Mahābhārata · Adhyāya 14.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.93.1
यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसका महर्षयः ।
शान्तिव्यवस्थिता विप्राः शमे दम इति प्रभो ॥ १४.९३.१ ॥
Oh señor, los reyes se dedican al sacrificio, los grandes sabios a la austeridad, y los brahmanes permanecen firmes en la paz y el dominio de sí.
14.93.2
तस्माद्यज्ञफलैस्तुल्यं न किञ्चिदिह दृश्यते ।
इति मे वर्तते बुद्धिस्तथा चैतदसंशयम् ॥ १४.९३.२ ॥
Por eso, aquí no se ve nada igual al fruto del sacrificio; tal es mi convicción, y de ello no hay duda.
14.93.3
यज्ञैरिष्ट्वा तु बहवो राजानो द्विजसत्तमाः ।
इह कीर्ति परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमितो गताः ॥ १४.९३.३ ॥
Oh mejores de los dos nacidos, muchos reyes, habiendo honrado con sacrificios y alcanzado aquí la suprema fama, han ido desde aquí al cielo tras la muerte.
14.93.4
देवराजः सहस्राक्षः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
देवराज्यं महातेजाःक प्राप्तवानखिलं विभुः ॥ १४.९३.४ ॥
Indra, rey de los dioses, de mil ojos, mediante sacrificios con abundantes ofrendas, de gran esplendor y poderoso, obtuvo todo el reino de los dioses.
14.93.5
अतो युधिष्ठिरो राजा भीमार्जुनपुरःसरः ।
सदृशो देवराजेन समृद्ध्या विक्रमेण च ॥ १४.९३.५ ॥
Por eso el rey Yudhiṣṭhira, precedido por Bhīma y Arjuna, era igual al rey de los dioses en prosperidad y valor.
14.93.6
अथ कस्मात्स नकुलो गर्हयामास तं क्रतुम् ।
अश्वमेधं महायज्ञं राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ १४.९३.६ ॥
Entonces, ¿por qué Nakula censuró aquel sacrificio, el gran sacrificio del caballo de aquel rey magnánimo?
14.93.7
यज्ञस्य विधिमग्र्यं वै फलं चापि नराधिप ।
गदतः शृणु मे राजन्यथावदिह भारत ॥ १४.९३.७ ॥
Oh rey, te diré debidamente la regla más excelsa del sacrificio y su fruto; escúchame aquí, oh Bhārata.
14.93.8
पुरा शक्रस्य यजतः सर्व ऊचुर्महर्षयः ।
ऋत्विक्षु कर्मव्यग्रेषु वितते यज्ञकर्मणि ॥ १४.९३.८ ॥
En tiempos antiguos, cuando Śakra ofrecía el sacrificio, y el rito estaba extendido con los sacerdotes ocupados en sus tareas, todos los grandes sabios hablaron.
14.93.9
हूयमाने तथा वह्नौ होत्रा गुणसमन्विते ।
देवष्वाहूयमानेषु स्थितेषु परमर्षिषु ॥ १४.९३.९ ॥
Mientras se vertía la ofrenda en el fuego, los hotṛ dotados de virtudes oficiaban, los dioses eran invocados y los sabios supremos permanecían en pie.
14.93.10
सुप्रतीतैस्तथा विप्रैः स्वागमैः सुस्वरैर्नृप ।
अश्रान्तैश्चापि लघुभिरध्वर्युवृषभैस्तथा ॥ १४.९३.१० ॥
Oh rey, con los brahmanes bien dispuestos, cada uno según sus propias tradiciones, de voces melodiosas, incansables y ágiles, y con los mejores adhvaryu.
14.93.11
आलम्भसमये तस्मिन्गृहीतेषु पशुष्वथ ।
महर्षयो महाराज बभूवुः कृपयाऽन्विताः ॥ १४.९३.११ ॥
En aquel momento, cuando los animales habían sido apresados para la ligadura del sacrificio, los grandes sabios, oh gran rey, se llenaron de compasión.
14.93.12
ततो दीनान्पशून्दृष्ट्वा ऋषयस्ते तपोधनाः ।
ऊचुः शक्रं समागम्य नायं यज्ञविधिः शुभः ॥ १४.९३.१२ ॥
Entonces, al ver a los animales desdichados, aquellos sabios cuya riqueza es la austeridad se acercaron a Indra y dijeron: esta regla del sacrificio no es auspiciosa.
14.93.13
अपरिज्ञानमेतत्ते महान्तं धर्ममिच्छतः ।
सन्ति यज्ञे बहुगुणा विधिदृष्टाः पुरंदर ॥ १४.९३.१३ ॥
Oh Puraṃdara, esto es tu falta de comprensión, tú que deseas el gran dharma; en el sacrificio prescrito por la regla hay muchas virtudes.
14.93.14
धर्मोपघातकस्त्वेष समारंभस्तव प्रभो ।
नायं धर्मकृतो यज्ञो न हिंसा धर्म उच्यते ॥ १४.९३.१४ ॥
Oh señor, esta empresa tuya destruye el dharma; este sacrificio no es una obra de dharma, pues la violencia no se llama dharma.
14.93.15
आगमेनैव ते यज्ञं कुर्वन्तु यदि चेच्छसि ।
विधिदृष्टेन यज्ञेन धर्मस्ते सुमहान्भवेत् ॥ १४.९३.१५ ॥
Si lo deseas, que realicen tu sacrificio solo según la escritura; con el sacrificio prescrito por la regla tu dharma será muy grande.
14.93.16
यज्ञं बीजैः सहस्राक्ष त्रिवर्षपरमोषितेः ।
एष धर्मो महाञ्शक्र चिन्तयानोसि गम्यते ॥ १४.९३.१६ ॥
Oh Sahasrākṣa, realiza el sacrificio con semillas guardadas a lo sumo tres años; este es el gran dharma, oh Śakra, por el cual se llega a ti mientras reflexionas.
14.93.17
शतक्रतुस्तु तद्वाक्यमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
उक्तं न प्रतिजग्राह मानमोहवशं गतः ॥ १४.९३.१७ ॥
Pero Indra, el de los cien sacrificios, no aceptó las palabras dichas por los sabios que ven la verdad; había caído bajo el dominio del orgullo y la ilusión.
14.93.18
तेषां विवादः सुमहाञ्शक्रयज्ञे तपस्विनाम् ।
जङ्गमैः स्थावरैर्वाऽपि यष्टव्यमिति भारत ॥ १४.९३.१८ ॥
Oh Bhārata, en el sacrificio de Śakra surgió una gran disputa entre esos ascetas: si el sacrificio debe ofrecerse con seres móviles o con cosas inmóviles.
14.93.19
ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिनः ।
अभिसंधाय शक्रेण पप्रच्छुर्नृपतिं वसुम् ॥ १४.९३.१९ ॥
Aquellos sabios, videntes de la verdad, afligidos por la disputa, se pusieron de acuerdo con Śakra y preguntaron al rey Vasu.
14.93.20
धर्मसंशयमापन्नान्सत्यं ब्रूहि महामते ।
महाभाग कथं यज्ञेष्वागमो नृपसत्तम।
यष्टव्यं पशुभिर्मेध्यैरथो बीजैरजैरिति ॥ १४.९३.२० ॥
Oh sabio, di la verdad a nosotros, caídos en la duda sobre el dharma. Oh bienaventurado, el mejor de los reyes, ¿cuál es la tradición en los sacrificios: se debe sacrificar con animales puros, con semillas o con cabras no nacidas?
14.93.21
तच्छ्रुत्वा तु वसुस्तेषामविचार्य बलाबलम् ।
यथोपनीतैर्यष्टव्यमिति प्रोवाच पार्थिवः ॥ १४.९३.२१ ॥
Al oír esto, el rey Vasu, sin considerar la fuerza o debilidad de sus argumentos, declaró que debía sacrificarse con lo que se ofrezca tal como se trae.
14.93.22
एवमुक्त्वा स नृपतिः प्रविवेश रसातलम् ।
उक्त्वेह वितथं राजंश्चेदीनामीश्वरः प्रभुः ॥ १४.९३.२२ ॥
Habiendo dicho esto, aquel rey entró en el Rasātala. Oh rey, habiendo hablado falsamente aquí, el poderoso señor de los Cedis descendió.
14.93.23
तस्मान्नि वाच्यं ह्येकेन बहुज्ञेनापि संशये ।
प्रजापतिमपाहाय स्वयंभुवमृते प्रभुम् ॥ १४.९३.२३ ॥
Por tanto, en la duda, uno no debe hablar solo, por muy instruido que sea, salvo ante Prajāpati, el Señor autoexistente.
14.93.24
तेन दत्तानि दानानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ।
तानि सर्वाण्यनादृत्य नश्यन्ति विपुलान्यपि ॥ १४.९३.२४ ॥
Las donaciones dadas por aquel pecador de intelecto impuro—todas ellas, por abundantes que sean, son despreciadas y perecen.
14.93.25
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः ।
दानेन कीर्तिर्भवति न प्रेत्येह च दुर्मतेः ॥ १४.९३.२५ ॥
Para quien se entrega a la injusticia, es violento, de alma perversa y de mente insensata, la fama no llega por la dádiva, ni aquí ni después de la muerte.
14.93.26
अन्यायोपगतं द्रव्यमभीक्ष्णं यो ह्यपण्डितः ।
धर्माभिकाङ्क्षी त्यजति न स धर्मफलं लभेत् ॥ १४.९३.२६ ॥
Quien, carente de sabiduría, abandona una y otra vez la riqueza obtenida por injusticia, aunque desee el dharma, no obtiene el fruto del dharma.
14.93.27
धर्मवैतंसिको यस्तु पापात्मा पुरुषाधमः ।
ददाति दानं विप्रेभ्यो लोकविश्वासकारणम् ॥ १४.९३.२७ ॥
Quien, pretendiendo ser devoto del dharma, es de alma pecadora y el más vil de los hombres, da dones a los brahmanes como medio para ganar la confianza del pueblo.
14.93.28
पापेन कर्मणा विप्रो धनं प्राप्य निरङ्कुशः ।
रागमोहान्वितः सोन्ते कलुषां गतिमश्नुते ॥ १४.९३.२८ ॥
El brahmán que, habiendo obtenido riqueza por acción pecaminosa, se vuelve desenfrenado y lleno de pasión y engaño, al final alcanza un camino impuro.
14.93.29
अपि संचयबुद्धिर्हि लोभमोहवशं गतः ।
यज्ञं करोति भूतानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ॥ १४.९३.२९ ॥
Incluso quien tiene mente acaparadora, dominado por la codicia y el engaño, realiza un sacrificio; los seres lo hacen por pecado y mente impura.
14.93.30
एवं लब्ध्वा धनं मोहाद्यो हि दद्याद्यजेत वा ।
न तस्य स फलं प्रेत्य भुंक्ते पापधनागमात् ॥ १४.९३.३० ॥
Quien, habiendo obtenido así la riqueza, da dones o realiza un sacrificio por engaño, no disfruta de su fruto después de la muerte, porque la riqueza vino del pecado.
14.93.31
उञ्छं मूलं फलं शाकमुदपात्रं तपोधनाः ।
दानं विभवतो दत्त्वा नराः स्वर्यान्ति धार्मिकाः ॥ १४.९३.३१ ॥
Grano espigado, raíces, fruta, verduras y un recipiente de agua, oh ricos en austeridad: habiendo dado donativos según sus medios, los hombres justos van al cielo.
14.93.32
एष धर्मो महायोगो दानं भूतदया तथा ।
ब्रह्मचर्यं तथा सत्यमनुक्रोशो धृतिः क्षमा ॥ १४.९३.३२ ॥
Este es el dharma, la gran disciplina: la donación, la compasión hacia los seres, la castidad, la verdad, la empatía, la firmeza y la paciencia.
14.93.33
सनातनस्य धर्मस्य फलमेतत्सनातनम् ।
श्रूयन्ते हि पुरावृत्ता विश्वामित्रादयो नृपाः ॥ १४.९३.३३ ॥
Este es el fruto eterno del dharma eterno; pues se cuentan antiguas historias de reyes como Viśvāmitra y otros.
14.93.34
विश्वामित्रोसितश्चैवं जनसश्च महीपतिः ।
कक्षसेनार्ष्टिसेनौ च सिन्धुद्वीपश्च पार्थिवः ॥ १४.९३.३४ ॥
Viśvāmitra, Asita, así como Janasa, señor de la tierra, Kakṣasena y Ariṣṭasena, y el rey Sindudvīpa.
14.93.35
एते चान्ये च बहवः सिद्धिं परमिकां गताः ।
नृपाः सत्यैश्च दानैश्च न्यायलब्धैस्तपोधनाः ॥ १४.९३.३५ ॥
Estos y otros muchos reyes, cuya riqueza es la austeridad, alcanzaron la suprema perfección mediante la verdad y mediante donativos hechos con riqueza justamente obtenida.
14.93.36
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये चाश्रितास्तपः ।
दानधर्माग्निना शुद्धास्ते स्वर्गं यान्ति भारत ॥ १४.९३.३६ ॥
Brahmanes, kshatriyas, vaisyas y los shudras que se han acogido a la austeridad: purificados por el fuego de la donación y el dharma, van al cielo, oh Bhārata.