ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.23.1
वनं गते कौरवेन्द्रे दुःखशोकसमन्विताः ।
बभूवुः पाण्डवा राजन्मातृशोकेनि चान्विताः ॥ १५.२३.१ ॥
ਕੌਰਵੇਂਦਰ ਦੇ ਵਣ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਪਾਂਡਵ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਰ ਗਏ।
15.23.2
तथा पौरजनः सर्वः शोचन्नास्ते जनाधिपम् ।
कुर्वाणाश्च कथास्तत्र ब्राह्मणा नृपतिं प्रति ॥ १५.२३.२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ; ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
15.23.3
कथं न राजा वृद्धः स वने वसति निर्जने ।
गान्धारी च महाभागा सा च कुन्ती पृथा कथम् ॥ १५.२३.३ ॥
ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਰਾਜਾ ਸੁੰਨਸਾਨ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੰਤੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਕਿਵੇਂ ਹਨ?
15.23.4
सुखार्हः स हि राजर्षिरसुखी तद्वनं महत् ।
किमवस्थः समासाद्य प्रज्ञाचक्षुर्महामनाः ॥ १५.२३.४ ॥
ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੁੱਖ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁ, ਮਹਾਮਨਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ?
15.23.5
सुदुष्करं कृतवती कुन्ती पुत्रानपास्य सा ।
राज्यश्रियं परित्यज्य वनं सा समरोचयत् ॥ १५.२३.५ ॥
ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਅਤਿ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵਣ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਿਆ।
15.23.6
विदुरः किमवस्थश्च भ्रातृशुश्रूषुरात्मवान् ।
स च गावल्गणिर्धीमान्भर्तृपिण्डानुपालकः ॥ १५.२३.६ ॥
ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਤਮਸੰਯਮੀ ਵਿਦੁਰ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ? ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗਾਵਲਗਣਿ (ਸੰਜਯ), ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ?
15.23.7
आकुमारं च पौरास्ते चिन्ताशोकसमाहताः ।
तत्रतत्र कथाश्चक्रुः समासाद्य परस्परम् ॥ १५.२३.७ ॥
ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ; ਥਾਂ-ਥਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
15.23.8
पाण्डवाश्चैव ते सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
शोचन्तो मातरं वृद्धामूषुर्नातिचिरं पुरे ॥ १५.२३.८ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਬੁੱਢੀ ਮਾਤਾ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਾ ਰਹੇ।
15.23.9
तथैव वृद्धं पितरं हतपुत्रं जनेश्वरम् ।
गान्धारीं च महाभागां विदुरं च महामतिम् ॥ १५.२३.९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਦੁਰ ਲਈ ਵੀ (ਉਹ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ)।
15.23.10
नैषां बभूव सम्प्रीतिस्तान्विचिन्तयतां तदा ।
न राज्ये न च नारीषु न वेदाध्ययनेषु च ॥ १५.२३.१० ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
15.23.11
परं निर्वेदमगमंश्चिन्तयन्ता नराधिपम् ।
तं च ज्ञातिवधं घोरं संस्मरन्तः पुनःपुनः ॥ १५.२३.११ ॥
ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜਾਤੀ-ਵਧ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
15.23.12
अभिमन्योश्च बालस्य विनाशं रणमूर्धनि ।
कर्णस्य च महाबाहोः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ॥ १५.२३.१२ ॥
ਰਣ-ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕਰਨ ਦਾ (ਵਧ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ)।
15.23.13
तथैव द्रौपदेयानामन्येषां सुहृदामपि ।
वधं संस्मृत्य ते वीरा नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ १५.२३.१३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸਨ।
15.23.14
हतप्रवीरां पृथिवीं हृतरत्नां च भारत ।
सदैव चिन्तयन्तस्ते न शमं चोपलेभिरे ॥ १५.२३.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
15.23.15
द्रौपदी हतपुत्रा च सुभद्रा चैव भामिनी ।
नातिप्रीतियुते देव्यौ तदास्तामप्रहृष्टवत् ॥ १५.२३.१५ ॥
ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਸੁਭੱਦਰਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਦੋਂ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ।
15.23.16
वैराट्यास्तनयं दृष्ट्वा पितरं ते परिक्षितम् ।
धारयन्ति स्म ते प्राणांस्तव पूर्वपितामहाः ॥ १५.२३.१६ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।