મહાભારત · અધ્યાય 15.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.2.1
एवं सम्पूजितो राजा पाण्डवैरंबिकासुतः ।
विजहार यथापूर्वमृषिभिः पर्युपस्थितः ॥ १५.२.१ ॥
આ રીતે પાંડવો દ્વારા સન્માનિત થયેલો અંબિકાપુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર, પહેલાંની જેમ ઋષિઓથી ઘેરાયેલો વિહરવા લાગ્યો.
15.2.2
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च प्रददौ स कुरूद्वहः ।
तच्च कुन्तीसुतो राजा सर्वमेवान्वमोदत ॥ १५.२.२ ॥
તે કુરુશ્રેષ્ઠે બ્રાહ્મણોને બ્રહ્મદેય ભૂમિઓ અને અગ્રહાર ગામો આપ્યાં; કુંતીપુત્ર રાજાએ તે સર્વને અનુમોદન આપ્યું.
15.2.3
आनृशंस्यपरो राजा प्रीयमाणो युधिष्ठिरः ।
उवाच स तदा भ्रातॄनमात्यांश्च महीपतिः।
मया चैव भवद्भिश्च मान्य एष नराधिपः ॥ १५.२.३ ॥
કરુણામાં તત્પર રાજા યુધિષ્ઠિર પ્રસન્ન થઈને ત્યારે ભાઈઓ અને અમાત્યોને બોલ્યા—"આ નરાધિપ મારા દ્વારા અને તમારા સૌ દ્વારા માન્ય છે."
15.2.4
निदेशे धृतराष्ट्रस्य यस्तिष्ठति स मे सुहृत् ।
विपरीतश्च मे शत्रुर्नियम्यश्च भवेन्नरः ॥ १५.२.४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રની આજ્ઞામાં જે રહે છે તે મારો મિત્ર છે; જે મારી વિરુદ્ધ છે તે મારો શત્રુ છે અને તેને નિયંત્રિત કરવો જોઈએ.
15.2.5
परिवृत्तेषु चाहःसु पुत्राणां श्राद्धकर्मणि ।
ददौ च राजा वित्तानि यावदस्य चिकीर्षितम् ॥ १५.२.५ ॥
પુત્રોના શ્રાદ્ધકર્મના દિવસો વીત્યા પછી, રાજાએ જેટલું દાન આપવા ઇચ્છ્યું તેટલું ધન આપ્યું.
15.2.6
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो यथार्हेभ्यो ददौ वित्तान्यनेकशः ॥ १५.२.६ ॥
પછી તે કૌરવવંશી, મહામના રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે યોગ્ય બ્રાહ્મણોને અનેક રીતે ધન આપ્યું.
15.2.7
धर्मिराजश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि ।
तत्सर्वमन्ववर्तन्त धृतराष्ट्रव्यपेक्षया ॥ १५.२.७ ॥
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર, ભીમ, સવ્યસાચી અર્જુન અને બંને યમજ ભાઈઓ પણ ધૃતરાષ્ટ્રના આદરથી એ સર્વનું અનુસરણ કરતા રહ્યા.
15.2.8
कथं नु राजा वृद्धः स पुत्रपौत्रवधार्दितः ।
शोकमस्मत्कृतं प्राप्यि न म्रियेतेति चिन्त्य ते ॥ १५.२.८ ॥
પુત્ર-પૌત્રોના વધથી પીડિત આ વૃદ્ધ રાજા, અમારા કારણે થયેલા શોકને પામીને કેમ ન મરે — એમ વિચારીને તેઓ ચિંતિત થયા.
15.2.9
यावद्धि कुरुवीरस्य जीवत्पुत्रस्य वै सुखम् ।
तावत्सुखमवाप्नोति भोगांश्चैव व्यवस्थितान् ॥ १५.२.९ ॥
કુરુવીરનો જીવંત પુત્ર હોય ત્યાં સુધી જ તેને સુખ મળે છે; ત્યાં સુધી જ તે સ્થાપિત ભોગો પણ પામે છે.
15.2.10
ततस्ते सहिताः पञ्च भ्रातरः पाण्डुनन्दनाः ।
तथाशीलाः समातस्थुर्धृतराष्ट्रस्य शासने ॥ १५.२.१० ॥
ત્યારે પાંડુના એ પાંચે પુત્રો સાથે મળીને, એવા સ્વભાવવાળા થઈને, ધૃતરાષ્ટ્રના શાસનમાં તત્પર રહ્યા.
15.2.11
धृतराष्ट्रश्च तान्सर्वान्विनीतान्नियमे स्थितान् ।
शिष्यवृत्तिं समापन्नान्गुरुवत्प्रत्यपद्यत ॥ १५.२.११ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રે વિનયી, નિયમમાં સ્થિર અને શિષ્યવૃત્તિ સ્વીકારેલા તે સર્વને ગુરુની જેમ સ્વીકાર્યા.
15.2.12
गान्धारी चैव पुत्राणां विविधैः श्राद्धकर्मभिः ।
आनृण्यमगमत्कामान्विप्रेभ्यः प्रतिपाद्य सा ॥ १५.२.१२ ॥
ગાંધારીએ પણ પુત્રો માટે વિવિધ શ્રાદ્ધકર્મો કરીને, બ્રાહ્મણોને ઇચ્છિત દાન આપીને ઋણમુક્તિ મેળવી.
15.2.13
एवं धर्मभृतांश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितो धीमान्पूजयामासं तं नृपम् ॥ १५.२.१३ ॥
આ રીતે ધર્મનું પાલન કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પોતાના ભાઈઓ સાથે તે રાજાનું આદરપૂર્વક સન્માન કર્યું.
15.2.14
स राजा सुमहातेजा वृद्धः कुरुकुलोद्वहः ।
न ददर्श तदा किञ्चिदप्रियं पाण्डुनन्दने ॥ १५.२.१४ ॥
તે અત્યંત તેજસ્વી, વૃદ્ધ, કુરુકુળને ધારણ કરનારો રાજા ત્યારે પાંડુપુત્રોમાં કોઈ અપ્રિય વાત જોતો ન હતો.
15.2.15
वर्तमानेषु सद्वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु ।
प्रीतिमानभवद्राजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतिः ॥ १५.२.१५ ॥
મહાત્મા પાંડવો સદાચારથી વર્તતા હતા ત્યારે અંબિકાપુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પ્રસન્ન થયો.
15.2.16
सौबलेयी च गान्धारी पुत्रशोकमपास्य तम् ।
सदैव प्रीतिमत्यासीत्तनयेषु निजेष्विव ॥ १५.२.१६ ॥
સુબલની પુત્રી ગાંધારી પણ પુત્રશોક છોડીને હંમેશાં પોતાના જ પુત્રો પ્રત્યે હોય તેમ સ્નેહાળ રહી.
15.2.17
प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्वहः ।
वैचित्रवीर्य नृपतौ समाचरत सर्वदा ॥ १५.२.१७ ॥
કુરુકુળને ધારણ કરનાર તે કૌરવે વિચિત્રવીર્યના પુત્ર રાજા સાથે હંમેશાં પ્રિય જ આચર્યું, અપ્રિય કદી નહીં.
15.2.18
यद्यद्ब्रूते च किञ्चित्स धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
गुरु वा लघु वा कार्यं गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.२.१८ ॥
જનાધિપ ધૃતરાષ્ટ્ર જે કંઈ કહેતા, તે મોટું કાર્ય હોય કે નાનું, તપસ્વિની ગાંધારી પણ તે કરતી.
15.2.19
तं स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधरः ।
पूजयित्वा वचस्तत्तदकार्षीत्परवीरहा ॥ १५.२.१९ ॥
મહારાજ, પાંડવોના ધુરંધર તે રાજાએ તેમના દરેક વચનનું સન્માન કરીને તે પ્રમાણે કર્યું; તે શત્રુવીરોનો સંહારક હતો.
15.2.20
तेन तस्याभवत्प्रीतो वृत्तेन स नराधिपः ।
अन्वतप्यत संस्मृत्य पुत्रं तं मन्दचेतसम् ॥ १५.२.२० ॥
તેના આચરણથી તે રાજા પ્રસન્ન થયો; પણ તે મંદબુદ્ધિ પુત્રને યાદ કરીને તે પસ્તાવો કરવા લાગ્યો.
15.2.21
सदा च प्रातरुत्थाय कृतजप्यः शुचिर्नृपः ।
आशास्ते पाण्डुपुत्राणां समरेष्वपराजयम् ॥ १५.२.२१ ॥
રાજા સદા પ્રભાતે ઊઠી, જપ કરીને, શુદ્ધ થઈને પાંડુપુત્રોને માટે યુદ્ધોમાં અપરાજયની કામના કરતો.
15.2.22
ब्राह्मणान्स्वस्तिवाच्याथ हुत्वा चैव हुताशनम् ।
आयूंषि पाण्डुपुत्राणामाशंसत नराधिपः ॥ १५.२.२२ ॥
પછી તે રાજાએ બ્રાહ્મણો પાસે સ્વસ્તિવાચન કરાવી, અગ્નિમાં આહુતિ આપી, પાંડુપુત્રોના દીર્ઘાયુષ્યની કામના કરી.
15.2.23
न तां प्रीतिं परामाप पुत्रेभ्यः स तदा पुरा ।
यां प्रीतिं पाण्डुपुत्रेभ्यः सदाऽवाप नराधिपः। ॥ १५.२.२३ ॥
પહેલાં તે રાજાને પોતાના પુત્રો તરફથી તેવી પરમ પ્રીતિ મળી ન હતી; જે પ્રીતિ તે પાંડુપુત્રો પાસેથી સદા મેળવતો.
15.2.24
ब्राह्मणानां यथा वृत्तः क्षत्रियाणां यथाविधः ।
तथा विट्शूद्रसङ्घानामभवत्स प्रियस्तदा ॥ १५.२.२४ ॥
બ્રાહ્મણો પ્રત્યે તેનું આચરણ જેવું હતું, ક્ષત્રિયો પ્રત્યે વિધિ પ્રમાણે જેવું હતું, તેવી જ રીતે તે સમયે વૈશ્ય અને શૂદ્ર સમૂહોને પણ તે પ્રિય બન્યો.
15.2.25
यच्च किञ्चित्तदा पापं धृतराष्ट्रसुतैः कृतम् ।
अकृत्वा हृदि तत्पापं तं नृपं सोन्ववर्तत ॥ १५.२.२५ ॥
ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ જે કંઈ પાપ કર્યું હતું, તેને હૃદયમાં ન રાખીને તે રાજાને અનુસર્યો.
15.2.26
यः कश्चिदपि यत्किञ्चित्प्रमादादंबिकासुते ।
कुरुते द्वेष्यतामेति स कौन्तेयस्य धीमतः ॥ १५.२.२६ ॥
અંબિકાના પુત્ર પ્રત્યે પ્રમાદથી જે કોઈ કંઈ કરે, તે બુદ્ધિમાન કુંતીપુત્રના દ્વેષનો પાત્ર બને છે.
15.2.27
न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै ।
उवाच दुष्कृतं कश्चिद्युधिष्ठिरभयान्नरः ॥ १५.२.२७ ॥
રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર કે દુર્યોધનના વિષે યુધિષ્ઠિરના ભયથી કોઈ માણસે દુષ્કર્મ કહ્યું નહિ.
15.2.28
धृत्या तुष्टो नरेन्द्रः स गान्धारी विदुरस्तथा ।
अजातशत्रोर्वृत्तेन न तु भीमस्य पार्थिवः ॥ १५.२.२८ ॥
ધૈર્યથી તે નરેન્દ્ર સંતુષ્ટ થયો; ગાંધારી અને વિદુર પણ તેમ; અજાતશત્રુના આચરણથી તેઓ સંતુષ્ટ થયા, પણ તે રાજા ભીમ વિશે સંતુષ્ટ ન હતો.
15.2.29
अन्ववर्तत भीमोपि निश्चितो धर्मजं नृपम् ।
धृतराष्ट्रं च सम्प्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः ॥ १५.२.२९ ॥
ભીમ પણ નિશ્ચયપૂર્વક ધર્મપુત્ર રાજાને અનુસર્યો; પણ ધૃતરાષ્ટ્રને જોઈને તે સદા ખિન્ન મનવાળો થતો.
15.2.30
राजानमनुवर्तन्त धर्मपुत्रममित्रहा ।
अन्ववर्तत संक्रुद्धो हृदयेन पराङ्मुखः ॥ १५.२.३० ॥
શત્રુઓનો સંહારક ધર્મપુત્ર રાજાને અનુસર્યો; તે ક્રોધિત હતો, હૃદયથી વિમુખ થઈને અનુસર્યો.