മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.11.1
एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः ।
वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ १५.११.१ ॥
കൗരവ്യാ, വൃദ്ധനായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നഗരത്തിലെയും നാട്ടിൻപുറത്തെയും ജനങ്ങൾ ബോധമറ്റവരെപ്പോലെയായി.
15.11.2
तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु वाष्पकण्ठान्महीपतिः ।
धृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १५.११.२ ॥
അപ്പോൾ മൗനത്തിലായ, കണ്ണീരിനാൽ തൊണ്ടയടഞ്ഞ അവരോട് ഭൂപാലനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
15.11.3
वृद्धं च हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानया ।
विलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ॥ १५.११.३ ॥
സജ്ജനശ്രേഷ്ഠരേ, വൃദ്ധനും പുത്രന്മാർ മരിച്ചവനുമായ അദ്ദേഹം ധർമപത്നിയോടൊപ്പം പല വിധത്തിൽ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ദീനനായിരുന്നു.
15.11.4
पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै ।
वनवासाय धर्मज्ञा धर्मजेन नृपेण ह ॥ १५.११.४ ॥
ധർമ്മജ്ഞരേ, പിതാവായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ സ്വയം വനവാസത്തിന് അനുവാദം നൽകി; ധർമ്മജനായ രാജാവും അനുവദിച്ചു.
15.11.5
सोहं पुनःपुनर्याचे शिरसाऽवनतोऽनघाः ।
गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.११.५ ॥
കുറ്റമറ്റവരേ, ഞാൻ തല കുനിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു; ഗാന്ധാരിയോടൊപ്പമുള്ള എനിക്ക് അനുവാദം നൽകാൻ നിങ്ങൾ അർഹരാണ്.
15.11.6
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते ।
रुरुदुः सर्वशो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः ॥ १५.११.६ ॥
രാജാവേ, കുരുരാജാവിന്റെ ആ കരുണാജനകമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് സമ്മേളിച്ച കുരുക്കളും ജാംഗലരും എല്ലായിടത്തും കരഞ്ഞു.
15.11.7
उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि ते ।
रुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ॥ १५.११.७ ॥
അവർ ഉത്തരീയംകൊണ്ടും കൈകൊണ്ടും മുഖം മറച്ച് ശോകത്താൽ തപിച്ച് ഒരു നിമിഷം മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ കരഞ്ഞു.
15.11.8
हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् ।
दुःखं संधारयन्तो हि नष्टसंज्ञा हवाभवन् ॥ १५.११.८ ॥
ശൂന്യമായ ഹൃദയങ്ങളോടെ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പ്രവാസത്താലുണ്ടായ ദുഃഖം വഹിച്ച് അവർ ശരിക്കും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി.
15.11.9
ते विनीय तमायासं धृतराष्ट्रवियोगजम् ।
शनैः शनैस्तदाऽन्योन्यमब्रुवन्स्वमतान्युत ॥ १५.११.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വിയോഗത്താലുണ്ടായ ആ വേദന അകറ്റി, അവർ പതുക്കെപ്പതുക്കെ അപ്പോൾ പരസ്പരം തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങി.
15.11.10
ततः सञ्चिन्त्य ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः ।
एकस्मिन्ब्राह्मणे कार्यमावेस्योचुर्नराधिपम् ॥ १५.११.१० ॥
പിന്നെ അവരെല്ലാം സംക്ഷേപത്തിൽ വാക്കുകൾ ആലോചിച്ച്, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കാര്യമേൽപ്പിച്ച് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
15.11.11
ततः स्वाचरणो विप्रः सम्मतोऽर्थविशारदः ।
सम्भाव्यो बह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १५.११.११ ॥
പിന്നെ സദാചാരനും, എല്ലാവരാലും ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും, കാര്യനിപുണനും, ബഹുഋക്കുകൾ അറിയുന്നവനുമായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവേ, സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
15.11.12
अनुमान्य महाराजं सदः समनुभाष्य च ।
विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह ॥ १५.११.१२ ॥
മഹാരാജാവിന്റെ അനുവാദം ചോദിച്ച്, സഭയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ആ പ്രഗത്ഭനും മേധാവിയുമായ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
15.11.13
राजन्वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम् ।
वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नपाधिप ॥ १५.११.१३ ॥
ഓ രാജാവേ, ഈ ജനത്തിന്റെ വാക്കുകളെല്ലാം എന്നിലേല്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓ വീരാ, ഞാൻ അത് പറയാം; നൃപാധിപാ, അത് സ്വീകരിച്ചാലും.
15.11.14
यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभो ।
नात्र मिथ्या वचः किञ्चित्सुहृत्त्वं नः परस्परम् ॥ १५.११.१४ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അങ്ങ് പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണിതെല്ലാം, ഓ വിഭോ. ഇതിൽ ഒരു വ്യാജവാക്കുമില്ല; നമ്മുടെ പരസ്പര സൗഹൃദവും അങ്ങനെതന്നെ.
15.11.15
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन ।
राजाऽऽसीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियोऽभवत् ॥ १५.११.१५ ॥
ഈ വംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരിൽ ആരും ഒരിക്കലും, പ്രജാപാലകനായിരുന്നിട്ടും പ്രജകൾക്ക് അപ്രിയനായ രാജാവായിട്ടില്ല.
15.11.16
पितृवन्मातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नः ।
न च दुर्योधनः किञ्चिदयुक्तं कृतवान्नृपः ॥ १५.११.१६ ॥
അങ്ങ് ഞങ്ങളെ പിതാവിനെപ്പോലെയും മാതാവിനെപ്പോലെയും പാലിക്കുന്നു. രാജാവായ ദുര്യോധനനും യാതൊരു അയോഗ്യകാര്യവും ചെയ്തിട്ടില്ല.
15.11.17
प्रियाणि कुर्वन्सर्वेषामनुवृत्त्यर्थमुद्यतः ।
यथा ब्रवीति धर्मात्मा मुनिः सत्यवतीसुतः।
तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ॥ १५.११.१७ ॥
എല്ലാവർക്കും പ്രിയമുള്ളത് ചെയ്തും, അനുകൂലതയ്ക്കായി ഉദ്യുക്തനായും, ധർമാത്മാവായ സത്യവതീപുത്രനായ മുനി പറയുന്നതുപോലെ ചെയ്താലും, മഹാരാജാവേ; അദ്ദേഹമാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമ ഗുരു.
15.11.18
त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाः ।
भविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः ॥ १५.११.१८ ॥
എന്നാൽ അങ്ങ് ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങൾ ദുഃഖശോകങ്ങളിൽ മുഴുകി ദീർഘകാലം കഴിയേണ്ടിവരും; രാജാവേ, അങ്ങയുടെ നൂറു ഗുണങ്ങളാൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ട ഞങ്ങൾ.
15.11.19
यथा शन्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च ।
भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा तव च पार्थिव।
भवद्बुद्धियुजा चैवि पाण्डुना पृथिवीक्षिता ॥ १५.११.१९ ॥
ശന്തനുവും രാജാവായ ചിത്രാംഗദനും ഭീഷ്മന്റെ വീര്യത്താൽ സംരക്ഷിതനായ നിന്റെ പിതാവും, ഓ രാജാവേ, നിന്റെ ബുദ്ധിയോടുകൂടിയ പാണ്ഡുവും ഭൂമിയുടെ നാഥനായി നമ്മെ കാത്തതുപോലെ.
15.11.20
तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ।
न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप। ॥ १५.११.२० ॥
അതുപോലെ രാജാവായ ദുര്യോധനനും നമ്മെ നന്നായി സംരക്ഷിച്ചു; ഓ രാജാവേ, നിന്റെ പുത്രൻ നമ്മോട് അല്പംപോലും അപരാധം ചെയ്തില്ല.
15.11.21
पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपे ।
वयसा स्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा ॥ १५.११.२१ ॥
ആ നരാധിപനിലും പിതാവിനെപ്പോലെ ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു; അത് നിനക്ക് നന്നായി അറിയാം.
15.11.22
तथा वर्षसहस्राणि कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ॥ १५.११.२२ ॥
അതുപോലെ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ, ധീമാനും ധൃതിമാനുമായ കുന്തീപുത്രനാൽ സംരക്ഷിതരായി ഞങ്ങൾ സുഖം അനുഭവിച്ചു, ഓ രാജാവേ.
15.11.23
राजर्षीणां पुराणानां भवतां पुण्यकर्मणाम् ।
कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ॥ १५.११.२३ ॥
പുരാതനരാജർഷികളുടെയും നിങ്ങളുടെ പുണ്യകർമികളായ പൂർവികരുടെയും, കുരു, സംവരണൻ മുതലായവരുടെയും, ധീമാനായ ഭരതന്റെയും.
15.11.24
वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः ।
नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते ॥ १५.११.२४ ॥
ധർമാത്മാവും ധാരാളം ദക്ഷിണ നൽകുന്നവനുമായ ഇവൻ അവരുടെ വൃത്തിയെത്തന്നെ പിന്തുടരുന്നു; ഓ മഹാരാജാവേ, ഇവിടെ പറയേണ്ടതായി ഒന്നുമില്ല, അതി സൂക്ഷ്മമായതുപോലും.
15.11.25
उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः ।
सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ॥ १५.११.२५ ॥
ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും നിങ്ങളാൽ സുഖമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു വസിച്ചു. പുത്രന്മാരോടുകൂടിയ നിങ്ങളിൽ സൂക്ഷ്മമായ അപരാധം പോലും ഇല്ല.
15.11.26
यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रति ।
भन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ॥ १५.११.२६ ॥
കുരുനന്ദനാ, ഈ ബന്ധുനാശത്തിൽ ദുര്യോധനനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത്, അവിടെയും ഭക്തനെ ഞാൻ സമാധാനിപ്പിക്കും.
15.11.27
न तद्दुर्योधनकृतं न च तद्भवता कृतम् ।
न कर्णसौबलाभ्यां च कुरवो यत्क्षयं गताः ॥ १५.११.२७ ॥
കുരുക്കൾ നശിച്ചത് ദുര്യോധനൻ ചെയ്തതല്ല, നിങ്ങൾ ചെയ്തതുമല്ല, കർണനും സൗബലനും ചെയ്തതുമല്ല.
15.11.28
दैवं तत्तु विजानीमो यन्न शक्यं प्रबाधितुम् ।
दैवं पुरुषकारेणि न शक्यमपि बाधितुम् ॥ १५.११.२८ ॥
തടയാൻ കഴിയാത്ത ആ ദൈവത്തെ നാം അറിയുന്നു. ദൈവത്തെ പുരുഷപ്രയത്നത്താലും തടയാൻ സാധ്യമല്ല.
15.11.29
अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागताः ।
अष्टादशाहेन हताः कुरुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ १५.११.२९ ॥
മഹാരാജാവേ, പതിനെട്ട് അക്ഷൗഹിണികൾ ഒത്തുചേർന്നു; പതിനെട്ടു ദിവസംകൊണ്ട് കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠ യോദ്ധാക്കളാൽ അവ വധിക്കപ്പെട്ടു.
15.11.30
भीष्मद्रोणकृपाद्यैश्च कर्णेन च महात्मना ।
युयुधानेन वीरेण धृष्टद्युम्नेन चाहवे ॥ १५.११.३० ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, കൃപർ മുതലായവരാലും മഹാത്മാവായ കർണനാലും വീരനായ യുയുധാനനാലും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനാലും യുദ്ധത്തിൽ.
15.11.31
चतुर्भिः पाण्डुपुत्रैश्च भीमार्जुनयमैस्तथा ।
न च क्षयोऽयं नृपते क्रते दैवबलादभूत् ॥ १५.११.३१ ॥
നാലു പാണ്ഡുപുത്രന്മാരാലും ഭീമൻ, അർജ്ജുനൻ, യമന്മാർ എന്നിവരാലും ഈ നാശം വരുത്തപ്പെട്ടതല്ല; ഹേ രാജാവേ, ഇത് ദൈവബലത്താൽ സംഭവിച്ചതാണ്.
15.11.32
अवश्यमेव सङ्ग्रामे क्षत्रियेण विशेषतः ।
कर्तव्यं निधनं काले मर्तव्यं क्षत्रबन्धुना ॥ १५.११.३२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയൻ, വിശേഷിച്ച്, തന്റെ സമയത്ത് തീർച്ചയായും മരണം നേരിടണം; ക്ഷത്രബന്ധു തീർച്ചയായും മരിക്കണം.
15.11.33
तैरियं पुरुषव्याघ्रैर्विद्याबाहुबलान्वितैः ।
पृथिवी निहता सर्वा सहया सरथद्विपा ॥ १५.११.३३ ॥
വിദ്യ, ബാഹുബലം, ശക്തി എന്നിവയോടു കൂടിയ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരാൽ കുതിരകളോടും രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കൂടെ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ നിഹതമായി.
15.11.34
न स राज्ञां वधे सूनुः कारणं ते महात्मनाम् ।
न भवान्न च ते भृत्या न कर्णो न च सौबलः ॥ १५.११.३४ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ വധത്തിന് ആ പുത്രൻ, നിന്റെ പുത്രൻ, ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് കാരണമല്ല; നീയോ, നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരോ, കർണ്ണനോ, സൗബലനോ അല്ല.
15.11.35
यद्विशस्ताः कुरुश्रेष्ठ राजानश्च सहस्रशः ।
सर्वं दैवकृतं विद्धि कोत्र किं वक्तुमर्हति ॥ १५.११.३५ ॥
ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാർ നശിച്ചു; ഇതെല്ലാം ദൈവകൃതമെന്നറിയുക. ഇവിടെ ആർക്ക് എന്തു പറയാൻ കഴിയും?
15.11.36
गुरुर्मतो भवानस्य कृत्स्नस्य जगतः प्रभुः ।
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् ॥ १५.११.३६ ॥
നീ ഈ മുഴുവൻ ലോകത്തിന്റെയും ഗുരുവും പ്രഭുവുമായി കരുതപ്പെടുന്നു; ആയതിനാൽ ധർമ്മാത്മാവായ ഈ പുത്രനെ നിനക്ക് ഞങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്നു.
15.11.37
लभतां वीरलोकं स ससहायो नराधिपः ।
द्विजाग्र्यैः समनुज्ञातस्त्रिदिवे मोदतां सुखम्। ॥ १५.११.३७ ॥
ആ രാജാവ് തന്റെ സഹായികളോടൊപ്പം വീരലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ; ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാരാൽ അനുവാദം ലഭിച്ച് അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സുഖമായി ആനന്ദിക്കട്ടെ.
15.11.38
प्राप्स्यते च भवान्पुण्यं धर्मे च सततं स्थितः ।
वेद धर्मं महाबाहो लौक्यं वैदिकमेव च ॥ १५.११.३८ ॥
നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനായതിനാൽ പുണ്യം പ്രാപിക്കും. ഹേ മഹാബാഹോ, നിങ്ങൾ ലൗകിക ധർമ്മവും വൈദിക ധർമ്മവും അറിയുന്നുവല്ലോ.
15.11.39
दृष्टापदानाश्चास्माभिः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
समर्थास्त्रिदिवस्यापि पालने किं पुनः क्षितेः ॥ १५.११.३९ ॥
ഞങ്ങൾ പാണ്ഡവരുടെ വീരകർമ്മങ്ങൾ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തെ പോലും രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരാണ്; പിന്നെ ഭൂമിയുടെ രക്ഷയെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
15.11.40
अनुवर्त्स्यन्ति वा धीमन्समेषु विषमेषु च ।
प्रजाः कुरुकुलश्रेष्ठ पाण्डवाञ्शीलभूषणान् ॥ १५.११.४० ॥
ഹേ കുരുകുലശ്രേഷ്ഠാ, ധീമാനേ, നല്ല കാലത്തും മോശം കാലത്തും പ്രജകൾ ശീലമെന്ന അലങ്കാരമുള്ള പാണ്ഡവരെ അനുസരിക്കും.
15.11.41
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पारिबर्हांश्च पार्थिवः ।
पूर्वराजातिसर्गांश्च पालयत्येव पाण्डवः ॥ १५.११.४१ ॥
പാണ്ഡവരാജാവ് ബ്രഹ്മദേയങ്ങളും അഗ്രഹാരങ്ങളും പാരിബർഹങ്ങളും മുൻരാജാക്കന്മാർ നൽകിയ ദാനങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
15.11.42
दीर्घदर्शीं मृदुर्दान्तः सदा वैश्रवणो यथा ।
अक्षुद्रसचिवश्चायं कुन्तीपुत्रो महामनाः ॥ १५.११.४२ ॥
ഈ കുന്തീപുത്രൻ മഹാമനസ്കനും ദീർഘദർശിയും മൃദുവും ദാന്തനുമാണ്; എപ്പോഴും കുബേരനെപ്പോലെയാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മന്ത്രിമാരും ഉദാരരാണ്.
15.11.43
अप्यमित्रे दयावांश्च शुचिश्च भरतर्षभः ।
ऋजु पश्यति मेधावी पुत्रवत्पाति नः सदा ॥ १५.११.४३ ॥
ശത്രുവിനോടും ദയയുള്ളവനും ശുദ്ധനുമായ ഭരതശ്രേഷ്ഠൻ; ബുദ്ധിമാനായ അദ്ദേഹം ഋജുവായി നോക്കുന്നു, എപ്പോഴും നമ്മെ പുത്രനെപ്പോലെ കാക്കുന്നു.
15.11.44
विप्रियं च जनस्यास्य संसर्गाद्धर्मजस्य वै ।
न करिष्यन्ति राजर्षे तथा भीमार्जुनादयः ॥ १५.११.४४ ॥
രാജർഷേ, ധർമ്മപുത്രന്റെ സംസർഗ്ഗത്താൽ ഭീമാർജ്ജുനാദികൾ ഈ ജനങ്ങൾക്ക് അപ്രിയമായത് ചെയ്യുകയില്ല.
15.11.45
मन्दा मृदुषु कौरव्य तीक्ष्णेष्वाशीविषोपमाः ।
वीर्यवन्तो महात्मानः पौराणां च हिते रताः ॥ १५.११.४५ ॥
കൗരവ്യാ, മൃദുക്കളോട് മന്ദരും കഠിനരോട് വിഷസർപ്പങ്ങൾക്ക് തുല്യരും; വീര്യവാന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ പൗരന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ രമിക്കുന്നു.
15.11.46
न कुन्ती न च पाञ्चाली न चोलूपी न सात्वती ।
अस्मिञ्जने करिष्यन्ति प्रतिकूलानि कर्हिचित् ॥ १५.११.४६ ॥
കുന്തിയും പാഞ്ചാലിയും ഉലൂപിയും സാത്വതിയും ഈ ജനങ്ങളോട് ഒരിക്കലും പ്രതികൂലമായി പെരുമാറുകയില്ല.
15.11.47
भवत्कृतमिमं स्नेहं युधिष्ठिरविवर्धितम् ।
न पृष्ठतः करिष्यन्ति पौरा जानपदा जनाः ॥ १५.११.४७ ॥
നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതും യുധിഷ്ഠിരൻ വളർത്തിയതുമായ ഈ സ്നേഹത്തെ പൗരന്മാരും ഗ്രാമവാസികളും പിന്നിൽ നിന്ന് തകർക്കുകയില്ല.
15.11.48
अधर्मिष्ठानपि सतः कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
मानवान्पालयिष्यन्ति भूत्वा धर्मपरायणाः ॥ १५.११.४८ ॥
കുന്തീപുത്രന്മാരായ മഹാരഥന്മാർ ധർമ്മപരായണരായി, അധർമ്മികളെയും സജ്ജനങ്ങളെയും മനുഷ്യരെ കാക്കും.
15.11.49
स राजन्मानसं दुःखमपनीय युधिष्ठिरात् ।
कुरु कार्याणि धर्म्याणि नमस्ते पुरुषर्षभ ॥ १५.११.४९ ॥
ഹേ രാജാവേ, അവൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ മനോദുഃഖം അകറ്റി ധർമ്മ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക. ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
15.11.50
तस्य तद्वचनं धर्म्यमनुमान्य गुणोत्तरम् ।
साधुसाध्विति सर्वः स जनः प्रतिगृहीतवान् ॥ १५.११.५० ॥
അവന്റെ ആ ധർമ്മ്യവും ഉത്തമഗുണവുമുള്ള വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ച്, "സാധു, സാധു" എന്നു പറഞ്ഞ് ആ ജനമെല്ലാം അതു സ്വീകരിച്ചു.
15.11.51
धृतराष्ट्राश्च तद्वाक्यमभिपूज्य पुनःपुनः ।
विसर्जयामास तदा प्रकृतीस्तु शनैःशनैः ॥ १५.११.५१ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആ വാക്കുകളെ പലവട്ടം ആദരിച്ച്, പിന്നെ പ്രജകളെ ക്രമേണ യാത്രയാക്കി.
15.11.52
स तैः सम्पूजितो राजा शिवेनावेक्षितस्तथा ।
प्राञ्जलिः पूजयामास तं जनं भरतर्षभ ॥ १५.११.५२ ॥
അവരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടും ശുഭദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കപ്പെട്ടും ആ രാജാവ് കൈകൂപ്പി ആ ജനത്തെ ആദരിച്ചു, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
15.11.53
ततो विवेश भवनं गान्धार्या सहितो निजम् ।
आगतायां च शर्वर्यां सुखं शेते नराधिपः ॥ १५.११.५३ ॥
പിന്നീട് അവൻ ഗാന്ധാരിയോടൊപ്പം തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; രാത്രി വന്നപ്പോൾ ആ നരാധിപൻ സുഖമായി ശയിച്ചു.