มหาภารตะ · อัธยายะ 14.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.97.1
एवमात्मोद्भवं सर्वं यगदुद्दिश्य केशवः ।
धर्मान्धर्मात्मजस्याथ पुण्यानकथयत्प्रभुः ॥ १४.९७.१ ॥
เกศวะ (พระกฤษณะ) ผู้เป็นเจ้า ได้ทรงชี้แจงทุกสิ่งที่เกิดจากพระองค์เองแล้วจึงตรัสแก่โอรสของธรรม (ยุธิษฐิระ) ถึงธรรมอันศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย
14.97.2
शृणु पाण्डव तत्वेन पवित्रं पापनाशनम् ।
कथ्यमानं मया पुण्यं धर्मशास्त्रफलं महत् ॥ १४.९७.२ ॥
ดูก่อนปาณฑพ จงฟังโดยแท้จริง สิ่งที่เรากำลังกล่าวนี้บริสุทธิ์ ขจัดบาป เป็นบุญ และเป็นผลอันยิ่งใหญ่ของคัมภีร์ธรรม
14.97.3
यः शृणोति शुचिर्भूत्वा एकचित्तस्तपोयुतः ।
स्वर्ग्यं यशस्यामायुष्यं धर्मं ज्ञेयं युधिष्ठिर ॥ १४.९७.३ ॥
ผู้ใดฟังสิ่งนี้ ชำระตนให้บริสุทธิ์ มีจิตแน่วแน่และประกอบด้วยตบะ ดูก่อนยุธิษฐิระ ธรรมนี้พึงรู้ว่านำไปสู่สวรรค์ ชื่อเสียง และอายุยืน
14.97.4
श्रद्दधानस्य तस्येह यत्पापं पूर्वसंचितम् ।
विनश्यत्याशु तत्सर्वं मद्भक्तस्य विशेषतः ॥ १४.९७.४ ॥
สำหรับผู้มีศรัทธา บาปใดที่สั่งสมไว้ในกาลก่อนก็จะดับสูญโดยพลันทั้งสิ้น โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่เป็นภักตะของเรา
14.97.5
एवं श्रुत्वा वचः पुण्यं सत्यं केशवभाषितम् ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोऽद्भुतं परम् ॥ १४.९७.५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันเป็นบุญและจริงที่เกศวะตรัสแล้ว ทุกคนมีใจปีติยินดี ต่างพากันคิดถึงสิ่งที่อัศจรรย์ยิ่ง
14.97.6
देवब्रह्मर्षयः सर्वे गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
भूता यक्षग्रहाश्चैव गुह्यका भुजगास्तथा ॥ १४.९७.६ ॥
เทวดา พรหมฤๅษีทั้งปวง คันธรรพ์และอัปสรทั้งหลาย ตลอดจนภูตผี ยักษ์ คฤหยกะ และนาคทั้งหลาย
14.97.7
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.९७.७ ॥
พระวาลขิลยะผู้ยิ่งใหญ่ โยคีผู้เห็นความจริง และภาควัตทั้งหลายผู้บูชาด้วยพิธีปัญจกาละเช่นกัน
14.97.8
कौतूहलसमाविष्टाः प्रहृष्टैन्द्रियमानसाः ।
श्रोतुकामाः परं धर्मं वैष्णवं धर्मशासनम्।
हृदि कर्तुं च तद्वाक्यं प्रणेमुः शिरसा नताः ॥ १४.९७.८ ॥
ทุกคนเต็มไปด้วยความอยากรู้ อินทรีย์และจิตใจปีติยินดี ปรารถนาจะฟังธรรมอันสูงสุดของไวษณพ คำสั่งสอนแห่งธรรม และประสงค์จะน้อมถ้อยคำนั้นไว้ในใจ ทุกคนจึงก้มศีรษะลงกราบ
14.97.9
ततस्तान्वासुदेवेन दृष्टान्दिव्येन चक्षुषा ।
विमुक्तपापानालोक्य प्रणम्य शिरसा हरिम्।
पप्रच्छ केशवं धर्मं धर्मपुत्रः प्रतापवान् ॥ १४.९७.९ ॥
ครั้นวาสุเทพทอดพระเนตรเห็นทุกคนด้วยทิพยจักษุ และทรงทราบว่าพ้นจากบาปแล้ว โอรสของธรรมผู้ทรงอานุภาพจึงก้มศีรษะลงกราบพระหริเกศวะ แล้วทูลถามเรื่องธรรม
14.97.10
कीदृशी ब्राह्मणस्याथ क्षत्रियस्यापि कीदृशी ।
वैश्यस्य कीदृशी देव गतिः शूद्रस्य कीदृशी ॥ १४.९७.१० ॥
ดูก่อนพระเจ้าข้า ชะตาของพราหมณ์เป็นเช่นไร ชะตาของกษัตริย์เป็นเช่นไร ชะตาของแพศย์เป็นเช่นไร และชะตาของศูทรเป็นเช่นไร
14.97.11
कथं बध्येत पाशेन ब्राह्मणस्तु यमालये ।
क्षत्रियो वाथ वैश्यो वा शूद्रो वा बध्यते कथम्।
एतत्कर्मफलं ब्रूहि लोकनाथ नमोस्तु ते ॥ १४.९७.११ ॥
ในแดนของพระยม พราหมณ์จะถูกบ่วงผูกมัดได้อย่างไร กษัตริย์ แพศย์ หรือศูทรจะถูกผูกมัดอย่างไร ขอโปรดตรัสบอกผลแห่งกรรมนี้ ดูก่อนเจ้าแห่งโลก ขอน้อมไหว้พระองค์
14.97.12
पृष्टोऽथ केशवो ह्येवं धर्मपुत्रेण धीमता ।
उवाच संसारगतिं चातुर्वर्ण्यस्य कर्मजाम् ॥ १४.९७.१२ ॥
เมื่อโอรสของธรรมผู้มีปัญญาทูลถามเช่นนี้ เกศวะจึงตรัสถึงการเวียนว่ายตายเกิดอันเกิดจากกรรมของวรรณะทั้งสี่
14.97.13
शृणु वर्णक्रमेणैव धर्मं धर्मभृतां वर ।
नास्ति किंचिन्नरश्रेष्ठ ब्राह्मणस्य तु दुष्कृतम् ॥ १४.९७.१३ ॥
ดูก่อนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม จงฟังธรรมตามลำดับแห่งวรรณะ ดูก่อนนรสิงห์ พราหมณ์ไม่มีความชั่วร้ายใดเลย
14.97.14
शिखांयज्ञोपवीता ये सन्ध्यां ये चाप्युपासते ।
यैश्च पूर्णाहुतिः प्राप्ता विधिवज्जुह्वते च ये ॥ १४.९७.१४ ॥
ผู้ที่ไว้จุกและสวมสายยัชโญปวีต ผู้ที่ประกอบสันธยาอุปาสนา ผู้ที่บรรลุปูรณาหุติ และผู้ที่บูชายัญถวายตามพิธีอย่างถูกต้อง
14.97.15
वैश्वदेवं च ये चक्रुः पूजयन्त्यतिथींश्च ये ।
नित्यं स्वाध्यायशीलाश्च जपयज्ञपराश्च ये ॥ १४.९७.१५ ॥
ผู้ที่ประกอบไวศวเทพพลี ผู้ที่บูชาอติถีทั้งหลาย ผู้ที่ขยันศึกษาพระเวทอยู่เป็นนิตย์ และผู้ที่มุ่งมั่นในยัญคือการสวดพระมนต์
14.97.16
सायंप्रातर्हुताशाश्च शूद्रभोजनवर्जिताः ।
डंभानृतविमुक्ताश्च स्वदारनिरताश्च ये।
पञ्चयज्ञपरा ये च येऽग्निहोत्रमुपासते ॥ १४.९७.१६ ॥
ผู้ที่บูชาไฟในเวลาเย็นและเช้า ผู้ที่งดเว้นอาหารของศูทร ผู้ที่พ้นจากการโอ้อวดและการพูดเท็จ ผู้ที่ยินดีในภรรยาของตน ผู้ที่มุ่งมั่นในปัญจยัญ และผู้ที่บูชาอัคนิโหตร
14.97.17
दहन्ति दुष्कृतं येषां हूयमानास्त्रयोऽग्नयः ।
नष्टदुष्कृतकर्माणो ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते ॥ १४.९७.१७ ॥
ไฟทั้งสามที่มีการหลั่งเครื่องบูชาย่อมเผาผลาญบาปกรรมของผู้ที่บูชา เมื่อบาปกรรมสิ้นไปแล้ว พวกเขาย่อมไปสู่พรหมโลก
14.97.18
ब्रह्मलोके पुनः कामं गन्धर्वैर्ब्रह्मगायकैः ।
उद्गीयमानाः प्रयतैः पूज्यमानाः स्वयंभुवा।
ब्रह्मिलोके प्रमोदन्ते यावदाभूतसंप्लुवम् ॥ १४.९७.१८ ॥
ในพรหมโลกพวกเขาย่อมเปรมปรีดิ์ตามปรารถนาอีกครั้ง มีคันธรรพ์ผู้ขับร้องบทสวดพรหมขับกล่อมอยู่ มีผู้สำรวมตนสรรเสริญ พระสวยัมภูให้ความเคารพ และเปรมปรีดิ์ในพรหมโลกจนถึงกาลสิ้นสุดของสรรพสัตว์
14.97.19
क्षत्रियोपि स्थितो राज्ये स्वधर्मपरिपालकः ।
सम्यक्प्रजाः पालयिता षड्भागनिरतः सदा ॥ १४.९७.१९ ॥
กษัตริย์ผู้ดำรงอยู่ในราชอาณาจักร รักษาหน้าที่ของตน ปกป้องประชาราษฎร์โดยชอบ และยินดีอยู่เสมอในการเก็บส่วนหนึ่งในหกเป็นภาษี
14.97.20
यज्ञदानरतो धीरः स्वदारनिरतः सदा ।
शास्त्रानुसारी तत्वज्ञः प्रजाकार्यपरायणः ॥ १४.९७.२० ॥
ผู้มั่นคง ยินดีในยัญและการให้ทาน ซื่อสัตย์ต่อภรรยาของตนเสมอ ปฏิบัติตามคัมภีร์ รู้แจ้งในความจริง และตั้งมั่นในกิจการของประชาราษฎร์
14.97.21
विप्रेभ्यः कामदो नित्यं भृत्यानां भरणे रतः ।
सत्यसन्धः शुचिर्नित्यं लोभडंभविवर्जितः।
क्षत्रियोप्युत्तमां याति गतिं देवनिषेविताम् ॥ १४.९७.२१ ॥
ทรงให้สิ่งที่ปรารถนาแก่พราหมณ์เสมอ ยินดีในการเลี้ยงดูผู้รับใช้ มั่นคงในสัตย์ บริสุทธิ์เสมอ ปราศจากความโลภและการหลอกลวง กษัตริย์เช่นนั้นก็บรรลุคติอันสูงสุด ซึ่งเทวดาเสพย์อยู่
14.97.22
तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु गन्धर्वैश्च विशेषतः ।
सेव्यमानो महातेजाः क्रीडते शक्रपूजितः ॥ १४.९७.२२ ॥
ที่นั่น มีอัปสรสวรรค์และคนธรรพ์คอยรับใช้เป็นพิเศษ ผู้มีเดชรุ่งเรืองยิ่ง เป็นที่บูชาของพระอินทร์ ย่อมทรงสำราญอยู่
14.97.23
चतुर्थगानि वै त्रिंशत्क्रीडित्वा तत्र देववत् ।
इह मानुष्यलोके तु चतुर्वेदी द्विजो भवेत् ॥ १४.९७.२३ ॥
ที่นั่น เหมือนเทวดา เขาอยู่สวรรค์ถึงสามสิบมหายุคจตุรถ แล้วจึงเกิดในโลกมนุษย์นี้เป็นพราหมณ์ทวิชาติ ผู้รู้พระเวททั้งสี่
14.97.24
कृषिगोपालनिरतो धर्मानवेषणतत्परः ।
दानधर्मेपि निरतो विप्रशुश्रूषकस्तथा ॥ १४.९७.२४ ॥
ยินดีในการทำนาและเลี้ยงโค มุ่งแสวงหาธรรม ยินดีในธรรมคือการให้ทาน และเป็นผู้รับใช้พราหมณ์เช่นกัน
14.97.25
सत्यसन्धः शुचिर्नित्यं लोभडंभविवर्जितः ।
ऋजुः स्वदारनिरतो हिंसाद्रोहविवर्जितः ॥ १४.९७.२५ ॥
มั่นคงในสัตย์ บริสุทธิ์เสมอ ปราศจากความโลภและการหลอกลวง ซื่อตรง ยินดีในภรรยาของตน ปราศจากการเบียดเบียนและการทรยศ
14.97.26
वणिग्धर्मान्नमुञ्चन्वै देवब्राह्मणपूजकः ।
वैश्यः स्वर्गतिमाप्नोति पूज्यमानोप्सरोगणैः ॥ १४.९७.२६ ॥
ไวศยะผู้ไม่ละทิ้งหน้าที่การค้า และบูชาเทวดาและพราหมณ์ ย่อมบรรลุทางสู่สวรรค์ ได้รับการบูชาจากหมู่อัปสร
14.97.27
चतुर्युगानि वै त्रिंशत्क्रीडित्वा दश पञ्च च ।
इह मानुष्यलोके च राजा भवति वीर्यवान् ॥ १४.९७.२७ ॥
หลังจากสำราญอยู่สามสิบห้าจตุรยุคแล้ว เขาย่อมเกิดในโลกมนุษย์นี้เป็นกษัตริย์ผู้มีพลัง
14.97.28
सुवर्णकोट्यः पञ्चाशद्रत्नानां च शतं तथा ।
हस्त्यश्वरश्वसंयुक्तो महाभोगांश्च सेवते ॥ १४.९७.२८ ॥
มีทองคำห้าสิบโกฏิ มีอัญมณีหนึ่งร้อย พร้อมด้วยช้าง ม้า และรถศึก เขาเสวยความสุขอันยิ่งใหญ่
14.97.29
त्रयाणामपि वर्णानां शुश्रूषानिरतः सदा ।
विशेषतस्तु विप्राणां दासवद्यस्तु तिष्टति ॥ १४.९७.२९ ॥
ยินดีในการรับใช้วรรณทั้งสามเสมอ และโดยเฉพาะผู้ที่ยืนรับใช้พราหมณ์เหมือนทาส
14.97.30
अयाचितप्रदाता च सत्यशौचसमन्वितः ।
गुरुदेवार्चनरतः परदारविवर्जितः ॥ १४.९७.३० ॥
ผู้ให้โดยไม่ต้องขอ ประกอบด้วยสัตย์และความบริสุทธิ์ ยินดีในการบูชาครูและเทวดา และหลีกห่างจากภรรยาของผู้อื่น
14.97.31
परपीडामकृत्वैव भत्यवर्गं बिभर्ति यः ।
शूद्रोपि स्वर्गमाप्नोति जीवानामभयप्रदः ॥ १४.९७.३१ ॥
ผู้เลี้ยงดูบริวารโดยไม่ก่อความเดือดร้อนแก่ผู้อื่น และให้ความไม่หวาดกลัวแก่สัตว์ทั้งหลาย แม้เป็นศูทรก็บรรลุสวรรค์
14.97.32
स स्वर्गकलोके क्रीडित्वा वर्षकोटिं महातपाः ।
इह मानुषलोके तु वैश्यो धनपतिर्भवेत् ॥ १४.९७.३२ ॥
ผู้มีตบะยิ่งใหญ่นั้น หลังจากสำราญในโลกสวรรค์เป็นเวลาหนึ่งโกฏิปี ย่อมเกิดในโลกมนุษย์นี้เป็นไวศยะผู้เป็นเจ้าแห่งทรัพย์
14.97.33
एवं धर्मात्परं नास्ति महत्संसारमोक्षणम् ।
न च धर्मात्पर किंचित्पापकर्मव्यपोहनम् ॥ १४.९७.३३ ॥
ดังนั้น ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าธรรมเพื่อการหลุดพ้นจากสังสารวัฏอันยิ่งใหญ่ และไม่มีสิ่งใดสูงกว่าธรรมเพื่อการขจัดกรรมชั่ว
14.97.34
तस्माद्धर्मः सदा कार्यो मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
न हि धर्मानुरक्तानां लोके किंचन दुर्लभम् ॥ १४.९७.३४ ॥
เพราะฉะนั้น ควรปฏิบัติธรรมเสมอ เมื่อได้กำเนิดเป็นมนุษย์ซึ่งหาได้ยาก เพราะสำหรับผู้ยินดีในธรรม ไม่มีสิ่งใดในโลกที่หาได้ยาก
14.97.35
स्वयंभुविहितो धर्मो यो यस्येह नरेश्वर ।
स तेन क्षपयेत्पापं सम्यगाचरितेन च ॥ १४.९७.३५ ॥
ข้าแต่จอมนรา ธรรมที่สวยัมภูกำหนดไว้สำหรับแต่ละบุคคลในโลกนี้ เมื่อปฏิบัติธรรมนั้นอย่างถูกต้อง ผู้นั้นพึงขจัดบาปของตนได้
14.97.36
सहजं यद्भदेत्कर्म न तत्त्याज्यं हि केनचित् ।
स एव तस्य धर्मो हि तेन सिद्धिं स गच्छति ॥ १४.९७.३६ ॥
กรรมที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ไม่ควรถูกละทิ้งโดยผู้ใดเลย นั่นแหละคือธรรมของเขา และด้วยกรรมนั้นเขาย่อมบรรลุความสำเร็จ
14.97.37
विगुणोपि स्वधर्मस्तु पापकर्म व्यपोहति ।
एवमेव तु धर्मोपि क्षीयते पापवर्धनात् ॥ १४.९७.३७ ॥
แม้สวธรรมของตน ถึงจะปฏิบัติไม่สมบูรณ์ ก็ย่อมขจัดกรรมชั่วได้ ในทำนองเดียวกัน ธรรมก็ย่อมเสื่อมลงเพราะบาปเจริญขึ้น
14.97.38
भगवन्देवदेवेश श्रोतुं कौतूहलं हि मे ।
शुभस्याप्यशुभस्यापि क्षयवृद्धी यथाक्रमम् ॥ १४.९७.३८ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เทวเทพผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดา ข้าพระองค์ใคร่จะฟังว่าความเสื่อมและความเจริญของทั้งสิ่งดีและสิ่งไม่ดีเกิดขึ้นตามลำดับอย่างไร
14.97.39
शृणु पार्थिव तत्सर्वं धर्मसूक्ष्मं सनातनम् ।
दुर्विज्ञेयतमं नित्यं यत्र मग्ना महाजनाः ॥ १४.९७.३९ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังทั้งหมดนั้นเถิด คือธรรมอันละเอียดและนิรันดร ซึ่งยากยิ่งที่จะเข้าใจ และที่มหาชนทั้งหลายดื่มด่ำอยู่เสมอ
14.97.40
यथैव शीतमुदकमुष्णेन बहुना वृतम् ।
भवेत्तु तत्क्षणादुष्णं शीतत्वं च विनश्यति ॥ १४.९७.४० ॥
เปรียบเหมือนน้ำเย็นที่ถูกล้อมด้วยความร้อนมาก ในขณะนั้นก็ย่อมกลายเป็นร้อน และความเย็นของมันก็สูญหายไป
14.97.41
यथोष्णं वा भवेदल्पं शीतेन बहुना वृतम् ।
शीतलं च भवेत्सर्वमुष्णत्वं च विनश्यति ॥ १४.९७.४१ ॥
หรือเหมือนสิ่งร้อนเล็กน้อยที่ถูกความเย็นมากล้อมไว้ ย่อมกลายเป็นเย็นทั้งหมด และความร้อนของมันก็สูญสิ้นไป
14.97.42
एवं च यद्भवेद्भूरि सुकृतं वाऽपि दुष्कृतम् ।
तदल्पं क्षपयेच्छीघ्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.९७.४२ ॥
ฉันนั้นเอง ไม่ว่าความดีหรือความชั่วที่มีมาก แม้เพียงส่วนน้อยของมันก็ทำลายมันได้อย่างรวดเร็ว ในเรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องพิจารณาใคร่ครวญอีก
14.97.43
समत्वे सति राजेन्द्र तयोः सुकृतपापयोः ।
गूहितस्य भवेद्वृद्धिः कीर्तितस्य भवेत्क्षयः ॥ १४.९७.४३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อบุญและบาปทั้งสองนั้นมีกำลังเท่ากัน สิ่งที่ถูกปกปิดย่อมเจริญขึ้น ส่วนสิ่งที่ถูกประกาศออกไปย่อมเสื่อมลง
14.97.44
ख्यापनेनानुतापेन प्रायः पापं विनश्यति ।
तथा कृतस्तु राजेन्द्र धर्मो नश्यति मानद ॥ १४.९७.४४ ॥
บาปย่อมถูกทำลายส่วนใหญ่ด้วยการสารภาพและความสำนึกผิด แต่ข้าแต่จอมกษัตริย์ ผู้ให้เกียรติ หากทำเช่นนั้นกับธรรม ธรรมนั้นก็จะถูกทำลาย
14.97.45
तावुभौ गूहितौ सम्यग्वृद्धिं यातो न संशयः ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न पापं गूहयेद्बुधः ॥ १४.९७.४५ ॥
ทั้งสองสิ่งนั้น เมื่อถูกปกปิดไว้อย่างดี ย่อมเจริญขึ้นอย่างแน่นอน ไม่มีข้อสงสัย ฉะนั้น ผู้มีปัญญาไม่ควรปกปิดบาป ด้วยความพยายามทั้งปวง
14.97.46
तस्मादेतत्प्रयत्नेनि कीर्तयेत्क्षयकारणात् ।
तस्मात्संकीर्तयेत्पापं नित्यं धर्मं च गूहयेत् ॥ १४.९७.४६ ॥
ฉะนั้น ควรประกาศสิ่งนี้ด้วยความพยายาม เพื่อให้เกิดความเสื่อมสลาย ฉะนั้น ควรประกาศบาปเสมอ และควรปกปิดธรรมเสมอ