महाभारत · अध्याय 15.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.10.1
शान्तनुः पालयामास यथावद्वसुधामिमाम् ।
तथा विचित्रवीर्यश्च भीष्मेण परिपालितः।
पालयामास नस्तातो विदितं वो न संशयः ॥ १५.१०.१ ॥
शंतनू यांनी या पृथ्वीचे यथोचित पालन केले. तसेच भीष्मांनी संरक्षित केलेल्या विचित्रवीर्यानेही राज्य केले. आमच्या पित्यानेही राज्य केले; हे तुम्हाला ठाऊक आहे, यात संशय नाही.
15.10.2
यथा च पाण्डुर्भाता मे दयितो भवतामभूत् ।
स चापि पालयामास यथावत्तच्च वेत्थ ह ॥ १५.१०.२ ॥
माझा बंधू पांडू जसा तुम्हाला प्रिय होता, तसाच त्यानेही यथोचित राज्य केले; हे तुम्हाला चांगले ठाऊक आहे.
15.10.3
अनन्तरं हि पितरमनुज्ञातो युधिष्ठिरः ।
नात्र किञ्चिन्मृषा जातु भाषतेति मतिर्मम ॥ १५.१०.३ ॥
पित्याची अनुमती मिळाल्यानंतर युधिष्ठिराने (राज्य) स्वीकारले. या बाबतीत तो कधीही काही खोटे बोलत नाही, असे माझे मत आहे.
15.10.4
मया च भवतां सम्यक् शुश्रूषा या कृताऽनघाः ।
असम्यग्वा महाभागास्तत्क्षन्तव्यमतन्द्रितैः ॥ १५.१०.४ ॥
हे निष्पाप, हे महाभाग्यवंतांनो! मी तुमची जी सेवा केली, ती योग्य रीतीने किंवा अयोग्य रीतीने केली असेल; ती तुम्ही सावधपणे क्षमा करावी.
15.10.5
यदा दुर्योधनेनेदं भुक्तं राज्यमकण्टकम् ।
अपि तत्र न वो मन्दो दुर्बुद्धिरपराद्धवान् ॥ १५.१०.५ ॥
दुर्योधनाने हे निष्कंटक राज्य भोगले तेव्हाही त्या मूर्ख व दुर्बुद्धी पुरुषाने तुमचा कोणताही अपराध केला नव्हता.
15.10.6
तस्यापराधाद्दुर्बुद्धेरभिमानान्महीक्षिताम् ।
विमर्दः सुमहानासीदनयात्स्वकृतादथ।
घातिताः कौरवेयाश्च पृथिवी च विनाशिता ॥ १५.१०.६ ॥
त्या दुर्बुद्धीच्या अपराधामुळे, अभिमानामुळे आणि स्वतः केलेल्या अन्यायामुळे राजांचा मोठा विनाश झाला. कौरव मारले गेले आणि पृथ्वीचाही नाश झाला.
15.10.7
तन्मया साधु वाऽपीदं यदि वाऽसाधु वै कृतम् ।
तद्वो हृदि न कर्तव्यं मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥ १५.१०.७ ॥
मी जे चांगले किंवा वाईट केले असेल, ते तुम्ही मनात धरू नका; हा माझा जोडलेला अंजलि आहे.
15.10.8
वृद्धोऽयं हतपुत्रोऽयं दुःखितोऽयं नराधिपः ।
पूर्वराज्ञां च पुत्रोऽयमिति कृत्वाऽनुजानथ ॥ १५.१०.८ ॥
हा वृद्ध आहे, याचे पुत्र मारले गेले आहेत, हा दुःखी नराधिप आहे; हा पूर्वराजांचा पुत्र आहे असे मानून अनुमती द्या.
15.10.9
इयं च कृपणा वृद्धा हतपुत्रा तपस्विनी ।
गान्धारी पुत्रशोकार्ता तुल्यं याचति वो मया ॥ १५.१०.९ ॥
ही कृपण, वृद्ध, पुत्र मारले गेलेली तपस्विनी गांधारी, पुत्रशोकाने पीडित होऊन, माझ्यासह तुमच्याकडे समानपणे याचना करत आहे.
15.10.10
हतपुत्राविमौ वृद्धौ विदित्वा दुःखितौ तथा ।
अनुजानीत भद्रं वो व्रजाव शरणं च वः ॥ १५.१०.१० ॥
पुत्र गमावलेले हे दोघे वृद्ध दुःखी आहेत हे जाणून अनुमती द्या; तुमचे कल्याण असो. आम्ही जातो, आम्ही तुमच्या शरणात आहोत.
15.10.11
अयं च कौरवो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
सर्वैर्भवद्भिर्द्रव्यः समेषु विषमेषु च।
न जातु विषमं चैव गमिष्यति कदाचन ॥ १५.१०.११ ॥
हा कौरव राजा, कुंतीपुत्र युधिष्ठिर; तुम्ही सर्वांनी यांना समान व विषम अशा दोन्ही प्रसंगी आधार द्यावा; हे कधीही अन्यायी मार्गाने जाणार नाहीत.
15.10.12
चत्वारः सचिवा यस्य भ्रातरो विपुलौजसः ।
लोककपालसमा ह्येते सर्वधर्मार्थदर्शिनः ॥ १५.१०.१२ ॥
ज्यांना चार सचिव आणि महापराक्रमी बंधू आहेत; हे लोकपालांसमान असून सर्व धर्म व अर्थ जाणणारे आहेत.
15.10.13
चतुर्णां लोकपालानां मध्ये विपरिवर्तते ।
ब्रह्मेव भगवानेष सर्वभूतजगत्पतिः ॥ १५.१०.१३ ॥
चार लोकपालांच्या मध्ये तो असा वावरतो, जसा सर्व भूतांचा व जगाचा स्वामी भगवान ब्रह्मा.
15.10.14
एवमेव महाबाहुर्भीमार्जुनयमैर्वृतः ।
युधिष्ठिरो महातेजा भवतः पालयिष्यति ॥ १५.१०.१४ ॥
याचप्रमाणे महाबाहू, महातेजस्वी युधिष्ठिर भीम, अर्जुन व नकुल-सहदेव यांच्यासह वेढलेला तुमचे रक्षण करील.
15.10.15
अवश्यमेव वक्तव्यमिति कृत्वा ब्रवीमि वः ।
एष न्यासो मया दत्तः सर्वेषां वो युधिष्ठिरः।
भवन्तोऽस्य च वीरस्य न्यासभूताः कृता मया ॥ १५.१०.१५ ॥
अवश्य सांगायला हवे असे ठरवून मी तुम्हांला सांगतो. हा युधिष्ठिर माझ्याकडून तुम्हा सर्वांना सोपवलेला ठेवा आहे; आणि तुम्हीही या वीराचा ठेवा केले गेला आहात.
15.10.16
यदेव तैः कृतं किञ्चिद्व्यलीकं वः सुतैर्मम ।
यदन्येनि मदीयेन तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.१०.१६ ॥
माझ्या पुत्रांनी तुमच्याविषयी जे काही अपराध केले असतील आणि माझ्या माणसांनी इतरांविषयी जे केले असेल, ते तुम्ही क्षमा करण्यास योग्य आहात.
15.10.17
भवद्भिर्न हि मे मन्युः कृतपूर्वः कथञ्चन ।
अत्यन्तगुरुभक्तानामेषोऽञ्जलिरिदं नमः ॥ १५.१०.१७ ॥
तुमच्यावर मला कधीही कोणत्याही प्रकारे राग आलेला नाही. गुरुजनांची अत्यंत भक्ती करणाऱ्या तुम्हांस ही अंजली, हा नमस्कार.
15.10.18
तेषामस्थिरबुद्धीनां लुब्धानां कामचारिणाम् ।
कृते याचेऽद्य वः सर्वान्गान्धारीसहितोऽनघाः ॥ १५.१०.१८ ॥
अस्थिर बुद्धीच्या, लोभी व स्वेच्छेने वागणाऱ्या त्यांच्यासाठी आज गांधारीसह मी तुम्हा सर्वांना याचना करतो, हे निष्पाप लोकहो.
15.10.19
इत्युक्तांस्तेन ते सर्वे पौरजानपदा जनाः ।
नोचुर्बाष्पकलाः किञ्चिद्वीक्षांचक्रुः परस्परम् ॥ १५.१०.१९ ॥
त्याने असे सांगितल्यावर नगरवासी आणि जनपदातील सर्व लोक अश्रूंनी दाटलेल्या गळ्याने काहीच बोलले नाहीत; ते एकमेकांकडे पाहू लागले.