ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.2.1
एवं सम्पूजितो राजा पाण्डवैरंबिकासुतः ।
विजहार यथापूर्वमृषिभिः पर्युपस्थितः ॥ १५.२.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।
15.2.2
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च प्रददौ स कुरूद्वहः ।
तच्च कुन्तीसुतो राजा सर्वमेवान्वमोदत ॥ १५.२.२ ॥
ਉਸ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਦੇਯ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਅਗ੍ਰਹਾਰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ; ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ।
15.2.3
आनृशंस्यपरो राजा प्रीयमाणो युधिष्ठिरः ।
उवाच स तदा भ्रातॄनमात्यांश्च महीपतिः।
मया चैव भवद्भिश्च मान्य एष नराधिपः ॥ १५.२.३ ॥
ਦਇਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ—"ਇਹ ਨਰਾਧਿਪ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।"
15.2.4
निदेशे धृतराष्ट्रस्य यस्तिष्ठति स मे सुहृत् ।
विपरीतश्च मे शत्रुर्नियम्यश्च भवेन्नरः ॥ १५.२.४ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
15.2.5
परिवृत्तेषु चाहःसु पुत्राणां श्राद्धकर्मणि ।
ददौ च राजा वित्तानि यावदस्य चिकीर्षितम् ॥ १५.२.५ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ-ਕਰਮ ਦੇ ਦਿਨ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਓਨਾ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
15.2.6
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो यथार्हेभ्यो ददौ वित्तान्यनेकशः ॥ १५.२.६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਹਾਂਮਨਾ ਰਾਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
15.2.7
धर्मिराजश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि ।
तत्सर्वमन्ववर्तन्त धृतराष्ट्रव्यपेक्षया ॥ १५.२.७ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ ਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਭ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ।
15.2.8
कथं नु राजा वृद्धः स पुत्रपौत्रवधार्दितः ।
शोकमस्मत्कृतं प्राप्यि न म्रियेतेति चिन्त्य ते ॥ १५.२.८ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਸੋਗ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਮਰੇ — ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਰਹੇ।
15.2.9
यावद्धि कुरुवीरस्य जीवत्पुत्रस्य वै सुखम् ।
तावत्सुखमवाप्नोति भोगांश्चैव व्यवस्थितान् ॥ १५.२.९ ॥
ਕੁਰੂਵੀਰ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੈ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਓਨਾ ਚਿਰ ਹੀ ਉਹ ਸਥਾਪਤ ਭੋਗ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
15.2.10
ततस्ते सहिताः पञ्च भ्रातरः पाण्डुनन्दनाः ।
तथाशीलाः समातस्थुर्धृतराष्ट्रस्य शासने ॥ १५.२.१० ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਉਹ ਪੰਜੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਐਸੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਰਹੇ।
15.2.11
धृतराष्ट्रश्च तान्सर्वान्विनीतान्नियमे स्थितान् ।
शिष्यवृत्तिं समापन्नान्गुरुवत्प्रत्यपद्यत ॥ १५.२.११ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਮਰ, ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਵਤੀ ਅਪਨਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
15.2.12
गान्धारी चैव पुत्राणां विविधैः श्राद्धकर्मभिः ।
आनृण्यमगमत्कामान्विप्रेभ्यः प्रतिपाद्य सा ॥ १५.२.१२ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ।
15.2.13
एवं धर्मभृतांश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितो धीमान्पूजयामासं तं नृपम् ॥ १५.२.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਹਿਤ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
15.2.14
स राजा सुमहातेजा वृद्धः कुरुकुलोद्वहः ।
न ददर्श तदा किञ्चिदप्रियं पाण्डुनन्दने ॥ १५.२.१४ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ, ਬੁੱਢਾ ਰਾਜਾ, ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਪ੍ਰਿਯ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ।
15.2.15
वर्तमानेषु सद्वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु ।
प्रीतिमानभवद्राजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतिः ॥ १५.२.१५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
15.2.16
सौबलेयी च गान्धारी पुत्रशोकमपास्य तम् ।
सदैव प्रीतिमत्यासीत्तनयेषु निजेष्विव ॥ १५.२.१६ ॥
ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹੀ।
15.2.17
प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्वहः ।
वैचित्रवीर्य नृपतौ समाचरत सर्वदा ॥ १५.२.१७ ॥
ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਕਦੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ।
15.2.18
यद्यद्ब्रूते च किञ्चित्स धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
गुरु वा लघु वा कार्यं गान्धारी च तपस्विनी ॥ १५.२.१८ ॥
ਜਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜੋ ਵੀ ਕੁਝ ਆਖਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਤਪਸਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
15.2.19
तं स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधरः ।
पूजयित्वा वचस्तत्तदकार्षीत्परवीरहा ॥ १५.२.१९ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਧੁਰੰਧਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਬਚਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
15.2.20
तेन तस्याभवत्प्रीतो वृत्तेन स नराधिपः ।
अन्वतप्यत संस्मृत्य पुत्रं तं मन्दचेतसम् ॥ १५.२.२० ॥
ਉਸ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਉਸ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਛਤਾਉਣ ਲੱਗਾ।
15.2.21
सदा च प्रातरुत्थाय कृतजप्यः शुचिर्नृपः ।
आशास्ते पाण्डुपुत्राणां समरेष्वपराजयम् ॥ १५.२.२१ ॥
ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਪ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਜਯ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
15.2.22
ब्राह्मणान्स्वस्तिवाच्याथ हुत्वा चैव हुताशनम् ।
आयूंषि पाण्डुपुत्राणामाशंसत नराधिपः ॥ १५.२.२२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸਵਸਤੀਵਾਚਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ।
15.2.23
न तां प्रीतिं परामाप पुत्रेभ्यः स तदा पुरा ।
यां प्रीतिं पाण्डुपुत्रेभ्यः सदाऽवाप नराधिपः। ॥ १५.२.२३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ; ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਉਹ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ।
15.2.24
ब्राह्मणानां यथा वृत्तः क्षत्रियाणां यथाविधः ।
तथा विट्शूद्रसङ्घानामभवत्स प्रियस्तदा ॥ १५.२.२४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸੀ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
15.2.25
यच्च किञ्चित्तदा पापं धृतराष्ट्रसुतैः कृतम् ।
अकृत्वा हृदि तत्पापं तं नृपं सोन्ववर्तत ॥ १५.२.२५ ॥
ਉਦੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਹ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
15.2.26
यः कश्चिदपि यत्किञ्चित्प्रमादादंबिकासुते ।
कुरुते द्वेष्यतामेति स कौन्तेयस्य धीमतः ॥ १५.२.२६ ॥
ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਵੇਸ਼ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
15.2.27
न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै ।
उवाच दुष्कृतं कश्चिद्युधिष्ठिरभयान्नरः ॥ १५.२.२७ ॥
ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
15.2.28
धृत्या तुष्टो नरेन्द्रः स गान्धारी विदुरस्तथा ।
अजातशत्रोर्वृत्तेन न तु भीमस्य पार्थिवः ॥ १५.२.२८ ॥
ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਹ ਨਰੇਂਦਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਬਾਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
15.2.29
अन्ववर्तत भीमोपि निश्चितो धर्मजं नृपम् ।
धृतराष्ट्रं च सम्प्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः ॥ १५.२.२९ ॥
ਭੀਮ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
15.2.30
राजानमनुवर्तन्त धर्मपुत्रममित्रहा ।
अन्ववर्तत संक्रुद्धो हृदयेन पराङ्मुखः ॥ १५.२.३० ॥
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮਨੋਂ ਵਿਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।