महाभारत · अध्याय 15.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.20.1
ततो भागीरथीतीरे मेध्ये पुण्यजनोचिते ।
निवासमकरोद्राजा विदुरस्य मते स्थितः ॥ १५.२०.१ ॥
नंतर भागीरथीच्या तीरावर, पवित्र आणि पुण्यवानांना योग्य अशा ठिकाणी राजाने निवास केला; विदुराच्या मतानुसार तो तेथे स्थिर राहिला.
15.20.2
तत्रैनं पर्युपातिष्ठन्ब्राह्मणा वनवासिनः ।
क्षत्रविट्शूद्रसङ्खाश्च बहवो भरतर्षभ ॥ १५.२०.२ ॥
तेथे वनवासी ब्राह्मण आणि क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र इत्यादी अनेक लोक त्यांच्याभोवती उपस्थित राहिले, हे भरतश्रेष्ठा.
15.20.3
स तैः परिवृतो राजा कथाभिः परिनन्द्य तान् ।
अनुजज्ञे स शिष्यान्वै विधिवत्प्रतिपूज्य च ॥ १५.२०.३ ॥
त्यांनी वेढलेल्या राजाने गोष्टींनी त्यांना आनंदित केले, विधिपूर्वक सन्मान करून आपल्या शिष्यांना निरोप दिला.
15.20.4
सायाह्ने स महीपालस्ततो गङ्गामुपेत्य च ।
चकार विधिवच्छौचं गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.२०.४ ॥
संध्याकाळी राजा गंगेजवळ जाऊन विधिपूर्वक स्नान-शौच करता झाला; यशस्विनी गांधारीनेही तसेच केले.
15.20.5
ते चैवान्ये पृथक् सर्वे तीर्थेष्वाप्लुत्य भारत ।
चक्रुः सर्वाः क्रियास्तत्र पुरुषा विदुरादयः ॥ १५.२०.५ ॥
हे भारता, ते आणि इतर सर्वजण वेगवेगळ्या तीर्थांत स्नान करून, तेथे विदुर आदी सर्व पुरुषांनी सर्व विधी केले.
15.20.6
कृतशौचं ततो वृद्धं श्वशुरं कुन्तिभोजजा ।
गान्धारीं च पृथा राजन्गङ्गातीर्थमुपानयत् ॥ १५.२०.६ ॥
नंतर शौच आटोपलेल्या वृद्ध सासऱ्यांना, कुंतिभोजाची कन्या पृथा (कुंती) आणि गांधारी, हे राजा, गंगातीर्थाकडे घेऊन आल्या.
15.20.7
राज्ञस्तु याजकैस्तत्र कृतो वेदीपरिस्तरः ।
जुहाव तत्र वह्निं स नृपतिः सत्यसङ्गरः ॥ १५.२०.७ ॥
तेथे याजकांनी राजासाठी वेदीचे आस्तरण केले; सत्यप्रतिज्ञ त्या राजाने तेथे अग्नीत आहुती दिली.
15.20.8
ततो भागीरथीतीरात्कुरुक्षेत्रं जगाम सः ।
सानुगो नृपतिर्वृद्धो नियतः संयतेन्द्रियः ॥ १५.२०.८ ॥
नंतर भागीरथीच्या तीरावरून तो कुरुक्षेत्राला गेला; अनुचरांसह तो वृद्ध राजा नियमनिष्ठ आणि इंद्रियांचा संयम राखणारा होता.
15.20.9
तत्राश्रमपदं धीमानभिगम्य स पार्थिवः ।
आससादाथ राजर्षिं शतयूपं मनीषिणम् ॥ १५.२०.९ ॥
तेथे त्या बुद्धिमान राजाने आश्रमस्थानी जाऊन राजर्षी शतयूपाला — त्या मनीषीला — गाठले.
15.20.10
स हि राजा महानासीत्केकयेषु परंपतः ।
स्वपुत्रं मनुजैश्वर्ये निवेश्य वनमाविशत् ॥ १५.२०.१० ॥
तो केकयांमध्ये महान आणि श्रेष्ठ राजा होता; आपल्या पुत्राला मनुष्यांच्या राज्यावर स्थापून त्याने वनात प्रवेश केला.
15.20.11
तेनासौ सहितो राजा ययौ व्यासाश्रमं प्रति ।
तत्रैनं विधिवद्राजन्प्रत्यगृह्णात्कुरूद्वहम् ॥ १५.२०.११ ॥
त्याच्यासह तो राजा व्यासांच्या आश्रमाकडे गेला; हे राजन, तेथे त्यांनी विधिपूर्वक कुरुश्रेष्ठाचे स्वागत केले.
15.20.12
स दीक्षां तत्र संप्राप्य राजा कौरवनन्दनः ।
शतयूपाश्रमे तस्मिन्निवासमकरोत्तदा ॥ १५.२०.१२ ॥
तेथे दीक्षा घेऊन त्या कौरवनंदन राजाने तेव्हा शतयूपाच्या आश्रमात निवास केला.
15.20.13
तस्मै सर्वं विधिं राज्ञे राजाऽऽचख्यौ महामतिः ।
आरण्यकं महाराज व्यासस्यानुमते तदा ॥ १५.२०.१३ ॥
महामती राजाने त्या राजाला सर्व विधी सांगितली; हे महाराज, तेव्हा व्यासांच्या अनुमतीने आरण्यक विधी.
15.20.14
एवं च तपसा राजन्धृतराष्ट्रो महामनाः ।
योजयामास चात्मानं तांश्चाप्यनुचरांस्तदा ॥ १५.२०.१४ ॥
याप्रमाणे, हे राजा, महामना धृतराष्ट्राने तपाने स्वतःला आणि त्या अनुचरांनाही तेव्हा गुंतवले.
15.20.15
तथैव देवी गान्धारी वल्कलाजिनधारिणी ।
कुन्त्या सह महाराजि समानव्रतचारिणी ॥ १५.२०.१५ ॥
तसेच देवी गांधारी, वल्कले आणि मृगाजिन धारण करून, कुंतीसह, हे महाराज, एकसमान व्रत पाळत.
15.20.16
कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा चैव ते नृप ।
सन्नियम्येन्द्रियग्राममास्थिताः परमं तपः ॥ १५.२०.१६ ॥
कर्माने, मनाने, वाणीने आणि दृष्टीनेही, हे नृपा, इंद्रियसमूह पूर्ण संयमित करून ते परम तपात स्थिर राहिले.
15.20.17
त्वगस्थिभूतः परिशुष्कमांसो ।
जटाजिनी वल्कलसंवृताङ्गः।
स पार्तिवस्तत्र तपश्चचार ।
महर्षिवत्तीव्रमपेतमोहः ॥ १५.२०.१७ ॥
त्वचा व हाडे इतकेच उरले, मांस सुकले, जटाधारी व मृगाजिनधारी, वल्कलांनी शरीर झाकलेला तो राजा तेथे महर्षीप्रमाणे कठोर तप करीत राहिला, मोहरहित होऊन.
15.20.18
क्षत्ता च धर्मार्थविदग्र्यबुद्धिः ।
ससंजयस्तं नृपतिं सदारम्।
उपाचरद्धोरतपोर्जितात्मा ।
तदा कृशो वल्कलचीरवासाः ॥ १५.२०.१८ ॥
धर्म व अर्थ जाणणारा, श्रेष्ठ बुद्धीचा क्षत्ता (विदुर) संजयासह, कठोर तपाने बलवान झालेल्या आत्म्याने त्या राजाची व त्याच्या पत्नीची सेवा करीत राहिला; तेव्हा कृश होऊन, वल्कले व चिंध्या नेसून.