మహాభారతం · అధ్యాయం 15.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.23.1
वनं गते कौरवेन्द्रे दुःखशोकसमन्विताः ।
बभूवुः पाण्डवा राजन्मातृशोकेनि चान्विताः ॥ १५.२३.१ ॥
కౌరవేంద్రుడు అడవికి వెళ్ళిన తరువాత పాండవులు దుఃఖంతోనూ శోకంతోనూ నిండిపోయారు. ఓ రాజా, వారు తల్లి శోకంతో కూడా ఆవరించబడ్డారు.
15.23.2
तथा पौरजनः सर्वः शोचन्नास्ते जनाधिपम् ।
कुर्वाणाश्च कथास्तत्र ब्राह्मणा नृपतिं प्रति ॥ १५.२३.२ ॥
అదేవిధంగా నగరవాసులందరూ రాజు కోసం శోకిస్తూ అక్కడే ఉండిపోయారు; అక్కడ బ్రాహ్మణులు రాజును గురించి మాట్లాడుకుంటూ ఉన్నారు.
15.23.3
कथं न राजा वृद्धः स वने वसति निर्जने ।
गान्धारी च महाभागा सा च कुन्ती पृथा कथम् ॥ १५.२३.३ ॥
ఆ వృద్ధ రాజు నిర్జనమైన అడవిలో ఎలా నివసిస్తున్నాడు? మహాభాగ గాంధారి, ఆ కుంతి పృథ ఎలా ఉన్నారు?
15.23.4
सुखार्हः स हि राजर्षिरसुखी तद्वनं महत् ।
किमवस्थः समासाद्य प्रज्ञाचक्षुर्महामनाः ॥ १५.२३.४ ॥
ఆ రాజర్షి సుఖానికి అర్హుడే; అయినా ఆ విశాలమైన అడవిలో దుఃఖితుడై ఉన్నాడు. ప్రజ్ఞాచక్షువు, మహామనస్కుడు అయిన ఆయన ఆ అడవిని చేరి ఏ స్థితిలో ఉన్నాడు?
15.23.5
सुदुष्करं कृतवती कुन्ती पुत्रानपास्य सा ।
राज्यश्रियं परित्यज्य वनं सा समरोचयत् ॥ १५.२३.५ ॥
కుంతి అతిదుష్కరమైన కార్యాన్ని చేసింది; కుమారులను విడిచి, రాజ్యలక్ష్మిని త్యజించి, ఆమె అడవినే ఇష్టపడింది.
15.23.6
विदुरः किमवस्थश्च भ्रातृशुश्रूषुरात्मवान् ।
स च गावल्गणिर्धीमान्भर्तृपिण्डानुपालकः ॥ १५.२३.६ ॥
సోదరులకు సేవ చేయుచున్న ఆత్మసంయమి అయిన విదురుడు ఎలా ఉన్నాడు? ప్రభువు పిండాన్ని కాపాడే ఆ బుద్ధిమంతుడు గావల్గణి (సంజయుడు) కూడా ఎలా ఉన్నాడు?
15.23.7
आकुमारं च पौरास्ते चिन्ताशोकसमाहताः ।
तत्रतत्र कथाश्चक्रुः समासाद्य परस्परम् ॥ १५.२३.७ ॥
పిల్లల వరకు పౌరులందరూ చింత, శోకంతో కుంగిపోయారు; అక్కడక్కడ ఒకరినొకరు కలిసి మాట్లాడుకున్నారు.
15.23.8
पाण्डवाश्चैव ते सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
शोचन्तो मातरं वृद्धामूषुर्नातिचिरं पुरे ॥ १५.२३.८ ॥
ఆ పాండవులందరూ అత్యంత శోకంలో మునిగి ఉన్నారు; వృద్ధురాలైన తల్లి కోసం దుఃఖిస్తూ నగరంలో ఎక్కువ కాలం ఉండలేదు.
15.23.9
तथैव वृद्धं पितरं हतपुत्रं जनेश्वरम् ।
गान्धारीं च महाभागां विदुरं च महामतिम् ॥ १५.२३.९ ॥
అలాగే వృద్ధుడైన తండ్రి, కుమారులు హతమైన జనేశ్వరుడు, మహాభాగ్యవతి గాంధారి, మహాబుద్ధిమంతుడైన విదురుడు (వీరి కోసం కూడా).
15.23.10
नैषां बभूव सम्प्रीतिस्तान्विचिन्तयतां तदा ।
न राज्ये न च नारीषु न वेदाध्ययनेषु च ॥ १५.२३.१० ॥
ఆ సమయంలో వారిని గురించి ఆలోచిస్తున్న వారికి రాజ్యంలో, స్త్రీలలో, వేదాధ్యయనంలో ఎలాంటి సంతోషమూ లేకపోయింది.
15.23.11
परं निर्वेदमगमंश्चिन्तयन्ता नराधिपम् ।
तं च ज्ञातिवधं घोरं संस्मरन्तः पुनःपुनः ॥ १५.२३.११ ॥
రాజును గురించి ఆలోచిస్తూ వారు మిక్కిలి విరక్తిని పొందారు; ఆ భయంకరమైన బంధువుల వధను మళ్లీ మళ్లీ స్మరించుకున్నారు.
15.23.12
अभिमन्योश्च बालस्य विनाशं रणमूर्धनि ।
कर्णस्य च महाबाहोः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ॥ १५.२३.१२ ॥
యుద్ధ ముఖంలో బాలుడు అభిమన్యుని వినాశాన్ని, యుద్ధాల్లో పారిపోని మహాబాహు కర్ణుని (వధను కూడా స్మరించారు).
15.23.13
तथैव द्रौपदेयानामन्येषां सुहृदामपि ।
वधं संस्मृत्य ते वीरा नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ १५.२३.१३ ॥
అలాగే ద్రౌపదీ కుమారుల, ఇతర మిత్రుల వధను స్మరించి ఆ వీరులు అంతగా సంతోషంగా ఉండలేదు.
15.23.14
हतप्रवीरां पृथिवीं हृतरत्नां च भारत ।
सदैव चिन्तयन्तस्ते न शमं चोपलेभिरे ॥ १५.२३.१४ ॥
భరతా, గొప్ప వీరులు హతమైన, రత్నాలు అపహరించబడిన భూమిని సదా తలచుకుంటూ వారు శాంతిని పొందలేదు.
15.23.15
द्रौपदी हतपुत्रा च सुभद्रा चैव भामिनी ।
नातिप्रीतियुते देव्यौ तदास्तामप्रहृष्टवत् ॥ १५.२३.१५ ॥
పుత్రులు హతమైన ద్రౌపదీ, తేజస్విని సుభద్రా ఆ ఇద్దరు దేవీలు అప్పుడు అంతగా ఆనందంగా లేరు; సంతోషించనివారిలా ఉన్నారు.
15.23.16
वैराट्यास्तनयं दृष्ट्वा पितरं ते परिक्षितम् ।
धारयन्ति स्म ते प्राणांस्तव पूर्वपितामहाः ॥ १५.२३.१६ ॥
విరాటుని కుమార్తె కుమారుడిని, నీ తండ్రి పరీక్షిత్తును చూసి నీ పూర్వ పితామహులు ప్రాణాలను నిలుపుకున్నారు.