ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 15.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.11.1
एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः ।
वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ १५.११.१ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ରାଜାଙ୍କ ଏପରି କଥାରେ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଚେତନା ହରାଇଲେ।
15.11.2
तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु वाष्पकण्ठान्महीपतिः ।
धृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १५.११.२ ॥
ତା'ପରେ ନୀରବ ଅଶ୍ରୁରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠ ସେମାନଙ୍କୁ ମହୀପାଳ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
15.11.3
वृद्धं च हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानया ।
विलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ॥ १५.११.३ ॥
ହେ ସତ୍ପୁରୁଷଗଣ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ପୁତ୍ରହରା ସେ ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ନାନା ପ୍ରକାରେ ବିଳାପ କରି ଦୀନ ହୋଇଥିଲେ।
15.11.4
पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै ।
वनवासाय धर्मज्ञा धर्मजेन नृपेण ह ॥ १५.११.४ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞଗଣ, ପିତା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜେ ବନବାସ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
15.11.5
सोहं पुनःपुनर्याचे शिरसाऽवनतोऽनघाः ।
गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.११.५ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପଗଣ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ବାରମ୍ବାର ଯାଚନା କରୁଛି; ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେବା ଆପଣଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ।
15.11.6
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते ।
रुरुदुः सर्वशो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः ॥ १५.११.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୁରୁରାଜଙ୍କ ସେହି କରୁଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସମବେତ କୁରୁ ଓ ଜାଙ୍ଗଳ ଲୋକମାନେ ସର୍ବତ୍ର କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
15.11.7
उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि ते ।
रुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ॥ १५.११.७ ॥
ସେମାନେ ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ହାତରେ ମୁଖ ଆବୃତ କରି, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, କ୍ଷଣେ ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି କାନ୍ଦିଲେ।
15.11.8
हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् ।
दुःखं संधारयन्तो हि नष्टसंज्ञा हवाभवन् ॥ १५.११.८ ॥
ଶୂନ୍ୟ ହୃଦୟରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରବାସଜନିତ ଦୁଃଖ ସହି ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଚେତନାହୀନ ପରି ହୋଇଗଲେ।
15.11.9
ते विनीय तमायासं धृतराष्ट्रवियोगजम् ।
शनैः शनैस्तदाऽन्योन्यमब्रुवन्स्वमतान्युत ॥ १५.११.९ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବିୟୋଗଜନିତ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କରି ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ତଦା ପରସ୍ପରକୁ ନିଜ ନିଜ ମତ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
15.11.10
ततः सञ्चिन्त्य ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः ।
एकस्मिन्ब्राह्मणे कार्यमावेस्योचुर्नराधिपम् ॥ १५.११.१० ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କଥା ବିଚାରି, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
15.11.11
ततः स्वाचरणो विप्रः सम्मतोऽर्थविशारदः ।
सम्भाव्यो बह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १५.११.११ ॥
ତା'ପରେ ସଦାଚାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମାନିତ, ଅର୍ଥବିଶାରଦ, ବହୁ ଋକ୍ ଜାଣିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ରାଜନ, କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
15.11.12
अनुमान्य महाराजं सदः समनुभाष्य च ।
विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह ॥ १५.११.१२ ॥
ମହାରାଜଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଓ ସଭାକୁ ସମ୍ବୋଧି, ସେ ପ୍ରଗଲ୍ଭ ଓ ମେଧାବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
15.11.13
राजन्वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम् ।
वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नपाधिप ॥ १५.११.१३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଏହି ଜନସମୂହର ସମସ୍ତ ବାକ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି। ହେ ବୀର, ମୁଁ ତାହା କହିବି; ହେ ନୃପାଧିପ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
15.11.14
यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभो ।
नात्र मिथ्या वचः किञ्चित्सुहृत्त्वं नः परस्परम् ॥ १५.११.१४ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଯେପରି କହୁଛନ୍ତି, ହେ ବିଭୋ, ଏସବୁ ସେହିପରି। ଏଥିରେ କିଛି ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ ନାହିଁ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
15.11.15
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन ।
राजाऽऽसीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियोऽभवत् ॥ १५.११.१५ ॥
ଏହି ବଂଶର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେବେ ବି, ପ୍ରଜାପାଳକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ ହୋଇ ନ ଥିଲେ।
15.11.16
पितृवन्मातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नः ।
न च दुर्योधनः किञ्चिदयुक्तं कृतवान्नृपः ॥ १५.११.१६ ॥
ଆପଣମାନେ ଆମକୁ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ପରି ପାଳନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ନାହାନ୍ତି।
15.11.17
प्रियाणि कुर्वन्सर्वेषामनुवृत्त्यर्थमुद्यतः ।
यथा ब्रवीति धर्मात्मा मुनिः सत्यवतीसुतः।
तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ॥ १५.११.१७ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏବଂ ଅନୁକୂଳତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ୟବତୀ ପୁତ୍ର ମୁନି ଯେପରି କୁହନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜ, ସେପରି କରନ୍ତୁ; ସେ ହିଁ ଆମର ପରମ ଗୁରୁ।
15.11.18
त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाः ।
भविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः ॥ १५.११.१८ ॥
କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଆମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ହେତୁ ଆମେ ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିବୁ; ହେ ରାଜନ, ଆପଣଙ୍କ ଶହେ ଗୁଣରେ ହରଣ ହୋଇଥିବା ଆମେ।
15.11.19
यथा शन्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च ।
भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा तव च पार्थिव।
भवद्बुद्धियुजा चैवि पाण्डुना पृथिवीक्षिता ॥ १५.११.१९ ॥
ଶାନ୍ତନୁ, ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ରକ୍ଷିତ ତୁମ ପିତା, ହେ ରାଜନ୍, ଏବଂ ତୁମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ପାଣ୍ଡୁ, ପୃଥିବୀପତି ଯେପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
15.11.20
तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ।
न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप। ॥ १५.११.२० ॥
ସେହିପରି ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଉତ୍ତମରୂପେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ହେ ନୃପ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଆମ ପ୍ରତି ସାମାନ୍ୟ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ କରି ନ ଥିଲେ।
15.11.21
पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपे ।
वयसा स्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा ॥ १५.११.२१ ॥
ସେହି ନରାଧିପଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ପିତାଙ୍କ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିଥିଲୁ; ତାହା ତୁମେ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣ।
15.11.22
तथा वर्षसहस्राणि कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ॥ १५.११.२२ ॥
ସେହିପରି ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଆମେ ସୁଖ ଭୋଗିଲୁ, ହେ ନୃପ।
15.11.23
राजर्षीणां पुराणानां भवतां पुण्यकर्मणाम् ।
कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ॥ १५.११.२३ ॥
ପ୍ରାଚୀନ ରାଜର୍ଷିଙ୍କର, ତୁମ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର, କୁରୁ, ସଂବରଣ ଆଦିଙ୍କର, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତଙ୍କର।
15.11.24
वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः ।
नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते ॥ १५.११.२४ ॥
ଏହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ଦାନକାରୀ, ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ଏଠାରେ କହିବାକୁ କିଛି ନାହିଁ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
15.11.25
उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः ।
सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ॥ १५.११.२५ ॥
ଆମେ ସର୍ବଦା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଖରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛୁ। ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କଠାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
15.11.26
यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रति ।
भन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ॥ १५.११.२६ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏହି ଜ୍ଞାତିବିନାଶରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି।
15.11.27
न तद्दुर्योधनकृतं न च तद्भवता कृतम् ।
न कर्णसौबलाभ्यां च कुरवो यत्क्षयं गताः ॥ १५.११.२७ ॥
କୁରୁମାନେ ଯେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାହା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କୃତ ନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କ କୃତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୌବଳ (ଶକୁନି)ଙ୍କ କୃତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
15.11.28
दैवं तत्तु विजानीमो यन्न शक्यं प्रबाधितुम् ।
दैवं पुरुषकारेणि न शक्यमपि बाधितुम् ॥ १५.११.२८ ॥
ଯାହାକୁ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେହି ଦୈବକୁ ଆମେ ଜାଣୁ। ଦୈବକୁ ପୁରୁଷକାରରେ ମଧ୍ୟ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
15.11.29
अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागताः ।
अष्टादशाहेन हताः कुरुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ १५.११.२९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଅଠର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସମବେତ ହେଲେ; ଅଠର ଦିନରେ କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
15.11.30
भीष्मद्रोणकृपाद्यैश्च कर्णेन च महात्मना ।
युयुधानेन वीरेण धृष्टद्युम्नेन चाहवे ॥ १५.११.३० ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମହାତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବୀର ଯୁଯୁଧାନ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ।
15.11.31
चतुर्भिः पाण्डुपुत्रैश्च भीमार्जुनयमैस्तथा ।
न च क्षयोऽयं नृपते क्रते दैवबलादभूत् ॥ १५.११.३१ ॥
ଚାରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଓ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଯମଜଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ବିନାଶ ଘଟାଯାଇ ନାହିଁ; ହେ ରାଜନ, ଏହା ଦୈବବଳରୁ ଘଟିଛି।
15.11.32
अवश्यमेव सङ्ग्रामे क्षत्रियेण विशेषतः ।
कर्तव्यं निधनं काले मर्तव्यं क्षत्रबन्धुना ॥ १५.११.३२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବିଶେଷତଃ, ନିଜ ସମୟରେ ଅବଶ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୁ ଅବଶ୍ୟ ମରିବା ଉଚିତ।
15.11.33
तैरियं पुरुषव्याघ्रैर्विद्याबाहुबलान्वितैः ।
पृथिवी निहता सर्वा सहया सरथद्विपा ॥ १५.११.३३ ॥
ବିଦ୍ୟା, ବାହୁବଳ ଓ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅଶ୍ଵ, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ହତ ହୋଇଛି।
15.11.34
न स राज्ञां वधे सूनुः कारणं ते महात्मनाम् ।
न भवान्न च ते भृत्या न कर्णो न च सौबलः ॥ १५.११.३४ ॥
ରାଜାଙ୍କ ବଧରେ ସେହି ପୁତ୍ର, ତୁମ ପୁତ୍ର, ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ କାରଣ ନୁହେଁ; ତୁମେ ନୁହଁ, ତୁମ ଭୃତ୍ୟମାନେ ନୁହଁନ୍ତି, କର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁ, ସୌବଳ ନୁହଁ।
15.11.35
यद्विशस्ताः कुरुश्रेष्ठ राजानश्च सहस्रशः ।
सर्वं दैवकृतं विद्धि कोत्र किं वक्तुमर्हति ॥ १५.११.३५ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ହଜାର ରାଜା ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହା ସବୁ ଦୈବକୃତ ବୋଲି ଜାଣ। ଏଠାରେ କିଏ କଣ କହିବାକୁ ସକ୍ଷମ?
15.11.36
गुरुर्मतो भवानस्य कृत्स्नस्य जगतः प्रभुः ।
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् ॥ १५.११.३६ ॥
ଆପଣ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତର ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ମାନ୍ୟ; ତେଣୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛୁ।
15.11.37
लभतां वीरलोकं स ससहायो नराधिपः ।
द्विजाग्र्यैः समनुज्ञातस्त्रिदिवे मोदतां सुखम्। ॥ १५.११.३७ ॥
ସେ ରାଜା ନିଜ ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ବୀରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
15.11.38
प्राप्स्यते च भवान्पुण्यं धर्मे च सततं स्थितः ।
वेद धर्मं महाबाहो लौक्यं वैदिकमेव च ॥ १५.११.३८ ॥
ଆପଣ ସର୍ବଦା ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ହେ ମହାବାହୋ, ଆପଣ ଲୌକିକ ଓ ବୈଦିକ ଉଭୟ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି।
15.11.39
दृष्टापदानाश्चास्माभिः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
समर्थास्त्रिदिवस्यापि पालने किं पुनः क्षितेः ॥ १५.११.३९ ॥
ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବୀରକର୍ମ ଦେଖିଛୁ; ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ରକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ; ତେବେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ କଅଣ କହିବା।
15.11.40
अनुवर्त्स्यन्ति वा धीमन्समेषु विषमेषु च ।
प्रजाः कुरुकुलश्रेष्ठ पाण्डवाञ्शीलभूषणान् ॥ १५.११.४० ॥
ହେ କୁରୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଧୀମାନ୍, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉଭୟ ସମୟରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଶୀଳଭୂଷଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ।
15.11.41
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पारिबर्हांश्च पार्थिवः ।
पूर्वराजातिसर्गांश्च पालयत्येव पाण्डवः ॥ १५.११.४१ ॥
ପାଣ୍ଡବ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦେୟ, ଅଗ୍ରହାର, ପାରିବର୍ହ ଓ ପୂର୍ବ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦାନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
15.11.42
दीर्घदर्शीं मृदुर्दान्तः सदा वैश्रवणो यथा ।
अक्षुद्रसचिवश्चायं कुन्तीपुत्रो महामनाः ॥ १५.११.४२ ॥
ଏହି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାମନା, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ମୃଦୁ ଓ ଦାନ୍ତ; ସର୍ବଦା ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର)ଙ୍କ ପରି; ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦାର।
15.11.43
अप्यमित्रे दयावांश्च शुचिश्च भरतर्षभः ।
ऋजु पश्यति मेधावी पुत्रवत्पाति नः सदा ॥ १५.११.४३ ॥
ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ ଓ ଶୁଚି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସରଳଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ଆମକୁ ପୁତ୍ର ପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
15.11.44
विप्रियं च जनस्यास्य संसर्गाद्धर्मजस्य वै ।
न करिष्यन्ति राजर्षे तथा भीमार्जुनादयः ॥ १५.११.४४ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସଂସର୍ଗରେ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଆଦି ଏହି ଜନତା ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ।
15.11.45
मन्दा मृदुषु कौरव्य तीक्ष्णेष्वाशीविषोपमाः ।
वीर्यवन्तो महात्मानः पौराणां च हिते रताः ॥ १५.११.४५ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, କୋମଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସେମାନେ ମନ୍ଦ ଓ କଠୋରଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଷଧର ସାପ ପରି; ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମହାତ୍ମା ନଗରବାସୀଙ୍କ ହିତରେ ରତ।
15.11.46
न कुन्ती न च पाञ्चाली न चोलूपी न सात्वती ।
अस्मिञ्जने करिष्यन्ति प्रतिकूलानि कर्हिचित् ॥ १५.११.४६ ॥
କୁନ୍ତୀ, ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଉଲୂପୀ, ସାତ୍ୱତୀ — କେହି ଏହି ଜନତା ବିରୁଦ୍ଧରେ କେବେ ବି ଆଚରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
15.11.47
भवत्कृतमिमं स्नेहं युधिष्ठिरविवर्धितम् ।
न पृष्ठतः करिष्यन्ति पौरा जानपदा जनाः ॥ १५.११.४७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଏହି ସ୍ନେହକୁ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ପଛରୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ନାହିଁ।
15.11.48
अधर्मिष्ठानपि सतः कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
मानवान्पालयिष्यन्ति भूत्वा धर्मपरायणाः ॥ १५.११.४८ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାରଥୀମାନେ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ଅଧାର୍ମିକ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷ ଉଭୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।
15.11.49
स राजन्मानसं दुःखमपनीय युधिष्ठिरात् ।
कुरु कार्याणि धर्म्याणि नमस्ते पुरुषर्षभ ॥ १५.११.४९ ॥
ହେ ରାଜନ, ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମାନସିକ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି ଧର୍ମସଙ୍ଗତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
15.11.50
तस्य तद्वचनं धर्म्यमनुमान्य गुणोत्तरम् ।
साधुसाध्विति सर्वः स जनः प्रतिगृहीतवान् ॥ १५.११.५० ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ଓ ଅତି ଉତ୍ତମ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, "ସାଧୁ, ସାଧୁ" କହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
15.11.51
धृतराष्ट्राश्च तद्वाक्यमभिपूज्य पुनःपुनः ।
विसर्जयामास तदा प्रकृतीस्तु शनैःशनैः ॥ १५.११.५१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ବାରମ୍ବାର ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତା'ପରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
15.11.52
स तैः सम्पूजितो राजा शिवेनावेक्षितस्तथा ।
प्राञ्जलिः पूजयामास तं जनं भरतर्षभ ॥ १५.११.५२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶୁଭଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସେ ରାଜା କରଯୋଡ଼ି ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
15.11.53
ततो विवेश भवनं गान्धार्या सहितो निजम् ।
आगतायां च शर्वर्यां सुखं शेते नराधिपः ॥ १५.११.५३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ସହ ନିଜ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାତ୍ରି ଆସିବାରୁ ସେ ନରାଧିପ ସୁଖରେ ଶୟନ କଲେ।