મહાભારત · અધ્યાય 15.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.19.1
कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा पाण्डवा राजसत्तम ।
व्रीडिताः संन्यवर्तन्त पाञ्चाल्या सह भारत ॥ १५.१९.१ ॥
કુંતીનાં વચન સાંભળીને, હે રાજશ્રેષ્ઠ ભરત, પાંડવો લજ્જિત થઈ પાંચાલી સાથે પાછા ફર્યા.
15.19.2
ततः शब्दो महानेव सर्वेषामभवत्तदा ।
अन्तःपुराणां रुदतां दृष्ट्वा कुन्तीं तथा गताम् ॥ १५.१९.२ ॥
ત્યારે કુંતીને એ રીતે જતાં જોઈ અંતઃપુરની બધી સ્ત્રીઓ રડવા લાગી; મોટો કોલાહલ થયો.
15.19.3
प्रदक्षिणमथावृत्त्य राजानं पाण्डवास्तदा ।
अभिवाद्य न्यवर्तन्त पृथां तामनिवर्त्य वै ॥ १५.१९.३ ॥
પછી પાંડવોએ રાજાની પ્રદક્ષિણા કરી પ્રણામ કર્યા; પૃથાને પાછી ન વાળી શકીને તેઓ પાછા ફર્યા.
15.19.4
ततोऽब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
गान्धारीं विदुरं चैव समाभाष्यावगृह्य च ॥ १५.१९.४ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી અંબિકાપુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે ગાંધારી અને વિદુર સાથે વાત કરીને, તેમને આલિંગન આપીને કહ્યું.
15.19.5
युधिष्ठिरस्य जननी देवी साधु निवर्त्यताम् ।
यथा युधिष्ठिरः प्राह तत्सर्वं सत्यमेव हि ॥ १५.१९.५ ॥
યુધિષ્ઠિરનાં માતા દેવી સારી રીતે પાછાં ફરે; યુધિષ્ઠિરે જે કહ્યું તે બધું સત્ય જ છે.
15.19.6
पुत्रैश्वर्यं महदिदमपास्य च महाफलम् ।
काऽनुगच्छेद्वनं दुर्गं पुत्रानुत्सृज्य मूढवत् ॥ १५.१९.६ ॥
પુત્રોનું આ મહાન ઐશ્વર્ય અને મહાન ફળ ત્યજીને, પુત્રોને છોડીને, મૂર્ખની જેમ કઈ સ્ત્રી આ દુર્ગમ વનની પાછળ જાય?
15.19.7
राज्यस्थया तपस्तप्तुं कर्तुं दानव्रतं महत् ।
अनया शक्यमेवाद्य श्रूयतां च वचो मम ॥ १५.१९.७ ॥
રાજ્યમાં રહીને તપ કરવું અને મહાન દાનવ્રત આચરવું આજે આના દ્વારા શક્ય છે. તેથી મારું વચન સાંભળ.
15.19.8
गान्धारि परितुष्टोस्मि वध्वाः शुश्रूषणेन वै ।
तस्मात्त्वमेनां धर्मज्ञे समनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.१९.८ ॥
ગાંધારી, પુત્રવધૂની સેવાથી હું ખરેખર સંતુષ્ટ થયો છું. તેથી ધર્મજ્ઞે, તારે એને અનુમતિ આપવી જોઈએ.
15.19.9
इत्युक्ता सौबलेयी तु राज्ञा कुन्तीमुवाच ह ।
तत्सर्वं राजवचनं स्वं च वाक्यं विशेषवत् ॥ १५.१९.९ ॥
રાજાએ આમ કહ્યું ત્યારે સુબલપુત્રી (ગાંધારી) કુંતી સાથે બોલી. રાજાનું એ બધું વચન અને પોતાનું વાક્ય પણ વિશેષ અર્થવાળાં હતાં.
15.19.10
न च सा वनवासाय देवी कृतमतिं तदा ।
शक्नोत्युपावर्तयितुं कुन्तीं धर्मपरां सतीम् ॥ १५.१९.१० ॥
એ દેવી ત્યારે વનવાસ માટે દૃઢ નિશ્ચય કરી ચૂકી હતી; તેથી ધર્મપરાયણ સતી કુંતીને પાછી વાળી શકતી ન હતી.
15.19.11
तस्यास्तां तु स्थितिं ज्ञात्वा व्यवसायं कुरुस्त्रियः ।
निवृत्तांश्च कुरुश्रेष्ठान्दृष्ट्वा प्ररुरुदुस्तदा ॥ १५.१९.११ ॥
તેનો એ દૃઢ નિશ્ચય જાણીને, અને પાછા ફરેલા કુરુશ્રેષ્ઠોને જોઈને, કુરુ સ્ત્રીઓ ત્યારે ખૂબ રડવા લાગી.
15.19.12
उपावृत्तेषु पार्थेषु सर्वास्वेव वधूषु च ।
ययौ राजा महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो वनं तदा ॥ १५.१९.१२ ॥
પાંડવો અને બધી પુત્રવધૂઓ પાછા ફર્યા પછી, મહાપ્રાજ્ઞ રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યારે વન તરફ ચાલ્યા ગયા.
15.19.13
पाण्डवाश्चातिदीनास्ते दुःखशोकपरायणाः ।
यानैः स्त्रीसहिताः सर्वे पुरं प्रविविशुस्तदा ॥ १५.१९.१३ ॥
પાંડવો અત્યંત દીન અને દુઃખ-શોકમાં ડૂબેલા હતા. ત્યારે તેઓ સૌ સ્ત્રીઓ સાથે વાહનોમાં નગરમાં પ્રવેશ્યા.
15.19.14
तदहृष्टमनानन्दं गतोत्सवमिवाभवत् ।
नगरं हास्तिनपुरं सस्त्रीवृद्धकुमारकम् ॥ १५.१९.१४ ॥
ત્યારે સ્ત્રીઓ, વૃદ્ધો અને બાળકો સહિત હસ્તિનાપુર નગર આનંદ વગરનું અને ઉત્સવ વગરનું જેવું થઈ ગયું.
15.19.15
सर्वे चासन्निरुत्साहाः पाण्डवा जातमन्यवः ।
कुन्त्या हीनाः सुदुःखार्ता वत्सा इव विनाकृताः ॥ १५.१९.१५ ॥
સર્વ પાંડવો ઉત્સાહ વગરના હતા, ક્રોધ અને શોકથી ભરેલા હતા. કુંતી વગર, માતાથી વિખૂટા પડેલા વાછરડાં જેવા તેઓ અત્યંત દુઃખી હતા.
15.19.16
धृतराष्ट्रस्तु तेनाह्ना गत्वा सुमहदन्तरम् ।
ततो भागीरथीतीरे निवासमकरोत्प्रभुः ॥ १५.१९.१६ ॥
પરંતુ ધૃતરાષ્ટ્રે તે દિવસે ઘણું અંતર કાપીને ભાગીરથીના કિનારે નિવાસ બનાવ્યો.
15.19.17
प्रादुष्कृता यथान्यायमग्नयो वेदपारगैः ।
व्यराजन्त द्विजश्रेष्ठैस्तत्रतत्र तपोवने।
प्रादुष्कृताग्निरभवत्स च वृद्धो नराधिपः ॥ १५.१९.१७ ॥
વેદપારંગત શ્રેષ્ઠ દ્વિજો દ્વારા યથાવિધિ પ્રગટાવેલા અગ્નિઓ તે તપોવનમાં ઠેકઠેકાણે શોભી ઊઠ્યા; અને તે વૃદ્ધ રાજા પણ અગ્નિ પ્રગટાવનાર બન્યો.
15.19.18
स राजाऽग्नीन्पर्युपास्य हुत्वा च विधिवत्तदा ।
सन्ध्यागतं सहस्रांशुमुपातिष्ठत भारत ॥ १५.१९.१८ ॥
તે રાજા અગ્નિઓની ઉપાસના કરીને અને યથાવિધિ હોમ કરીને, હે ભારત, ત્યારે સંધ્યાકાળે સહસ્રાંશુ સૂર્યની ઉપાસના કરવા લાગ્યો.
15.19.19
विदुरः संजयश्चैव राज्ञः शय्यां कुशैस्ततः ।
चक्रतुः कुरुवीरस्य गान्धार्याश्चाविदूरतः ॥ १५.१९.१९ ॥
વિદુર અને સંજયે ત્યારે કુશ ઘાસથી કુરુવીરની શય્યા બનાવી, ગાંધારીની પાસે જ.
15.19.20
गान्धार्याः सन्निकर्षे तु निषसाद कुशे सुखम् ।
युधिष्ठिरस्य जननी कुन्ती साधुव्रते स्थिता ॥ १५.१९.२० ॥
ગાંધારીની પાસે યુધિષ્ઠિરની માતા કુંતી, સાધુવ્રતમાં સ્થિર રહીને, કુશ પર સુખપૂર્વક બેઠી.
15.19.21
तेषां संश्रवणे चापि निषेदुर्विदुरादयः ।
याजकाश्च यथोद्देशं द्विजा ये चानुयायिनः ॥ १५.१९.२१ ॥
તેમની પાસે વિદુર વગેરે બેઠા; યાજકો અને અનુયાયી દ્વિજો પણ યોગ્ય સ્થાને બેઠા.
15.19.22
प्राधीतद्विजमुख्या सा संप्रज्वलितपावका ।
बभूव तेषां रजनी ब्राह्मीव प्रीतिवर्धिनी ॥ १५.१९.२२ ॥
શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ પાઠ કર્યો હતો અને અગ્નિ પ્રજ્વલિત હતો; તે રાત્રિ તેમને બ્રાહ્મી રાત્રિ જેવી પ્રીતિ વધારનારી થઈ.
15.19.23
ततो रात्र्यां व्यतीतायां कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
हुत्वाऽग्निं विधिवत्सर्वे प्रययुस्ते यथाक्रमम्।
उदङ्मुखा निरीक्षन्त उपवासपरायणाः ॥ १५.१९.२३ ॥
પછી રાત્રિ વીત્યા પછી, પૂર્વાહ્ન ક્રિયાઓ કરીને, સૌએ વિધિપૂર્વક અગ્નિમાં આહુતિ આપીને ક્રમશઃ પ્રયાણ કર્યું; ઉત્તર તરફ મુખ રાખીને, જોતા, ઉપવાસમાં તત્પર રહીને.
15.19.24
स तेषामतिदुःखोऽभून्निवासः प्रथमेऽहनि ।
शोचतां वदतां चापि पौरजानपदैर्जनैः ॥ १५.१९.२४ ॥
પ્રથમ દિવસે તેમનો તે નિવાસ અતિ દુઃખમય હતો; નગરજનો અને પ્રદેશના લોકો શોક કરતા અને બોલતા હતા.