మహాభారతం · అధ్యాయం 14.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.97.1
एवमात्मोद्भवं सर्वं यगदुद्दिश्य केशवः ।
धर्मान्धर्मात्मजस्याथ पुण्यानकथयत्प्रभुः ॥ १४.९७.१ ॥
ఈ విధంగా కేశవుడు (కృష్ణుడు) ఆత్మ నుండి పుట్టిన సమస్తాన్ని వివరిస్తూ, ధర్మాత్ముని కుమారునికి పుణ్యకరమైన ధర్మాలను చెప్పాడు.
14.97.2
शृणु पाण्डव तत्वेन पवित्रं पापनाशनम् ।
कथ्यमानं मया पुण्यं धर्मशास्त्रफलं महत् ॥ १४.९७.२ ॥
పాండవా, తత్త్వతః విను: నేను చెప్పబోయేది పవిత్రమైనది, పాపాన్ని నశింపజేసేది, పుణ్యకరమైనది, ధర్మశాస్త్రఫలమైన మహత్తరమైనది.
14.97.3
यः शृणोति शुचिर्भूत्वा एकचित्तस्तपोयुतः ।
स्वर्ग्यं यशस्यामायुष्यं धर्मं ज्ञेयं युधिष्ठिर ॥ १४.९७.३ ॥
శుచిగా, ఏకాగ్ర చిత్తంతో, తపస్సుతో కూడి ఇది వినేవాడికి — యుధిష్ఠిరా, ఈ ధర్మం స్వర్గాన్ని, కీర్తిని, దీర్ఘాయువును ఇస్తుందని తెలుసుకోవాలి.
14.97.4
श्रद्दधानस्य तस्येह यत्पापं पूर्वसंचितम् ।
विनश्यत्याशु तत्सर्वं मद्भक्तस्य विशेषतः ॥ १४.९७.४ ॥
శ్రద్ధ కలవాడికి ఇక్కడ పూర్వం పేరుకుపోయిన పాపమంతా త్వరగా నశిస్తుంది — ముఖ్యంగా నా భక్తునికి.
14.97.5
एवं श्रुत्वा वचः पुण्यं सत्यं केशवभाषितम् ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोऽद्भुतं परम् ॥ १४.९७.५ ॥
కేశవుడు చెప్పిన ఈ పుణ్యమైన, సత్యమైన మాటలు విని, ఆనందించిన మనసుతో వారు అత్యద్భుతమైన దాన్ని ధ్యానించసాగారు.
14.97.6
देवब्रह्मर्षयः सर्वे गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
भूता यक्षग्रहाश्चैव गुह्यका भुजगास्तथा ॥ १४.९७.६ ॥
దేవతలు, బ్రహ్మర్షులు, అందరు గంధర్వులు, అప్సరసలు, అలాగే భూతాలు, యక్షులు, గ్రహాలు, గుహ్యకులు, సర్పాలు కూడా (అక్కడ ఉన్నారు).
14.97.7
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.९७.७ ॥
వాలఖిల్యులు, మహాత్ములు, తత్త్వదర్శులైన యోగులు, అలాగే పంచకాల ఉపాసన చేసే భాగవతులు కూడా.
14.97.8
कौतूहलसमाविष्टाः प्रहृष्टैन्द्रियमानसाः ।
श्रोतुकामाः परं धर्मं वैष्णवं धर्मशासनम्।
हृदि कर्तुं च तद्वाक्यं प्रणेमुः शिरसा नताः ॥ १४.९७.८ ॥
కుతూహలంతో నిండి, ఆనందించిన ఇంద్రియాలు, మనస్సులు కలిగి, వైష్ణవ పరమధర్మ శాసనాన్ని వినాలని కోరి, ఆ మాటలను హృదయంలో నిలుపుకోవడానికి, వారందరూ తలవంచి నమస్కరించారు.
14.97.9
ततस्तान्वासुदेवेन दृष्टान्दिव्येन चक्षुषा ।
विमुक्तपापानालोक्य प्रणम्य शिरसा हरिम्।
पप्रच्छ केशवं धर्मं धर्मपुत्रः प्रतापवान् ॥ १४.९७.९ ॥
అప్పుడు వాసుదేవుడు దివ్యమైన దృష్టితో వారిని చూసి, పాపవిముక్తులని తెలుసుకొని, తలవంచి ప్రణమిల్లిన హరి కేశవుని ధర్మం గురించి ప్రతాపవంతుడైన ధర్మపుత్రుడు అడిగాడు.
14.97.10
कीदृशी ब्राह्मणस्याथ क्षत्रियस्यापि कीदृशी ।
वैश्यस्य कीदृशी देव गतिः शूद्रस्य कीदृशी ॥ १४.९७.१० ॥
దేవా, బ్రాహ్మణుని గతి ఎటువంటిది? క్షత్రియుని గతి కూడా ఎటువంటిది? వైశ్యుని గతి ఎటువంటిది, శూద్రుని గతి ఎటువంటిది?
14.97.11
कथं बध्येत पाशेन ब्राह्मणस्तु यमालये ।
क्षत्रियो वाथ वैश्यो वा शूद्रो वा बध्यते कथम्।
एतत्कर्मफलं ब्रूहि लोकनाथ नमोस्तु ते ॥ १४.९७.११ ॥
యమలోకంలో బ్రాహ్మణుడు, లేదా క్షత్రియుడు, లేదా వైశ్యుడు, లేదా శూద్రుడు ఎలా పాశంతో బంధించబడతాడు? ఈ కర్మఫలాన్ని చెప్పండి, లోకనాథా, మీకు నమస్కారం.
14.97.12
पृष्टोऽथ केशवो ह्येवं धर्मपुत्रेण धीमता ।
उवाच संसारगतिं चातुर्वर्ण्यस्य कर्मजाम् ॥ १४.९७.१२ ॥
ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడగగా, బుద్ధిమంతుడైన కేశవుడు చాతుర్వర్ణ్యుల కర్మవల్ల కలిగే సంసార గతిని చెప్పాడు.
14.97.13
शृणु वर्णक्रमेणैव धर्मं धर्मभृतां वर ।
नास्ति किंचिन्नरश्रेष्ठ ब्राह्मणस्य तु दुष्कृतम् ॥ १४.९७.१३ ॥
ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, వర్ణక్రమంలో ధర్మాన్ని వినుము. నరశ్రేష్ఠుడా, బ్రాహ్మణునికి ఏ దుష్కృత్యమూ ఉండదు.
14.97.14
शिखांयज्ञोपवीता ये सन्ध्यां ये चाप्युपासते ।
यैश्च पूर्णाहुतिः प्राप्ता विधिवज्जुह्वते च ये ॥ १४.९७.१४ ॥
శిఖ, యజ్ఞోపవీతం ధరించేవారు, సంధ్యను ఉపాసించేవారు, పూర్ణాహుతి పొందినవారు, విధి ప్రకారం హోమం చేసేవారు.
14.97.15
वैश्वदेवं च ये चक्रुः पूजयन्त्यतिथींश्च ये ।
नित्यं स्वाध्यायशीलाश्च जपयज्ञपराश्च ये ॥ १४.९७.१५ ॥
వైశ్వదేవం చేసేవారు, అతిథులను పూజించేవారు, నిత్యం స్వాధ్యాయంలో నిరతులైనవారు, జపయజ్ఞంలో నిమగ్నులైనవారు.
14.97.16
सायंप्रातर्हुताशाश्च शूद्रभोजनवर्जिताः ।
डंभानृतविमुक्ताश्च स्वदारनिरताश्च ये।
पञ्चयज्ञपरा ये च येऽग्निहोत्रमुपासते ॥ १४.९७.१६ ॥
ఉదయ సాయంత్రాలు అగ్నిలో హోమం చేసేవారు, శూద్రుల భోజనాన్ని విడిచేవారు, డంభం అసత్యం లేనివారు, తమ భార్యలో నిరతులు, పంచయజ్ఞాల్లో నిమగ్నులు, అగ్నిహోత్రం చేసేవారు.
14.97.17
दहन्ति दुष्कृतं येषां हूयमानास्त्रयोऽग्नयः ।
नष्टदुष्कृतकर्माणो ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते ॥ १४.९७.१७ ॥
హోమంలో ఆహుతి చేయబడిన మూడు అగ్నులు వారి దుష్కర్మలను దహిస్తాయి; దుష్కర్మలు నశించినవారు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తారు.
14.97.18
ब्रह्मलोके पुनः कामं गन्धर्वैर्ब्रह्मगायकैः ।
उद्गीयमानाः प्रयतैः पूज्यमानाः स्वयंभुवा।
ब्रह्मिलोके प्रमोदन्ते यावदाभूतसंप्लुवम् ॥ १४.९७.१८ ॥
బ్రహ్మలోకంలో వారు ఇష్టానుసారం మళ్ళీ బ్రహ్మగానం చేసే గంధర్వులచే, తపస్వులచే పాడబడుతూ, స్వయంభువుచే పూజింపబడుతూ, భూతాల ప్రళయం వరకు బ్రహ్మలోకంలో ఆనందిస్తారు.
14.97.19
क्षत्रियोपि स्थितो राज्ये स्वधर्मपरिपालकः ।
सम्यक्प्रजाः पालयिता षड्भागनिरतः सदा ॥ १४.९७.१९ ॥
రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉండి, తన ధర్మాన్ని రక్షించే క్షత్రియుడు కూడా ప్రజలను సరిగ్గా పాలించేవాడు, ఎల్లప్పుడూ ఆరవ భాగం (పన్ను) పట్ల నిరతుడుగా ఉండేవాడు.
14.97.20
यज्ञदानरतो धीरः स्वदारनिरतः सदा ।
शास्त्रानुसारी तत्वज्ञः प्रजाकार्यपरायणः ॥ १४.९७.२० ॥
యజ్ఞదానాలలో నిరతుడైన ధీరుడు, ఎల్లప్పుడూ తన భార్యలో నిరతుడు, శాస్త్రాన్ని అనుసరించేవాడు, తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, ప్రజాకార్యాలలో నిమగ్నుడు.
14.97.21
विप्रेभ्यः कामदो नित्यं भृत्यानां भरणे रतः ।
सत्यसन्धः शुचिर्नित्यं लोभडंभविवर्जितः।
क्षत्रियोप्युत्तमां याति गतिं देवनिषेविताम् ॥ १४.९७.२१ ॥
బ్రాహ్మణులకు ఎల్లప్పుడూ కోరిన వరం ఇచ్చేవాడు, సేవకులను పోషించడంలో నిరతుడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు, ఎల్లప్పుడూ శుచి, లోభం దంభం లేనివాడు; అలాంటి క్షత్రియుడు కూడా దేవతలు సేవించే ఉత్తమ గతిని పొందుతాడు.
14.97.22
तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु गन्धर्वैश्च विशेषतः ।
सेव्यमानो महातेजाः क्रीडते शक्रपूजितः ॥ १४.९७.२२ ॥
అక్కడ దివ్య అప్సరసలచేత, ముఖ్యంగా గంధర్వులచేత సేవింపబడుతూ, మహాతేజస్వియై, ఇంద్రునిచే పూజింపబడి అతడు ఆడుకుంటాడు.
14.97.23
चतुर्थगानि वै त्रिंशत्क्रीडित्वा तत्र देववत् ।
इह मानुष्यलोके तु चतुर्वेदी द्विजो भवेत् ॥ १४.९७.२३ ॥
అక్కడ దేవునిలా ముప్పది చతుర్థ కాలాలు ఆడుకున్న తరువాత, ఈ మానవలోకంలో నాలుగు వేదాలు తెలిసిన ద్విజుడవుతాడు.
14.97.24
कृषिगोपालनिरतो धर्मानवेषणतत्परः ।
दानधर्मेपि निरतो विप्रशुश्रूषकस्तथा ॥ १४.९७.२४ ॥
వ్యవసాయంలోనూ గోపాలనలోనూ నిమగ్నుడై, ధర్మాన్వేషణలో తత్పరుడై, దానధర్మంలోనూ రతుడై, బ్రాహ్మణులకు సేవ చేసేవాడై.
14.97.25
सत्यसन्धः शुचिर्नित्यं लोभडंभविवर्जितः ।
ऋजुः स्वदारनिरतो हिंसाद्रोहविवर्जितः ॥ १४.९७.२५ ॥
సత్యంలో స్థిరుడు, ఎల్లప్పుడూ శుచి, లోభదంభాలు లేనివాడు, ఋజువర్తనుడు, తన భార్యపై నిష్ఠగలవాడు, హింసాద్రోహాలు లేనివాడు.
14.97.26
वणिग्धर्मान्नमुञ्चन्वै देवब्राह्मणपूजकः ।
वैश्यः स्वर्गतिमाप्नोति पूज्यमानोप्सरोगणैः ॥ १४.९७.२६ ॥
వాణిజ్యధర్మాలను విడువనివాడై, దేవబ్రాహ్మణులను పూజించే వైశ్యుడు, అప్సరసల సమూహాలచే పూజింపబడుతూ స్వర్గగతిని పొందుతాడు.
14.97.27
चतुर्युगानि वै त्रिंशत्क्रीडित्वा दश पञ्च च ।
इह मानुष्यलोके च राजा भवति वीर्यवान् ॥ १४.९७.२७ ॥
ముప్పది చతుర్యుగాలు, పదిహేను యుగాలు ఆనందించి, ఈ మానవలోకంలో వీర్యవంతుడైన రాజు అవుతాడు.
14.97.28
सुवर्णकोट्यः पञ्चाशद्रत्नानां च शतं तथा ।
हस्त्यश्वरश्वसंयुक्तो महाभोगांश्च सेवते ॥ १४.९७.२८ ॥
యాభై కోట్ల బంగారం, వందల రత్నాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో కూడినవాడై గొప్ప భోగాలను అనుభవిస్తాడు.
14.97.29
त्रयाणामपि वर्णानां शुश्रूषानिरतः सदा ।
विशेषतस्तु विप्राणां दासवद्यस्तु तिष्टति ॥ १४.९७.२९ ॥
మూడు వర్ణాలకూ ఎల్లప్పుడూ సేవలో నిమగ్నుడై, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు దాసునిలా ఉండేవాడు.
14.97.30
अयाचितप्रदाता च सत्यशौचसमन्वितः ।
गुरुदेवार्चनरतः परदारविवर्जितः ॥ १४.९७.३० ॥
అడగకుండానే దానం చేసేవాడు, సత్యశుచులతో కూడినవాడు, గురువులను దేవతలను పూజించడంలో నిమగ్నుడై, పరస్త్రీని విడిచినవాడు.
14.97.31
परपीडामकृत्वैव भत्यवर्गं बिभर्ति यः ।
शूद्रोपि स्वर्गमाप्नोति जीवानामभयप्रदः ॥ १४.९७.३१ ॥
ఇతరులను బాధించకుండా సేవకులను పోషించి, ప్రాణులకు అభయమిచ్చేవాడు శూద్రుడైనా స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
14.97.32
स स्वर्गकलोके क्रीडित्वा वर्षकोटिं महातपाः ।
इह मानुषलोके तु वैश्यो धनपतिर्भवेत् ॥ १४.९७.३२ ॥
ఆ మహాతపస్వి స్వర్గలోకంలో కోటి సంవత్సరాలు ఆనందించి, ఇక్కడ మానవలోకంలో ధనవంతుడైన వైశ్యుడవుతాడు.
14.97.33
एवं धर्मात्परं नास्ति महत्संसारमोक्षणम् ।
न च धर्मात्पर किंचित्पापकर्मव्यपोहनम् ॥ १४.९७.३३ ॥
ఈ విధంగా, ధర్మం కంటే మించినది మహాసంసార బంధ విముక్తి ఇచ్చేది లేదు; ధర్మం కంటే పాపకర్మలను తొలగించేది కూడా ఏదీ లేదు.
14.97.34
तस्माद्धर्मः सदा कार्यो मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
न हि धर्मानुरक्तानां लोके किंचन दुर्लभम् ॥ १४.९७.३४ ॥
కాబట్టి, అరుదైన మానవ జన్మను పొంది ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని ఆచరించాలి; ధర్మంలో అనురక్తులైనవారికి లోకంలో దుర్లభమైనది ఏదీ లేదు.
14.97.35
स्वयंभुविहितो धर्मो यो यस्येह नरेश्वर ।
स तेन क्षपयेत्पापं सम्यगाचरितेन च ॥ १४.९७.३५ ॥
ఓ నరేశ్వరా! స్వయంభువు నిర్ణయించిన ఏ ధర్మం ఇక్కడ ఎవరికి విహితమో, అతడు దానిని సక్రమంగా ఆచరించి, దాని ద్వారానే పాపాన్ని నశింపజేసుకోవాలి.
14.97.36
सहजं यद्भदेत्कर्म न तत्त्याज्यं हि केनचित् ।
स एव तस्य धर्मो हि तेन सिद्धिं स गच्छति ॥ १४.९७.३६ ॥
సహజంగా ఉన్న కర్మను ఎవరూ విడిచిపెట్టకూడదు. అదే అతని ధర్మం; దానిద్వారానే అతడు సిద్ధిని పొందుతాడు.
14.97.37
विगुणोपि स्वधर्मस्तु पापकर्म व्यपोहति ।
एवमेव तु धर्मोपि क्षीयते पापवर्धनात् ॥ १४.९७.३७ ॥
అసంపూర్ణంగా చేసినా స్వధర్మం పాపకర్మను తొలగిస్తుంది. అదే విధంగా పాపం పెరగడంవల్ల ధర్మమూ క్షీణిస్తుంది.
14.97.38
भगवन्देवदेवेश श्रोतुं कौतूहलं हि मे ।
शुभस्याप्यशुभस्यापि क्षयवृद्धी यथाक्रमम् ॥ १४.९७.३८ ॥
భగవంతుడా, దేవదేవా, శుభం, అశుభం రెండింటి క్షయవృద్ధులు క్రమంగా ఎలా జరుగుతాయో వినాలనే ఆసక్తి నాకు ఉంది.
14.97.39
शृणु पार्थिव तत्सर्वं धर्मसूक्ष्मं सनातनम् ।
दुर्विज्ञेयतमं नित्यं यत्र मग्ना महाजनाः ॥ १४.९७.३९ ॥
రాజా, అదంతా వినుము — సూక్ష్మమైన, సనాతనమైన ధర్మం; అత్యంత గ్రహించడానికి కష్టమైనది, మహాజనులు సదా మునిగి ఉండేది.
14.97.40
यथैव शीतमुदकमुष्णेन बहुना वृतम् ।
भवेत्तु तत्क्षणादुष्णं शीतत्वं च विनश्यति ॥ १४.९७.४० ॥
అధిక వేడితో చుట్టబడిన చల్లని నీరు ఆ క్షణంలోనే వేడెక్కుతుంది; దాని చల్లదనం నశిస్తుంది.
14.97.41
यथोष्णं वा भवेदल्पं शीतेन बहुना वृतम् ।
शीतलं च भवेत्सर्वमुष्णत्वं च विनश्यति ॥ १४.९७.४१ ॥
కొంచెం వేడిగా ఉన్నది అధిక చల్లదనంతో చుట్టబడితే, అంతా చల్లబడి దాని వేడి నశిస్తుంది.
14.97.42
एवं च यद्भवेद्भूरि सुकृतं वाऽपि दुष्कृतम् ।
तदल्पं क्षपयेच्छीघ्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.९७.४२ ॥
ఈ విధంగా, పుణ్యం లేదా పాపం ఎంత ఎక్కువైనా, దానిలో చిన్న భాగమూ త్వరగా నశింపజేస్తుంది; ఇందులో సందేహం అక్కర్లేదు.
14.97.43
समत्वे सति राजेन्द्र तयोः सुकृतपापयोः ।
गूहितस्य भवेद्वृद्धिः कीर्तितस्य भवेत्क्षयः ॥ १४.९७.४३ ॥
రాజేంద్రా, పుణ్యం, పాపం సమానంగా ఉన్నప్పుడు, దాచినది పెరుగుతుంది, ప్రకటించినది క్షీణిస్తుంది.
14.97.44
ख्यापनेनानुतापेन प्रायः पापं विनश्यति ।
तथा कृतस्तु राजेन्द्र धर्मो नश्यति मानद ॥ १४.९७.४४ ॥
ప్రకటించడం, పశ్చాత్తాపంతో పాపం చాలావరకు నశిస్తుంది; కానీ రాజేంద్రా, మానదా, అలాగే చేస్తే ధర్మం నశిస్తుంది.
14.97.45
तावुभौ गूहितौ सम्यग्वृद्धिं यातो न संशयः ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न पापं गूहयेद्बुधः ॥ १४.९७.४५ ॥
ఆ రెండూ బాగా దాచినట్లయితే నిస్సందేహంగా పెరుగుతాయి. అందువల్ల జ్ఞాని అన్ని ప్రయత్నాలతో పాపాన్ని దాచకూడదు.
14.97.46
तस्मादेतत्प्रयत्नेनि कीर्तयेत्क्षयकारणात् ।
तस्मात्संकीर्तयेत्पापं नित्यं धर्मं च गूहयेत् ॥ १४.९७.४६ ॥
అందువల్ల పాపం నశించేందుకు దీనిని ప్రయత్నంతో ప్రకటించాలి. కాబట్టి పాపాన్ని ఎప్పుడూ ప్రకటించాలి, ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ దాచాలి.