મહાભારત · અધ્યાય 15.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.30.1
ततः समुपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
व्यासः सत्यवतीपुत्रः प्रोवाचामन्त्र्य पार्थिवम् ॥ १५.३०.१ ॥
ત્યારે મહાત્મા પાંડવો બેઠા, ત્યારે સત્યવતીના પુત્ર વ્યાસે રાજાને સંબોધીને કહ્યું.
15.30.2
धृतराष्ट्र महाबाहो कच्चित्ते वर्तते तपः ।
कच्चिन्मनस्ते प्रीणाति वनवासे नराधिप ॥ १५.३०.२ ॥
હે મહાબાહુ ધૃતરાષ્ટ્ર, શું તમારી તપસ્યા ચાલે છે? હે નરાધિપ, શું વનવાસમાં તમારું મન પ્રસન્ન રહે છે?
15.30.3
कच्चिद्धृदि न ते शोको राजन्पुत्रविनाशजः ।
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि सुप्रसन्नानि तेऽनघ ॥ १५.३०.३ ॥
હે રાજન, પુત્રોના વિનાશથી ઉત્પન્ન થયેલો શોક શું તમારા હૃદયમાં નથી? હે અનઘ, શું તમારાં સર્વ જ્ઞાન સારી રીતે પ્રસન્ન છે?
15.30.4
कच्चिद्बुद्धिं दृढां कृत्वा चरस्यारण्यकं विधिम् ।
कच्चिद्वधूश्च गान्धारी न शोकेनाभिभूयते ॥ १५.३०.४ ॥
બુદ્ધિને દૃઢ કરીને શું તમે વનવાસની વિધિનું આચરણ કરો છો? શું તમારી પુત્રવધૂ ગાંધારી શોકથી અભિભૂત નથી થતી?
15.30.5
महाप्रज्ञा बुद्धिमती देवी धर्मार्थदर्शिनी ।
आगमापायतत्त्वज्ञा कच्चिदेषा न शोचति ॥ १५.३०.५ ॥
મહાપ્રજ્ઞા, બુદ્ધિમતી દેવી, ધર્મ અને અર્થને જોનારી, ઉત્પત્તિ અને વિનાશનું તત્ત્વ જાણનારી — શું તે શોક નથી કરતી?
15.30.6
कच्चित्कुन्ती च राजंस्त्वां शुश्रूषत्यनहङ्कृता ।
या परित्यज्य स्वं पुत्रं गुरुशुश्रूषणे रता ॥ १५.३०.६ ॥
હે રાજન, શું કુંતી અહંકાર વિના તમારી સેવા કરે છે? જેણે પોતાના પુત્રોને પણ ત્યજીને વડીલોની સેવામાં લીન થઈ છે.
15.30.7
कच्चिद्धर्मसुतो राजा त्वया प्रत्यभिनन्दितः ।
भीमार्जुनयमाश्चैव कच्चिदेतेऽपि सान्तिताः ॥ १५.३०.७ ॥
ધર્મપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરનું તેં સ્વાગત કરીને સન્માન કર્યું? ભીમ, અર્જુન અને યમળ બંધુઓને પણ તેં સાંત્વન આપ્યું?
15.30.8
कच्चिन्नन्दसि दृष्ट्रैतान्कच्चिते निर्मलं मनः ।
कच्चिच्च शुद्धभावोसि जातज्ञानो नराधिप ॥ १५.३०.८ ॥
આમને જોઈને તું આનંદ પામે છે? તારું મન નિર્મળ છે? હે નરાધિપ, તારો ભાવ શુદ્ધ છે અને તેં જ્ઞાન મેળવ્યું છે?
15.30.9
एतद्धि त्रितयं श्रेष्ठं सर्वभूतेषु भारत ।
निर्वैरता महाराज सत्यमक्रोध एव च ॥ १५.३०.९ ॥
હે ભરતવંશી, સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે આ ત્રણ શ્રેષ્ઠ છે: વૈરહીનતા, હે મહારાજ, સત્ય, અને ક્રોધહીનતા.
15.30.10
कच्चित्ते न च मोहोस्ति वनवासेन भारत ।
स्वदत्ते वन्यमन्नं वा उपवासोपि वा भवेत् ॥ १५.३०.१० ॥
હે ભરતવંશી, વનવાસને કારણે તને મોહ થતો નથી ને? તને આપમેળે મળતું વન્ય અન્ન મળે છે, કે ક્યારેક ઉપવાસ પણ રાખવો પડે છે?
15.30.11
विदितं चापि राजेन्द्र विदुरस्य महात्मनः ।
गमनं विधिनाऽनेन धर्मस्य सुमहात्मनः ॥ १५.३०.११ ॥
હે રાજેન્દ્ર, મહાત્મા વિદુરનું આ વિધિથી જવું તને જાણીતું છે, અને અતિ મહાત્મા ધર્મનું ગમન પણ.
15.30.12
माण्डव्यशापाद्धि स वै धर्मो विदुरतां गतः ।
महाबुद्धिर्महायोगी महात्मा सुमहामनाः ॥ १५.३०.१२ ॥
માંડવ્યના શાપથી જ તે ધર્મ વિદુરપણાને પામ્યો હતો. તે મહાબુદ્ધિ, મહાયોગી, મહાત્મા અને અતિ ઉદાર મનના હતા.
15.30.13
बृहस्पतिर्वा देवेषु शुक्रो वाऽप्यसुरेषु च ।
न तथा बुद्धिसम्पन्नो यथा स पुरुषर्षभः ॥ १५.३०.१३ ॥
દેવોમાં બૃહસ્પતિ કે અસુરોમાં શુક્ર પણ એ પુરુષર્ષભ જેટલા બુદ્ધિસંપન્ન નથી.
15.30.14
तपोबलव्ययं कृत्वा सुचिरात्सम्भृतं तदा ।
माण्डव्येनर्षिणा धर्मो ह्यभिभूतः सनातनः ॥ १५.३०.१४ ॥
ત્યારે માંડવ્ય ઋષિએ લાંબા સમયથી સંચિત તપોબળ વાપરીને સનાતન ધર્મને અભિભૂત કર્યો.
15.30.15
नियोगाद्ब्रह्मणः पूर्वं मया स्वेन बलेन च ।
वैचित्रवीर्यके क्षेत्रे जातः स सुमहामतिः ॥ १५.३०.१५ ॥
પૂર્વે બ્રહ્માની આજ્ઞાથી અને મારા પોતાના બળથી વિચિત્રવીર્યના ક્ષેત્રમાં તે મહાબુદ્ધિમાન જન્મ્યો.
15.30.16
भ्राता तव महाराज देवदेवः सनातनः ।
धारणान्मनसा ध्यानाद्य धर्म कवयो विदुः ॥ १५.३०.१६ ॥
મહારાજ, તમારા ભાઈ દેવદેવ સનાતન છે; ધારણા અને મનના ધ્યાનથી કવિઓ તેમને ધર્મ તરીકે જાણે છે.
15.30.17
सत्येन संवर्धयति यो दमेन शमेन च ।
अहिंसया च दानेन तपसा च सनातनः ॥ १५.३०.१७ ॥
સત્ય, દમ, શમ, અહિંસા, દાન અને તપથી જે વૃદ્ધિ કરે છે, તે જ સનાતન છે.
15.30.18
येन योगबलाज्जातः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धर्म इत्येष नृपते प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ १५.३०.१८ ॥
જેમના યોગબળથી કુરુરાજ યુધિષ્ઠિર જન્મ્યા, હે નૃપ, અમિત બુદ્ધિવાળા પ્રાજ્ઞે આ ધર્મ તરીકે કહ્યા છે.
15.30.19
यथा वह्निर्यथा वायुर्यथाऽऽपः पृथिवी यथा ।
यथाऽऽकाशं तथा धर्म इह चामुत्र च स्थितः ॥ १५.३०.१९ ॥
અગ્નિ, વાયુ, જળ, પૃથ્વી, આકાશ જેમ સ્થિત છે, તેમ ધર્મ અહીં અને પરલોકમાં પણ સ્થિત છે.
15.30.20
सर्वगश्चैव राजेन्द्र सर्वं व्याप्य चराचरम् ।
दृश्यते देवदेवैः स सिद्धैर्निर्मुक्तकल्मषैः ॥ १५.३०.२० ॥
હે રાજેન્દ્ર, તે સર્વવ્યાપી છે અને ચરાચરને વ્યાપીને રહે છે; પાપમુક્ત સિદ્ધો અને દેવોના દેવ તેને જુએ છે.
15.30.21
यो हि धर्मः स विदुरो विदुरो यः स पाण्डवः ।
स एष राजन्दृश्यस्ते माण्डवः प्रेष्यवत्स्थितः ॥ १५.३०.२१ ॥
જે ધર્મ છે તે વિદુર છે; જે વિદુર છે તે પાંડવ છે. હે રાજન, તે આ માંડવ્ય તમને સેવકની જેમ ઊભેલા દેખાય છે.
15.30.22
प्रविष्टः स महात्मानं भ्राता ते बुद्धिसम्मतः ।
दृष्ट्वा महात्मा कौन्तेयं महायोगबलान्वितः ॥ १५.३०.२२ ॥
તારો બુદ્ધિસંમત ભાઈ તે મહાત્મામાં પ્રવેશ્યો. મહાયોગબળથી યુક્ત તે મહાત્માએ કૌંતેયને જોયો.
15.30.23
त्वां चापि श्रेयसा योक्ष्ये नचिराद्भरतर्षभ ।
संशयच्छेदनार्थाय प्राप्तं मां विद्धि पुत्रक ॥ १५.३०.२३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જલદી હું તને પણ કલ્યાણથી યુક્ત કરીશ. હે પુત્ર, સંશય છેદવા માટે હું આવ્યો છું એમ જાણ.
15.30.24
न कृतं यैः पुरा कैश्चित्कर्म लोके महर्षिभिः ।
आश्चर्यभूतं तपसः फलं तद्दर्शयामि वः ॥ १५.३०.२४ ॥
પૂર્વે જગતમાં કોઈ મહર્ષિએ ન કર્યું હોય એવું તપનું આશ્ચર્યજનક ફળ હું તમને બતાવું છું.
15.30.25
किमिच्छसि महीपाल मत्तः प्राप्तुमभीप्सितम् ।
द्रष्ट्रुं स्प्रष्टुमथ श्रोतुं तत्कर्तास्मि तवानघ ॥ १५.३०.२५ ॥
હે મહીપાલ, મારી પાસેથી તમે જે મેળવવા ઇચ્છો છો, જોવા, સ્પર્શવા કે સાંભળવા ઇચ્છો છો, તે હું તમારા માટે કરીશ, હે નિષ્પાપ.