มหาภารตะ · อัธยายะ 14.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.93.1
यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसका महर्षयः ।
शान्तिव्यवस्थिता विप्राः शमे दम इति प्रभो ॥ १४.९३.१ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ พระราชาทั้งหลายยึดมั่นในยัญ มหาฤๅษีทั้งหลายยึดมั่นในตบะ ส่วนพราหมณ์ทั้งหลายตั้งมั่นในความสงบและการข่มใจ
14.93.2
तस्माद्यज्ञफलैस्तुल्यं न किञ्चिदिह दृश्यते ।
इति मे वर्तते बुद्धिस्तथा चैतदसंशयम् ॥ १४.९३.२ ॥
เพราะเหตุนั้น ในโลกนี้จึงไม่เห็นสิ่งใดเสมอด้วยผลของยัญ ความเห็นของข้าพเจ้าเป็นเช่นนี้ และเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยเลย
14.93.3
यज्ञैरिष्ट्वा तु बहवो राजानो द्विजसत्तमाः ।
इह कीर्ति परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमितो गताः ॥ १४.९३.३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง พระราชาจำนวนมากได้บูชาด้วยยัญ บรรลุเกียรติยศอันสูงสุดในโลกนี้ ครั้นสิ้นชีวิตแล้วก็ได้ไปสู่สวรรค์จากที่นี่
14.93.4
देवराजः सहस्राक्षः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
देवराज्यं महातेजाःक प्राप्तवानखिलं विभुः ॥ १४.९३.४ ॥
พระอินทร์ ผู้เป็นราชาแห่งเทพ มีพระเนตรพันดวง ทรงมีเดชานุภาพยิ่งใหญ่และทรงอานุภาพ ได้บูชาด้วยยัญทั้งหลายพร้อมด้วยทักษิณาอันอุดม จึงได้ครอบครองความเป็นใหญ่แห่งเทพไว้ทั้งหมด
14.93.5
अतो युधिष्ठिरो राजा भीमार्जुनपुरःसरः ।
सदृशो देवराजेन समृद्ध्या विक्रमेण च ॥ १४.९३.५ ॥
เพราะเหตุนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระ มีภีมะและอรชุนเป็นผู้นำ ย่อมเสมอด้วยพระอินทร์ ราชาแห่งเทพ ทั้งในความรุ่งเรืองและในความกล้าหาญ
14.93.6
अथ कस्मात्स नकुलो गर्हयामास तं क्रतुम् ।
अश्वमेधं महायज्ञं राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ १४.९३.६ ॥
เหตุใดนกุลจึงติเตียนยัญนั้น คือมหายัญอัศวเมธของพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่พระองค์นั้น
14.93.7
यज्ञस्य विधिमग्र्यं वै फलं चापि नराधिप ।
गदतः शृणु मे राजन्यथावदिह भारत ॥ १४.९३.७ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าจะกล่าวแก่พระองค์ตามลำดับถึงวิธีอันประเสริฐที่สุดของยัญและผลของยัญ ขอพระองค์จงฟังข้าพเจ้าในที่นี้ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรตะ
14.93.8
पुरा शक्रस्य यजतः सर्व ऊचुर्महर्षयः ।
ऋत्विक्षु कर्मव्यग्रेषु वितते यज्ञकर्मणि ॥ १४.९३.८ ॥
ในกาลก่อน ขณะที่พระศักระกำลังบูชายัญ มหาฤๅษีทั้งหลายได้กล่าวขึ้น ในขณะที่พิธียัญแผ่ไปอย่างกว้างขวาง และเหล่าฤตวิชกำลังยุ่งอยู่กับหน้าที่ของตน
14.93.9
हूयमाने तथा वह्नौ होत्रा गुणसमन्विते ।
देवष्वाहूयमानेषु स्थितेषु परमर्षिषु ॥ १४.९३.९ ॥
ขณะที่เครื่องบูชาถูกเทลงในไฟโดยโหตฤผู้มีคุณธรรม เทพทั้งหลายกำลังถูกเชิญ และมหาฤๅษีทั้งหลายยืนอยู่ตรงนั้น
14.93.10
सुप्रतीतैस्तथा विप्रैः स्वागमैः सुस्वरैर्नृप ।
अश्रान्तैश्चापि लघुभिरध्वर्युवृषभैस्तथा ॥ १४.९३.१० ॥
ข้าแต่พระราชา พร้อมด้วยพราหมณ์ผู้พอใจทั้งหลาย ซึ่งแต่ละท่านยึดตามประเพณีของตน มีเสียงไพเราะ ไม่รู้เหนื่อย และว่องไว พร้อมด้วยอัธวรยุผู้ประเสริฐที่สุด
14.93.11
आलम्भसमये तस्मिन्गृहीतेषु पशुष्वथ ।
महर्षयो महाराज बभूवुः कृपयाऽन्विताः ॥ १४.९३.११ ॥
ข้าแต่มหาราชา ในขณะนั้น เมื่อสัตว์ทั้งหลายถูกจับมาเพื่อผูกมัดในพิธียัญ มหาฤๅษีทั้งหลายก็เต็มไปด้วยความกรุณา
14.93.12
ततो दीनान्पशून्दृष्ट्वा ऋषयस्ते तपोधनाः ।
ऊचुः शक्रं समागम्य नायं यज्ञविधिः शुभः ॥ १४.९३.१२ ॥
ครั้นเห็นสัตว์ทั้งหลายที่น่าสงสาร ฤๅษีเหล่านั้นผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ได้เข้าไปหาพระศักระแล้วกล่าวว่า วิธียัญนี้ไม่เป็นมงคล
14.93.13
अपरिज्ञानमेतत्ते महान्तं धर्ममिच्छतः ।
सन्ति यज्ञे बहुगुणा विधिदृष्टाः पुरंदर ॥ १४.९३.१३ ॥
ข้าแต่พระปุรันทระ นี่คือความไม่เข้าใจของท่าน ในเมื่อท่านปรารถนาธรรมอันยิ่งใหญ่ ในยัญที่กำหนดตามวิธีนั้นมีคุณธรรมมากมาย
14.93.14
धर्मोपघातकस्त्वेष समारंभस्तव प्रभो ।
नायं धर्मकृतो यज्ञो न हिंसा धर्म उच्यते ॥ १४.९३.१४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ การกระทำของท่านนี้ทำลายธรรม ยัญนี้มิได้ประกอบด้วยธรรม และการเบียดเบียนก็ไม่ถูกเรียกว่าธรรม
14.93.15
आगमेनैव ते यज्ञं कुर्वन्तु यदि चेच्छसि ।
विधिदृष्टेन यज्ञेन धर्मस्ते सुमहान्भवेत् ॥ १४.९३.१५ ॥
หากท่านปรารถนา ก็ให้เหล่านั้นประกอบยัญของท่านเฉพาะตามที่คัมภีร์กล่าวไว้เท่านั้น ด้วยยัญที่กำหนดตามวิธี ธรรมของท่านจะยิ่งใหญ่มาก
14.93.16
यज्ञं बीजैः सहस्राक्ष त्रिवर्षपरमोषितेः ।
एष धर्मो महाञ्शक्र चिन्तयानोसि गम्यते ॥ १४.९३.१६ ॥
ข้าแต่สหัสรากษะ จงประกอบยัญด้วยเมล็ดพืชที่เก็บไว้ไม่เกินสามปี นี่คือธรรมอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่พระศักระ ท่านจะได้บรรลุธรรมนี้ขณะที่ท่านพิจารณาอยู่
14.93.17
शतक्रतुस्तु तद्वाक्यमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
उक्तं न प्रतिजग्राह मानमोहवशं गतः ॥ १४.९३.१७ ॥
แต่พระศักระผู้บูชายัญร้อยครั้งมิได้รับคำที่ฤๅษีผู้เห็นความจริงกล่าวไว้ เพราะท่านตกอยู่ในอำนาจของความถือตัวและความหลง
14.93.18
तेषां विवादः सुमहाञ्शक्रयज्ञे तपस्विनाम् ।
जङ्गमैः स्थावरैर्वाऽपि यष्टव्यमिति भारत ॥ १४.९३.१८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรตะ ในยัญของพระศักระ ได้เกิดการโต้เถียงอันยิ่งใหญ่ระหว่างนักบวชเหล่านั้น ว่าจะต้องบูชาด้วยสัตว์ที่เคลื่อนที่ได้ หรือด้วยสิ่งที่เคลื่อนที่ไม่ได้
14.93.19
ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिनः ।
अभिसंधाय शक्रेण पप्रच्छुर्नृपतिं वसुम् ॥ १४.९३.१९ ॥
ฤๅษีผู้เห็นความจริงเหล่านั้น เหน็ดเหนื่อยเพราะการโต้เถียง จึงตกลงกับพระศักระแล้วทูลถามพระเจ้าวสุ
14.93.20
धर्मसंशयमापन्नान्सत्यं ब्रूहि महामते ।
महाभाग कथं यज्ञेष्वागमो नृपसत्तम।
यष्टव्यं पशुभिर्मेध्यैरथो बीजैरजैरिति ॥ १४.९३.२० ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญา โปรดบอกความจริงแก่พวกข้าพเจ้าผู้ตกอยู่ในความสงสัยเรื่องธรรม ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่งใหญ่ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ในยัญทั้งหลาย ประเพณีเป็นอย่างไร ควรบูชาด้วยสัตว์ที่บริสุทธิ์ หรือด้วยเมล็ดพืช หรือด้วยแพะที่ยังไม่เกิด
14.93.21
तच्छ्रुत्वा तु वसुस्तेषामविचार्य बलाबलम् ।
यथोपनीतैर्यष्टव्यमिति प्रोवाच पार्थिवः ॥ १४.९३.२१ ॥
เมื่อวสุได้ฟังดังนั้น โดยมิได้พิจารณาถึงความแข็งแรงและความอ่อนแอของข้อโต้แย้งของพวกเขา พระราชาจึงประกาศว่า ควรบูชายัญด้วยสิ่งใดก็ตามที่นำมาถวาย
14.93.22
एवमुक्त्वा स नृपतिः प्रविवेश रसातलम् ।
उक्त्वेह वितथं राजंश्चेदीनामीश्वरः प्रभुः ॥ १४.९३.२२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว พระราชาองค์นั้นก็เสด็จเข้าสู่รสาตล ข้าแต่พระราชา ผู้เป็นใหญ่และเป็นเจ้าแห่งเจทีเพราะได้กล่าวความเท็จที่นี่ จึงตกลงไปสู่รสาตล
14.93.23
तस्मान्नि वाच्यं ह्येकेन बहुज्ञेनापि संशये ।
प्रजापतिमपाहाय स्वयंभुवमृते प्रभुम् ॥ १४.९३.२३ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้ใดแม้จะมีความรู้มาก ก็ไม่ควรกล่าวในเรื่องที่ยังน่าสงสัยโดยลำพังตนเอง เว้นแต่จะกล่าวต่อพระประชาบดี ผู้เป็นเจ้าที่อุบัติขึ้นเองเท่านั้น
14.93.24
तेन दत्तानि दानानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ।
तानि सर्वाण्यनादृत्य नश्यन्ति विपुलान्यपि ॥ १४.९३.२४ ॥
ทานทั้งหลายที่ผู้บาปมีใจไม่บริสุทธิ์นั้นถวายไว้ ทานทั้งหมดนั้น แม้จะมากมายเพียงใด ก็ย่อมถูกละเลยและพินาศไป
14.93.25
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः ।
दानेन कीर्तिर्भवति न प्रेत्येह च दुर्मतेः ॥ १४.९३.२५ ॥
ผู้ที่ประพฤติอธรรม เป็นคนเบียดเบียน มีจิตชั่วร้าย และมีความคิดอันทุศีล ย่อมไม่ได้รับเกียรติยศด้วยการให้ทาน ทั้งในโลกนี้และในโลกหน้า
14.93.26
अन्यायोपगतं द्रव्यमभीक्ष्णं यो ह्यपण्डितः ।
धर्माभिकाङ्क्षी त्यजति न स धर्मफलं लभेत् ॥ १४.९३.२६ ॥
ผู้ใดเป็นคนไม่รู้จริง เมื่อได้ทรัพย์มาด้วยความอยุติธรรมแล้ว ยังทิ้งทรัพย์นั้นเสมอ แม้จะปรารถนาธรรม ก็ไม่ได้รับผลแห่งธรรม
14.93.27
धर्मवैतंसिको यस्तु पापात्मा पुरुषाधमः ।
ददाति दानं विप्रेभ्यो लोकविश्वासकारणम् ॥ १४.९३.२७ ॥
ผู้ที่แสร้งทำเป็นผู้ยึดธรรม มีจิตบาป เป็นคนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ ถวายทานแก่พราหมณ์เพื่อให้ผู้คนในโลกเกิดความเชื่อถือ
14.93.28
पापेन कर्मणा विप्रो धनं प्राप्य निरङ्कुशः ।
रागमोहान्वितः सोन्ते कलुषां गतिमश्नुते ॥ १४.९३.२८ ॥
พราหมณ์ผู้ได้ทรัพย์มาด้วยกรรมชั่ว กลายเป็นผู้ไร้การควบคุม ประกอบด้วยราคะและโมหะ ในที่สุดย่อมไปสู่คติอันมัวหมอง
14.93.29
अपि संचयबुद्धिर्हि लोभमोहवशं गतः ।
यज्ञं करोति भूतानि पापेनाशुद्धबुद्धिना ॥ १४.९३.२९ ॥
แม้ผู้ที่มีใจมุ่งสะสม ตกอยู่ใต้อำนาจของความโลภและโมหะ ก็ยังประกอบยัญพิธี สรรพสัตว์ย่อมทำเช่นนั้นด้วยบาปและด้วยใจที่ไม่บริสุทธิ์
14.93.30
एवं लब्ध्वा धनं मोहाद्यो हि दद्याद्यजेत वा ।
न तस्य स फलं प्रेत्य भुंक्ते पापधनागमात् ॥ १४.९३.३० ॥
ผู้ใดได้ทรัพย์มาดังนี้ แล้วด้วยความหลงให้ทานหรือประกอบยัญ ผู้นั้นย่อมไม่ได้รับผลของการกระทำนั้นหลังความตาย เพราะทรัพย์ที่ได้มานั้นเกิดจากบาป
14.93.31
उञ्छं मूलं फलं शाकमुदपात्रं तपोधनाः ।
दानं विभवतो दत्त्वा नराः स्वर्यान्ति धार्मिकाः ॥ १४.९३.३१ ॥
ข้าแต่ผู้มั่งคั่งด้วยตบะทั้งหลาย ข้าวที่เก็บจากรวงตกหล่น รากไม้ ผลไม้ ผัก และภาชนะน้ำ เมื่อให้ทานตามกำลังของตนแล้ว คนผู้มีธรรมย่อมไปสู่สวรรค์
14.93.32
एष धर्मो महायोगो दानं भूतदया तथा ।
ब्रह्मचर्यं तथा सत्यमनुक्रोशो धृतिः क्षमा ॥ १४.९३.३२ ॥
นี่คือธรรม คือโยคะอันยิ่งใหญ่ ได้แก่ การให้ทาน ความเมตตาต่อสรรพสัตว์ พรหมจรรย์ ความสัตย์ ความเห็นอกเห็นใจ ความมั่นคง และความอดทน
14.93.33
सनातनस्य धर्मस्य फलमेतत्सनातनम् ।
श्रूयन्ते हि पुरावृत्ता विश्वामित्रादयो नृपाः ॥ १४.९३.३३ ॥
นี่คือผลแห่งธรรมอันนิรันดร์ ซึ่งเป็นผลอันนิรันดร์เช่นกัน มีการเล่าขานมาแต่โบราณถึงพระราชาทั้งหลาย เช่น พระวิศวามิตรและองค์อื่น ๆ
14.93.34
विश्वामित्रोसितश्चैवं जनसश्च महीपतिः ।
कक्षसेनार्ष्टिसेनौ च सिन्धुद्वीपश्च पार्थिवः ॥ १४.९३.३४ ॥
พระวิศวามิตร อสิตะ ชนสะ ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน กักษเสนะ และอริษฏเสนะ รวมทั้งพระราชาสินธุทวีป
14.93.35
एते चान्ये च बहवः सिद्धिं परमिकां गताः ।
नृपाः सत्यैश्च दानैश्च न्यायलब्धैस्तपोधनाः ॥ १४.९३.३५ ॥
พระราชาเหล่านี้และอีกมากมาย ผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ได้บรรลุความสำเร็จอันสูงสุด ด้วยความสัตย์ และด้วยการให้ทานจากทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบธรรม
14.93.36
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये चाश्रितास्तपः ।
दानधर्माग्निना शुद्धास्ते स्वर्गं यान्ति भारत ॥ १४.९३.३६ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทรที่ยึดมั่นในตบะ เมื่อบริสุทธิ์ด้วยไฟแห่งการให้ทานและธรรม ย่อมไปสู่สวรรค์ ข้าแต่ภารตะ