మహాభారతం · అధ్యాయం 14.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.93.1
यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसका महर्षयः ।
शान्तिव्यवस्थिता विप्राः शमे दम इति प्रभो ॥ १४.९३.१ ॥
ఓ ప్రభూ, రాజులు యజ్ఞంలో నిమగ్నులై ఉంటారు, మహర్షులు తపస్సులో నిమగ్నులై ఉంటారు, బ్రాహ్మణులు శాంతిలో, శమదమాలలో స్థిరంగా ఉంటారు.
14.93.2
तस्माद्यज्ञफलैस्तुल्यं न किञ्चिदिह दृश्यते ।
इति मे वर्तते बुद्धिस्तथा चैतदसंशयम् ॥ १४.९३.२ ॥
కాబట్టి ఇక్కడ యజ్ఞఫలంతో సమానమైనదేదీ కనిపించదు; ఇది నా అభిప్రాయం, ఇందులో సందేహం లేదు.
14.93.3
यज्ञैरिष्ट्वा तु बहवो राजानो द्विजसत्तमाः ।
इह कीर्ति परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमितो गताः ॥ १४.९३.३ ॥
ద్విజోత్తములారా, యజ్ఞాలతో ఆరాధించి అనేకమంది రాజులు ఇక్కడ అత్యున్నత కీర్తిని పొంది, మరణానంతరం ఇక్కడినుంచి స్వర్గానికి వెళ్ళారు.
14.93.4
देवराजः सहस्राक्षः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
देवराज्यं महातेजाःक प्राप्तवानखिलं विभुः ॥ १४.९३.४ ॥
సహస్రాక్షుడైన దేవరాజు ఇంద్రుడు, విస్తారమైన దక్షిణలతో కూడిన యజ్ఞాల ద్వారా మహాతేజస్వి అయి, దేవరాజ్యం మొత్తాన్ని పొందాడు.
14.93.5
अतो युधिष्ठिरो राजा भीमार्जुनपुरःसरः ।
सदृशो देवराजेन समृद्ध्या विक्रमेण च ॥ १४.९३.५ ॥
అందుచేత, భీమార్జునులు ముందు నడవగా, రాజు యుధిష్ఠిరుడు సంపదలో, పరాక్రమంలో దేవేంద్రునితో సమానుడయ్యాడు.
14.93.6
अथ कस्मात्स नकुलो गर्हयामास तं क्रतुम् ।
अश्वमेधं महायज्ञं राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ १४.९३.६ ॥
అలాంటప్పుడు, నకులుడు ఆ మహాత్ముడైన రాజు చేసిన ఆ అశ్వమేధ మహాయజ్ఞాన్ని ఎందుకు నిందించాడు?
14.93.7
यज्ञस्य विधिमग्र्यं वै फलं चापि नराधिप ।
गदतः शृणु मे राजन्यथावदिह भारत ॥ १४.९३.७ ॥
ఓ రాజా, యజ్ఞం యొక్క ఉత్తమ విధిని, దాని ఫలాన్నీ యథావిధిగా చెబుతున్నాను; ఓ భారతా, నా మాట వినుము.
14.93.8
पुरा शक्रस्य यजतः सर्व ऊचुर्महर्षयः ।
ऋत्विक्षु कर्मव्यग्रेषु वितते यज्ञकर्मणि ॥ १४.९३.८ ॥
పూర్వం ఇంద్రుడు యజ్ఞం చేస్తున్నప్పుడు, యజ్ఞకర్మ విస్తరించి ఉండగా, ఋత్విక్కులు తమ కర్మలలో మునిగి ఉండగా, మహర్షులందరూ ఇలా అన్నారు.
14.93.9
हूयमाने तथा वह्नौ होत्रा गुणसमन्विते ।
देवष्वाहूयमानेषु स्थितेषु परमर्षिषु ॥ १४.९३.९ ॥
అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించబడుతుండగా, గుణవంతులైన హోతలు ఉండగా, దేవతలు ఆహ్వానించబడుతుండగా, పరమ ఋషులు నిలిచి ఉండగా —
14.93.10
सुप्रतीतैस्तथा विप्रैः स्वागमैः सुस्वरैर्नृप ।
अश्रान्तैश्चापि लघुभिरध्वर्युवृषभैस्तथा ॥ १४.९३.१० ॥
ఓ రాజా, ప్రసన్నులైన బ్రాహ్మణులతో, వారి వారి ఆగమాలతో, మధురస్వరులతో, అలసటలేని, చురుకైన, శ్రేష్ఠ అధ్వర్యులతో.
14.93.11
आलम्भसमये तस्मिन्गृहीतेषु पशुष्वथ ।
महर्षयो महाराज बभूवुः कृपयाऽन्विताः ॥ १४.९३.११ ॥
ఆ సమయంలో, బలి కోసం పశువులు పట్టుకోబడినప్పుడు, ఓ మహారాజా, మహర్షులు కరుణతో నిండిపోయారు.
14.93.12
ततो दीनान्पशून्दृष्ट्वा ऋषयस्ते तपोधनाः ।
ऊचुः शक्रं समागम्य नायं यज्ञविधिः शुभः ॥ १४.९३.१२ ॥
అప్పుడు దీనంగా ఉన్న పశువులను చూసి, తపస్సే ధనంగా కలిగిన ఆ ఋషులు ఇంద్రుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు — ఈ యజ్ఞవిధి శుభకరం కాదు.
14.93.13
अपरिज्ञानमेतत्ते महान्तं धर्ममिच्छतः ।
सन्ति यज्ञे बहुगुणा विधिदृष्टाः पुरंदर ॥ १४.९३.१३ ॥
పురందరా, గొప్ప ధర్మాన్ని కోరే నీకు ఇది అజ్ఞానం; విధిచే చూపబడిన యజ్ఞంలో అనేక గుణాలు ఉన్నాయి.
14.93.14
धर्मोपघातकस्त्वेष समारंभस्तव प्रभो ।
नायं धर्मकृतो यज्ञो न हिंसा धर्म उच्यते ॥ १४.९३.१४ ॥
ప్రభూ, నీ ఈ ఆరంభం ధర్మాన్ని నాశనం చేస్తుంది; ఈ యజ్ఞం ధర్మకార్యం కాదు, హింస ధర్మం అని చెప్పబడదు.
14.93.15
आगमेनैव ते यज्ञं कुर्वन्तु यदि चेच्छसि ।
विधिदृष्टेन यज्ञेन धर्मस्ते सुमहान्भवेत् ॥ १४.९३.१५ ॥
నీవు కోరితే, వారు శాస్త్రప్రకారమే నీ యజ్ఞాన్ని చేయనివ్వు; విధిచే చూపబడిన యజ్ఞం ద్వారా నీ ధర్మం ఎంతో గొప్పదవుతుంది.
14.93.16
यज्ञं बीजैः सहस्राक्ष त्रिवर्षपरमोषितेः ।
एष धर्मो महाञ्शक्र चिन्तयानोसि गम्यते ॥ १४.९३.१६ ॥
సహస్రాక్షా, మూడు సంవత్సరాలకు మించి నిల్వ ఉంచిన బీజాలతో యజ్ఞం చేయి; ఇదే గొప్ప ధర్మం, శక్రా, నువ్వు ఆలోచించేటప్పుడు అది పొందబడుతుంది.
14.93.17
शतक्रतुस्तु तद्वाक्यमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
उक्तं न प्रतिजग्राह मानमोहवशं गतः ॥ १४.९३.१७ ॥
కానీ శతక్రతువైన ఇంద్రుడు తత్త్వదర్శులైన ఋషులు చెప్పిన ఆ మాటను అంగీకరించలేదు; అతడు మానమోహాల వశంలో పడ్డాడు.
14.93.18
तेषां विवादः सुमहाञ्शक्रयज्ञे तपस्विनाम् ।
जङ्गमैः स्थावरैर्वाऽपि यष्टव्यमिति भारत ॥ १४.९३.१८ ॥
భారతా, శక్రుని యజ్ఞంలో ఆ తపస్వుల మధ్య గొప్ప వివాదం జరిగింది; జంగమ ప్రాణులతో యజ్ఞం చేయాలా లేక స్థావర వస్తువులతో చేయాలా అని.
14.93.19
ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिनः ।
अभिसंधाय शक्रेण पप्रच्छुर्नृपतिं वसुम् ॥ १४.९३.१९ ॥
తత్త్వదర్శులైన ఆ ఋషులు వివాదంతో విచారించి, ఇంద్రునితో నిశ్చయించుకొని రాజు వసువును అడిగారు.
14.93.20
धर्मसंशयमापन्नान्सत्यं ब्रूहि महामते ।
महाभाग कथं यज्ञेष्वागमो नृपसत्तम।
यष्टव्यं पशुभिर्मेध्यैरथो बीजैरजैरिति ॥ १४.९३.२० ॥
మహామతీ, ధర్మసందేహంలో పడ్డ మాకు సత్యం చెప్పు. మహాభాగా, నృపశ్రేష్ఠా, యజ్ఞాలలో సంప్రదాయం ఏమిటి—పవిత్ర పశువులతోనా, విత్తనాలతోనా, అజములతోనా యజించాలా?
14.93.21
तच्छ्रुत्वा तु वसुस्तेषामविचार्य बलाबलम् ।
यथोपनीतैर्यष्टव्यमिति प्रोवाच पार्थिवः ॥ १४.९३.२१ ॥
అది విని వసువు, వారి వాదాల బలాబలాలను విచారించకుండా, తెచ్చినవాటితోనే యజించాలని రాజు చెప్పాడు.
14.93.22
एवमुक्त्वा स नृपतिः प्रविवेश रसातलम् ।
उक्त्वेह वितथं राजंश्चेदीनामीश्वरः प्रभुः ॥ १४.९३.२२ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ రాజు రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు. రాజా, ఇక్కడ అసత్యం పలికి, చేదీల సమర్థ ప్రభువు (కిందికి వెళ్ళాడు).
14.93.23
तस्मान्नि वाच्यं ह्येकेन बहुज्ञेनापि संशये ।
प्रजापतिमपाहाय स्वयंभुवमृते प्रभुम् ॥ १४.९३.२३ ॥
అందువల్ల సంశయంలో ఒక్కడు ఎంత జ్ఞాని అయినా ఏమీ చెప్పకూడదు—ప్రజాపతి, స్వయంభువైన ప్రభువు తప్ప.
14.93.24
तेन दत्तानि दानानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ।
तानि सर्वाण्यनादृत्य नश्यन्ति विपुलान्यपि ॥ १४.९३.२४ ॥
ఆ పాపి, అశుద్ధ బుద్ధి గలవాడు ఇచ్చిన దానాలు—అవన్నీ ఎంత విపులమైనవైనా, గౌరవించబడకుండా నశిస్తాయి.
14.93.25
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः ।
दानेन कीर्तिर्भवति न प्रेत्येह च दुर्मतेः ॥ १४.९३.२५ ॥
అధర్మంలో నిమగ్నుడై, హింసకుడై, దురాత్ముడై, దుర్బుద్ధియైనవానికి దానంవల్ల కీర్తి కలగదు; ఇహంలోనూ పరలోకంలోనూ కాదు.
14.93.26
अन्यायोपगतं द्रव्यमभीक्ष्णं यो ह्यपण्डितः ।
धर्माभिकाङ्क्षी त्यजति न स धर्मफलं लभेत् ॥ १४.९३.२६ ॥
అన్యాయంగా సంపాదించిన ధనాన్ని తరచుగా విడిచిపెట్టినా, ధర్మాన్ని కోరే అజ్ఞాని ధర్మఫలాన్ని పొందడు.
14.93.27
धर्मवैतंसिको यस्तु पापात्मा पुरुषाधमः ।
ददाति दानं विप्रेभ्यो लोकविश्वासकारणम् ॥ १४.९३.२७ ॥
పాపాత్ముడు, పురుషులలో అధముడు అయి, ధర్మాన్ని ప్రదర్శించేవాడు, ప్రజల విశ్వాసం పొందేందుకు బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తాడు.
14.93.28
पापेन कर्मणा विप्रो धनं प्राप्य निरङ्कुशः ।
रागमोहान्वितः सोन्ते कलुषां गतिमश्नुते ॥ १४.९३.२८ ॥
పాప కర్మద్వారా ధనం పొంది, నియంత్రణ లేనివాడై, రాగమోహాలతో కూడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు చివరకు కలుషితమైన గతిని పొందుతాడు.
14.93.29
अपि संचयबुद्धिर्हि लोभमोहवशं गतः ।
यज्ञं करोति भूतानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ॥ १४.९३.२९ ॥
లోభమోహాలకు వశమై, సంచయబుద్ధి కలవాడు కూడా యజ్ఞం చేస్తాడు; జీవులు పాపంతో, అశుద్ధ బుద్ధితో అలా చేస్తాయి.
14.93.30
एवं लब्ध्वा धनं मोहाद्यो हि दद्याद्यजेत वा ।
न तस्य स फलं प्रेत्य भुंक्ते पापधनागमात् ॥ १४.९३.३० ॥
ఇలా ధనం పొంది, మోహంతో దానం చేసేవాడు లేదా యజ్ఞం చేసేవాడు, పాపధనం రావడంవల్ల మరణానంతరం దాని ఫలాన్ని అనుభవించడు.
14.93.31
उञ्छं मूलं फलं शाकमुदपात्रं तपोधनाः ।
दानं विभवतो दत्त्वा नराः स्वर्यान्ति धार्मिकाः ॥ १४.९३.३१ ॥
ఉంఛము, వేరు, పండు, కూర, నీళ్ల పాత్ర — తపస్సే ధనంగా కలవారలారా! తమ శక్తి కొలది దానం చేసి ధార్మికులైన మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
14.93.32
एष धर्मो महायोगो दानं भूतदया तथा ।
ब्रह्मचर्यं तथा सत्यमनुक्रोशो धृतिः क्षमा ॥ १४.९३.३२ ॥
ఇదే ధర్మం, మహాయోగం: దానం, ప్రాణులపై దయ, బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, కరుణ, ధైర్యం, క్షమ.
14.93.33
सनातनस्य धर्मस्य फलमेतत्सनातनम् ।
श्रूयन्ते हि पुरावृत्ता विश्वामित्रादयो नृपाः ॥ १४.९३.३३ ॥
సనాతన ధర్మ ఫలం ఇదే, ఇది సనాతనమే; పురాణ కథల్లో విశ్వామిత్రుడు మొదలైన రాజులు ఇలాగే సిద్ధి పొందారని వినబడుతోంది.
14.93.34
विश्वामित्रोसितश्चैवं जनसश्च महीपतिः ।
कक्षसेनार्ष्टिसेनौ च सिन्धुद्वीपश्च पार्थिवः ॥ १४.९३.३४ ॥
విశ్వామిత్రుడు, అసితుడు, అలాగే జనసుడు అనే మహీపతి, కక్షసేనుడు, అరిష్టసేనుడు, సింధుద్వీపుడు అనే రాజు.
14.93.35
एते चान्ये च बहवः सिद्धिं परमिकां गताः ।
नृपाः सत्यैश्च दानैश्च न्यायलब्धैस्तपोधनाः ॥ १४.९३.३५ ॥
వీరు, ఇతర అనేక రాజులు, సత్యంతో, న్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో చేసిన దానాల ద్వారా, తపస్సే ధనంగా కలవారై పరమ సిద్ధిని పొందారు.
14.93.36
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये चाश्रितास्तपः ।
दानधर्माग्निना शुद्धास्ते स्वर्गं यान्ति भारत ॥ १४.९३.३६ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, తపస్సును ఆశ్రయించిన శూద్రులు — దానధర్మమనే అగ్నిచే శుద్ధులై వారు స్వర్గానికి వెళ్తారు, భారతా.