महाभारत · अध्याय 15.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.29.1
ततस्तु राजन्नेतेषामाश्रमे पुण्यकर्मणाम् ।
शिवा नक्षत्रसम्पन्ना सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ १५.२९.१ ॥
हे राजा, मग त्या पुण्यकर्मी तपस्व्यांच्या आश्रमात नक्षत्रांनी सुशोभित ती शुभ रात्र सरली.
15.29.2
ततस्तत्र कथाश्चासंस्तेषां धर्मार्थलक्षणाः ।
विचित्रपदसञ्चारा नानाश्रुतिभिरन्विताः ॥ १५.२९.२ ॥
मग तेथे त्यांच्यामध्ये धर्म आणि अर्थ यांनी युक्त अशा कथा झाल्या; त्या विचित्र पदरचनेने आणि नाना श्रुतिज्ञानाने युक्त होत्या.
15.29.3
पाण्डवास्त्वभितो मातुर्धरण्यां सुषुपुस्तदा ।
उत्सृज्य तु महार्हाणि शयनानि नराधिप ॥ १५.२९.३ ॥
हे नराधिपा, पांडव तेव्हा मौल्यवान शय्या सोडून मातेभोवती जमिनीवर झोपले.
15.29.4
यदाहारोऽभकवद्राजा धृतराष्ट्रो महामनाः ।
तदाहारा नृवींरास्ते न्यवसंस्तां निशां तदा ॥ १५.२९.४ ॥
महामना राजा धृतराष्ट्र जसा लहान मुलाप्रमाणे आहार करत असे, तसाच आहार त्या नरवीरांनीही घेतला; ती रात्र ते तेथेच राहिले.
15.29.5
व्यतीतायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियः ।
भ्रातृभिः सहितो राजा ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ १५.२९.५ ॥
रात्र सरल्यानंतर, पूर्वाह्न कर्मे पूर्ण करून राजाने भावांसह आश्रममंडळ पाहिले.
15.29.6
सान्तः पुरपरीवारः सभृत्यः सपुरोहितः ।
यथासुखं यथोद्देशं धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.२९.६ ॥
अंतःपुराच्या परिवारासह, सेवकांसह, पुरोहितासह, धृतराष्ट्राच्या अनुज्ञेने, सुखाने व इच्छेनुसार.
15.29.7
ददर्श तत्र वेदीश्च सम्प्रज्वलितपावकाः ।
कृताभिषेकैर्मुनिभिर्हुताग्निभिरुपस्थिताः ॥ १५.२९.७ ॥
तेथे त्याने प्रज्वलित अग्नी असलेल्या वेद्या पाहिल्या; स्नान करून अग्नीत आहुती दिलेले मुनी तेथे उपस्थित होते.
15.29.8
वानेयपुष्पनिकरैराज्यधूमोद्गमैरपि ।
ब्राह्मेण वपुषा युक्ता युक्ता मुनिगणस्य ताः ॥ १५.२९.८ ॥
वनफुलांच्या राशी आणि तुपाच्या धुराच्या उद्गमांनी युक्त असलेल्या त्या वेद्या मुनिगणाच्या ब्राह्म तेजाने युक्त होत्या.
15.29.9
मृगयूथैरनुद्विग्नैस्तत्रतत्र समाश्रितैः ।
अशङ्कितैः पक्षिगणैः प्रगीतैरिव च प्रभो ॥ १५.२९.९ ॥
हे प्रभो! तेथे-तेथे आश्रय घेतलेले निर्भय मृगांचे कळप आणि निःशंक पक्ष्यांचे समूह जणू उच्च स्वराने गात होते.
15.29.10
केकाभिर्नीलकण्ठानां दात्यूहानां च कूजितैः ।
कोकिलानां कुहुरवैः सुखैः श्रुतिमनोहरैः ॥ १५.२९.१० ॥
मोरांच्या केकारवांनी, दात्यूह पक्ष्यांच्या कूजनांनी आणि कोकिळांच्या कुहू-स्वरांनी—सुखद व कानांना मनाला हरण करणारे.
15.29.11
प्राधीतद्विजघोषैश्च क्वचित्क्वचिदलङ्कृतम् ।
फलमूलसमाहारैर्महद्भिश्चोपशोभितम् ॥ १५.२९.११ ॥
कुठे कुठे अध्ययन केलेल्या ब्राह्मणांच्या घोषांनी अलंकृत आणि फळे-मुळांच्या मोठ्या संग्रहांनी शोभित.
15.29.12
ततः स राजा प्रददौ तापसार्थमुपाहृतान् ।
कलशान्काञ्चनान्राजंस्तथैवौदुम्बरानपि ॥ १५.२९.१२ ॥
नंतर त्या राजाने तपस्व्यांसाठी आणलेले सोन्याचे कलश दिले; हे राजन्, तसेच उंबराच्या लाकडाचे कलशही दिले.
15.29.13
अजिनानि प्रवेणीश्च स्रुक्स्रुवं च महीपतिः ।
कमण्डलूंश्चि स्थालीश्च पिठराणि च भारत ॥ १५.२९.१३ ॥
हे भरता! राजाने मृगचर्मे, दोऱ्या, स्रुक् व स्रुव, कमंडलू, थाळ्या आणि पिठरे दिली.
15.29.14
भाजनानि च लौहानि पात्रीश्च विविधा नृप ।
यद्यदिच्छति यावच्च यदन्यदपि काङ्क्षितम् ॥ १५.२९.१४ ॥
हे नृपा! लोखंडी भांडी आणि विविध प्रकारची पात्रेही दिली. त्यांना जे जे हवे होते, जितके हवे होते आणि आणखी जे काही हवे होते ते सर्व दिले.
15.29.15
एवं स राजा धर्मात्मा परीत्याश्रममण्डलम् ।
वसु विश्राण्य तत्सर्वं पुनरायान्महीपतिः ॥ १५.२९.१५ ॥
अशा प्रकारे तो धर्मात्मा राजा आश्रममंडलाला प्रदक्षिणा घालून, ते सर्व धन वाटून पुन्हा परतला.
15.29.16
कृताह्निकं च राजानं धृतराष्ट्रं महीपतिम् ।
ददर्शासीनमव्यग्रं गान्धारीसहितं तदा ॥ १५.२९.१६ ॥
तेव्हा त्याने नित्यकर्म उरकलेल्या, शांत चित्ताने गांधारीसह बसलेल्या राजा धृतराष्ट्राला पाहिले.
15.29.17
मातरं चाविदूरस्थां शिष्यवत्प्रणतां स्थिताम् ।
कुन्तीं ददर्श धर्मात्मा शिष्टाचारसमन्विताम् ॥ १५.२९.१७ ॥
धर्मात्म्याने आपली माता कुंतीलाही पाहिले; ती जवळच शिष्येसारखी नम्रपणे उभी होती, शिष्टाचारयुक्त.
15.29.18
स तमभ्यर्च्य राजानं नाम संश्राव्य चात्मनः ।
निषीदेत्यभ्यनुज्ञातो वृस्यामुपविवेश ह ॥ १५.२९.१८ ॥
त्याने राजाचा सत्कार केला, आपले नाव सांगितले आणि "बस" अशी अनुमती मिळाल्यावर आसनावर बसला.
15.29.19
भीमसेनादयश्चैव पाण्डव भरतर्षभ ।
अभिवाद्योपसङ्गृह्य निषेदुः पार्थिवाज्ञया ॥ १५.२९.१९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, भीमसेन आदी पाण्डवही नमस्कार करून आलिंगन देऊन राजाच्या आज्ञेने बसले.
15.29.20
स तैः परिवृतो राजा शुशुभेऽतीव कौरवः ।
बिभ्रद्ब्राह्मीं श्रियं दीप्तां देवैरिव बृहस्पतिः ॥ १५.२९.२० ॥
त्यांनी वेढलेला कौरव राजा अत्यंत शोभला; देवांनी वेढलेल्या बृहस्पतीप्रमाणे दीप्त ब्राह्मी तेज धारण करून.
15.29.21
तथा तेषूपविष्टेषु समाजग्मुर्महर्षयः ।
शतयूपप्रभृतयः कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ १५.२९.२१ ॥
ते बसले असता शतयूप इत्यादी कुरुक्षेत्रातील राहणारे महर्षी एकत्र आले.
15.29.22
व्यासश्च भगवान्विप्रो देवर्षिगणसेवितः ।
वृतः शिष्यैर्महातेजा दर्शयामास पार्थिवम् ॥ १५.२९.२२ ॥
देवर्षिगणांनी सेवलेले भगवान व्यास, शिष्यांनी वेढलेले महातेजस्वी विप्र यांनी राजाला दर्शन दिले.
15.29.23
ततः स राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रश्च धर्मराट् ।
भीमसेनादयश्चैव प्रत्युत्थायाभ्यवादयन् ॥ १५.२९.२३ ॥
तेव्हा तो कौरव राजा, कुन्तीपुत्र धर्मराज आणि भीमसेन इत्यादींनी उठून नमस्कार केला.
15.29.24
समागतस्ततो व्यासः शतयूपादिभिर्वृतः ।
धृतराष्ट्रं महीपालमास्यतामित्यभाषत ॥ १५.२९.२४ ॥
मग शतयूप इत्यादींनी वेढलेले व्यास आले आणि पृथ्वीपालक धृतराष्ट्राला म्हणाले, "बसा."
15.29.25
वरं तु विष्टरं कौश्यं कृष्णाजिनकुशोत्तरम् ।
प्रतिपेदे तदा व्यासस्तदर्थमुपकल्पितम् ॥ १५.२९.२५ ॥
तेव्हा व्यासांनी त्यांच्यासाठी तयार केलेले, कृष्णमृगाजिन आणि कुशगवताने वर सजवलेले ते उत्तम आसन स्वीकारले.
15.29.26
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठा विष्टरेषु समन्ततः ।
द्वैपायनाभ्यनुज्ञाता निषेदुर्विपुलौजसः ॥ १५.२९.२६ ॥
द्वैपायनांच्या अनुज्ञेने ते सर्व महातेजस्वी श्रेष्ठ द्विज चहूबाजूंच्या आसनांवर बसले.