Mahābhārata · Adhyāya 15.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.23.1
वनं गते कौरवेन्द्रे दुःखशोकसमन्विताः ।
बभूवुः पाण्डवा राजन्मातृशोकेनि चान्विताः ॥ १५.२३.१ ॥
Ketika raja Kaurava pergi ke hutan, para Pandawa dipenuhi duka dan kesedihan; wahai raja, mereka juga diliputi kesedihan atas ibu mereka.
15.23.2
तथा पौरजनः सर्वः शोचन्नास्ते जनाधिपम् ।
कुर्वाणाश्च कथास्तत्र ब्राह्मणा नृपतिं प्रति ॥ १५.२३.२ ॥
Demikian pula seluruh penduduk kota tetap tinggal di sana, berduka bagi raja; dan di sana para brahmana terus membicarakan sang raja.
15.23.3
कथं न राजा वृद्धः स वने वसति निर्जने ।
गान्धारी च महाभागा सा च कुन्ती पृथा कथम् ॥ १५.२३.३ ॥
Bagaimana raja tua itu tinggal di hutan yang sunyi? Dan bagaimana keadaan Gāndhārī yang sangat berbahagia, serta Kuntī Pṛthā itu?
15.23.4
सुखार्हः स हि राजर्षिरसुखी तद्वनं महत् ।
किमवस्थः समासाद्य प्रज्ञाचक्षुर्महामनाः ॥ १५.२३.४ ॥
Raja-resi itu layak mendapat kebahagiaan, namun ia menderita di hutan yang luas itu. Dalam keadaan bagaimana ia, yang berpandangan bijak dan berjiwa agung, setelah tiba di hutan itu?
15.23.5
सुदुष्करं कृतवती कुन्ती पुत्रानपास्य सा ।
राज्यश्रियं परित्यज्य वनं सा समरोचयत् ॥ १५.२३.५ ॥
Kuntī telah melakukan perbuatan yang sangat sukar: setelah meninggalkan putra-putranya dan melepaskan kemegahan kerajaan, ia memilih hutan.
15.23.6
विदुरः किमवस्थश्च भ्रातृशुश्रूषुरात्मवान् ।
स च गावल्गणिर्धीमान्भर्तृपिण्डानुपालकः ॥ १५.२३.६ ॥
Dalam keadaan apakah Vidura, yang menguasai diri dan setia melayani saudara-saudaranya? Dan bagaimana keadaan putra Gāvalgaṇi yang bijak (Sañjaya), yang memelihara persembahan pinda bagi tuannya?
15.23.7
आकुमारं च पौरास्ते चिन्ताशोकसमाहताः ।
तत्रतत्र कथाश्चक्रुः समासाद्य परस्परम् ॥ १५.२३.७ ॥
Sampai ke anak-anak, para warga kota yang dilanda cemas dan duka berkumpul di sana-sini dan saling berbincang.
15.23.8
पाण्डवाश्चैव ते सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
शोचन्तो मातरं वृद्धामूषुर्नातिचिरं पुरे ॥ १५.२३.८ ॥
Para Pāṇḍava itu semuanya tenggelam dalam duka, berduka atas ibu mereka yang tua, dan tidak lama tinggal di kota.
15.23.9
तथैव वृद्धं पितरं हतपुत्रं जनेश्वरम् ।
गान्धारीं च महाभागां विदुरं च महामतिम् ॥ १५.२३.९ ॥
Demikian pula bagi ayah yang tua, raja manusia yang putra-putranya terbunuh, Gāndhārī yang sangat berbahagia, dan Vidura yang sangat bijaksana.
15.23.10
नैषां बभूव सम्प्रीतिस्तान्विचिन्तयतां तदा ।
न राज्ये न च नारीषु न वेदाध्ययनेषु च ॥ १५.२३.१० ॥
Tidak seorang pun dari mereka yang memikirkan hal itu kala itu mendapat kegembiraan dalam kerajaan, dalam para wanita, maupun dalam mempelajari Weda.
15.23.11
परं निर्वेदमगमंश्चिन्तयन्ता नराधिपम् ।
तं च ज्ञातिवधं घोरं संस्मरन्तः पुनःपुनः ॥ १५.२३.११ ॥
Memikirkan raja manusia, mereka jatuh ke dalam kejemuan yang dalam, dan berulang kali mengingat pembantaian kerabat yang mengerikan itu.
15.23.12
अभिमन्योश्च बालस्य विनाशं रणमूर्धनि ।
कर्णस्य च महाबाहोः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ॥ १५.२३.१२ ॥
Kehancuran pemuda Abhimanyu di barisan depan pertempuran, dan kehancuran Karṇa yang berlengan perkasa, yang tidak pernah lari dari peperangan mana pun.
15.23.13
तथैव द्रौपदेयानामन्येषां सुहृदामपि ।
वधं संस्मृत्य ते वीरा नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ १५.२३.१३ ॥
Demikian pula, karena mengingat pembunuhan putra-putra Draupadī dan para sahabat lainnya, para pahlawan itu tidak begitu gembira.
15.23.14
हतप्रवीरां पृथिवीं हृतरत्नां च भारत ।
सदैव चिन्तयन्तस्ते न शमं चोपलेभिरे ॥ १५.२३.१४ ॥
Wahai Bhārata, selalu memikirkan bumi yang para pahlawan besarnya telah gugur dan permata-permatanya dirampas, mereka tidak menemukan kedamaian.
15.23.15
द्रौपदी हतपुत्रा च सुभद्रा चैव भामिनी ।
नातिप्रीतियुते देव्यौ तदास्तामप्रहृष्टवत् ॥ १५.२३.१५ ॥
Draupadī, yang putra-putranya telah gugur, dan Subhadrā yang bercahaya, kedua ratu itu saat itu tidak begitu gembira, seolah tidak bersukacita.
15.23.16
वैराट्यास्तनयं दृष्ट्वा पितरं ते परिक्षितम् ।
धारयन्ति स्म ते प्राणांस्तव पूर्वपितामहाः ॥ १५.२३.१६ ॥
Setelah melihat putra putri Virāṭa dan ayahmu Parīkṣit, para leluhurmu bertahan hidup.