മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.28.1
युधिष्ठिर महाबाहो कच्चित्वं कुशली ह्यसि ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैः पौरजानपदैस्तथा ॥ १५.२८.१ ॥
മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരാ, നീ സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ? സഹോദരന്മാരോടും പൗരന്മാരോടും ജനപദവാസികളോടും കൂടി നീ ക്ഷേമമായിരിക്കുന്നുവോ?
15.28.2
ये च त्वामनुजीवन्ति कच्चित्तेऽपि निरामयाः ।
सचिवा भृत्यवर्गाश्च गुरवश्चैव ते नृप ॥ १५.२८.२ ॥
നിന്നെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ? രാജാവേ, നിന്റെ മന്ത്രിമാരും ഭൃത്യസംഘവും ഗുരുക്കന്മാരും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ?
15.28.3
कच्चित्तेऽपि निरातङ्का वसन्ति विषये तव ।
कच्चिद्वर्तसि पौराणीं वृत्तिं राजर्षिसेविताम् ॥ १५.२८.३ ॥
നിന്റെ രാജ്യത്ത് അവരും ഭയമില്ലാതെ വസിക്കുന്നുവോ? രാജർഷികൾ സേവിച്ച പുരാതനമായ നടപ്പു നീ പിന്തുടരുന്നുവോ?
15.28.4
कच्चिन्न्यायाननुच्छिद्य कोशस्तेऽभिप्रपूर्यते ।
अरिमध्यस्थमित्रेषु वर्तसे चानुरूपतः।
ब्राह्मणानग्रहारैर्वा यथावदनुपश्यसि ॥ १५.२८.४ ॥
നീതി ലംഘിക്കാതെ നിന്റെ ഭണ്ഡാരം നിറയുന്നുവോ? ശത്രു, മധ്യസ്ഥൻ, മിത്രം എന്നിവരോട് യോജിച്ച് നീ പെരുമാറുന്നുവോ? അഗ്രഹാര ദാനങ്ങളാൽ ബ്രാഹ്മണരെ നീ യഥാവിധി പരിപാലിക്കുന്നുവോ?
15.28.5
कच्चित्ते परितुष्यन्ति शीलेनि भरतर्षभ ।
शत्रवोपि कुतः पौरा भृत्या वा स्वजनोपि वा ॥ १५.२८.५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ശീലത്താൽ അവർ സന്തുഷ്ടരാകുന്നുവോ? ശത്രുക്കൾ പോലും സന്തുഷ്ടരാകുന്നുവെങ്കിൽ, പൗരന്മാരും ഭൃത്യന്മാരും സ്വജനങ്ങളും എത്ര കൂടുതൽ സന്തുഷ്ടരാകണം?
15.28.6
कच्चिद्यजसकि राजेन्द्र श्रद्धावान्पितृदेवताः ।
अतिथीनन्नपानेनि कच्चिदर्चसि भारत ॥ १५.२८.६ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ പിതൃദേവതകൾക്കായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നുവോ? ഭാരതാ, അതിഥികളെ അന്നപാനങ്ങളാൽ നീ സത്കരിക്കുന്നുവോ?
15.28.7
कच्चिन्नयपथे विप्राः स्वकर्मनिरतास्तव ।
क्षत्रिया वैश्यवर्णा वा शूद्रा वाऽपि कुटुम्बिनः ॥ १५.२८.७ ॥
നിങ്ങളുടെ ബ്രാഹ്മണർ നീതിമാർഗ്ഗത്തിൽ നടന്ന് തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നുവോ? ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും ഗൃഹസ്ഥരായവരും അങ്ങനെതന്നെയോ?
15.28.8
कच्चित्स्त्रीबालवृद्धं ते न शोचति न याचते ।
जामयः पूजिताः कच्चित्तव गेहे नरर्षभ ॥ १५.२८.८ ॥
നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരും ദുഃഖിക്കാതെയും യാചിക്കാതെയും കഴിയുന്നുവോ? ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ സ്ത്രീബന്ധുക്കൾ ആദരിക്കപ്പെടുന്നുവോ?
15.28.9
कच्चिद्राजर्षिवंशोऽयं त्वामासाद्य महीपतिम् ।
यथोचितं महाराज यशसा नावसीदति ॥ १५.२८.९ ॥
രാജർഷികളുടെ ഈ വംശം നിങ്ങളെപ്പോലെ ഒരു മഹീപതിയെ ലഭിച്ച്, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ കീർത്തിയിൽ ക്ഷയിക്കാതെ നിൽക്കുന്നുവോ? ഹേ മഹാരാജാവേ!
15.28.10
इत्येवादिनं तं स न्यायवित्प्रत्यभाषत ।
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यमब्रवीत् ॥ १५.२८.१० ॥
അങ്ങനെ സംസാരിച്ചവനോട് നീതിജ്ഞൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. ക്ഷേമാന്വേഷണങ്ങൾ ചേർന്ന വാക്കുകൾ സമർത്ഥൻ പറഞ്ഞു.
15.28.11
अपि ते वर्धते राजंस्पपो मन्दः श्रमश्च ते ॥ १५.२८.११ ॥
ഹേ രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ തപസ്സ് വർദ്ധിക്കുന്നുവോ? നിങ്ങളുടെ ക്ഷീണവും ക്ഷീണവും കുറയുന്നുവോ?
15.28.12
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर्विगतक्लमा ।
अथास्याः सफलो राजन्वनवासो भविष्यति ॥ १५.२८.१२ ॥
എന്റെ ഈ അമ്മയും സേവനം ചെയ്ത് ക്ഷീണമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നുവോ? ഹേ രാജാവേ, അപ്പോൾ അവളുടെ വനവാസം ഫലവത്താകും.
15.28.13
इयं च माता ज्येष्ठा मे शीतवाताध्वकर्शिता ।
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन्न शोचति ॥ १५.२८.१३ ॥
തണുപ്പും കാറ്റും വഴിയാത്രയും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച എന്റെ മൂത്ത മാതാവ്, കഠിന തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ഈ ദേവി ദുഃഖിക്കുന്നില്ലേ?
15.28.14
हतान्पुत्रान्महावीर्यान्क्षत्रधर्मपरायणान् ।
नापध्यायति वा कच्चिदस्मान्पापकृतः सदा ॥ १५.२८.१४ ॥
കൊല്ലപ്പെട്ട മഹാവീര്യരും ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ നിരതരുമായ പുത്രന്മാരെ അവൾ ഓർക്കുന്നില്ലേ? പാപികളായ ഞങ്ങളെയും അവൾ എപ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നില്ലേ?
15.28.15
क्व चासौ विदुरो राजन्नेमं पश्यामहे वयम् ।
संजयः कुशली चायं कच्चिन्नु तपसि स्थिरः ॥ १५.२८.१५ ॥
രാജാവേ, ആ വിദുരൻ എവിടെ? ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ കാണുന്നില്ല. ഈ സഞ്ജയൻ ക്ഷേമമായിരിക്കുന്നു; അവനും തപസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നുവോ?
15.28.16
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धृतराष्ट्रो जनाधिपम् ।
कुशली विदुरः पुत्र तपो घोरं समाश्रितः ॥ १५.२८.१६ ॥
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആ ജനാധിപന് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'മകനേ, വിദുരൻ ക്ഷേമത്തിലാണ്; അവൻ കഠിന തപസ്സ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.'
15.28.17
वायुभक्षो निराहारः कृशो धमनिसंततः ।
कजाचिद्दृश्यते विप्रैः शून्येऽस्मिन्कानने क्वचित् ॥ १५.२८.१७ ॥
വായു മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, ആഹാരമില്ലാതെ, മെലിഞ്ഞ്, ഞരമ്പുകൾ തെളിഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ അവൻ ഈ വിജനമായ കാട്ടിൽ ചിലപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർക്ക് എവിടെയോ കാണപ്പെടുന്നു.
15.28.18
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य जटी वीटामुखः कृशः ।
दिग्वासा मलदिग्धाङ्गो वनरेणुसमुक्षितः ॥ १५.२८.१८ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ അവൻ — ജടാധാരിയായി, വായിൽ വീടാ ചവച്ചവനായി, മെലിഞ്ഞവനായി, ദിഗംബരനായി, അഴുക്കു പുരണ്ട ശരീരത്തോടെ, കാട്ടുപൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടവനായി.
15.28.19
दूरादालक्षितः क्षत्ता तत्राख्यातो महीपतेः ।
कविदुरस्त्वेष धर्मात्मा जनं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ १५.२८.१९ ॥
രാജാവ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ ആ ധർമ്മാത്മാവായ ക്ഷത്താവ് വിദുരർ ദൂരെനിന്ന് കാണപ്പെട്ടു; ജനങ്ങളെ കണ്ട് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞുപോകുന്നു.
15.28.20
निवर्तमानं सहसा जनं दृष्ट्वाऽऽश्रमं प्रति ।
तमन्वधावन्नृपतिरेक एव युधिष्ठिरः।
प्रविशन्तं वनं घोरं लक्ष्यालक्ष्यं क्वचित्क्वचित् ॥ १५.२८.२० ॥
ജനങ്ങളെ കണ്ട് പെട്ടെന്ന് ആശ്രമത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുപോകുന്ന അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ പിന്നാലെ ഓടി; ഭയങ്കരമായ കാട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന അദ്ദേഹം ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെട്ടും ചിലപ്പോൾ മറഞ്ഞും പോയി.
15.28.21
भोभो विदुर राजाऽहं दयितस्ते युधिष्ठिरः ।
इति ब्रुवन्नरपतिस्तं यत्नादभ्यधावत ॥ १५.२८.२१ ॥
"ഓ വിദുരാ, ഓ വിദുരാ! ഞാൻ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ, നിനക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്" എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേർക്ക് യത്നത്തോടെ ഓടി.
15.28.22
ततो विविक्त एकान्ते तस्थौ बुद्धिमतां वरः ।
विदुरो वृक्षमाश्रित्य कञ्चित्तत्र वनान्तरे ॥ १५.२८.२२ ॥
അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദുരർ ആ കാട്ടിലെ ഏകാന്തമായ ഒരിടത്ത് ഒരു മരത്തെ ആശ്രയിച്ച് നിന്നു.
15.28.23
तं राजा क्षीणभूयिष्ठमाकृतीमात्रसूचितम् ।
अभिजज्ञे महाबुद्धिं महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ॥ १५.२८.२३ ॥
അതിമെലിഞ്ഞ്, രൂപത്താൽമാത്രം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന ആ മഹാബുദ്ധിമാനായ വിദുരരെ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; ആ മഹാബുദ്ധിമാനായ യുധിഷ്ഠിരൻ.
15.28.24
युधिष्ठिरोऽहमस्मीति वाक्यमुक्त्वाऽग्रतः स्थितः ।
विदुरस्याश्रमे राजा स च प्रत्याह संज्ञया ॥ १५.२८.२४ ॥
"ഞാൻ യുധിഷ്ഠിരനാണ്" എന്ന വാക്ക് പറഞ്ഞ് രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു; വിദുരരുടെ ആശ്രമത്തിൽ അദ്ദേഹം ആംഗ്യത്താൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
15.28.25
ततः सोऽनिमिषो भूत्वा राजानं तमुदैक्षत ।
संयोज्य विदुरस्तस्मिन्दृष्टिं दृष्ट्या समाहितः ॥ १५.२८.२५ ॥
പിന്നെ അദ്ദേഹം കണ്ണിമയ്ക്കാതെ ആ രാജാവിനെ നോക്കി. വിദുരൻ തന്റെ ദൃഷ്ടി അദ്ദേഹത്തിൽ ഏകാഗ്രമായി ഉറപ്പിച്ചു.
15.28.26
विवेश विदुरो धीमान्गात्रैर्गात्राणि चैव ह ।
प्राणान्प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च ॥ १५.२८.२६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ വിദുരൻ തന്റെ അവയവങ്ങളോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു. പ്രാണങ്ങളെ പ്രാണങ്ങളിലും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചു.
15.28.27
स योगबलमास्थाय विवेश नृपतेस्तनुम् ।
विदुरो धर्मराजस्य तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १५.२८.२७ ॥
അദ്ദേഹം യോഗബലം ആശ്രയിച്ച് രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ധർമ്മരാജന്റെ തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ.
15.28.28
विदुरस्य शरीरं तु तथैव स्तब्धलोचनम् ।
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम् ॥ १५.२८.२८ ॥
എന്നാൽ വിദുരന്റെ ശരീരവും അതുപോലെ, നിശ്ചലമായ കണ്ണുകളോടെ, ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ ചാരി നിന്നു. അപ്പോൾ രാജാവ് അതിനെ ബോധമില്ലാത്തതായി കണ്ടു.
15.28.29
बलवन्तं तथाऽऽत्मानं मेने बहुगुणं तदा ।
धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डवः ॥ १५.२८.२९ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ ധർമ്മരാജനായ പാണ്ഡവൻ തന്നെ ബലവാനും പല ഗുണങ്ങളുള്ളവനുമായി കരുതി; അതും ഓർത്തു.
15.28.30
पौराणमात्मनः सर्वं भविष्यं च विशाम्पते ।
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथिनं यथा ॥ १५.२८.३० ॥
ഹേ പ്രജാപതേ, മഹാതേജസ്വിയായ അദ്ദേഹം തന്റെ പൂർവചരിത്രം മുഴുവനും ഭാവിയും, വ്യാസൻ പറഞ്ഞ യോഗധർമ്മവും ഓർത്തു.
15.28.31
धर्मराजश्च तत्रैनं सञ्चस्कारयिषुस्तदा ।
दग्धुकामोऽभवद्विद्वानथ वागभ्यभाषत ॥ १५.२८.३१ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മരാജൻ അദ്ദേഹത്തിന് സംസ്കാരം ചെയ്യാൻ ഇച്ഛിച്ച് ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അപ്പോൾ വിദ്വാൻ സംസാരിച്ചു.
15.28.32
भोभो राजन्न दग्धव्यमेतद्विदुरसंज्ञकम् ।
कलेबरमिहैवं ते धर्म एष सनातनः ॥ १५.२८.३२ ॥
ഹേ രാജാവേ! വിദുരൻ എന്ന ഈ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കേണ്ടതല്ല; ഇവിടെത്തന്നെയാണ് നിന്റെ സനാതന ധർമ്മം.
15.28.33
लोको वैकर्तनो नाम भविष्यत्यस्य भारत ।
यतिधर्ममवाप्तोसौ नैष शोच्यः परंतप ॥ १५.२८.३३ ॥
ഹേ ഭാരതാ! അവന്റെ ലോകം വൈകർത്തനം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; അവൻ യതിധർമ്മം പ്രാപിച്ചു; ഹേ പരന്തപാ, ഇവൻ ദുഃഖിക്കപ്പെടേണ്ടവനല്ല.
15.28.34
इत्युक्तो धर्मराजः स विनिवृत्य ततः पुनः ।
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ॥ १५.२८.३४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ധർമ്മരാജൻ മടങ്ങിവന്ന് വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രനായ രാജാവിനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
15.28.35
ततः स राजा धृतिमान्स च सर्वो जनस्तदा ।
भीमसेनादयश्चैव परं विस्मियमागताः ॥ १५.२८.३५ ॥
അപ്പോൾ ധൈര്യവാനായ ആ രാജാവും എല്ലാ ജനങ്ങളും ഭീമസേനൻ മുതലായവരും അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു.
15.28.36
तच्छ्रुत्वा प्रीतिमान्राजा भूत्वा धर्मजमब्रवीत् ।
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम् ॥ १५.२८.३६ ॥
ഇതു കേട്ട് സന്തോഷിച്ച രാജാവ് ധർമ്മപുത്രനോട് പറഞ്ഞു: 'വെള്ളം, കിഴങ്ങ്, പഴം, ഇവ എന്നിൽനിന്ന് സ്വീകരിക്കൂ.'
15.28.37
यदन्नो हि नरो राजंस्तदन्नोऽस्यातिथिः स्मृतः ।
इत्युक्तः स तथेत्येवं प्राह धर्मात्मजो नृपम् ॥ १५.२८.३७ ॥
രാജാവേ, ആരുടെ അന്നം ആരു ഭക്ഷിക്കുന്നുവോ, അവനാണ് അവന്റെ അതിഥി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ രാജാവിനോട് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
15.28.38
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः ।
ततस्ते वृक्षमूलेषु कृतवासपरिग्रहाः।
तां रात्रिमवसन्सर्वे फलमूलजलाशनाः ॥ १५.२८.३८ ॥
രാജാവ് നൽകിയ ഫലങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും അവർ തന്റെ അനുജന്മാരോടൊപ്പം ഭക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അവരെല്ലാം മരങ്ങളുടെ വേരുകൾക്കരികെ വാസസ്ഥലമുറപ്പിച്ച്, ഫലമൂലജലങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച് ആ രാത്രി കഴിച്ചു.