Mahābhārata · Adhyāya 15.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.11.1
एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः ।
वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ १५.११.१ ॥
Oh descendiente de los Kuru, al ser así hablados por el anciano rey, los habitantes de la ciudad y del campo quedaron como sin sentido.
15.11.2
तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु वाष्पकण्ठान्महीपतिः ।
धृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १५.११.२ ॥
Entonces, a los que habían quedado en silencio, con la garganta anudada por las lágrimas, el rey Dhṛtarāṣṭra, protector de la tierra, volvió a hablar.
15.11.3
वृद्धं च हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानया ।
विलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ॥ १५.११.३ ॥
Oh mejores de los buenos, el anciano cuyos hijos fueron muertos se lamentaba de muchas maneras junto a su esposa virtuosa, lamentable en verdad.
15.11.4
पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै ।
वनवासाय धर्मज्ञा धर्मजेन नृपेण ह ॥ १५.११.४ ॥
Oh conocedores del dharma, el padre Kṛṣṇa Dvaipāyana mismo concedió el permiso para el exilio en el bosque, como también el rey nacido del dharma.
15.11.5
सोहं पुनःपुनर्याचे शिरसाऽवनतोऽनघाः ।
गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.११.५ ॥
Oh sin mácula, con la cabeza inclinada suplico una y otra vez que me concedáis, junto a Gāndhārī, vuestro permiso.
15.11.6
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते ।
रुरुदुः सर्वशो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः ॥ १५.११.६ ॥
Oh rey, al escuchar aquellas palabras piadosas del rey de los Kuru, el pueblo reunido de Kuru y Jāṅgala lloró por todas partes.
15.11.7
उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि ते ।
रुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ॥ १५.११.७ ॥
Cubriéndose los rostros con sus mantos y manos, atormentados por el dolor, lloraron por un momento como por padre y madre.
15.11.8
हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् ।
दुःखं संधारयन्तो हि नष्टसंज्ञा हवाभवन् ॥ १५.११.८ ॥
Con los corazones vaciados, soportando el dolor nacido de la partida de Dhṛtarāṣṭra, quedaron en verdad como privados de sentido.
15.11.9
ते विनीय तमायासं धृतराष्ट्रवियोगजम् ।
शनैः शनैस्तदाऽन्योन्यमब्रुवन्स्वमतान्युत ॥ १५.११.९ ॥
Tras disipar aquella angustia nacida de la separación de Dhṛtarāṣṭra, poco a poco comenzaron a exponer unos a otros sus propias opiniones.
15.11.10
ततः सञ्चिन्त्य ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः ।
एकस्मिन्ब्राह्मणे कार्यमावेस्योचुर्नराधिपम् ॥ १५.११.१० ॥
Entonces todos ellos, habiendo considerado brevemente las palabras y encomendado la tarea a un brahmán, hablaron al señor de los hombres.
15.11.11
ततः स्वाचरणो विप्रः सम्मतोऽर्थविशारदः ।
सम्भाव्यो बह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १५.११.११ ॥
Entonces aquel brahmán, de buena conducta, estimado, versado en los asuntos, respetado, conocedor de muchos ṛcs, oh rey, comenzó a hablar.
15.11.12
अनुमान्य महाराजं सदः समनुभाष्य च ।
विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह ॥ १५.११.१२ ॥
Tras pedir permiso al gran rey y dirigirse a la asamblea, aquel brahmán osado y sabio habló al rey.
15.11.13
राजन्वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम् ।
वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नपाधिप ॥ १५.११.१३ ॥
Oh rey, toda la palabra de este pueblo me ha sido confiada. Oh héroe, la diré; oh señor de reyes, acéptala.
15.11.14
यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभो ।
नात्र मिथ्या वचः किञ्चित्सुहृत्त्वं नः परस्परम् ॥ १५.११.१४ ॥
Tal como dices, oh señor de reyes, así es todo esto, oh poderoso. No hay aquí palabra falsa alguna; nuestra amistad mutua es verdadera.
15.11.15
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन ।
राजाऽऽसीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियोऽभवत् ॥ १५.११.१५ ॥
Jamás, entre los reyes de este linaje, hubo rey alguno que, siendo protector de sus súbditos, se volviera odioso para ellos.
15.11.16
पितृवन्मातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नः ।
न च दुर्योधनः किञ्चिदयुक्तं कृतवान्नृपः ॥ १५.११.१६ ॥
Vosotros nos protegéis como un padre y una madre, y el rey Duryodhana no ha hecho nada indebido.
15.11.17
प्रियाणि कुर्वन्सर्वेषामनुवृत्त्यर्थमुद्यतः ।
यथा ब्रवीति धर्मात्मा मुनिः सत्यवतीसुतः।
तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ॥ १५.११.१७ ॥
Haciendo lo que agrada a todos, empeñado en la concordia, haz, oh gran rey, como dice el sabio justo, hijo de Satyavatī; pues él es nuestro maestro supremo.
15.11.18
त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाः ।
भविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः ॥ १५.११.१८ ॥
Pero, abandonados por ti, permaneceremos largo tiempo entregados al dolor y la pena, oh rey, nosotros que hemos sido arrebatados por tus cien virtudes.
15.11.19
यथा शन्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च ।
भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा तव च पार्थिव।
भवद्बुद्धियुजा चैवि पाण्डुना पृथिवीक्षिता ॥ १५.११.१९ ॥
Como fuimos protegidos por Śantanu, el rey Citrāṅgada, tu padre, abrazado por el valor de Bhīṣma, y por Pāṇḍu, unido a tu sabiduría, señor de la tierra.
15.11.20
तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ।
न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप। ॥ १५.११.२० ॥
Asimismo, el rey Duryodhana también nos protegió bien, y tu hijo, oh rey, no cometió ni la más mínima ofensa contra nosotros.
15.11.21
पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपे ।
वयसा स्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा ॥ १५.११.२१ ॥
Confiábamos plenamente en aquel señor de los hombres, como en un padre, tal como tú bien sabes.
15.11.22
तथा वर्षसहस्राणि कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ॥ १५.११.२२ ॥
Así también, durante miles de años, protegidos por el sabio y firme hijo de Kuntī, disfrutamos de felicidad, oh rey.
15.11.23
राजर्षीणां पुराणानां भवतां पुण्यकर्मणाम् ।
कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ॥ १५.११.२३ ॥
De los antiguos reales sabios, de vuestros antepasados de obras meritorias, de Kuru, Saṃvaraṇa y los demás, y del sabio Bharata.
15.11.24
वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः ।
नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते ॥ १५.११.२४ ॥
Este hombre de alma justa, generoso en dones, sigue su misma conducta; gran rey, aquí no queda nada que decir, ni siquiera lo más sutil.
15.11.25
उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः ।
सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ॥ १५.११.२५ ॥
Siempre hemos vivido felices, protegidos por ti; en ti, junto con tus hijos, no existe ni la más mínima falta hacia nosotros.
15.11.26
यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रति ।
भन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ॥ १५.११.२६ ॥
Oh alegría de los Kurus, en cuanto a Duryodhana, de quien hablaste en esta destrucción de parientes, también a él, el devoto, lo apaciguaré.
15.11.27
न तद्दुर्योधनकृतं न च तद्भवता कृतम् ।
न कर्णसौबलाभ्यां च कुरवो यत्क्षयं गताः ॥ १५.११.२७ ॥
Aquella ruina de los Kurus no fue obra de Duryodhana, ni obra tuya, ni obra de Karṇa y Saubala (Śakuni).
15.11.28
दैवं तत्तु विजानीमो यन्न शक्यं प्रबाधितुम् ।
दैवं पुरुषकारेणि न शक्यमपि बाधितुम् ॥ १५.११.२८ ॥
Conocemos ese destino que no puede ser vencido; el destino no puede ser vencido ni siquiera con el esfuerzo humano.
15.11.29
अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागताः ।
अष्टादशाहेन हताः कुरुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ १५.११.२९ ॥
Oh gran rey, dieciocho ejércitos de akṣauhiṇī se reunieron y fueron muertos en dieciocho días por los mejores guerreros de los Kurus.
15.11.30
भीष्मद्रोणकृपाद्यैश्च कर्णेन च महात्मना ।
युयुधानेन वीरेण धृष्टद्युम्नेन चाहवे ॥ १५.११.३० ॥
En la batalla, por Bhīṣma, Droṇa, Kṛpa y los demás, por el magnánimo Karṇa, por el héroe Yuyudhāna y por Dhṛṣṭadyumna.
15.11.31
चतुर्भिः पाण्डुपुत्रैश्च भीमार्जुनयमैस्तथा ।
न च क्षयोऽयं नृपते क्रते दैवबलादभूत् ॥ १५.११.३१ ॥
No fueron los cuatro hijos de Pāṇḍu, ni Bhīma, Arjuna y los gemelos quienes causaron esta destrucción, oh rey; sucedió por la fuerza del destino.
15.11.32
अवश्यमेव सङ्ग्रामे क्षत्रियेण विशेषतः ।
कर्तव्यं निधनं काले मर्तव्यं क्षत्रबन्धुना ॥ १५.११.३२ ॥
Sin duda, en la batalla, un kṣatriya, sobre todo, debe afrontar la muerte en su momento; un pariente de la casta guerrera ha de morir.
15.11.33
तैरियं पुरुषव्याघ्रैर्विद्याबाहुबलान्वितैः ।
पृथिवी निहता सर्वा सहया सरथद्विपा ॥ १५.११.३३ ॥
Por aquellos tigres entre los hombres, dotados de saber, fuerza de brazos y vigor, toda esta tierra fue abatida, con sus caballos, carros y elefantes.
15.11.34
न स राज्ञां वधे सूनुः कारणं ते महात्मनाम् ।
न भवान्न च ते भृत्या न कर्णो न च सौबलः ॥ १५.११.३४ ॥
En la matanza de los reyes, aquel hijo tuyo no es la causa de esos magnánimos; ni tú, ni tus servidores, ni Karṇa, ni Saubala (Śakuni).
15.11.35
यद्विशस्ताः कुरुश्रेष्ठ राजानश्च सहस्रशः ।
सर्वं दैवकृतं विद्धि कोत्र किं वक्तुमर्हति ॥ १५.११.३५ ॥
Pues miles de reyes, oh el mejor de los Kuru, fueron abatidos; sabe que todo esto fue obra del destino. ¿Quién aquí podría decir algo?
15.11.36
गुरुर्मतो भवानस्य कृत्स्नस्य जगतः प्रभुः ।
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् ॥ १५.११.३६ ॥
Eres considerado el maestro y señor de todo este mundo; por tanto, te concedemos a este hijo de alma justa.
15.11.37
लभतां वीरलोकं स ससहायो नराधिपः ।
द्विजाग्र्यैः समनुज्ञातस्त्रिदिवे मोदतां सुखम्। ॥ १५.११.३७ ॥
Que ese rey, con sus compañeros, alcance el mundo de los héroes; y, habiendo recibido el permiso de los mejores de los dvija, que se regocije felizmente en el cielo.
15.11.38
प्राप्स्यते च भवान्पुण्यं धर्मे च सततं स्थितः ।
वेद धर्मं महाबाहो लौक्यं वैदिकमेव च ॥ १५.११.३८ ॥
Obtendrás mérito, pues siempre has permanecido firme en el dharma. ¡Oh, de brazos poderosos!, conoces tanto el dharma mundano como el védico.
15.11.39
दृष्टापदानाश्चास्माभिः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
समर्थास्त्रिदिवस्यापि पालने किं पुनः क्षितेः ॥ १५.११.३९ ॥
Hemos visto las hazañas de los Pāṇḍava, esos toros entre los hombres; son capaces incluso de proteger el cielo, ¡cuánto más la tierra!
15.11.40
अनुवर्त्स्यन्ति वा धीमन्समेषु विषमेषु च ।
प्रजाः कुरुकुलश्रेष्ठ पाण्डवाञ्शीलभूषणान् ॥ १५.११.४० ॥
¡Oh, el mejor del linaje de los Kuru, oh sabio!, en tiempos favorables y en tiempos adversos, los súbditos seguirán a los Pāṇḍava, cuyo adorno es la virtud.
15.11.41
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पारिबर्हांश्च पार्थिवः ।
पूर्वराजातिसर्गांश्च पालयत्येव पाण्डवः ॥ १५.११.४१ ॥
El rey Pāṇḍava protege las tierras brahmadeya y agrahāra, los dones reales y las donaciones de los reyes anteriores.
15.11.42
दीर्घदर्शीं मृदुर्दान्तः सदा वैश्रवणो यथा ।
अक्षुद्रसचिवश्चायं कुन्तीपुत्रो महामनाः ॥ १५.११.४२ ॥
Este hijo de Kuntī es magnánimo, previsor, gentil y dominado, siempre como Vaiśravaṇa (Kubera); y sus ministros son nobles.
15.11.43
अप्यमित्रे दयावांश्च शुचिश्च भरतर्षभः ।
ऋजु पश्यति मेधावी पुत्रवत्पाति नः सदा ॥ १५.११.४३ ॥
Incluso hacia un enemigo es compasivo y puro; el toro de los Bhāratas, el sabio, mira con rectitud y siempre nos protege como a un hijo.
15.11.44
विप्रियं च जनस्यास्य संसर्गाद्धर्मजस्य वै ।
न करिष्यन्ति राजर्षे तथा भीमार्जुनादयः ॥ १५.११.४४ ॥
Oh sabio real, por la asociación con el hijo de Dharma, Bhīma, Arjuna y los demás ciertamente no harán nada desagradable a esta gente.
15.11.45
मन्दा मृदुषु कौरव्य तीक्ष्णेष्वाशीविषोपमाः ।
वीर्यवन्तो महात्मानः पौराणां च हिते रताः ॥ १५.११.४५ ॥
Oh descendiente de Kuru, con los gentiles son indolentes, y con los severos como serpientes venenosas; los poderosos magnánimos se deleitan en el bienestar de los ciudadanos.
15.11.46
न कुन्ती न च पाञ्चाली न चोलूपी न सात्वती ।
अस्मिञ्जने करिष्यन्ति प्रतिकूलानि कर्हिचित् ॥ १५.११.४६ ॥
Ni Kuntī, ni Pāñcālī, ni Ulūpī, ni Sātvatī harán jamás nada desfavorable a esta gente.
15.11.47
भवत्कृतमिमं स्नेहं युधिष्ठिरविवर्धितम् ।
न पृष्ठतः करिष्यन्ति पौरा जानपदा जनाः ॥ १५.११.४७ ॥
Este afecto, creado por ti y nutrido por Yudhiṣṭhira, los ciudadanos y los habitantes del campo no lo socavarán a espaldas.
15.11.48
अधर्मिष्ठानपि सतः कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
मानवान्पालयिष्यन्ति भूत्वा धर्मपरायणाः ॥ १५.११.४८ ॥
Los grandes guerreros en carro, los hijos de Kuntī, volviéndose devotos del dharma, protegerán a los hombres, tanto a los injustos como a los buenos.
15.11.49
स राजन्मानसं दुःखमपनीय युधिष्ठिरात् ।
कुरु कार्याणि धर्म्याणि नमस्ते पुरुषर्षभ ॥ १५.११.४९ ॥
Oh rey, habiendo apartado la pena de la mente de Yudhiṣṭhira, cumple tus deberes justos. Reverencia a ti, toro entre los hombres.
15.11.50
तस्य तद्वचनं धर्म्यमनुमान्य गुणोत्तरम् ।
साधुसाध्विति सर्वः स जनः प्रतिगृहीतवान् ॥ १५.११.५० ॥
Aprobando sus palabras justas y sumamente excelentes, toda aquella gente las aceptó, diciendo: "¡Bien dicho, bien dicho!"
15.11.51
धृतराष्ट्राश्च तद्वाक्यमभिपूज्य पुनःपुनः ।
विसर्जयामास तदा प्रकृतीस्तु शनैःशनैः ॥ १५.११.५१ ॥
Y Dhṛtarāṣṭra, tras honrar una y otra vez aquellas palabras, despidió poco a poco a los súbditos.
15.11.52
स तैः सम्पूजितो राजा शिवेनावेक्षितस्तथा ।
प्राञ्जलिः पूजयामास तं जनं भरतर्षभ ॥ १५.११.५२ ॥
Honrado por ellos y mirado con ojos bondadosos, el rey, con las palmas juntas, rindió homenaje a aquella gente, oh toro de los Bharatas.
15.11.53
ततो विवेश भवनं गान्धार्या सहितो निजम् ।
आगतायां च शर्वर्यां सुखं शेते नराधिपः ॥ १५.११.५३ ॥
Luego entró en su palacio junto con Gāndhārī; y llegada la noche, el señor de los hombres se acostó a dormir cómodamente.