महाभारत · अध्याय 15.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.27.1
स तैः सह नरव्याध्रैर्भ्रातृभिर्भरतर्षभ ।
राजा रुचिरपद्माक्षैरासांचक्रे तदाश्रमे ॥ १५.२७.१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! तो राजा त्या नरव्याघ्र, सुंदर कमलनयन बंधूंसह त्या आश्रमात बसला.
15.27.2
तापसैश्च महाभागैर्नानादेशसमागतैः ।
द्रष्टुं कुरुपतेः पुत्रान्पाण्डवान्पृथुवक्षसः ॥ १५.२७.२ ॥
विविध देशांतून आलेल्या महाभाग्यवान तपस्व्यांनी कुरुपतीचे विशाल-वक्षस्थलाचे पुत्र पांडवांना पाहण्यासाठी.
15.27.3
ते ब्रुवञ्ज्ञातुमिच्छामः कतमोऽत्र युधिष्ठिरः ।
भीमार्जुनौ यमौ चैव द्रौपदी च यशस्विनी ॥ १५.२७.३ ॥
ते म्हणाले, "येथे युधिष्ठिर कोण, भीम-अर्जुन, यमळे बंधू आणि यशस्विनी द्रौपदी कोण हे जाणू इच्छितो."
15.27.4
तानाचख्यौ तदा सूतस्तेषां नाम प्रधानतः ।
संजयो द्रौपदीं चैव सर्वाश्चान्या कुरुस्त्रियः ॥ १५.२७.४ ॥
तेव्हा सूत संजयाने त्यांना प्रामुख्याने त्यांची नावे सांगितली; द्रौपदी आणि इतर सर्व कुरुस्त्रियांचीही नावे सांगितली.
15.27.5
य एष जांबूनदशुद्धगौर-
स्तनुर्महासिंह इव प्रवृद्धः।
प्रचण्डघोणः पृथुदीर्घनेत्र-
स्ताम्रायताक्षः कुरुराज एषः ॥ १५.२७.५ ॥
हा जांबूनद सोन्यासारखा शुद्ध गोरा, महासिंहासारखा वाढलेल्या देहाचा, प्रचंड नाकाचा, विशाल दीर्घ नेत्रांचा, तांबड्या विस्तीर्ण नेत्रांचा — हाच कुरुराजा.
15.27.6
अयं पुनर्मत्तगजेन्द्रगामी ।
प्रतप्तचामीकरशुद्धगौरः।
पृथ्वायतांसः पृथुदीर्घबाहु-
र्वृकोदरः पश्यत पश्यतेमम् ॥ १५.२७.६ ॥
हा मत्त गजेंद्रासारखा चालणारा, तापलेल्या सोन्यासारखा शुद्ध गोरा, विशाल दीर्घ खांदे आणि विशाल दीर्घ बाहू असलेला वृकोदर — पाहा, पाहा याला!
15.27.7
यस्त्वेष पार्श्वेऽस्य महाधनुष्मा-
ञ्श्यामो युवा वारणयूथपाभः।
सिंहोन्नतांसो गजखेलगामी ।
पद्मायताक्षोऽर्जुन एष वीरः ॥ १५.२७.७ ॥
त्याच्या शेजारी हा महाधनुर्धर, श्यामवर्ण तरुण, गजयूथपतीसारखा, सिंहासारखे उंच खांदे असलेला, हत्तीच्या खेळासारखी चाल असलेला, कमलनयन — हा वीर अर्जुन.
15.27.8
कुन्तीसमीपे पुरुषोत्तमौ तु ।
यमाविमौ विष्णुमहेन्द्रकल्पौ।
मनुष्यलोके सकले समोस्ति ।
ययोर्न रूपे न बले न शीले ॥ १५.२७.८ ॥
कुंतीजवळचे हे दोन पुरुषोत्तम विष्णू व इंद्राप्रमाणे आहेत. सर्व मनुष्यलोकात त्यांच्यासारखे कोणीही नाही — रूपात, बलात किंवा शीलात.
15.27.9
इयं पुनः पद्मदलायताक्षी ।
मध्यं वयः किञ्चिदिव स्पशन्ती।
नीलोत्पलाभा पुरदेवतेव ।
कृष्णा स्थिता मूर्तिमतीव लक्ष्मीः ॥ १५.२७.९ ॥
ही कमलदलासारखी दीर्घनयना, मध्यम वयाला जणू किंचित स्पर्श करणारी, नीलकमलासारख्या कांतीची, नगरदेवतेसारखी; मूर्तिमंत लक्ष्मीप्रमाणे उभी असलेली कृष्णा.
15.27.10
अस्यास्तु पार्श्वे कनकोपमत्व-
गेषा स्थिता मूर्तिमतीव गौरी।
सत्ये स्थिता सा भगिनी द्विजाग्र्या-
श्चक्रायुधस्याप्रतिमस्य तस्य ॥ १५.२७.१० ॥
तिच्या शेजारी सोन्यासारख्या त्वचेची ही गौरी मूर्तिमंत उभी असल्यासारखी आहे. ती अतुलनीय चक्रायुधाची भगिनी आहे; द्विजश्रेष्ठ सत्या.
15.27.11
इयं च जांबूनदशुद्धगौरी ।
पार्थस्य भार्या भुजगेन्द्रकन्या।
चित्राङ्गदा चैव नरेन्द्रकन्या ।
यैषा सवर्णार्द्रमधूकपुष्पैः ॥ १५.२७.११ ॥
ही जांबूनद सोन्यासारख्या शुद्ध गौर वर्णाची आहे; पार्थाची पत्नी, नागराजाची कन्या (उलूपी) आणि नरेंद्राची कन्या चित्रांगदा ही सुद्धा हीच; सोनेरी ओल्या मधूक फुलांनी युक्त.
15.27.12
इयं स्वसा राजचमूपतेश्च ।
प्रवृद्धनीलोत्पलदामवर्णा।
पस्पर्ध कृष्णेन सदा नृपो यो ।
वृकोदरस्यैष परिग्रहोऽग्र्यः ॥ १५.२७.१२ ॥
ही राजसेनापतीची भगिनी आहे; फुललेल्या निळ्या कमळांच्या माळेसारखा वर्ण असलेली. जो राजा सदैव कृष्णाशी स्पर्धा करीत असे, त्याची ही होती; ही वृकोदराची (भीमाची) प्रमुख पत्नी आहे.
15.27.13
इयं च राज्ञो मगधाधिपस्य ।
सुता जरासंध इति श्रुतस्य।
यवीयसो माद्रवतीसुतस्य ।
भार्या मता चम्पकदामगौरी ॥ १५.२७.१३ ॥
ही मगधाधिपती जरासंध नावाच्या प्रसिद्ध राजाची कन्या आहे; चंपकाच्या माळेसारखी गौर वर्णाची. ही माद्रवतीच्या धाकट्या पुत्राची (सहदेवाची) पत्नी मानली गेली होती.
15.27.14
इन्दीवरश्यामतनुः स्थिता तु ।
यैषा पराऽऽसन्नतरोर्लतेव।
भार्या मता माद्रवतीसुतस्य ।
ज्येष्ठस्य सेयं कमलायताक्षी ॥ १५.२७.१४ ॥
नीळ कमळासारखा सावळा देह असलेली ही स्त्री, जवळच्या झाडावर चढलेल्या वेलीसारखी उभी आहे; माद्रवतीच्या ज्येष्ठ पुत्राची (नकुलाची) पत्नी मानली गेली होती. ही कमळनयनी आहे.
15.27.15
इयं तु निष्टप्तसुवर्णगौरी ।
राज्ञो विराटस्य सुता सपुत्रा।
भार्याऽभिमन्योर्निहतो रणे यो ।
द्रोणादिभिस्तैर्विरथो रथस्थैः ॥ १५.२७.१५ ॥
शुद्ध केलेल्या सोन्यासारखी गौर वर्णाची ही राजा विराटाची कन्या आहे, पुत्रासह. ही अभिमन्यूची पत्नी आहे; रणात रथहीन असताना द्रोण आदी रथींनी ज्याला मारले, तो हाच.
15.27.16
एतास्तु सीमन्तशिरोरुहा याः ।
शुक्लोत्तरीया नरराजपत्न्यः।
राज्ञोस्य वृद्धस्य परंशताख्याः ।
स्नुषा नृवीराहतपुत्रनाथाः ॥ १५.२७.१६ ॥
ह्या सीमंतावर केस विंचरलेल्या, पांढरे उत्तरीय धारण केलेल्या राजपत्न्या आहेत; या वृद्ध राजाच्या (धृतराष्ट्राच्या) सुना आहेत, ज्या पारशत नावाने ओळखल्या जातात. वीरांकडून त्यांचे पुत्र आणि पती मारले गेले.
15.27.17
क्षान्ताश्च दान्ताश्च कुलोद्भवाश्च ॥ १५.२७.१७ ॥
त्या क्षमाशील, संयमी आणि उत्तम कुलात जन्मलेल्या आहेत.
15.27.18
एवं स राजा कुरुवृद्धवर्यः ।
समागतस्तैर्नरदेवपुत्रैः।
पप्रच्छ सर्वं कुशलं तदानीं ।
गतेषु सर्वेष्वथ तापसेषु ॥ १५.२७.१८ ॥
अशाप्रकारे कुरुवृद्धांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या राजाने त्या राजपुत्रांची भेट घेऊन तेव्हा सर्वांची खुशाली विचारली; सर्व तपस्वी निघून गेल्यावर.
15.27.19
योधेषु चाप्याश्रममण्डलं त-
न्मत्वा निविष्टेषु विमुच्य पत्रम्।
स्त्रीवृद्धबाले च सुसंनिविष्टे ।
यथार्हतस्तान्कुशलान्यपृच्छत् ॥ १५.२७.१९ ॥
योद्ध्यांमध्येही, त्या आश्रममंडलाला तसे मानून, शस्त्रे ठेवून ते स्थिरावले असता, स्त्रिया, वृद्ध आणि बालकांसह व्यवस्थित वसलेल्या त्या सर्वांची यथायोग्य खुशाली विचारली.