ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.11.1
एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः ।
वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ १५.११.१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਬੁੱਢੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਨਗਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
15.11.2
तूष्णींभूतांस्ततस्तांस्तु वाष्पकण्ठान्महीपतिः ।
धृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १५.११.२ ॥
ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋਏ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਪਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ।
15.11.3
वृद्धं च हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानया ।
विलपन्तं बहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ॥ १५.११.३ ॥
ਹੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ੋ, ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਾ ਦੀਨ ਸੀ।
15.11.4
पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै ।
वनवासाय धर्मज्ञा धर्मजेन नृपेण ह ॥ १५.११.४ ॥
ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞੋ, ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ।
15.11.5
सोहं पुनःपुनर्याचे शिरसाऽवनतोऽनघाः ।
गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.११.५ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ, ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਗਾਂਧਾਰੀ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।
15.11.6
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते ।
रुरुदुः सर्वशो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः ॥ १५.११.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁਰੂ-ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰੁਣਾਮਈ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਜਾਂਗਲ ਲੋਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੋ ਪਏ।
15.11.7
उत्तरीयैः करैश्चापि संछाद्य वदनानि ते ।
रुरुदुः शोकसंतप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ॥ १५.११.७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀਯ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਲਏ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਰੋਏ।
15.11.8
हृदयैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् ।
दुःखं संधारयन्तो हि नष्टसंज्ञा हवाभवन् ॥ १५.११.८ ॥
ਖਾਲੀ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਏ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
15.11.9
ते विनीय तमायासं धृतराष्ट्रवियोगजम् ।
शनैः शनैस्तदाऽन्योन्यमब्रुवन्स्वमतान्युत ॥ १५.११.९ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਉਸ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਦੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
15.11.10
ततः सञ्चिन्त्य ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः ।
एकस्मिन्ब्राह्मणे कार्यमावेस्योचुर्नराधिपम् ॥ १५.११.१० ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
15.11.11
ततः स्वाचरणो विप्रः सम्मतोऽर्थविशारदः ।
सम्भाव्यो बह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १५.११.११ ॥
ਫਿਰ ਸਦਾਚਾਰੀ, ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਮਾਣੇ ਹੋਏ, ਅਰਥ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਬਹੁਤ ਰਿਚਾਵਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
15.11.12
अनुमान्य महाराजं सदः समनुभाष्य च ।
विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह ॥ १५.११.१२ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਲਭ ਅਤੇ ਮੇਧਾਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
15.11.13
राजन्वाक्यं जनस्यास्य मयि सर्वं समर्पितम् ।
वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नपाधिप ॥ १५.११.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਆਖਾਂਗਾ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਾਧਿਪ, ਉਸਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰੋ।
15.11.14
यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभो ।
नात्र मिथ्या वचः किञ्चित्सुहृत्त्वं नः परस्परम् ॥ १५.११.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਇਹ ਸਭ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ; ਸਾਡੀ ਆਪਸੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
15.11.15
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन ।
राजाऽऽसीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियोऽभवत् ॥ १५.११.१५ ॥
ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
15.11.16
पितृवन्मातृवच्चैव भवन्तः पालयन्ति नः ।
न च दुर्योधनः किञ्चिदयुक्तं कृतवान्नृपः ॥ १५.११.१६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦੇ ਹੋ; ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
15.11.17
प्रियाणि कुर्वन्सर्वेषामनुवृत्त्यर्थमुद्यतः ।
यथा ब्रवीति धर्मात्मा मुनिः सत्यवतीसुतः।
तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ॥ १५.११.१७ ॥
ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ; ਉਹ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਨ।
15.11.18
त्यक्ता वयं तु भवता दुःखशोकपरायणाः ।
भविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः ॥ १५.११.१८ ॥
ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਾਂਗੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੌ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇ ਗਏ ਅਸੀਂ।
15.11.19
यथा शन्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च ।
भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा तव च पार्थिव।
भवद्बुद्धियुजा चैवि पाण्डुना पृथिवीक्षिता ॥ १५.११.१९ ॥
ਸ਼ੰਤਨੂ, ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਾਂਡੂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
15.11.20
तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ।
न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप। ॥ १५.११.२० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
15.11.21
पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपे ।
वयसा स्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा ॥ १५.११.२१ ॥
ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਸੀ; ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ।
15.11.22
तथा वर्षसहस्राणि कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ॥ १५.११.२२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਮਾਣਿਆ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
15.11.23
राजर्षीणां पुराणानां भवतां पुण्यकर्मणाम् ।
कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ॥ १५.११.२३ ॥
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ, ਕੁਰੂ, ਸੰਵਰਣ ਆਦਿ ਦੇ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਰਤ ਦੇ।
15.11.24
वृत्तं समनुयात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः ।
नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते ॥ १५.११.२४ ॥
ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਆਚਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਥੇ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਵੀ ਨਹੀਂ।
15.11.25
उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः ।
सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ॥ १५.११.२५ ॥
ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਅਪਰਾਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
15.11.26
यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रति ।
भन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ॥ १५.११.२६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਇਸ ਜ਼ਾਤੀ-ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਭਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂਗਾ।
15.11.27
न तद्दुर्योधनकृतं न च तद्भवता कृतम् ।
न कर्णसौबलाभ्यां च कुरवो यत्क्षयं गताः ॥ १५.११.२७ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਜੋ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
15.11.28
दैवं तत्तु विजानीमो यन्न शक्यं प्रबाधितुम् ।
दैवं पुरुषकारेणि न शक्यमपि बाधितुम् ॥ १५.११.२८ ॥
ਜਿਸ ਦੈਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੈਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਦੈਵ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
15.11.29
अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागताः ।
अष्टादशाहेन हताः कुरुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ १५.११.२९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਠਾਰਾਂ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
15.11.30
भीष्मद्रोणकृपाद्यैश्च कर्णेन च महात्मना ।
युयुधानेन वीरेण धृष्टद्युम्नेन चाहवे ॥ १५.११.३० ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਵੀਰ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ।
15.11.31
चतुर्भिः पाण्डुपुत्रैश्च भीमार्जुनयमैस्तथा ।
न च क्षयोऽयं नृपते क्रते दैवबलादभूत् ॥ १५.११.३१ ॥
ਚਾਰਾਂ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਯਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੈਵੀ ਬਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
15.11.32
अवश्यमेव सङ्ग्रामे क्षत्रियेण विशेषतः ।
कर्तव्यं निधनं काले मर्तव्यं क्षत्रबन्धुना ॥ १५.११.३२ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਕਸ਼ੱਤਰਬੰਧੂ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰਨਾ ਹੈ।
15.11.33
तैरियं पुरुषव्याघ्रैर्विद्याबाहुबलान्वितैः ।
पृथिवी निहता सर्वा सहया सरथद्विपा ॥ १५.११.३३ ॥
ਵਿੱਦਿਆ, ਬਾਹੂਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
15.11.34
न स राज्ञां वधे सूनुः कारणं ते महात्मनाम् ।
न भवान्न च ते भृत्या न कर्णो न च सौबलः ॥ १५.११.३४ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਤੁਸੀਂ, ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ, ਨਾ ਕਰਨ, ਨਾ ਸੌਬਲ।
15.11.35
यद्विशस्ताः कुरुश्रेष्ठ राजानश्च सहस्रशः ।
सर्वं दैवकृतं विद्धि कोत्र किं वक्तुमर्हति ॥ १५.११.३५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇਹ ਸਭ ਦੈਵ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣੋ। ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਕੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
15.11.36
गुरुर्मतो भवानस्य कृत्स्नस्य जगतः प्रभुः ।
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् ॥ १५.११.३६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਮਾਤਮਾ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪਦੇ ਹਾਂ।
15.11.37
लभतां वीरलोकं स ससहायो नराधिपः ।
द्विजाग्र्यैः समनुज्ञातस्त्रिदिवे मोदतां सुखम्। ॥ १५.११.३७ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀਰਲੋਕ ਪਾਵੇ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਾਣੇ।
15.11.38
प्राप्स्यते च भवान्पुण्यं धर्मे च सततं स्थितः ।
वेद धर्मं महाबाहो लौक्यं वैदिकमेव च ॥ १५.११.३८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਪਾਓਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਲੌਕਿਕ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
15.11.39
दृष्टापदानाश्चास्माभिः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
समर्थास्त्रिदिवस्यापि पालने किं पुनः क्षितेः ॥ १५.११.३९ ॥
ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਖੇ ਹਨ; ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਵਰਗ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹਨ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
15.11.40
अनुवर्त्स्यन्ति वा धीमन्समेषु विषमेषु च ।
प्रजाः कुरुकुलश्रेष्ठ पाण्डवाञ्शीलभूषणान् ॥ १५.११.४० ॥
ਹੇ ਕੁਰੂ-ਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਸ਼ੀਲ-ਭੂਸ਼ਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੇਗੀ।
15.11.41
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पारिबर्हांश्च पार्थिवः ।
पूर्वराजातिसर्गांश्च पालयत्येव पाण्डवः ॥ १५.११.४१ ॥
ਪਾਂਡਵ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੇਯ, ਅਗ੍ਰਹਾਰ, ਪਾਰਿਬਰ੍ਹ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
15.11.42
दीर्घदर्शीं मृदुर्दान्तः सदा वैश्रवणो यथा ।
अक्षुद्रसचिवश्चायं कुन्तीपुत्रो महामनाः ॥ १५.११.४२ ॥
ਇਹ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਮਨਾ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਹੈ; ਸਦਾ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਉਦਾਰ ਹਨ।
15.11.43
अप्यमित्रे दयावांश्च शुचिश्च भरतर्षभः ।
ऋजु पश्यति मेधावी पुत्रवत्पाति नः सदा ॥ १५.११.४३ ॥
ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਿਸ਼ਭ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
15.11.44
विप्रियं च जनस्यास्य संसर्गाद्धर्मजस्य वै ।
न करिष्यन्ति राजर्षे तथा भीमार्जुनादयः ॥ १५.११.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਇਸ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
15.11.45
मन्दा मृदुषु कौरव्य तीक्ष्णेष्वाशीविषोपमाः ।
वीर्यवन्तो महात्मानः पौराणां च हिते रताः ॥ १५.११.४५ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਕੋਮਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹ ਮੰਦ ਅਤੇ ਕਠੋਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
15.11.46
न कुन्ती न च पाञ्चाली न चोलूपी न सात्वती ।
अस्मिञ्जने करिष्यन्ति प्रतिकूलानि कर्हिचित् ॥ १५.११.४६ ॥
ਨਾ ਕੁੰਤੀ, ਨਾ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਨਾ ਉਲੂਪੀ, ਨਾ ਸਾਤਵਤੀ — ਇਸ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ।
15.11.47
भवत्कृतमिमं स्नेहं युधिष्ठिरविवर्धितम् ।
न पृष्ठतः करिष्यन्ति पौरा जानपदा जनाः ॥ १५.११.४७ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੇ ਗਏ ਇਸ ਸਨੇਹ ਨੂੰ ਨਗਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਵਾਸੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਨਗੇ।
15.11.48
अधर्मिष्ठानपि सतः कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
मानवान्पालयिष्यन्ति भूत्वा धर्मपरायणाः ॥ १५.११.४८ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ, ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।
15.11.49
स राजन्मानसं दुःखमपनीय युधिष्ठिरात् ।
कुरु कार्याणि धर्म्याणि नमस्ते पुरुषर्षभ ॥ १५.११.४९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਕਾਰਜ ਕਰੋ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
15.11.50
तस्य तद्वचनं धर्म्यमनुमान्य गुणोत्तरम् ।
साधुसाध्विति सर्वः स जनः प्रतिगृहीतवान् ॥ १५.११.५० ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਧਰਮਯੁਕਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, "ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ" ਆਖਦਿਆਂ ਉਸ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।
15.11.51
धृतराष्ट्राश्च तद्वाक्यमभिपूज्य पुनःपुनः ।
विसर्जयामास तदा प्रकृतीस्तु शनैःशनैः ॥ १५.११.५१ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਸ ਬਚਨ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।
15.11.52
स तैः सम्पूजितो राजा शिवेनावेक्षितस्तथा ।
प्राञ्जलिः पूजयामास तं जनं भरतर्षभ ॥ १५.११.५२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
15.11.53
ततो विवेश भवनं गान्धार्या सहितो निजम् ।
आगतायां च शर्वर्यां सुखं शेते नराधिपः ॥ १५.११.५३ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਰਾਤ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ।