Mahābhārata · Adhyāya 15.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.28.1
युधिष्ठिर महाबाहो कच्चित्वं कुशली ह्यसि ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैः पौरजानपदैस्तथा ॥ १५.२८.१ ॥
¡Oh Yudhiṣṭhira, de poderosos brazos! ¿Estás bien? ¿Estás tú, junto a todos tus hermanos, los ciudadanos y los habitantes del campo, en buena salud?
15.28.2
ये च त्वामनुजीवन्ति कच्चित्तेऽपि निरामयाः ।
सचिवा भृत्यवर्गाश्च गुरवश्चैव ते नृप ॥ १५.२८.२ ॥
¿Están también sin enfermedad quienes viven dependiendo de ti? Oh rey, ¿están bien tus ministros, tus criados y tus mayores?
15.28.3
कच्चित्तेऽपि निरातङ्का वसन्ति विषये तव ।
कच्चिद्वर्तसि पौराणीं वृत्तिं राजर्षिसेविताम् ॥ १५.२८.३ ॥
¿Viven también sin temor en tu reino? ¿Sigues la antigua conducta que practicaron los sabios reales?
15.28.4
कच्चिन्न्यायाननुच्छिद्य कोशस्तेऽभिप्रपूर्यते ।
अरिमध्यस्थमित्रेषु वर्तसे चानुरूपतः।
ब्राह्मणानग्रहारैर्वा यथावदनुपश्यसि ॥ १५.२८.४ ॥
¿Se llena tu tesoro sin violar la justicia? ¿Te comportas de manera adecuada con enemigos, neutrales y amigos? ¿Cuidas debidamente de los brahmanes con donaciones de tierras de agrahāra?
15.28.5
कच्चित्ते परितुष्यन्ति शीलेनि भरतर्षभ ।
शत्रवोपि कुतः पौरा भृत्या वा स्वजनोपि वा ॥ १५.२८.५ ॥
Oh toro de los Bharatas, ¿quedan ellos satisfechos con tu carácter? Si incluso los enemigos están satisfechos, ¡cuánto más deberían estarlo los ciudadanos, los criados o tus propios parientes!
15.28.6
कच्चिद्यजसकि राजेन्द्र श्रद्धावान्पितृदेवताः ।
अतिथीनन्नपानेनि कच्चिदर्चसि भारत ॥ १५.२८.६ ॥
Oh señor de reyes, ¿ofreces sacrificios con fe a los antepasados y a los dioses? Oh Bhārata, ¿honras a tus huéspedes con comida y bebida?
15.28.7
कच्चिन्नयपथे विप्राः स्वकर्मनिरतास्तव ।
क्षत्रिया वैश्यवर्णा वा शूद्रा वाऽपि कुटुम्बिनः ॥ १५.२८.७ ॥
¿Acaso tus brahmanes, dedicados a sus propios deberes, siguen el camino de la conducta recta? ¿Y los kṣatriyas, los vaiśyas o incluso los śūdras que son cabezas de familia?
15.28.8
कच्चित्स्त्रीबालवृद्धं ते न शोचति न याचते ।
जामयः पूजिताः कच्चित्तव गेहे नरर्षभ ॥ १५.२८.८ ॥
En tu casa, ¿las mujeres, los niños y los ancianos no se afligen ni mendigan? Y, mejor de los hombres, ¿son honradas tus parientas en tu hogar?
15.28.9
कच्चिद्राजर्षिवंशोऽयं त्वामासाद्य महीपतिम् ।
यथोचितं महाराज यशसा नावसीदति ॥ १५.२८.९ ॥
¿Acaso este linaje de reyes sabios, habiéndote hallado a ti como señor de la tierra, no decae en fama como es debido? ¡Oh gran rey!
15.28.10
इत्येवादिनं तं स न्यायवित्प्रत्यभाषत ।
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यमब्रवीत् ॥ १५.२८.१० ॥
A quien así había hablado, respondió el conocedor de la justicia; el hábil pronunció palabras unidas a preguntas sobre el bienestar.
15.28.11
अपि ते वर्धते राजंस्पपो मन्दः श्रमश्च ते ॥ १५.२८.११ ॥
¡Oh rey!, ¿crece tu austeridad? ¿Disminuyen tu debilidad y tu cansancio?
15.28.12
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर्विगतक्लमा ।
अथास्याः सफलो राजन्वनवासो भविष्यति ॥ १५.२८.१२ ॥
¿Está también mi madre, dedicada al servicio, libre de fatiga? Entonces, oh rey, su vida en el bosque será fructífera.
15.28.13
इयं च माता ज्येष्ठा मे शीतवाताध्वकर्शिता ।
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन्न शोचति ॥ १५.२८.१३ ॥
¿Y acaso mi madre mayor, consumida por el frío, el viento y el camino, entregada a una austeridad severa, no se aflige, esta diosa?
15.28.14
हतान्पुत्रान्महावीर्यान्क्षत्रधर्मपरायणान् ।
नापध्यायति वा कच्चिदस्मान्पापकृतः सदा ॥ १५.२८.१४ ॥
¿Acaso no piensa siempre en sus hijos, de gran valor, muertos, devotos al deber del guerrero? ¿Y no piensa siempre en nosotros, los pecadores?
15.28.15
क्व चासौ विदुरो राजन्नेमं पश्यामहे वयम् ।
संजयः कुशली चायं कच्चिन्नु तपसि स्थिरः ॥ १५.२८.१५ ॥
Oh rey, ¿dónde está aquel Vidura? No lo vemos. Y este Sañjaya está bien; ¿acaso también permanece firme en la austeridad?
15.28.16
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धृतराष्ट्रो जनाधिपम् ।
कुशली विदुरः पुत्र तपो घोरं समाश्रितः ॥ १५.२८.१६ ॥
Así interpelado, Dhṛtarāṣṭra respondió a aquel señor de los hombres: 'Hijo, Vidura está bien; ha adoptado una austeridad severa.'
15.28.17
वायुभक्षो निराहारः कृशो धमनिसंततः ।
कजाचिद्दृश्यते विप्रैः शून्येऽस्मिन्कानने क्वचित् ॥ १५.२८.१७ ॥
Viviendo de aire, sin alimento, demacrado, con las venas marcadas, a veces es visto por los brahmanes en algún lugar de este bosque desierto.
15.28.18
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य जटी वीटामुखः कृशः ।
दिग्वासा मलदिग्धाङ्गो वनरेणुसमुक्षितः ॥ १५.२८.१८ ॥
Mientras así hablaba — de cabello enmarañado, con una hoja de betel en la boca, demacrado, desnudo como el cielo, con los miembros cubiertos de suciedad, rociado de polvo del bosque.
15.28.19
दूरादालक्षितः क्षत्ता तत्राख्यातो महीपतेः ।
कविदुरस्त्वेष धर्मात्मा जनं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ १५.२८.१९ ॥
A lo lejos fue divisado el mayordomo Vidura, el de alma justa, señalado por el rey; al ver a la gente, da la vuelta.
15.28.20
निवर्तमानं सहसा जनं दृष्ट्वाऽऽश्रमं प्रति ।
तमन्वधावन्नृपतिरेक एव युधिष्ठिरः।
प्रविशन्तं वनं घोरं लक्ष्यालक्ष्यं क्वचित्क्वचित् ॥ १५.२८.२० ॥
Al ver a la gente, él se volvió de repente hacia el ermitaño; y el rey Yudhiṣṭhira corrió solo tras él, mientras entraba en el terrible bosque, visible a veces, invisible otras veces.
15.28.21
भोभो विदुर राजाऽहं दयितस्ते युधिष्ठिरः ।
इति ब्रुवन्नरपतिस्तं यत्नादभ्यधावत ॥ १५.२८.२१ ॥
Vidura, ¡oh Vidura! Yo soy el rey Yudhiṣṭhira, tu amado", diciendo esto, el rey corrió con empeño hacia él.
15.28.22
ततो विविक्त एकान्ते तस्थौ बुद्धिमतां वरः ।
विदुरो वृक्षमाश्रित्य कञ्चित्तत्र वनान्तरे ॥ १५.२८.२२ ॥
Entonces Vidura, el mejor de los sabios, se quedó de pie en un lugar apartado de aquel bosque, apoyado en un árbol.
15.28.23
तं राजा क्षीणभूयिष्ठमाकृतीमात्रसूचितम् ।
अभिजज्ञे महाबुद्धिं महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ॥ १५.२८.२३ ॥
El rey, Yudhiṣṭhira de gran sabiduría, lo reconoció: a Vidura, muy demacrado, reconocible solo por su figura.
15.28.24
युधिष्ठिरोऽहमस्मीति वाक्यमुक्त्वाऽग्रतः स्थितः ।
विदुरस्याश्रमे राजा स च प्रत्याह संज्ञया ॥ १५.२८.२४ ॥
Diciendo las palabras «Yo soy Yudhiṣṭhira», el rey se puso delante de él; y en el ermitaño de Vidura respondió por señas.
15.28.25
ततः सोऽनिमिषो भूत्वा राजानं तमुदैक्षत ।
संयोज्य विदुरस्तस्मिन्दृष्टिं दृष्ट्या समाहितः ॥ १५.२८.२५ ॥
Entonces, sin pestañear, miró a aquel rey. Vidura, recogido, fijó en él su mirada.
15.28.26
विवेश विदुरो धीमान्गात्रैर्गात्राणि चैव ह ।
प्राणान्प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च ॥ १५.२८.२६ ॥
El sabio Vidura entró con sus miembros en los miembros de aquel, colocando el aliento en el aliento y los sentidos en los sentidos.
15.28.27
स योगबलमास्थाय विवेश नृपतेस्तनुम् ।
विदुरो धर्मराजस्य तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १५.२८.२७ ॥
Acogiéndose al poder del yoga, entró en el cuerpo del rey, resplandeciendo como con el esplendor del rey del dharma.
15.28.28
विदुरस्य शरीरं तु तथैव स्तब्धलोचनम् ।
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम् ॥ १५.२८.२८ ॥
Pero el cuerpo de Vidura estaba igual, con los ojos fijos, apoyado en un árbol; entonces el rey lo vio sin conciencia.
15.28.29
बलवन्तं तथाऽऽत्मानं मेने बहुगुणं तदा ।
धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डवः ॥ १५.२८.२९ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, rey del dharma, de gran esplendor, se consideró fuerte y dotado de muchas cualidades, y también recordó aquello.
15.28.30
पौराणमात्मनः सर्वं भविष्यं च विशाम्पते ।
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथिनं यथा ॥ १५.२८.३० ॥
¡Oh señor de los pueblos!, el de gran esplendor recordó todo su pasado y su futuro, y el deber del yoga tal como lo había enseñado Vyāsa.
15.28.31
धर्मराजश्च तत्रैनं सञ्चस्कारयिषुस्तदा ।
दग्धुकामोऽभवद्विद्वानथ वागभ्यभाषत ॥ १५.२८.३१ ॥
Entonces el rey del dharma, Yudhiṣṭhira, deseando celebrar sus ritos, quiso incinerarlo; entonces habló el sabio.
15.28.32
भोभो राजन्न दग्धव्यमेतद्विदुरसंज्ञकम् ।
कलेबरमिहैवं ते धर्म एष सनातनः ॥ १५.२८.३२ ॥
¡Oh rey! Este cuerpo llamado Vidura no debe ser quemado; aquí está tu dharma eterno.
15.28.33
लोको वैकर्तनो नाम भविष्यत्यस्य भारत ।
यतिधर्ममवाप्तोसौ नैष शोच्यः परंतप ॥ १५.२८.३३ ॥
Oh Bhārata, su mundo se llamará Vaikartana; ha alcanzado el deber del asceta. Oh destructor de enemigos, no debe ser lamentado.
15.28.34
इत्युक्तो धर्मराजः स विनिवृत्य ततः पुनः ।
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ॥ १५.२८.३४ ॥
Así instruido, el rey del dharma regresó y le informó de todo al rey, hijo de Vicitravīrya.
15.28.35
ततः स राजा धृतिमान्स च सर्वो जनस्तदा ।
भीमसेनादयश्चैव परं विस्मियमागताः ॥ १५.२८.३५ ॥
Entonces aquel rey firme, toda la gente, y Bhīmasena y los demás quedaron sumamente asombrados.
15.28.36
तच्छ्रुत्वा प्रीतिमान्राजा भूत्वा धर्मजमब्रवीत् ।
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम् ॥ १५.२८.३६ ॥
Al oír esto, el rey complacido dijo al hijo del dharma: 'Agua, raíces y fruta; que se acepte esta mi ofrenda.'
15.28.37
यदन्नो हि नरो राजंस्तदन्नोऽस्यातिथिः स्मृतः ।
इत्युक्तः स तथेत्येवं प्राह धर्मात्मजो नृपम् ॥ १५.२८.३७ ॥
Oh rey, aquel cuyo alimento come un hombre es considerado su huésped. Así interpelado, el hijo de Dharma, Yudhiṣṭhira, respondió al rey: «Así sea».
15.28.38
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः ।
ततस्ते वृक्षमूलेषु कृतवासपरिग्रहाः।
तां रात्रिमवसन्सर्वे फलमूलजलाशनाः ॥ १५.२८.३८ ॥
Comieron los frutos y raíces que les dio el rey, junto con sus hermanos menores. Luego, tras establecer su morada al pie de los árboles, todos pasaron aquella noche comiendo solo frutos, raíces y agua.