ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.19.1
कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा पाण्डवा राजसत्तम ।
व्रीडिताः संन्यवर्तन्त पाञ्चाल्या सह भारत ॥ १५.१९.१ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਪਏ।
15.19.2
ततः शब्दो महानेव सर्वेषामभवत्तदा ।
अन्तःपुराणां रुदतां दृष्ट्वा कुन्तीं तथा गताम् ॥ १५.१९.२ ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ; ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
15.19.3
प्रदक्षिणमथावृत्त्य राजानं पाण्डवास्तदा ।
अभिवाद्य न्यवर्तन्त पृथां तामनिवर्त्य वै ॥ १५.१९.३ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ ਮੋੜ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਪਏ।
15.19.4
ततोऽब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
गान्धारीं विदुरं चैव समाभाष्यावगृह्य च ॥ १५.१९.४ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ।
15.19.5
युधिष्ठिरस्य जननी देवी साधु निवर्त्यताम् ।
यथा युधिष्ठिरः प्राह तत्सर्वं सत्यमेव हि ॥ १५.१९.५ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਜਾਵੇ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ।
15.19.6
पुत्रैश्वर्यं महदिदमपास्य च महाफलम् ।
काऽनुगच्छेद्वनं दुर्गं पुत्रानुत्सृज्य मूढवत् ॥ १५.१९.६ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਇਸ ਦੁਰਗਮ ਬਣ ਦੇ ਮਗਰ ਜਾਵੇਗੀ?
15.19.7
राज्यस्थया तपस्तप्तुं कर्तुं दानव्रतं महत् ।
अनया शक्यमेवाद्य श्रूयतां च वचो मम ॥ १५.१९.७ ॥
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਅੱਜ ਇਸੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
15.19.8
गान्धारि परितुष्टोस्मि वध्वाः शुश्रूषणेन वै ।
तस्मात्त्वमेनां धर्मज्ञे समनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.१९.८ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ, ਨੂੰਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
15.19.9
इत्युक्ता सौबलेयी तु राज्ञा कुन्तीमुवाच ह ।
तत्सर्वं राजवचनं स्वं च वाक्यं विशेषवत् ॥ १५.१९.९ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ (ਗਾਂਧਾਰੀ) ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਥਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
15.19.10
न च सा वनवासाय देवी कृतमतिं तदा ।
शक्नोत्युपावर्तयितुं कुन्तीं धर्मपरां सतीम् ॥ १५.१९.१० ॥
ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਸਤੀ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
15.19.11
तस्यास्तां तु स्थितिं ज्ञात्वा व्यवसायं कुरुस्त्रियः ।
निवृत्तांश्च कुरुश्रेष्ठान्दृष्ट्वा प्ररुरुदुस्तदा ॥ १५.१९.११ ॥
ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਰੂ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਫੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਕੇ ਰੋ ਪਈਆਂ।
15.19.12
उपावृत्तेषु पार्थेषु सर्वास्वेव वधूषु च ।
ययौ राजा महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो वनं तदा ॥ १५.१९.१२ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਜਾਣ ਤੇ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
15.19.13
पाण्डवाश्चातिदीनास्ते दुःखशोकपरायणाः ।
यानैः स्त्रीसहिताः सर्वे पुरं प्रविविशुस्तदा ॥ १५.१९.१३ ॥
ਪਾਂਡਵ ਬਹੁਤ ਦੀਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
15.19.14
तदहृष्टमनानन्दं गतोत्सवमिवाभवत् ।
नगरं हास्तिनपुरं सस्त्रीवृद्धकुमारकम् ॥ १५.१९.१४ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਗਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
15.19.15
सर्वे चासन्निरुत्साहाः पाण्डवा जातमन्यवः ।
कुन्त्या हीनाः सुदुःखार्ता वत्सा इव विनाकृताः ॥ १५.१९.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਨ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ।
15.19.16
धृतराष्ट्रस्तु तेनाह्ना गत्वा सुमहदन्तरम् ।
ततो भागीरथीतीरे निवासमकरोत्प्रभुः ॥ १५.१९.१६ ॥
ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
15.19.17
प्रादुष्कृता यथान्यायमग्नयो वेदपारगैः ।
व्यराजन्त द्विजश्रेष्ठैस्तत्रतत्र तपोवने।
प्रादुष्कृताग्निरभवत्स च वृद्धो नराधिपः ॥ १५.१९.१७ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੀਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲੇ ਹੋਏ ਅਗਨੀ ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਚਮਕ ਉੱਠੇ; ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਅਗਨੀ ਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
15.19.18
स राजाऽग्नीन्पर्युपास्य हुत्वा च विधिवत्तदा ।
सन्ध्यागतं सहस्रांशुमुपातिष्ठत भारत ॥ १५.१९.१८ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਗਨੀਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਫਿਰ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
15.19.19
विदुरः संजयश्चैव राज्ञः शय्यां कुशैस्ततः ।
चक्रतुः कुरुवीरस्य गान्धार्याश्चाविदूरतः ॥ १५.१९.१९ ॥
ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਕੁਰੂਵੀਰ ਦੀ ਸੇਜ ਬਣਾਈ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ।
15.19.20
गान्धार्याः सन्निकर्षे तु निषसाद कुशे सुखम् ।
युधिष्ठिरस्य जननी कुन्ती साधुव्रते स्थिता ॥ १५.१९.२० ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੁੰਤੀ, ਸਾਧੂ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਈ।
15.19.21
तेषां संश्रवणे चापि निषेदुर्विदुरादयः ।
याजकाश्च यथोद्देशं द्विजा ये चानुयायिनः ॥ १५.१९.२१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਦੁਰ ਆਦਿ ਬੈਠੇ; ਯਾਜਕ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬੈਠੇ।
15.19.22
प्राधीतद्विजमुख्या सा संप्रज्वलितपावका ।
बभूव तेषां रजनी ब्राह्मीव प्रीतिवर्धिनी ॥ १५.१९.२२ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਬਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।
15.19.23
ततो रात्र्यां व्यतीतायां कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
हुत्वाऽग्निं विधिवत्सर्वे प्रययुस्ते यथाक्रमम्।
उदङ्मुखा निरीक्षन्त उपवासपरायणाः ॥ १५.१९.२३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਪੂਰਵਾਹਨ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਕੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ; ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।
15.19.24
स तेषामतिदुःखोऽभून्निवासः प्रथमेऽहनि ।
शोचतां वदतां चापि पौरजानपदैर्जनैः ॥ १५.१९.२४ ॥
ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਨਿਵਾਸ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਭਰਿਆ ਸੀ; ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।