มหาภารตะ · อัธยายะ 15.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.2.1
एवं सम्पूजितो राजा पाण्डवैरंबिकासुतः ।
विजहार यथापूर्वमृषिभिः पर्युपस्थितः ॥ १५.२.१ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ โอรสของอัมพิกา ได้รับการเคารพบูชาจากปาณฑพเช่นนี้ จึงเสด็จดำเนินไปดังเดิม มีฤๅษีทั้งหลายแวดล้อมอยู่
15.2.2
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च प्रददौ स कुरूद्वहः ।
तच्च कुन्तीसुतो राजा सर्वमेवान्वमोदत ॥ १५.२.२ ॥
กุรุผู้ประเสริฐนั้นพระราชทานที่ดินพรหมเทยะและหมู่บ้านอครหารแก่พราหมณ์ และพระราชาโอรสของกุนตีก็เห็นชอบทุกอย่างนั้น
15.2.3
आनृशंस्यपरो राजा प्रीयमाणो युधिष्ठिरः ।
उवाच स तदा भ्रातॄनमात्यांश्च महीपतिः।
मया चैव भवद्भिश्च मान्य एष नराधिपः ॥ १५.२.३ ॥
พระยุธิษฐิระผู้มุ่งความกรุณา ทรงพอพระทัย จึงตรัสแก่พระอนุชาและเหล่าอำมาตย์ว่า เจ้าแผ่นดินองค์นี้ควรได้รับความเคารพจากเราและจากพวกท่านทั้งหมด
15.2.4
निदेशे धृतराष्ट्रस्य यस्तिष्ठति स मे सुहृत् ।
विपरीतश्च मे शत्रुर्नियम्यश्च भवेन्नरः ॥ १५.२.४ ॥
ผู้ใดดำรงอยู่ใต้คำสั่งของท้าวธฤตราษฎร์ ผู้นั้นเป็นมิตรของเรา ส่วนผู้ที่ขัดแย้งกับเรา เป็นศัตรูของเรา และควรถูกควบคุม
15.2.5
परिवृत्तेषु चाहःसु पुत्राणां श्राद्धकर्मणि ।
ददौ च राजा वित्तानि यावदस्य चिकीर्षितम् ॥ १५.२.५ ॥
เมื่อวันแห่งพิธีศราทธ์ของบรรดาโอรสผ่านพ้นไป พระราชาได้พระราชทานทรัพย์สมบัติเท่าที่พระองค์ประสงค์
15.2.6
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो यथार्हेभ्यो ददौ वित्तान्यनेकशः ॥ १५.२.६ ॥
จากนั้นพระราชาผู้เป็นเชื้อสายของกุรุ ท้าวธฤตราษฎร์ผู้มีพระทัยกว้างขวาง ได้พระราชทานทรัพย์สมบัติแก่พราหมณ์ผู้สมควรได้รับอย่างหลากหลาย
15.2.7
धर्मिराजश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि ।
तत्सर्वमन्ववर्तन्त धृतराष्ट्रव्यपेक्षया ॥ १५.२.७ ॥
พระธรรมราช พระภีมะ พระสัวยสาจี และฝาแฝดทั้งสอง ต่างปฏิบัติตามทุกสิ่งนั้น ด้วยความเคารพต่อท้าวธฤตราษฎร์
15.2.8
कथं नु राजा वृद्धः स पुत्रपौत्रवधार्दितः ।
शोकमस्मत्कृतं प्राप्यि न म्रियेतेति चिन्त्य ते ॥ १५.२.८ ॥
พระราชาผู้ชราองค์นี้ ทรงถูกความทุกข์เพราะการสูญเสียโอรสและหลาน จะทรงอยู่ได้อย่างไรเมื่อต้องเผชิญความโศกที่พวกเราก่อขึ้น และจะไม่สิ้นพระชนม์เลยหรือ ทั้งหลายคิดเช่นนั้นแล้วก็พากันวิตกกังวล
15.2.9
यावद्धि कुरुवीरस्य जीवत्पुत्रस्य वै सुखम् ।
तावत्सुखमवाप्नोति भोगांश्चैव व्यवस्थितान् ॥ १५.२.९ ॥
ตราบใดที่โอรสของวีรบุรุษแห่งกุรุยังมีชีวิตอยู่ ตราบนั้นเขาย่อมได้รับความสุข และได้รับความสุขในการเสวยสิ่งต่าง ๆ ที่กำหนดไว้สำหรับตน
15.2.10
ततस्ते सहिताः पञ्च भ्रातरः पाण्डुनन्दनाः ।
तथाशीलाः समातस्थुर्धृतराष्ट्रस्य शासने ॥ १५.२.१० ॥
จากนั้น บุตรทั้งห้าของพระปาณฑุ ผู้มีความประพฤติเช่นนั้น ได้ร่วมกันยืนอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของท้าวธฤตราษฎร์
15.2.11
धृतराष्ट्रश्च तान्सर्वान्विनीतान्नियमे स्थितान् ।
शिष्यवृत्तिं समापन्नान्गुरुवत्प्रत्यपद्यत ॥ १५.२.११ ॥
และท้าวธฤตราษฎร์ทรงรับทุกคนไว้ ผู้ถ่อมตน ตั้งมั่นในวินัย และประพฤติตนเป็นศิษย์ ดุจอาจารย์พึงรับศิษย์
15.2.12
गान्धारी चैव पुत्राणां विविधैः श्राद्धकर्मभिः ।
आनृण्यमगमत्कामान्विप्रेभ्यः प्रतिपाद्य सा ॥ १५.२.१२ ॥
แม้นางคานธารีเอง ด้วยการทำพิธีศราทธ์ต่าง ๆ แด่บรรดาโอรส และถวายทานตามที่ปรารถนาแด่พราหมณ์ ก็บรรลุความพ้นจากหนี้สิน
15.2.13
एवं धर्मभृतांश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितो धीमान्पूजयामासं तं नृपम् ॥ १५.२.१३ ॥
ดังนั้น พระยุธิษฐิระ พระธรรมราช ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ผู้มีปัญญา พร้อมด้วยพระอนุชา ได้ถวายความเคารพแด่พระราชาองค์นั้น
15.2.14
स राजा सुमहातेजा वृद्धः कुरुकुलोद्वहः ।
न ददर्श तदा किञ्चिदप्रियं पाण्डुनन्दने ॥ १५.२.१४ ॥
พระราชาองค์นั้นผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ทรงชรา เป็นผู้นำแห่งราชวงศ์กุรุ ในเวลานั้นมิได้ทรงเห็นสิ่งใดที่ไม่น่าพอพระทัยในบรรดาโอรสของพระปาณฑุเลย
15.2.15
वर्तमानेषु सद्वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु ।
प्रीतिमानभवद्राजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतिः ॥ १५.२.१५ ॥
เมื่อบรรดาปาณฑพผู้ยิ่งใหญ่ดำรงอยู่ในความประพฤติอันดีงาม ท้าวธฤตราษฎร์ โอรสของอัมพิกา ก็ทรงพอพระทัย
15.2.16
सौबलेयी च गान्धारी पुत्रशोकमपास्य तम् ।
सदैव प्रीतिमत्यासीत्तनयेषु निजेष्विव ॥ १५.२.१६ ॥
และนางคานธารี ธิดาของสุพล ได้ละความโศกถึงบรรดาโอรสเสียแล้ว ก็ทรงมีความรักใคร่บรรดาปาณฑพอยู่เสมอ ดุจดังว่าเป็นโอรสของพระนางเอง
15.2.17
प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्वहः ।
वैचित्रवीर्य नृपतौ समाचरत सर्वदा ॥ १५.२.१७ ॥
ฝ่ายกุรุผู้ประเสริฐ ผู้เป็นเชื้อสายของกุรุ ได้ประพฤติแต่สิ่งที่น่าพอพระทัยต่อพระราชาโอรสของวิจิตรวีรยะเสมอ และไม่เคยประพฤติสิ่งที่ไม่น่าพอพระทัยเลย
15.2.18
यद्यद्ब्रूते च किञ्चित्स धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
गुरु वा लघु वा कार्यं गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.२.१८ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ ผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชน จะตรัสสิ่งใดก็ตาม ไม่ว่ากิจนั้นจะสำคัญหรือเล็กน้อย นางคานธารีผู้บำเพ็ญตบะก็ทรงกระทำตาม
15.2.19
तं स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधरः ।
पूजयित्वा वचस्तत्तदकार्षीत्परवीरहा ॥ १५.२.१९ ॥
ข้าแต่มหาราช พระราชาองค์นั้น ผู้เป็นหลักค้ำจุนของปาณฑพ ได้ถวายความเคารพต่อพระดำรัสนั้นทุกประการ และปฏิบัติตามนั้น พระองค์ทรงเป็นผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู
15.2.20
तेन तस्याभवत्प्रीतो वृत्तेन स नराधिपः ।
अन्वतप्यत संस्मृत्य पुत्रं तं मन्दचेतसम् ॥ १५.२.२० ॥
ด้วยความประพฤติของพระยุธิษฐิระนั้น พระราชาจึงทรงพอพระทัย แต่ก็ยังทรงโศกเศร้า เมื่อระลึกถึงโอรสผู้มีปัญญาทราม
15.2.21
सदा च प्रातरुत्थाय कृतजप्यः शुचिर्नृपः ।
आशास्ते पाण्डुपुत्राणां समरेष्वपराजयम् ॥ १५.२.२१ ॥
พระราชาผู้ทรงลุกขึ้นแต่รุ่งอรุณเสมอ ทรงสวดมนต์และชำระพระองค์ให้บริสุทธิ์แล้ว ทรงปรารถนาให้บุตรของปาณฑุไม่พ่ายแพ้ในการรบ
15.2.22
ब्राह्मणान्स्वस्तिवाच्याथ हुत्वा चैव हुताशनम् ।
आयूंषि पाण्डुपुत्राणामाशंसत नराधिपः ॥ १५.२.२२ ॥
ครั้นแล้วพระราชาทรงให้พราหมณ์สวดคำอวยพร และทรงบูชาไฟด้วยการถวายเครื่องเซ่น ทรงอวยพรให้บุตรของปาณฑุมีอายุยืนยาว
15.2.23
न तां प्रीतिं परामाप पुत्रेभ्यः स तदा पुरा ।
यां प्रीतिं पाण्डुपुत्रेभ्यः सदाऽवाप नराधिपः। ॥ १५.२.२३ ॥
แต่เมื่อก่อน พระองค์ไม่เคยได้รับความยินดีอันสูงสุดจากบุตรของพระองค์เอง เท่ากับความยินดีที่ทรงได้รับจากบุตรของปาณฑุอยู่เสมอ
15.2.24
ब्राह्मणानां यथा वृत्तः क्षत्रियाणां यथाविधः ।
तथा विट्शूद्रसङ्घानामभवत्स प्रियस्तदा ॥ १५.२.२४ ॥
ดังที่พระองค์ประพฤติต่อพราหมณ์ และดังที่ทรงประพฤติตามแบบแผนต่อกษัตริย์ ในเวลานั้นพระองค์ก็เป็นที่รักของหมู่แพศย์และศูทรด้วยเช่นกัน
15.2.25
यच्च किञ्चित्तदा पापं धृतराष्ट्रसुतैः कृतम् ।
अकृत्वा हृदि तत्पापं तं नृपं सोन्ववर्तत ॥ १५.२.२५ ॥
ส่วนความผิดใดก็ตามที่บุตรของธฤตราษฎร์ได้กระทำไว้ในเวลานั้น ปาณฑพไม่ได้เก็บความผิดนั้นไว้ในใจ และได้ปรนนิบัติพระราชาองค์นั้น
15.2.26
यः कश्चिदपि यत्किञ्चित्प्रमादादंबिकासुते ।
कुरुते द्वेष्यतामेति स कौन्तेयस्य धीमतः ॥ १५.२.२६ ॥
ผู้ใดก็ตามที่ทำสิ่งใดต่อบุตรของอัมพิกาด้วยความประมาท ผู้นั้นก็จะกลายเป็นที่เกลียดชังของบุตรของกุนตีผู้มีปัญญา
15.2.27
न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै ।
उवाच दुष्कृतं कश्चिद्युधिष्ठिरभयान्नरः ॥ १५.२.२७ ॥
เกี่ยวกับพระราชาธฤตราษฎร์หรือทุรโยธน์ ไม่มีผู้ใดกล่าวถึงความผิดใดๆ เพราะความกลัวต่อยุธิษฐิระ
15.2.28
धृत्या तुष्टो नरेन्द्रः स गान्धारी विदुरस्तथा ।
अजातशत्रोर्वृत्तेन न तु भीमस्य पार्थिवः ॥ १५.२.२८ ॥
พระราชาองค์นั้นทรงพอพระทัยในความมั่นคงอดทนของยุธิษฐิระ คานธารีและวิทุระก็พอพระทัยในความประพฤติของอชาตศัตรูเช่นกัน แต่พระราชาไม่ทรงพอพระทัยในภีมะ
15.2.29
अन्ववर्तत भीमोपि निश्चितो धर्मजं नृपम् ।
धृतराष्ट्रं च सम्प्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः ॥ १५.२.२९ ॥
ภีมะก็ทรงตั้งมั่นและปรนนิบัติพระราชาผู้เกิดจากธรรม แต่เมื่อเห็นธฤตราษฎร์ พระองค์ก็มีพระทัยขุ่นมัวอยู่เสมอ
15.2.30
राजानमनुवर्तन्त धर्मपुत्रममित्रहा ।
अन्ववर्तत संक्रुद्धो हृदयेन पराङ्मुखः ॥ १५.२.३० ॥
ผู้ปราบศัตรูปรนนิบัติพระราชา บุตรแห่งธรรม ส่วนพระองค์ทรงกริ้วจัด ปรนนิบัติโดยหันพระทัยไปจากพระราชา