મહાભારત · અધ્યાય 15.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
प्राप्य पैतामहं राज्यं मम पूर्वपितामहाः ।
कथमासन्महाराजे धृतराष्ट्रे महात्मनि ॥ १५.१.१ ॥
નારાયણને નમસ્કાર કરીને, નરોમાં શ્રેષ્ઠ નરને, દેવી સરસ્વતીને અને વ્યાસને નમસ્કાર કરીને, પછી 'જય'નું ઉચ્ચારણ કરવું. મારા પૂર્વ પિતામહો પૈતામહ રાજ્ય પામીને મહાત્મા મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્રના સમયમાં કેવા હતા?
15.1.2
स तु राजा हतामात्यो हतपुत्रो निराश्रयः ।
कथमासीद्धतैश्वर्यो गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.१.२ ॥
જેના અમાત્યો મરાયા, પુત્રો મરાયા, જે આશ્રયહીન થયો તે રાજા કેવો હતો? ઐશ્વર્ય ગુમાવેલો તે અને તપસ્વિની ગાંધારી કેવાં હતાં?
15.1.3
कियन्तं चैव कालं ते मम पूर्वपितामहाः ।
स्थिता राज्ये महात्मानस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १५.१.३ ॥
મારા પૂર્વ પિતામહ મહાત્માઓ કેટલો સમય રાજ્યમાં રહ્યા? તે મને સમજાવવું તમને યોગ્ય છે.
15.1.4
प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन् ॥ १५.१.४ ॥
રાજ્ય પામીને મહાત્મા પાંડવો, જેમના શત્રુઓ હણાયા હતા, ધૃતરાષ્ટ્રને આગળ રાખીને પૃથ્વીનું પાલન કરવા લાગ્યા.
15.1.5
धृतराष्ट्रमुपातिष्ठद्विदुरः संजयस्तथा ।
वैश्यापुत्रश्च मेधावी युयुत्सुः कुरुसत्तम ॥ १५.१.५ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રની સેવા વિદુર અને સંજયે કરી; તેવી જ રીતે વૈશ્યપુત્ર મેધાવી યુયુત્સુએ પણ, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
15.1.6
पाण्डवाः सर्वकार्येषु पर्यपृच्चन्त तं नृपम् ।
चक्रुस्तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च ॥ १५.१.६ ॥
પાંડવો બધાં કાર્યોમાં તે રાજાની સલાહ લેતા; તેની અનુજ્ઞા મેળવીને પંદર વર્ષ સુધી (કારભાર) ચલાવ્યો.
15.1.7
सदाऽभिगम्य ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम् ।
पादाभिवादनं कृत्वा धर्मिराजमते स्थिताः ॥ १५.१.७ ॥
હંમેશાં તેમની પાસે જઈને તે વીરો એ રાજાની સેવા કરતા; પગે પડીને ધર્મરાજના મત પ્રમાણે સ્થિર રહેતા.
15.1.8
ते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे ।
कुन्तिभोजसुता चैव गान्धारीमन्ववर्तत ॥ १५.१.८ ॥
તેમણે તેમનું માથું સૂંઘીને પ્રેમથી બધાં કામ કર્યાં; કુંતિભોજની પુત્રી કુંતી ગાંધારીની સેવામાં રહી.
15.1.9
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चान्याः पाण्डवस्त्रियः ।
समां वृत्तिमवर्तन्त तयोः श्वश्र्वोर्यथाविधि ॥ १५.१.९ ॥
દ્રૌપદી, સુભદ્રા અને બીજી પાંડવ-સ્ત્રીઓ એ બંને સાસુઓ સાથે વિધિ પ્રમાણે સમાન વર્તન રાખતી.
15.1.10
शयनानि महार्हाणि वासांस्याभरणानि च ।
राजार्हाणि च सर्वाणि भक्ष्यभोज्यान्यनेकशः ॥ १५.१.१० ॥
અતિ મૂલ્યવાન શય્યાઓ, વસ્ત્રો અને આભૂષણો, રાજાને યોગ્ય બધું અને અનેક પ્રકારના ખાદ્ય-ભોજ્ય પદાર્થો.
15.1.11
युधिष्ठिरो महाराज धृतराष्ट्रेऽभ्युपाहरत् ।
तथैव कुन्ती गान्धार्यां गुरुवृत्तिमवर्तत ॥ १५.१.११ ॥
મહારાજ યુધિષ્ઠિરે ધૃતરાષ્ટ્રને (બધું) અર્પણ કર્યું; તેવી જ રીતે કુંતી ગાંધારી પ્રત્યે વડીલોને યોગ્ય વર્તન રાખતી.
15.1.12
विदुरः संजयश्चैव युयुत्सुश्चैव कौरव ।
उपासते स्म तं वृद्धं हतपुत्रं जनाधिपम् ॥ १५.१.१२ ॥
હે કૌરવ, વિદુર, સંજય અને યુયુત્સુ પણ તે વૃદ્ધ, પુત્રહીન જનાધિપની સેવા કરતા.
15.1.13
श्यालो द्रोणस्य यश्चासीद्दयितो ब्राह्ममो महान् ।
स च तस्मिन्महेष्वासः कृपः समभवत्तदा ॥ १५.१.१३ ॥
જે દ્રોણનો સાળો અને તેમનો પ્રિય મહાન બ્રાહ્મણ હતો, તે મહાધનુર્ધર કૃપ તે સમયે ત્યાં પ્રગટ થયો હતો.
15.1.14
व्यासश्च भगवान्नित्यमासांचक्रे नृपेण ह ।
कथाः कुर्वन्पुराणर्षिर्देवर्षिपितृरक्षसाम् ॥ १५.१.१४ ॥
ભગવાન વ્યાસ પણ સદા રાજા સાથે રહીને, પુરાણઋષિ તરીકે દેવર્ષિઓ, પિતૃઓ અને રાક્ષસોની કથાઓ કહેતા.
15.1.15
धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि च ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस्तान्यकारयत् ॥ १५.१.१५ ॥
ધર્માનુકૂળ કાર્યો અને વ્યવહારસંબંધી કામો ધૃતરાષ્ટ્રની અનુમતિથી વિદુરે કરાવ્યાં.
15.1.16
सामन्तेभ्यः प्रियाण्यस्य कार्याणि सुबहून्यपि ।
प्राप्यन्तेऽर्थेः सुलघुभिः सुनयाद्विदुरस्य वै ॥ १५.१.१६ ॥
સામંતો પાસેથી તેમનાં ઘણાં પ્રિય કાર્યો પણ વિદુરની સારી નીતિથી અત્યંત સરળ ઉપાયોથી પ્રાપ્ત થતાં.
15.1.17
अकरोद्बन्धमोक्षं च वध्यानां मोक्षणं तथा ।
न च धर्मसुतो राजा कदाचित्किञ्चिदब्रवीत् ॥ १५.१.१७ ॥
તેણે બંધનમુક્તિ કરી અને વધ્યોને પણ છોડ્યા; પરંતુ ધર્મપુત્ર રાજા ક્યારેય કંઈ બોલતા નહોતા.
15.1.18
विहारयात्रासु पुनः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
सर्वान्कामानुपस्थाप्य धृतराष्ट्रे न्यवेदयत् ॥ १५.१.१८ ॥
વિહારયાત્રાઓમાં પણ કુરુરાજ યુધિષ્ઠિર બધી ઇચ્છાઓ પૂરી કરાવીને ધૃતરાષ્ટ્રને જાણ કરતા.
15.1.19
आरालिकाः सूपकारा रागषाडविकास्तथा ।
उपातिष्ठन्त राजानं धृतराष्ट्रं यथापुरम् ॥ १५.१.१९ ॥
રસોઇયા, સૂપ બનાવનારા અને રાગ-ષાડવ પેય બનાવનારા પહેલાંની જેમ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રની સેવામાં હાજર રહ્યા.
15.1.20
वासांसि च महार्हाणि माल्यानि विविधानि च ।
उपाजह्रुर्यथाकालं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः ॥ १५.१.२० ॥
પાંડવોએ યોગ્ય સમયે ધૃતરાષ્ટ્ર માટે કિંમતી વસ્ત્રો અને વિવિધ પ્રકારની માળાઓ લાવ્યા.
15.1.21
मैरेयमधुमांसानि पानकानि लघूनि च ।
चित्रान्भक्ष्यविकारांश्च चक्रुस्तस्य यथा पुरा ॥ १५.१.२१ ॥
મૈરેય મદિરા, મધ, માંસ, હળવાં પેય અને વિવિધ ભક્ષ્ય વ્યંજનો તેના માટે પહેલાંની જેમ તૈયાર કરવામાં આવ્યાં.
15.1.22
ये चापि पृथिवीपालाः समाजग्मुस्ततस्ततः ।
उपातिष्ठन्त ते सर्वे कौरवेन्द्रं यथापुरा ॥ १५.१.२२ ॥
જે પૃથ્વીના રક્ષક રાજાઓ ચારેકોરથી એકઠા થયા હતા, તે બધા પહેલાંની જેમ કૌરવેન્દ્રની સેવામાં હાજર રહ્યા.
15.1.23
कुन्ती च द्रौपदी चैव सात्वती च यशस्विनी ।
उलूपी नागकन्या च देवी चित्राङ्गदा तथा ॥ १५.१.२३ ॥
કુંતી, દ્રૌપદી, યશસ્વિની સાત્વતી, નાગકન્યા ઉલૂપી અને દેવી ચિત્રાંગદા પણ (તેની સેવામાં હતી).
15.1.24
धृष्टकेतोश्च भगिनी जरासन्धसुता तथा ।
एताश्चान्याश्च बह्व्यो वै योषितः पुरुषर्षभ।
किंकराः पर्युपातिष्ठन्सर्वाः सुबलजां तथा ॥ १५.१.२४ ॥
ધૃષ્ટકેતુની બહેન અને જરાસંધની પુત્રી પણ, આ તથા અન્ય ઘણી સ્ત્રીઓ, હે પુરુષર્ષભ, સેવકો બનીને ચારેકોર સેવામાં હાજર રહી; સુબલની પુત્રી પણ એમ જ.
15.1.25
यथा पुत्रवियुक्तोऽयं न किञ्चिद्दुःखमाप्नुयात् ।
इति तानन्वशाद्भातॄन्नित्यमेव युधिष्ठिरः ॥ १५.१.२५ ॥
પુત્રવિયોગ પામેલો આ માણસ કોઈ દુઃખ ન પામે, એમ યુધિષ્ઠિર હંમેશાં પોતાના ભાઈઓને ઉપદેશ આપતા.
15.1.26
एवं ते धर्मराजस्य श्रुत्वा वचनमर्थवत् ।
सविशेषमवर्तन्ति भीममेकं तदा विना ॥ १५.१.२६ ॥
ધર્મરાજના આ અર્થપૂર્ણ વચનો સાંભળીને ત્યારે ભીમ સિવાય બધા વિશેષ આદરથી વર્તવા લાગ્યા.
15.1.27
न हि तत्तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पति ।
धृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्ध्या यद्वृत्तं द्यूतमण्डले ॥ १५.१.२७ ॥
દ્યુતસભામાં ધૃતરાષ્ટ્રની દુર્બુદ્ધિથી જે બન્યું હતું તે તે વીરના હૃદયમાંથી દૂર થતું નથી.