Mahābhārata · Adhyāya 15.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.3.1
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्दुर्योधनपितुस्तदा ।
नान्तरं दद्दशू राज्ये पुरुषाः प्रणयं प्रति ॥ १५.३.१ ॥
Entonces, en el reino del rey Dhṛtarāṣṭra, padre de Duryodhana, los espías no vieron ocasión alguna en lo tocante al afecto hacia Yudhiṣṭhira.
15.3.2
यदा तु कौरवो राजा पुत्रं सस्मार बालिशम् ।
तदा भीमं हृदा राजन्नपध्याति स पार्थिवः ॥ १५.३.२ ॥
Oh rey, cuando el rey kaurava recordó a su hijo insensato, aquel soberano meditó con rencor en su corazón contra Bhīma.
15.3.3
कौरवश्चैव भीमश्च हृदाऽन्योन्यमवर्तताम् ।
ध्यायन्तौ श्लक्ष्णया वाचा त्वन्योन्यमभितिष्टितां ॥ १५.३.३ ॥
El kaurava y Bhīma se daban vueltas en el corazón el uno al otro, y aun en palabras suaves se mantenían enfrentados.
15.3.4
अप्रकाशं व्यलीकानि चकारास्य वृकोदरः ।
आज्ञां प्रत्यहरच्चापि कृतकैः पुरुषैः सदा ॥ १५.३.४ ॥
Vṛkodara (Bhīma) cometió en secreto agravios contra él, y mediante hombres fingidos revocaba siempre sus órdenes.
15.3.5
स्मरन्दुर्मन्त्रितं तस्य वृत्तान्यप्यस्य कानिचित् ।
असकृच्चाप्युवाचेदं हतास्ते मन्दचेतसः ॥ १५.३.५ ॥
Recordando su mal consejo y algunas de sus acciones, también dijo repetidamente esto: "Tus hijos de mente necia han sido muertos."
15.3.6
अथ भीमः सुहृन्मध्ये बाहुशब्दं तथाऽकरोत् ।
संश्रवे धृतराष्ट्रस्य गान्धार्याश्चाप्यमर्षणः ॥ १५.३.६ ॥
Entonces Bhīma, incapaz de soportarlo, golpeó sus brazos y produjo un sonido entre sus amigos, al alcance del oído de Dhṛtarāṣṭra y Gāndhārī.
15.3.7
स्मृत्वा दुर्योधनं शत्रुं कर्णदुःखासनावपि ।
प्रोवाचेदं सुसंरब्धो भीमः सपरुषं वचः ॥ १५.३.७ ॥
Recordando al enemigo Duryodhana, y también a Karṇa y Duḥśāsana, Bhīma, muy enfurecido, pronunció estas palabras duras.
15.3.8
अन्धस्य नृपतेः पुत्रा मया परिघवाहुना ।
नीता लोकममुं सर्वे नानाशस्त्रास्त्रयोधिनः ॥ १५.३.८ ॥
Todos los hijos del rey ciego, guerreros diestros en diversas armas y proyectiles, fueron enviados por mí, el de brazos de maza, a aquel mundo.
15.3.9
इमौ तौ परिघप्रख्यौ भुजौ मम दुरासदौ ।
ययोरन्तरमासाद्य धार्तराष्ट्राः क्षयं गताः ॥ १५.३.९ ॥
Estos dos brazos míos, semejantes a barras de hierro, son invencibles; habiendo hallado una brecha entre ellos, los hijos de Dhṛtarāṣṭra fueron a la destrucción.
15.3.10
ताविमौ चन्दनेनाकौ वन्दनीयौ च मे भुजौ ।
याभ्यां दुर्योधनो नीतः क्षयं ससुतबान्धवः ॥ १५.३.१० ॥
Estos dos brazos míos, ungidos con sándalo y dignos de veneración, con los que Duryodhana fue llevado a la destrucción con sus hijos y parientes.
15.3.11
एतास्चान्याश्च विविधाः शल्यभुता नराधिपः ।
वृकोदरस्य ता वाचः श्रुत्वा निर्वेदमागमत् ॥ १५.३.११ ॥
Habiendo oído estas y otras muchas palabras punzantes, como dardos, de Vṛkodara, el señor de los hombres cayó en la abatimiento.
15.3.12
सा च बुद्धिमती देवी कालपर्यायवेदिनी ।
गान्धारी सर्वधर्मज्ञा तान्यलीकानि शुश्रुवे।
कुन्तीं वर्या तु संवीक्ष्य शापे नास्याकरोन्मति ॥ १५.३.१२ ॥
Aquella sabia diosa Gāndhārī, que conocía el curso del tiempo y todo el dharma, oyó aquellas falsedades; pero al ver a Kuntī no puso su ánimo en maldecirla.
15.3.13
ततः पञ्चदशे वर्षे समतीते नराधिपः ।
राजा निर्वेदमापेदे भीमवाग्बाणपीडितः ॥ १५.३.१३ ॥
Entonces, cuando pasó el decimoquinto año, el rey, atormentado por las palabras-flecha de Bhīma, sintió repugnancia hacia el mundo.
15.3.14
सुखासक्तं कृच्छ्रपरं ज्ञात्वा चैव युधिष्ठिरम् ।
तपोयोगात्तपस्तप्तुं मनश्चक्रे महामतिः ॥ १५.३.१४ ॥
Sabiendo que Yudhiṣṭhira estaba apegado al placer y reacio a la penitencia, el de gran mente resolvió practicar la austeridad mediante la disciplina del tapas.
15.3.15
नान्वबुध्यत तद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
श्वेताश्वोवाऽथकुन्ती वा द्रौपदी वा यशस्विनी ॥ १५.३.१५ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, no lo percibió; ni Śvetāśva, ni Kuntī, ni la gloriosa Draupadī.
15.3.16
माद्रीपुत्रौ च भीमस्य मतं तावन्ववर्तताम् ।
राज्ञस्तु चित्तं रक्षन्तौ नोचतुः स्वयमप्रियम् ॥ १५.३.१६ ॥
Los dos hijos de Mādrī seguían la opinión de Bhīma, pero, protegiendo la mente del rey, ellos mismos no dijeron nada desagradable.
15.3.17
ततः समानयामास धृतराष्ट्रः सुहृज्जनम् ।
बाष्पसंदिग्धमत्यर्थमिदमाह च तान्भृशम् ॥ १५.३.१७ ॥
Entonces Dhṛtarāṣṭra reunió a sus allegados y, con la voz entrecortada por las lágrimas, les habló profundamente afligido.
15.3.18
विदितं भवतामेतद्यथा वृत्तः कुरुक्षयः ।
ममापराधात्तत्सर्वमिति ज्ञेयं तु कौरवाः ॥ १५.३.१८ ॥
Todos sabéis cómo ocurrió la ruina de los Kurus. Oh Kauravas, debéis saber que todo ello sucedió por mi culpa.
15.3.19
योऽहं दुष्टमतिं मन्दो ज्ञातीनां भयवर्धनम् ।
दुर्योधनं कौरवाणामाधइपत्येऽभ्यषेचयम्।
यच्चाहं वासुदेवस्य नाश्रौषं वाक्यमर्थवत् ॥ १५.३.१९ ॥
Yo, de mente perversa y necia, ungí a Duryodhana, aumentador del temor entre los parientes, en el señorío de los Kauravas; y no escuché las palabras llenas de sentido de Vāsudeva.
15.3.20
वध्यतां साध्वयं पापः सामात्य इति दुर्मतिः ।
पुत्रस्नेहाभिभूतस्तु हितमुक्तो मनीषिभिः ॥ १५.३.२० ॥
'Este pecador de mente perversa, con sus ministros, debe ser muerto' — pero vencido por el afecto a un hijo, no atendí el consejo beneficioso que me dieron los sabios.
15.3.21
विदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च ।
पदेपदे भगवता व्यासेन च महात्मना।
संजयेनाथ गान्धार्या तदिदं तप्यते मया ॥ १५.३.२१ ॥
El consejo dado por Vidura, Bhīṣma, Droṇa y Kṛpa, y a cada paso por el bendito Vyāsa, el magnánimo Sañjaya y Gāndhārī — esto es lo que ahora me atormenta.
15.3.22
यच्चाहं पाण्डुपुत्रेषु गुणवत्सु महात्मसु ।
न न्यस्तवाञ्श्रियं दीप्तां पितृपैतामहीमिमाम् ॥ १५.३.२२ ॥
Y no entregué esta gloria real resplandeciente, heredada de padre y abuelo, a los virtuosos y magnánimos hijos de Pāṇḍu.
15.3.23
विनाशं पश्यमानो हि सर्वराज्ञां गदाग्रजः ।
एतच्छ्रेयस्तु परमममन्यत जनार्दनः ॥ १५.३.२३ ॥
Viendo la destrucción de todos los reyes, Janārdana, el hermano mayor de Gada, consideró esto como el supremo bien.
15.3.24
सोहमेतान्यलीकानि दुर्वृत्तान्यात्मनस्तदा ।
हृदये शल्यभूतानि धारयामि सहस्रशः ॥ १५.३.२४ ॥
Yo, aquel mismo, llevo en el corazón, como espinas, mil veces estos actos falsos y perversos que cometí entonces.
15.3.25
विशेषतस्तु दह्यामि वर्षे पञ्चदशेऽद्य वै ।
अस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं नियतोस्मि सुदुर्मतिः ॥ १५.३.२५ ॥
Especialmente hoy, en el decimoquinto año, me consumo. Para la purificación de este pecado estoy sujeto a un voto, yo, de mente muy insensata.
15.3.26
चतुर्थे नियते काले कदाचिदपि चाष्टमे ।
तृष्णाविनयनं भुञ्जे गान्धारी वेद तन्मम ॥ १५.३.२६ ॥
En el momento señalado, al cuarto día y a veces también al octavo, como para dominar mi ansia. Gāndhārī lo sabe de mí.
15.3.27
करोत्याहारमिति मां सर्वः परिजनः सदा ।
युधिष्ठिरभयादेति भृशं तप्यति पाण्डवः ॥ १५.३.२७ ॥
Todo mi séquito siempre dice: 'Él le da de comer', y por temor a Yudhiṣṭhira el Pāṇḍava se aflige mucho.
15.3.28
भूमौ शये जप्यपरो दर्भष्वजिनसंवृतः ।
नियमव्यपदेशेन गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.३.२८ ॥
Yazgo en el suelo, entregado a la recitación, cubierto con piel de ciervo sobre la hierba kuśa; y con el pretexto de los votos, también la gloriosa Gāndhārī.
15.3.29
अहं पुत्रशतं वीरं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ।
नानुतप्ये हतं तत्र क्षत्रधर्मं हि तं विदुः ॥ १५.३.२९ ॥
No me aflijo por mis cien hijos heroicos, que no huyeron en las batallas y fueron muertos allí; pues eso, lo saben, es el deber del guerrero.
15.3.30
इत्युक्त्वा धर्मराजानमभ्यभाषत कौरवः ।
भद्रं ते यादवीमातर्वचश्चेदं निबोध मे ॥ १५.३.३० ॥
Habiendo dicho esto, el Kaurava se dirigió al Rey de la Ley: 'Que el bien sea tuyo, oh madre de la yādava; escucha mis palabras.'
15.3.31
सुखमध्युषितः पुत्र त्वया सुपरिपालितः ।
मया दानानि दत्तानि श्राद्धानि च पुनःपुनः ॥ १५.३.३१ ॥
Hijo mío, viviste en comodidad y fuiste bien protegido. Di donaciones y realicé ofrendas fúnebres una y otra vez.
15.3.32
प्रकृष्टं च मया पुत्र पुण्यं चीर्णं यथाबलम् ।
गान्धारी हतपुत्रेयं धैर्येणोदीक्षते च माम् ॥ १५.३.३२ ॥
Hijo mío, realicé excelentes obras meritorias según mis fuerzas. Gāndhārī, cuyos hijos han sido muertos, me mira con entereza.
15.3.33
द्रौपद्या ह्यपकर्तारस्तव चैश्वर्यहारिणः ।
समतीता नृशंसास्ते स्वधर्मेण हता युधि ॥ १५.३.३३ ॥
Aquellos que agraviaron a Draupadī y te despojaron de tu soberanía, aquellos hombres crueles, han pasado; murieron en batalla por su propio deber.
15.3.34
न तेषु प्रतिकर्तव्यं पश्यामि कुरुनन्दन ।
सर्वे शस्त्रजिताँल्लोकान्गतास्तेऽभिमुखं हताः ॥ १५.३.३४ ॥
Alegría de los Kurus, no veo nada que deba retribuirse contra ellos. Todos han ido a los mundos conquistados por las armas, muertos cara a cara.
15.3.35
आत्मनस्तु हितं पुण्यं प्रतिकर्तव्यमद्य ते ।
गान्धार्याश्चैव राजेन्द्र तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३.३५ ॥
Pero, señor de reyes, ahora debes hacer lo que es bueno para ti y meritorio, y también debes obtener el permiso de Gāndhārī.
15.3.36
त्वं तु शस्त्रभृतां श्रेष्ठः सततं धर्मवत्सलः ।
राजा गुरुः प्राणभृतां तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ १५.३.३६ ॥
Tú eres, en verdad, el mejor de los portadores de armas y siempre amante del dharma. El rey es maestro de los seres vivos; por eso digo esto.
15.3.37
अनुज्ञातस्त्वया वीर संश्रयेयं वनान्यहम् ।
चीरवल्कलभृद्राजन्गान्धार्या सहितोऽनया ॥ १५.३.३७ ॥
¡Oh héroe, oh rey! Con tu permiso iré a refugiarme en los bosques, vestido con ropas de corteza, junto con Gāndhārī.
15.3.38
तवाशिषः प्रयुञ्जानो भविष्यामि वनेचरः ।
उचितं नः कुले तात सर्वेषां भरतर्षभ।
पुत्रेष्वैश्चर्यमाधाय वयसोन्ते वनं नृप ॥ १५.३.३८ ॥
Buscando tus bendiciones, me convertiré en morador del bosque. Oh querido hijo, toro de los Bharatas, esto es lo apropiado para todos en nuestra familia: oh rey, al final de la vida, habiendo confiado el reino a los hijos, ir al bosque.
15.3.39
तत्राहं वायुभक्षो वा निराहारोपि वा वसन् ।
पत्न्या सहानया वीर चरिष्यामि तपः परम् ॥ १५.३.३९ ॥
Allí, viviendo de aire, o incluso en ayunas, morando junto a esta esposa, ¡oh héroe!, practicaré la suprema austeridad.
15.3.40
त्वं चापि फलभाक्तात तपसः पार्थिवो ह्यसि ।
फलभाजो हि राजानः कल्याणस्येतरस्य वा ॥ १५.३.४० ॥
Oh querido hijo, tú también eres partícipe del fruto de la austeridad, pues eres rey. Los reyes, en efecto, son partícipes del fruto de lo bueno, o de lo contrario.