మహాభారతం · అధ్యాయం 15.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
प्राप्य पैतामहं राज्यं मम पूर्वपितामहाः ।
कथमासन्महाराजे धृतराष्ट्रे महात्मनि ॥ १५.१.१ ॥
నారాయణునికి నమస్కరించి, నరులలో ఉత్తముడైన నరునికి, దేవి సరస్వతికి, వ్యాసునికి నమస్కరించి, తరువాత 'జయ'ను ఉచ్చరించాలి. నా పూర్వ పితామహులు పైతామహ రాజ్యాన్ని పొంది, మహాత్ముడైన ధృతరాష్ట్ర మహారాజు కాలంలో ఎలా ఉన్నారు?
15.1.2
स तु राजा हतामात्यो हतपुत्रो निराश्रयः ।
कथमासीद्धतैश्वर्यो गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.१.२ ॥
అమాత్యులు హతులైన, పుత్రులు హతులైన, ఆశ్రయము లేని ఆ రాజు ఎలా ఉన్నాడు? ఐశ్వర్యం నశించిన అతడు, తపస్విని గాంధారి ఎలా ఉన్నారు?
15.1.3
कियन्तं चैव कालं ते मम पूर्वपितामहाः ।
स्थिता राज्ये महात्मानस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १५.१.३ ॥
నా పూర్వ పితామహులైన మహాత్ములు ఎంతకాలం రాజ్యంలో నిలిచారు? దానిని నాకు వివరించడం తగును.
15.1.4
प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन् ॥ १५.१.४ ॥
రాజ్యాన్ని పొందిన మహాత్ములైన పాండవులు, శత్రువులు హతులైనవారై, ధృతరాష్ట్రుడిని ముందుంచి భూమిని పూర్తిగా పాలించారు.
15.1.5
धृतराष्ट्रमुपातिष्ठद्विदुरः संजयस्तथा ।
वैश्यापुत्रश्च मेधावी युयुत्सुः कुरुसत्तम ॥ १५.१.५ ॥
ధృతరాష్ట్రుని సేవించినవారు విదురుడు, సంజయుడు; అలాగే వైశ్య పుత్రుడైన మేధావి యుయుత్సుడు కూడా, ఓ కురుశ్రేష్ఠా.
15.1.6
पाण्डवाः सर्वकार्येषु पर्यपृच्चन्त तं नृपम् ।
चक्रुस्तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च ॥ १५.१.६ ॥
పాండవులు అన్ని కార్యాలలో ఆ రాజును సంప్రదించారు; అతని అనుమతి పొంది పదిహేను సంవత్సరాలు కార్యాలు నిర్వహించారు.
15.1.7
सदाऽभिगम्य ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम् ।
पादाभिवादनं कृत्वा धर्मिराजमते स्थिताः ॥ १५.१.७ ॥
ఎల్లప్పుడూ అతని వద్దకు వెళ్లి ఆ వీరులు ఆ రాజుకు సేవ చేశారు; పాదాలకు నమస్కరించి ధర్మరాజు అభిప్రాయానుసారం నిలిచారు.
15.1.8
ते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे ।
कुन्तिभोजसुता चैव गान्धारीमन्ववर्तत ॥ १५.१.८ ॥
వారు అతని తలను ఆఘ్రాణించి ప్రేమతో అన్ని పనులు చేశారు; కుంతిభోజుని కుమార్తె కుంతి గాంధారిని అనుసరించి సేవ చేసింది.
15.1.9
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चान्याः पाण्डवस्त्रियः ।
समां वृत्तिमवर्तन्त तयोः श्वश्र्वोर्यथाविधि ॥ १५.१.९ ॥
ద్రౌపది, సుభద్ర, ఇతర పాండవ స్త్రీలు ఆ ఇద్దరు అత్తలతో విధి ప్రకారం సమానమైన ప్రవర్తనతో ఉన్నారు.
15.1.10
शयनानि महार्हाणि वासांस्याभरणानि च ।
राजार्हाणि च सर्वाणि भक्ष्यभोज्यान्यनेकशः ॥ १५.१.१० ॥
అత్యంత విలువైన పడకలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, రాజుకు తగిన సమస్తమూ, అనేక రకాల తినదగిన భోజ్య పదార్థాలు.
15.1.11
युधिष्ठिरो महाराज धृतराष्ट्रेऽभ्युपाहरत् ।
तथैव कुन्ती गान्धार्यां गुरुवृत्तिमवर्तत ॥ १५.१.११ ॥
మహారాజు యుధిష్ఠిరుడు ధృతరాష్ట్రునికి (అన్నీ) సమర్పించాడు; అలాగే కుంతి గాంధారి పట్ల పెద్దలకు తగిన ప్రవర్తనతో ఉంది.
15.1.12
विदुरः संजयश्चैव युयुत्सुश्चैव कौरव ।
उपासते स्म तं वृद्धं हतपुत्रं जनाधिपम् ॥ १५.१.१२ ॥
ఓ కౌరవా, విదురుడు, సంజయుడు, యుయుత్సుడు కూడా ఆ వృద్ధుడు, పుత్రులను కోల్పోయిన ఆ రాజుకు సేవ చేశారు.
15.1.13
श्यालो द्रोणस्य यश्चासीद्दयितो ब्राह्ममो महान् ।
स च तस्मिन्महेष्वासः कृपः समभवत्तदा ॥ १५.१.१३ ॥
ద్రోణుని బావమరిది, ఆయనకు ప్రియుడైన మహా బ్రాహ్మణుడు, ఆ మహా విలుకాడు కృపుడు అప్పుడు అక్కడ ఉద్భవించాడు.
15.1.14
व्यासश्च भगवान्नित्यमासांचक्रे नृपेण ह ।
कथाः कुर्वन्पुराणर्षिर्देवर्षिपितृरक्षसाम् ॥ १५.१.१४ ॥
భగవంతుడైన వ్యాసుడు కూడా రాజుతో ఎల్లప్పుడూ ఉంటూ, పురాణ ఋషిగా దేవర్షులు, పితృదేవతలు, రాక్షసుల కథలను చెబుతూ ఉండేవాడు.
15.1.15
धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि च ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस्तान्यकारयत् ॥ १५.१.१५ ॥
ధర్మానుకూలమైన కార్యాలను, వ్యవహారాలతో కూడినవాటిని, ధృతరాష్ట్రుని అనుమతితో విదురుడు వాటిని జరిపించాడు.
15.1.16
सामन्तेभ्यः प्रियाण्यस्य कार्याणि सुबहून्यपि ।
प्राप्यन्तेऽर्थेः सुलघुभिः सुनयाद्विदुरस्य वै ॥ १५.१.१६ ॥
సామంతుల నుండి అతనికి కావలసిన అనేక పనులు కూడా విదురుని మంచి నీతి వలన చాలా సులభమైన ఉపాయాలతోనే సాధించబడేవి.
15.1.17
अकरोद्बन्धमोक्षं च वध्यानां मोक्षणं तथा ।
न च धर्मसुतो राजा कदाचित्किञ्चिदब्रवीत् ॥ १५.१.१७ ॥
బంధాల నుండి విడిపించాడు, వధ్యులను కూడా విడిచిపెట్టాడు; కానీ ధర్మపుత్రుడైన రాజు ఎప్పుడూ ఏమీ మాట్లాడలేదు.
15.1.18
विहारयात्रासु पुनः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
सर्वान्कामानुपस्थाप्य धृतराष्ट्रे न्यवेदयत् ॥ १५.१.१८ ॥
విహార యాత్రలలోనూ కురురాజు యుధిష్ఠిరుడు అన్ని కోరికలను సమకూర్చి ధృతరాష్ట్రునికి తెలియజేసేవాడు.
15.1.19
आरालिकाः सूपकारा रागषाडविकास्तथा ।
उपातिष्ठन्त राजानं धृतराष्ट्रं यथापुरम् ॥ १५.१.१९ ॥
వంటవారు, సూప తయారీదారులు, రాగ-షాడవ పానీయాలు చేసేవారు కూడా పూర్వంలాగే రాజు ధృతరాష్ట్రుని సేవలో ఉపస్థితులయ్యారు.
15.1.20
वासांसि च महार्हाणि माल्यानि विविधानि च ।
उपाजह्रुर्यथाकालं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः ॥ १५.१.२० ॥
పాండవులు ధృతరాష్ట్రునికి తగిన సమయంలో విలువైన వస్త్రాలను, వివిధ రకాల మాలలను సమర్పించారు.
15.1.21
मैरेयमधुमांसानि पानकानि लघूनि च ।
चित्रान्भक्ष्यविकारांश्च चक्रुस्तस्य यथा पुरा ॥ १५.१.२१ ॥
మైరేయ మద్యం, తేనె, మాంసం, తేలికైన పానీయాలు, వివిధ రకాల భక్ష్య వంటకాలను అతనికోసం పూర్వంలాగే సిద్ధం చేశారు.
15.1.22
ये चापि पृथिवीपालाः समाजग्मुस्ततस्ततः ।
उपातिष्ठन्त ते सर्वे कौरवेन्द्रं यथापुरा ॥ १५.१.२२ ॥
అక్కడక్కడ నుండి సమావేశమైన భూపాలురందరూ పూర్వంలాగే కౌరవేంద్రుని సేవలో ఉపస్థితులయ్యారు.
15.1.23
कुन्ती च द्रौपदी चैव सात्वती च यशस्विनी ।
उलूपी नागकन्या च देवी चित्राङ्गदा तथा ॥ १५.१.२३ ॥
కుంతి, ద్రౌపది, యశస్విని సాత్వతి, నాగకన్య ఉలూపి, దేవి చిత్రాంగద కూడా (అతని సేవలో ఉన్నారు).
15.1.24
धृष्टकेतोश्च भगिनी जरासन्धसुता तथा ।
एताश्चान्याश्च बह्व्यो वै योषितः पुरुषर्षभ।
किंकराः पर्युपातिष्ठन्सर्वाः सुबलजां तथा ॥ १५.१.२४ ॥
ధృష్టకేతుని సోదరి, జరాసంధుని కుమార్తె, వీరూ మరికొందరు స్త్రీలు, ఓ పురుషర్షభా, సేవకులై అన్నివైపులా ఉపస్థితులయ్యారు; సుబలుని కుమార్తె కూడా అలాగే.
15.1.25
यथा पुत्रवियुक्तोऽयं न किञ्चिद्दुःखमाप्नुयात् ।
इति तानन्वशाद्भातॄन्नित्यमेव युधिष्ठिरः ॥ १५.१.२५ ॥
పుత్రవియోగం పొందిన ఇతడు ఏ దుఃఖమూ పొందకూడదని యుధిష్ఠిరుడు ఎల్లప్పుడూ తన సోదరులకు ఇలా ఉపదేశించేవాడు.
15.1.26
एवं ते धर्मराजस्य श्रुत्वा वचनमर्थवत् ।
सविशेषमवर्तन्ति भीममेकं तदा विना ॥ १५.१.२६ ॥
ధర్మరాజు చెప్పిన ఈ అర్థవంతమైన మాటలను విని, అప్పుడు భీముడు తప్ప మిగిలిన వారందరూ ప్రత్యేక గౌరవంతో ప్రవర్తించారు.
15.1.27
न हि तत्तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पति ।
धृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्ध्या यद्वृत्तं द्यूतमण्डले ॥ १५.१.२७ ॥
ద్యూతసభలో ధృతరాష్ట్రుని దుర్బుద్ధివల్ల జరిగిన ఆ సంఘటన ఆ వీరుని హృదయం నుండి తొలగిపోదు.