਤੋਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤੂ ਬਣਾਇਆ।
14.92.12
कृतजप्याह्निकास्ते तु हुत्वा चाग्निं यथाविधि ।
कुडवंकुडवं सर्वे व्यभजन्त तपस्विनः ॥ १४.९२.१२ ॥
ਜਪ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕੁਡਵ ਵੰਡਦੇ ਰਹੇ।
14.92.13
अथागच्छद्द्विजः कश्चिदतिथिर्भुञ्जतां तदा ।
ते तं दृष्ट्वाऽतिथिं प्राप्तं प्रहृष्टमनसोऽभवन् ॥ १४.९२.१३ ॥
ਤਦ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਹਿਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ। ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ਮਨ ਹੋ ਗਏ।
14.92.14
तेऽभिवाद्य सुखप्रश्नं पृष्ट्वा तमतिथिं तदा ।
विशुद्धमनसो दान्ताः श्रद्धादमसमन्विताः ॥ १४.९२.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛੀ। ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ, ਸੰਜਮੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਦਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਤਦ (ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ)।
14.92.15
अनसूया गतक्रोधाः साधवो वीतमत्सराः ।
त्यक्तमानमदक्रोधा धर्मज्ञा द्विजसत्तमाः ॥ १४.९२.१५ ॥
ਉਹ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਕ੍ਰੋਧ-ਤਿਆਗੀ, ਸਾਧੂ, ਮਤਸਰ-ਰਹਿਤ ਸਨ; ਮਾਨ, ਮਦ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਸਨ।
14.92.16
सब्रह्यचर्यं गोत्रं ते तस्य ख्यात्वा परस्परम् ।
कुटीं प्रवेशयामासुः क्षुधार्तमतिथिं तदा ॥ १४.९२.१६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਹਿਪਾਠੀ-ਪਨ ਅਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਜਾਣ ਕੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਤਦ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।
14.92.17
इदमर्घ्यं च पाद्यं च बृसी चेयं तवानघ ।
शुचयः सक्तवश्चेमे नियमोपार्जिताः प्रभो।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते मया दत्ता द्विजर्षभ ॥ १४.९२.१७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਹੈ; ਇਹ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਆਸਣ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤੂ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
14.92.18
इत्युक्तः प्रतिगृह्याथ सक्तूनां कुडवं द्विजः ।
भक्षयामास राजेन्द्र न च तुष्टिं जगाम सः ॥ १४.९२.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੱਤੂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁੜਵ ਲੈ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ; ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
14.92.19
स उञ्छवृत्तिस्तं प्रेक्ष्य क्षुधापरिगतं द्विजम् ।
आहारं चिन्तयामास कथं तुष्टो भवेदिति ॥ १४.९२.१९ ॥
ਉਞ੍ਛਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ।
14.92.20
तस्य भार्याऽब्रवीद्वाक्यं मद्भागो दीयतामिति ।
गच्छत्वेष यथाकामं परितुष्टो द्विजोत्तमः ॥ १४.९२.२० ॥
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਓ। ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਵੇ।"
14.92.21
इति ब्रुवन्तीं तां साध्वीं भार्यां स द्विजसत्तमः ।
क्षउधापरिगतां ज्ञात्वा तान्सक्तून्नाभ्यनन्दत ॥ १४.९२.२१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੀ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾ ਕੀਤੀ।
14.92.22
आत्मानुमानतो विद्वान्स तु विप्रर्षभस्तदा ।
जानन्वृद्धां क्षुधार्तां च श्रान्तां ग्लानां तपस्विनीम्।
त्वगस्थिभूता वेपन्तीं ततो भार्यामुवाच ह ॥ १४.९२.२२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ, ਬੁੱਢੀ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ, ਥੱਕੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਕੰਬਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
14.92.23
अपि कीटपतङ्गानां मृगाणां चैव शोभने ।
स्त्रियो रक्ष्याश्च पोष्पाश्च न त्वेवं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.२३ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਕੀੜਿਆਂ, ਪਤੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਦਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
14.92.24
अनुकंप्यो नरः पत्न्या पुष्टो रक्षित एव च ।
प्रपतेद्यशसो दीप्तात्स च लोकान्न चाप्नुयात् ॥ १४.९२.२४ ॥
ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਤ ਪੁਰਖ ਵੀ ਤਰਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਯਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
14.92.25
धर्मकामार्थकार्याणि शुश्रूषाकुलसंततिः ।
दारेष्वदीनो धर्मस्च पितॄणामात्मनस्तथा ॥ १४.९२.२५ ॥
ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਕਾਰਜ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੰਤਾਨ, ਪਤਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੀਨਤਾ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀ ਧਰਮ।
14.92.26
न वेत्ति कर्मतो भार्यारक्षणे योऽक्षमः पुमान् ।
अयशो महदाप्नोति नारकांश्चैव गच्छति ॥ १४.९२.२६ ॥
ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਅਸਮਰੱਥ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਡੀ ਬਦਨਾਮੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.92.27
इत्युक्ता सा ततः प्राह धर्मार्थौ नौ समौ द्विज ।
सक्तुप्रस्थचतुर्भागं गृहाणेमं प्रसीद मे ॥ १४.९२.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਉਹ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਸੱਤੂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ।
14.92.28
सत्यं रतिश्च धर्मश्च स्वर्गश्च गुणनिर्जितः ।
स्त्रीणां पतिसमाधीनं काङ्क्षितं च द्विजर्षभ ॥ १४.९२.२८ ॥
ਸੱਚ, ਰਤਿ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਵਰਗ — ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
14.92.29
ऋतुर्मातु पितुर्बीजं दैवतं परमं पतिः ।
भर्तुः प्रसादान्नारीणां रतिपुत्रफलं तथा ॥ १४.९२.२९ ॥
ਰੁੱਤ ਮਾਤਾ ਦੀ, ਬੀਜ ਪਿਤਾ ਦਾ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਤਿ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
14.92.30
पालनाद्धि पतिस्त्वं मे भर्ताऽसि भरणाच्च मे ।
पुत्रप्रदानाद्वरदस्तस्मात्सक्तून्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.३० ॥
ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ; ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਹੈਂ; ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਵਰਦਾਤਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸੱਤੂ ਦੇ।
14.92.31
जरापरिगतो वृद्धः क्षुधार्तो दुर्बलो भृशम् ।
उपवासपरिश्रान्तो यदा त्वमपि कर्शितः ॥ १४.९२.३१ ॥
ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਵਰਤ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ — ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।
14.92.32
इत्युक्तः स तया सक्तून्प्रगृह्येदं वचोऽब्रवीत् ।
द्विजि सक्तूनिमान्भूयः प्रतिगृह्णीष्व सत्तम ॥ १४.९२.३२ ॥
ਉਹ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤੂ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਇਹ ਸੱਤੂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੱਤਮ।'
14.92.33
स तान्प्रगृह्य भुक्त्वा च न तुष्टिमगमद्द्विजः ।
तमुञ्छवृत्तिरालक्ष्य ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १४.९२.३३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਖਾਧੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੰਛਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
14.92.34
सक्तूनिमान्प्रगृह्य त्वं देहि विप्राय सत्तम ।
इत्येव सुकृतं मन्ये तस्मादेतत्करोम्यहम् ॥ १४.९२.३४ ॥
ਹੇ ਸੱਤਮ, ਇਹ ਸੱਤੂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.92.35
भवान्हि परिपाल्यो मे सर्वदैव प्रयत्नतः ।
साधूनां काङ्क्षितं यस्मात्पितुर्वृद्धस्य पालनम् ॥ १४.९२.३५ ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧੂ ਜਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
14.92.36
पुत्रार्थो विहितो ह्येष वार्धके परिपालनम् ।
श्रुतिरेषा हि विप्रर्षे त्रिषु लोकेषु शाश्वती ॥ १४.९२.३६ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਹਿਤ ਹੈ — ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
14.92.37
प्राणाधारणमात्रेण शक्यं कर्तुं तपस्त्वया ।
प्राणो हि परमो धर्मः स्थितो देहेषु देहिनाम् ॥ १४.९२.३७ ॥
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਤਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ।
14.92.38
अपि वर्षसहस्री त्वं बाल एव मतो मम ।
उत्पाद्य पुत्रं हि पिता कृतकृत्यो भवेत्सुतात् ॥ १४.९२.३८ ॥
ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਹੀ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.92.39
बालानां क्षुद्बलवती जानाम्येतदहं प्रभो ।
वृद्धोऽहं धारयिष्यामि त्वं बली भव पुत्रक ॥ १४.९२.३९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਵਾਂਗਾ; ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਜਾ।
14.92.40
जीर्णेन वयसा पुत्र न मां क्षुद्बाधतेऽपि च ।
दीर्घकालं तपस्तप्तं न मे मरणतो भयम् ॥ १४.९२.४० ॥
ਪੁੱਤਰ, ਬੁਢਾਪੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਤਾਉਂਦੀ। ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
14.92.41
अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात्पुत्र इति स्मृतः ।
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्त्राह्यात्मानमिहात्मना ॥ १४.९२.४१ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਔਲਾਦ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
14.92.42
रूपेण सदृशस्त्वं मे शीलेन च दमेन च ।
परीक्षितश्च बहुधा सक्तूनादद्मि ते सुत ॥ १४.९२.४२ ॥
ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈਂ; ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦਮ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਪਰਖ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸੱਤੂ ਖਾਵਾਂਗਾ।
14.92.43
इत्युक्त्वाऽऽदाय तान्सक्तून्प्रीतात्मा द्विजसत्तमः ।
प्रहसन्निव विप्राय स तस्मै प्रददौ तदा ॥ १४.९२.४३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਉਹ ਸੱਤੂ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
14.92.44
भुक्त्वा तानपि सक्तून्स नैव तुष्टो बभूव ह ।
उच्छवृत्तिस्तु धर्मात्मा व्रीडामनुजगाम ह ॥ १४.९२.४४ ॥
ਉਹ ਸੱਤੂ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਉੰਛਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
14.92.45
तं वै वधूः स्थिता साध्वी ब्राह्मणिप्रियकाम्यया ।
सक्तूनादाय संहृष्टा श्वशुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.९२.४५ ॥
ਤਦ ਸਾਧਵੀ ਨੂੰਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਤੂ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.92.46
संतानात्तव संतानं मम विप्र भविष्यति ।
सक्तूनिमानतिथये गृहीत्वा सम्प्रयच्छ मे ॥ १४.९२.४६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਇਹ ਸੱਤੂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ।
14.92.47
तव प्रसादान्निर्वृत्ता मम लोकाः किलाक्षयाः ।
पुत्रेण तानवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.९२.४७ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
14.92.48
धर्माद्या हि यथा त्रेता वह्नित्रेता तथैव च ।
तथैव पुत्रपौत्राणां स्वर्गस्त्रेता किलाक्षयः ॥ १४.९२.४८ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਵਰਗ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.92.49
पितॄणात्तारयति पुत्र इत्यनुशुश्रुम ।
पुत्रपौत्रैश्च नियतं सादुलोकानुपाश्नुते ॥ १४.९२.४९ ॥
ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.92.50
वातातपविशीर्णाङ्गीं त्वां विवर्णां निरीक्ष्य वै ।
कर्शितां सुव्रताचारे क्षुधाविह्वलचेतसम् ॥ १४.९२.५० ॥
ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਮੁਰਝਾ ਗਏ ਹਨ, ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ — ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਆਚਾਰ ਵਾਲੀ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੀ।
14.92.51
कथं सक्तून्ग्रहीष्यामि भूत्वा धर्मोपघातकः ।
कल्याणवृत्ते कल्याणि नैव त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.९२.५१ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੱਤੂ ਕਿਵੇਂ ਲਵਾਂ? ਹੇ ਕਲਿਆਣ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
14.92.52
षष्ठे काले व्रतवतीं शौचशीलतपोन्विताम् ।
कृच्छ्रवृत्तिं निराहारां द्रक्ष्यामि त्वां कथं शुभे ॥ १४.९२.५२ ॥
ਛੇਵੇਂ ਵੇਲੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸ਼ੀਲ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਠਿਨ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਆਹਾਰ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?
14.92.53
बाला क्षुधार्ता नारी च रक्ष्या त्वं सततं मया ।
उपवासपरिश्रान्ता त्वं हि बान्धवनन्दिनी ॥ १४.९२.५३ ॥
ਬਾਲਾ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
14.92.54
गुरोर्मम गुरुस्त्वं वै यतो दैवतदैवतम् ।
देवातिदेवस्तस्मात्त्वं सक्तूनादत्स्व मे प्रभो ॥ १४.९२.५४ ॥
ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਸੱਤੂ ਲਵੋ।
14.92.55
देहः प्राणश्च धर्मश्च शुश्रूषार्थमिदं गुरोः ।
तव विप्र प्रसादेन लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् ॥ १४.९२.५५ ॥
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕ ਪਾਵਾਂਗੇ।
14.92.56
अवेक्ष्या इति कृत्वाऽहं दृढभक्तेति वा द्विज ।
चिन्त्या ममेयमिति वा सक्तूनादानुमर्हसि ॥ १४.९२.५६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਗਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਾਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੈ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਤੂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
14.92.57
अनेन नित्यं साध्वी त्वं शीलवृत्तेन शोभसे ।
या त्वं धर्मव्रतोपेता गुरुवृत्तिमवेक्षसे ॥ १४.९२.५७ ॥
ਇਸ ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਾਧਵੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈਂ; ਧਰਮਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।
14.92.58
तस्मात्सक्तून्ग्रहीष्यामि वधु नार्हसि वञ्चनाम् ।
गणयित्वा महाभागे त्वां हि धर्मभृतां वरे ॥ १४.९२.५८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੱਤੂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਨੂੰਹੇ, ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
14.92.59
इत्युक्त्वा तानुपादाय सक्तून्प्रादाद्द्विजातये ।
ततस्तुष्टोऽभवद्विप्रस्तस्य साधोर्महात्मनः ॥ १४.९२.५९ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਸੱਤੂ ਦਿੱਤੇ। ਤਦ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਉਸ ਸਾਧੂ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
14.92.60
प्रीतात्मा स तु तं वाक्यमिदमाह द्विजर्षभम् ।
वाग्मी तदा द्विजश्रेष्टो धर्मः पुरुषविग्रहः ॥ १४.९२.६० ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਗ੍ਮੀ, ਪੁਰਖ-ਰੂਪ ਧਰਮ, ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
14.92.61
शुद्धेनि तव दानेन न्यायोपात्तेन धर्मतः ।
यथाशक्ति विसृष्टेन प्रीतोस्मि द्विजसत्तम ॥ १४.९२.६१ ॥
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਰੇਸ਼ਠ.
14.92.62
अहो दानं घुष्यते ते स्वर्गे स्वर्गनिवासिभिः ।
गगनात्पुष्पवर्षं च पश्येदं पतितं भुवि ॥ १४.९२.६२ ॥
ਅਹੋ! ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਇਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖ।
14.92.63
सुरर्षिदेवगन्धर्वा ये च देवपुरःसराः ।
स्तुवन्तो देवदूताश्च स्थिता दानेन विस्मिताः ॥ १४.९२.६३ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਦੂਤ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
14.92.64
ब्रह्मर्षयो विमानस्था ब्रह्मलोकचरश्च ये ।
काङ्क्षन्ते दर्शनं तुभ्यं दिवं व्रज द्विजर्षभ ॥ १४.९२.६४ ॥
ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਰਿਸ਼ਭ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ।
14.92.65
पितृलोकगताः सर्वे तारिताः पितरस्त्वया ।
अनागताश्च बहवः सुबहूनि युगान्युत ॥ १४.९२.६५ ॥
ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਲੋਕ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਤਰ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਆਏ ਪਿਤਰ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ।
14.92.66
ब्रह्मचर्येण दानेन यज्ञेनि तपसा तथा ।
अगह्वरेण धर्मेण तस्माद्गच्च दिवं द्विज ॥ १४.९२.६६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਦਾਨ, ਯੱਗ, ਤਪ ਅਤੇ ਅਥਾਹ ਧਰਮ ਨਾਲ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ।
14.92.67
श्रद्धया परया यरत्वं तपश्चरसि सुव्रत ।
तस्माद्देवास्तवानेन प्रीता ब्राह्मणसत्तम ॥ १४.९२.६७ ॥
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ।
14.92.68
सर्वमेतद्धि यस्मात्ते दत्तं शुद्धेन चेतसा ।
कृच्छ्रकाले ततः स्वर्गो विजितः कर्मणा त्वया ॥ १४.९२.६८ ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
14.92.69
क्षुधा निर्णुदति प्रज्ञां धर्मबुद्धिं व्यपोहति ।
क्षुधापरिगतज्ञानो धृतिं त्यजति चैव ह ॥ १४.९२.६९ ॥
ਭੁੱਖ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧੀਰਜ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
14.92.70
बुभुक्षां जयते यस्तु स स्वर्गं जयते ध्रुवम् ।
यदा दानरुचिः स्याद्वै तदा धर्मो न सीदति ॥ १४.९२.७० ॥
ਜੋ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
14.92.71
अनवेक्ष्य सुतस्नेहं कलत्रस्नेहमेव च ।
धर्ममेव गुरं ज्ञात्वा तृष्णा न गणिता त्वया ॥ १४.९२.७१ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੁਰੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
14.92.72
द्रव्यागमो नृणां सूक्ष्मः पात्रे दानं ततः परम् ।
कालः परतरो दानाच्छ्रद्धा चैव ततः परा ॥ १४.९२.७२ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੂਖਮ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾ ਉੱਤਮ ਹੈ।
14.92.73
स्वर्गद्वारं सुसूक्ष्मं हि नरैर्माहान्नि दृश्यते ।
सङ्गर्गलं लोभकीलं रागगुप्तं दुरासदम् ॥ १४.९२.७३ ॥
ਸਵਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਅੰਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਹ ਦੀ ਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੀ ਕਿੱਲੀ ਨਾਲ ਬੰਦ, ਰਾਗ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਔਖਾ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲਾ ਹੈ।
14.92.74
तं तु पश्यन्ति पुरुषा जितदक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
ब्राह्मणास्तपसा युक्ता यथाशक्ति प्रदायिनः ॥ १४.९२.७४ ॥
ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
14.92.75
सहस्रशक्तिश्च शतं शतशक्तिर्दशापि च ।
दद्यादपश्च यः शक्त्या सर्वे तुल्यफलाः स्मृताः ॥ १४.९२.७५ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਸੌ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਦਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
14.92.76
रन्तिदेवो हि नृपतिरपः प्रादादकिंचनः ।
शुद्धेन मनसा विप्र नाकपृष्ठं ततो गतः ॥ १४.९२.७६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਰੰਤਿਦੇਵ ਨੇ ਆਪ ਕੰਗਾਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
14.92.77
न धर्मः प्रीयते तात दानैर्दत्तैर्महाफलैः ।
न्यायलब्धैर्यथा सूक्ष्मैः श्रुद्धापूतैः स तुष्यति ॥ १४.९२.७७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਸੂਖਮ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.92.78
गोप्रदानसहस्राणि द्विजेभ्योऽदान्नृगो नृपः ।
एकां दत्त्वा स पारक्यां नरकं समपद्यत ॥ १४.९२.७८ ॥
ਰਾਜੇ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੋਦਾਨ ਦਿੱਤੇ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ।
14.92.79
आत्ममांसप्रदानेन शिबोरौशीनरो नृपः ।
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकान्मोदत दिवि सुव्रतः ॥ १४.९२.७९ ॥
ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਪੁੰਨਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
14.92.80
विभवेन नृणां पुण्यं यच्छत्त्या स्वार्जितं न तत् ।
न यज्ञैर्विविधैर्विप्र यथान्यायेन संचितैः ॥ १४.९२.८० ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪ ਕਮਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਵਿਵਿਧ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
14.92.81
क्रोधाद्दानफलं हन्ति लोभात्स्वर्गं न गच्छति ।
न्यायवृत्तिर्हि तपसा दानवित्स्वर्गमश्नुते ॥ १४.९२.८१ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਭ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਨਿਆਂਵਾਨ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਦਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
14.92.82
न राजसूयैर्बहुभिरिष्टा विपुलदक्षिणैः ।
न चाश्वमेधैर्बहुभिः फलं सममिदं तव ॥ १४.९२.८२ ॥
ਬਹੁਤ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਪੁਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ (ਉਹ ਫਲ) ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤੇਰਾ ਇਹ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.92.83
सक्तुप्रस्थेन विजितो ब्रह्मलोकस्त्वयाऽक्षयः ।
विरजो ब्रह्मसदनं गच्छ विप्र यतासुखम् ॥ १४.९२.८३ ॥
ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਸੱਤੂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅਕਸ਼ੈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਨਿਰਮਲ ਬ੍ਰਹਮਧਾਮ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾ।
14.92.84
सर्वेषां वो द्विजश्रेष्ठ दिव्यं यानमुपस्थितम् ।
आरोहत यथाकामं धर्मोस्मि द्विज पश्य माम् ॥ १४.९२.८४ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਦਿਵ ਯਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹੋ। ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ — ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ।
14.92.85
बाधितो हि त्वया देहो लोके कीर्तिः स्थिरा च ते ।
सभार्यः सहपुत्रश्च सस्नुषश्च दिवं व्रज ॥ १४.९२.८५ ॥
ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ।
14.92.86
इत्युक्तवाक्ये धर्मे तु यानमारुद्य स द्विजः ।
सदारः ससुतश्चैव सस्नुषश्च दिवं गतः ॥ १४.९२.८६ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਇਹ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।
14.92.87
तस्मिन्विपरे गते स्वर्गं ससुते सस्नुषे तदा ।
भार्याचतुर्थे धर्मज्ञे ततोऽहं निःसृतो बिलात् ॥ १४.९२.८७ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਚੌਥਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।
14.92.88
ततस्तु सक्तुगन्धेन क्लेदेन सलिलस्य च ।
दिव्यपुष्पविमर्दाच्च साधोर्दानलवैश्च तैः ॥ १४.९२.८८ ॥
ਫਿਰ ਸੱਤੂ ਦੀ ਗੰਧ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਮੀ, ਦਿਵ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਿੱਧਣ ਅਤੇ ਹੇ ਸਾਧੋ, ਉਸ ਦਾਨ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨਾਲ।
14.92.89
विप्रस्य तपसा तस्य शिरो मे काञ्चनीकृतम् ।
तस्य सत्याभिसन्धस्य सक्तुदानेन चैव ह ॥ १४.९२.८९ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤੂ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ।
14.92.90
शरीरार्धं च मे विप्राः शातकुंभमयं कृतम् ।
पश्यतेमं सुविपुलं तपसा तस्य धीमतः ॥ १४.९२.९० ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੇਰਾ ਅੱਧਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇਸ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ (ਸੋਨੇ) ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
14.92.91
कथमेवंविधं स्याद्वै पार्श्वमन्यदिति द्विजाः ।
तपोवनानि यज्ञांश्च हृष्टोऽभ्योमि पुनः पुनः। ॥ १४.९२.९१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਏਦਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤਪੋਵਨਾਂ ਤੇ ਯਜ੍ਞਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।
14.92.92
यज्ञं त्वहमिमं श्रुत्वा रुरुराजस्य धीमतः ।
आशया परया प्राप्तो न चाहं काञ्चनीकृतः ॥ १४.९२.९२ ॥
ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰੁਰੂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਆਸ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸੋਨਾ ਨਾ ਬਣਿਆ।
14.92.93
ततो मयोक्तं तद्वाक्यं प्रहस्य ब्राह्मणर्षभाः ।
सक्तुप्रस्थेन यज्ञोऽयं संमितो नेति सर्वथा ॥ १४.९२.९३ ॥
ਤਦ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ: ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਸੱਤੂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
14.92.94
सक्तुप्रस्थलवैस्तैर्हि तदाऽहं काञ्चनीकृतः ।
न हि यज्ञो महानेष सदृशस्तैर्मतो मम ॥ १४.९२.९४ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤੂ ਪ੍ਰਸਥ-ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੋਨਾ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਞ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਪਿਆ।
14.92.95
इत्युक्त्वा नकुलः सर्वान्यज्ञे द्विजवरांस्तदा ।
जगामादर्सनं तेषां विप्रास्ते च ययुर्गृहान् ॥ १४.९२.९५ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਨਕੁਲ ਉਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
14.92.96
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया परपुरंजय ।
यदाश्चर्यमभूत्तत्र वाचिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.९२.९६ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਉਸ ਵਾਜਮੇਧ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਚਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।
14.92.97
न विस्मयस्ते नृपते यज्ञे कार्यः कथञ्चन ।
ऋषिकोटिसहस्राणि तपोभिर्ये दिवं गताः ॥ १४.९२.९७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਤਪ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ।
14.92.98
अद्रोहः सर्वभूतेषु संतोषः शीलमार्जवम् ।
तपो दमश्च सत्यं च प्रदानं चेति संमितम् ॥ १४.९२.९८ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਦ੍ਰੋਹ, ਸੰਤੋਖ, ਸ਼ੀਲ, ਸਰਲਤਾ, ਤਪ, ਦਮ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਦਾਨ — ਇਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।