મહાભારત · અધ્યાય 15.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.23.1
वनं गते कौरवेन्द्रे दुःखशोकसमन्विताः ।
बभूवुः पाण्डवा राजन्मातृशोकेनि चान्विताः ॥ १५.२३.१ ॥
કૌરવેન્દ્ર વનમાં ગયા પછી પાંડવો દુઃખ અને શોકથી ભરાઈ ગયા. હે રાજન, તેઓ માતાના શોકથી પણ ઘેરાયા.
15.23.2
तथा पौरजनः सर्वः शोचन्नास्ते जनाधिपम् ।
कुर्वाणाश्च कथास्तत्र ब्राह्मणा नृपतिं प्रति ॥ १५.२३.२ ॥
એ જ રીતે નગરના સર્વ લોકો રાજા માટે શોક કરતા ત્યાં રહ્યા; ત્યાં બ્રાહ્મણો રાજા વિશે વાતો કરતા હતા.
15.23.3
कथं न राजा वृद्धः स वने वसति निर्जने ।
गान्धारी च महाभागा सा च कुन्ती पृथा कथम् ॥ १५.२३.३ ॥
તે વૃદ્ધ રાજા નિર્જન વનમાં કેવી રીતે રહે છે? મહાભાગા ગાંધારી અને તે કુંતી પૃથા કેવી રીતે છે?
15.23.4
सुखार्हः स हि राजर्षिरसुखी तद्वनं महत् ।
किमवस्थः समासाद्य प्रज्ञाचक्षुर्महामनाः ॥ १५.२३.४ ॥
એ રાજર્ષિ સુખને યોગ્ય છે, છતાં એ વિશાળ વનમાં તે દુઃખી છે. પ્રજ્ઞાચક્ષુ, મહામના એ રાજા વનમાં પહોંચીને કઈ સ્થિતિમાં છે?
15.23.5
सुदुष्करं कृतवती कुन्ती पुत्रानपास्य सा ।
राज्यश्रियं परित्यज्य वनं सा समरोचयत् ॥ १५.२३.५ ॥
કુંતીએ અતિ દુષ્કર કાર્ય કર્યું; પુત્રોને છોડીને, રાજ્યલક્ષ્મીનો ત્યાગ કરીને તેણે વનને જ પસંદ કર્યું.
15.23.6
विदुरः किमवस्थश्च भ्रातृशुश्रूषुरात्मवान् ।
स च गावल्गणिर्धीमान्भर्तृपिण्डानुपालकः ॥ १५.२३.६ ॥
ભાઈઓની સેવામાં તત્પર આત્મસંયમી વિદુર કઈ સ્થિતિમાં છે? અને સ્વામીના પિંડનું પાલન કરનાર તે બુદ્ધિમાન ગાવલ્ગણિ (સંજય) પણ કઈ સ્થિતિમાં છે?
15.23.7
आकुमारं च पौरास्ते चिन्ताशोकसमाहताः ।
तत्रतत्र कथाश्चक्रुः समासाद्य परस्परम् ॥ १५.२३.७ ॥
બાળકો સુધી બધા નગરજનો ચિંતા અને શોકથી આહત હતા; ઠેર ઠેર એકબીજાને મળીને વાતો કરતા હતા.
15.23.8
पाण्डवाश्चैव ते सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
शोचन्तो मातरं वृद्धामूषुर्नातिचिरं पुरे ॥ १५.२३.८ ॥
તે બધા પાંડવો અત્યંત શોકમાં ડૂબેલા હતા; વૃદ્ધ માતાને માટે શોક કરતા તેઓ નગરમાં બહુ લાંબો સમય રહ્યા નહીં.
15.23.9
तथैव वृद्धं पितरं हतपुत्रं जनेश्वरम् ।
गान्धारीं च महाभागां विदुरं च महामतिम् ॥ १५.२३.९ ॥
તેમજ વૃદ્ધ પિતા, પુત્રો હણાયેલા જનેશ્વર, મહાભાગા ગાંધારી અને મહામતિ વિદુર માટે પણ (તેઓ શોક કરતા હતા).
15.23.10
नैषां बभूव सम्प्रीतिस्तान्विचिन्तयतां तदा ।
न राज्ये न च नारीषु न वेदाध्ययनेषु च ॥ १५.२३.१० ॥
ત્યારે તેમના વિશે વિચારતા તેઓને રાજ્યમાં, સ્ત્રીઓમાં કે વેદાધ્યયનમાં કોઈ આનંદ રહ્યો ન હતો.
15.23.11
परं निर्वेदमगमंश्चिन्तयन्ता नराधिपम् ।
तं च ज्ञातिवधं घोरं संस्मरन्तः पुनःपुनः ॥ १५.२३.११ ॥
રાજાનો વિચાર કરતા તેઓ અત્યંત વૈરાગ્ય પામ્યા; તે ભયંકર જ્ઞાતિવધને વારંવાર યાદ કરતા રહ્યા.
15.23.12
अभिमन्योश्च बालस्य विनाशं रणमूर्धनि ।
कर्णस्य च महाबाहोः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ॥ १५.२३.१२ ॥
રણમોખરે બાળક અભિમન્યુનો વિનાશ, અને યુદ્ધોમાં કદી ન ભાગેલા મહાબાહુ કર્ણનો (વધ પણ તેમના મનમાં હતો).
15.23.13
तथैव द्रौपदेयानामन्येषां सुहृदामपि ।
वधं संस्मृत्य ते वीरा नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ १५.२३.१३ ॥
એ જ રીતે દ્રૌપદીના પુત્રો અને અન્ય મિત્રોના વધનું સ્મરણ કરીને તે વીરો અતિ પ્રસન્નચિત્ત રહ્યા નહીં.
15.23.14
हतप्रवीरां पृथिवीं हृतरत्नां च भारत ।
सदैव चिन्तयन्तस्ते न शमं चोपलेभिरे ॥ १५.२३.१४ ॥
હે ભારત, હત પ્રવીરો અને હરાયેલાં રત્નોવાળી પૃથ્વીનો સદા વિચાર કરતાં તેમને શાંતિ મળી નહીં.
15.23.15
द्रौपदी हतपुत्रा च सुभद्रा चैव भामिनी ।
नातिप्रीतियुते देव्यौ तदास्तामप्रहृष्टवत् ॥ १५.२३.१५ ॥
પુત્રો હત થયેલી દ્રૌપદી અને તેજસ્વી સુભદ્રા, એ બંને દેવીઓ ત્યારે અતિ પ્રીતિવાળી ન હતી; જાણે હર્ષિત ન હોય તેવી હતી.
15.23.16
वैराट्यास्तनयं दृष्ट्वा पितरं ते परिक्षितम् ।
धारयन्ति स्म ते प्राणांस्तव पूर्वपितामहाः ॥ १५.२३.१६ ॥
વિરાટની પુત્રીના પુત્રને અને તારા પિતા પરીક્ષિતને જોઈને તારા પૂર્વજ પિતામહોએ પ્રાણ ધારણ કર્યા.