ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
प्राप्य पैतामहं राज्यं मम पूर्वपितामहाः ।
कथमासन्महाराजे धृतराष्ट्रे महात्मनि ॥ १५.१.१ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਨਰ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ 'ਜਯ' ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਪਿਤਾਮਹ ਪੈਤਾਮਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਰਾਜ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਸਨ?
15.1.2
स तु राजा हतामात्यो हतपुत्रो निराश्रयः ।
कथमासीद्धतैश्वर्यो गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.१.२ ॥
ਜਿਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜੋ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ? ਐਸ਼ਵਰਜ ਗੁਆਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਸਨ?
15.1.3
कियन्तं चैव कालं ते मम पूर्वपितामहाः ।
स्थिता राज्ये महात्मानस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १५.१.३ ॥
ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਮਹਾਤਮਾ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।
15.1.4
प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन् ॥ १५.१.४ ॥
ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
15.1.5
धृतराष्ट्रमुपातिष्ठद्विदुरः संजयस्तथा ।
वैश्यापुत्रश्च मेधावी युयुत्सुः कुरुसत्तम ॥ १५.१.५ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਨੇ ਕੀਤੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੁਯੁਤਸੂ ਨੇ ਵੀ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ।
15.1.6
पाण्डवाः सर्वकार्येषु पर्यपृच्चन्त तं नृपम् ।
चक्रुस्तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च ॥ १५.१.६ ॥
ਪਾਂਡਵ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ; ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾਏ।
15.1.7
सदाऽभिगम्य ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम् ।
पादाभिवादनं कृत्वा धर्मिराजमते स्थिताः ॥ १५.१.७ ॥
ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਪੈਰੀਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
15.1.8
ते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे ।
कुन्तिभोजसुता चैव गान्धारीमन्ववर्तत ॥ १५.१.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ; ਕੁੰਤੀਭੋਜ ਦੀ ਧੀ ਕੁੰਤੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
15.1.9
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चान्याः पाण्डवस्त्रियः ।
समां वृत्तिमवर्तन्त तयोः श्वश्र्वोर्यथाविधि ॥ १५.१.९ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸੁਭੱਦਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੱਸਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
15.1.10
शयनानि महार्हाणि वासांस्याभरणानि च ।
राजार्हाणि च सर्वाणि भक्ष्यभोज्यान्यनेकशः ॥ १५.१.१० ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਬਿਸਤਰੇ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਪਦਾਰਥ।
15.1.11
युधिष्ठिरो महाराज धृतराष्ट्रेऽभ्युपाहरत् ।
तथैव कुन्ती गान्धार्यां गुरुवृत्तिमवर्तत ॥ १५.१.११ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ (ਸਭ ਕੁਝ) ਭੇਟ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਤੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ ਯੋਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
15.1.12
विदुरः संजयश्चैव युयुत्सुश्चैव कौरव ।
उपासते स्म तं वृद्धं हतपुत्रं जनाधिपम् ॥ १५.१.१२ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਵਿਦੁਰ, ਸੰਜਯ ਅਤੇ ਯੁਯੁਤਸੂ ਵੀ ਉਸ ਬੁੱਢੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀਣ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
15.1.13
श्यालो द्रोणस्य यश्चासीद्दयितो ब्राह्ममो महान् ।
स च तस्मिन्महेष्वासः कृपः समभवत्तदा ॥ १५.१.१३ ॥
ਜੋ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਸਾਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਕ੍ਰਿਪ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
15.1.14
व्यासश्च भगवान्नित्यमासांचक्रे नृपेण ह ।
कथाः कुर्वन्पुराणर्षिर्देवर्षिपितृरक्षसाम् ॥ १५.१.१४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਵੀ ਸਦਾ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਪੁਰਾਣਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
15.1.15
धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि च ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस्तान्यकारयत् ॥ १५.१.१५ ॥
ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕੰਮ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਕਰਵਾਏ।
15.1.16
सामन्तेभ्यः प्रियाण्यस्य कार्याणि सुबहून्यपि ।
प्राप्यन्तेऽर्थेः सुलघुभिः सुनयाद्विदुरस्य वै ॥ १५.१.१६ ॥
ਸਾਮੰਤਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਵੀ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸੌਖੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
15.1.17
अकरोद्बन्धमोक्षं च वध्यानां मोक्षणं तथा ।
न च धर्मसुतो राजा कदाचित्किञ्चिदब्रवीत् ॥ १५.१.१७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧ-ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡਿਆ; ਪਰ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।
15.1.18
विहारयात्रासु पुनः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
सर्वान्कामानुपस्थाप्य धृतराष्ट्रे न्यवेदयत् ॥ १५.१.१८ ॥
ਵਿਹਾਰ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਰੂਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਸਨ।
15.1.19
आरालिकाः सूपकारा रागषाडविकास्तथा ।
उपातिष्ठन्त राजानं धृतराष्ट्रं यथापुरम् ॥ १५.१.१९ ॥
ਰਸੋਈਏ, ਸੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਸ਼ਾਡਵ ਪੇਯ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
15.1.20
वासांसि च महार्हाणि माल्यानि विविधानि च ।
उपाजह्रुर्यथाकालं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः ॥ १५.१.२० ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਰ ਲਿਆਂਦੇ।
15.1.21
मैरेयमधुमांसानि पानकानि लघूनि च ।
चित्रान्भक्ष्यविकारांश्च चक्रुस्तस्य यथा पुरा ॥ १५.१.२१ ॥
ਮੈਰੇਯ ਸ਼ਰਾਬ, ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ, ਹਲਕੇ ਪੇਯ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ-ਪਕਵਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
15.1.22
ये चापि पृथिवीपालाः समाजग्मुस्ततस्ततः ।
उपातिष्ठन्त ते सर्वे कौरवेन्द्रं यथापुरा ॥ १५.१.२२ ॥
ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ ਰਾਜੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੌਰਵੇਂਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
15.1.23
कुन्ती च द्रौपदी चैव सात्वती च यशस्विनी ।
उलूपी नागकन्या च देवी चित्राङ्गदा तथा ॥ १५.१.२३ ॥
ਕੁੰਤੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਸਾਤਵਤੀ, ਨਾਗਕੰਨਿਆ ਉਲੂਪੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦਾ ਵੀ (ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਨ)।
15.1.24
धृष्टकेतोश्च भगिनी जरासन्धसुता तथा ।
एताश्चान्याश्च बह्व्यो वै योषितः पुरुषर्षभ।
किंकराः पर्युपातिष्ठन्सर्वाः सुबलजां तथा ॥ १५.१.२४ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਧੀ ਵੀ, ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਦਾਸੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ; ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
15.1.25
यथा पुत्रवियुक्तोऽयं न किञ्चिद्दुःखमाप्नुयात् ।
इति तानन्वशाद्भातॄन्नित्यमेव युधिष्ठिरः ॥ १५.१.२५ ॥
ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
15.1.26
एवं ते धर्मराजस्य श्रुत्वा वचनमर्थवत् ।
सविशेषमवर्तन्ति भीममेकं तदा विना ॥ १५.१.२६ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ।
15.1.27
न हि तत्तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पति ।
धृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्ध्या यद्वृत्तं द्यूतमण्डले ॥ १५.१.२७ ॥
ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।